Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Cih
Qamişlo
25-05-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Ferhad Merdê
25-05-2024
Burhan Sönmez
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
19-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Lenînîsm
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Felsefeya marks
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
07-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
01-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
01-05-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Felsefekirin û zarok
29-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û hevoksazî
28-04-2024
Sara Kamela
Jimare
Babet 519,046
Wêne 106,468
Pirtûk PDF 19,319
Faylên peywendîdar 97,302
Video 1,396
Kurtelêkolîn
Çêkirina tevnan di Kelepûra...
Kurtelêkolîn
Xişr û bedewiyên jinên Kurd...
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
Cih
Qamişlo
AHMEDÊ XANÎ SERGIR BÛ?
Hevalên Kurdîpêdiya ji bo kurdîaxêvên xwe agahiyên girîng arşîv dikin.
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Mûrad Ciwan

Mûrad Ciwan
AHMEDÊ XANÎ SERGIR BÛ?
Netkurd 09-07-2005
#Mûrad Ciwan#

Berî çendekê li Bayezîdê festîvalek hebû. Bi minasebeta festîvalê perdeya peykerê Ahmedê Xanî jî hat hilanîn. Niha li parka Bayezîdê Ahmedê Xanî bi girseyî, bejnbilindî û xurtî û ezameta xwe bala xwe dide kesên ku seredana parkê dikin û digerin.
Wêneyê peykerê Xanî di hin weşanan de; di vê navberê de di Netkurdê de jî derket. Gava min bala xwe da peyker û ew girseyî, liserxweyî, bejnbilindî tê de dît, ez fikirîm ku gelo ê ku ev peyker çêkir, di encama kîjan lêkolînan de gihaşt wê qenaetê ku Ahmedê Xanî divê yekî wiha gir ê bibejn be.
Hûn ê bêjin de li gor teswîreka xeyalî ya peykertiraş wî forma xwe stend. Dibe ku welê be. Qasî ku ez dizanim piştî azadbûna herêma Kurdistana Başûr li hin bajaran, li meydanan û li hin avayiyan peyker û bustên Ahmedê Xanî hatin danîn. Ez meraq dikim, meriv wan li gel hev û li gel peykerê parka Bayezîdê bide ber hev, gelo ê çend Ahmadê Xanî jê derkevin.
We bi xwe jî dîtiye, wêneyên Ahmedê Xanî yên temsîlî hatine nexişandin, her yek bi awayekî ye, hin pîr in, hin esmer in, hin kej in, lê piranî bigoşt in, li ser xwe ne, tu yê bêjî xwîn ji hinarîkên wan dipijiqin. Mişterekiyeka din a wan jî ew e ku ew naşibin hev.
Tew demeka berê min li ser bergeka pirtûkekê fotografekî rîsipîyekî pîr ê bi ebayek qubbe û bi kumekî dît ku li binî digot ”Ahmedê Xanî”. Her eynî fotograf demekê di malperekê de hat weşandin. Ez fikirîm gelo di dema Ahmedê Xanî de kamera hebû yan na… Pişt re tiştekî din ket bîra min: gelo Ahmedê Xanî ew qas umur kiribû ku kalekî pîr ê extiyar derket ber kamerayê û wêneyê xwe kêşa.
Qasî ez dizanim ew di 1650-51ê de ji diya xwe bûye û wî di 1707 an 1709ê de jî wefat kiriye, yanî pirtirîn 57 an 59 sal umur kiriye. Yekî ku di 59 saliya xwe de wefat bike çewa ew qas pîr ê derkeve ber kamerayê? Ez yariyan nakim, gelek çaran gava resimên wî tên nexişandin û peyker û bustên wî tên çêkirin jî ew di ser 60-70 saliyê re tê teswîrkirin.
Di pirtûka Alaeddîn Seccadî ya bi navê Mêjûyî Edebî Kurdî de taswîrek li ser Ahmedê Xanî heye, gava meriv dixwîne meriv şaş û heyirî dimîne ku mamoste tu dibêjî qey eynî li cem wî rûniştiye û wî teswîr dike. Alaeddîn Seccadî wiha dibêjê: ”Şêx Ahmedê Xanî, her wekî car bi car neql dikin, dibêjin merivekî girepeya bû, li gor laşê wî serê wî mezintir bû, çavên wî piçûk û geş bûn, riya wî top bû û gellek reşayî tê de mabû.” Yanî yekî sergirê qelew ê esmerê porreş…
Helbet di serî de em karin mesela fotograf bavêjin aliyekî, gelek ebes e… Eşkere ye ku di sedsala 17ê de kamera tunebû û ne mimkin e ku fotografê wî hebe.
Ji alî resim, peyker û bust an nivîsên teswîri de jî bi qeneta min diviya şaşîtiyên ew qa mezin û agahiyên nelihev tunebûna.
Ez ne pisporê hunerên sipehî me, ne heddê min e dersan bidim hunermend, resam û peykertiraşan. Lê gava ez serî li mantiqa xwe didim, ez dibêm qey diviya li pişt her teswîrekê an afirandineka portreyî lêkolînek hebûya, çi faktayên li ser hebûna Ahmedê Xanî ya fîzîkî û derûnî hene bihatana derxistin û teswîreka li gora wê bihata dayin.
Gava meriv li van berheman dinêre bi xemgînî meriv dibîne, ne ku tu lêkolîneka pisporî ya zanistî li ser civandina faktayan nehatiye kirin, wan ew agahiyên li ber çavan jî nedîtine. Mesela; ji bo meriv zanibe ku meriv nikare Ahmedê Xanî ji 57 an 59 saliya wî zêdetir kal nîşan bide ne lazim e ku meriv lêkolîneka kûr û dûr bike, ev agahî hema hema di her nivîsa li ser jiyana wî de heye.
Ji xweşbextiyê re Ahmedê Xanî di hin berhemên xwe de hin nîşanên din jî dane ku meriv kare teswîreka pirtir nêzî rastiya wî bike. Qasî meriv ji teswîrên wî bi xwe tê digihê meriv dibîne ku ew qet jî ne merivekî girepeya, rûgirover, sermezin û pirç reş e.
Di Memû Zînê de Ahmedê Xanî gava pesnê xweşikiya Sitî û Zînê dide yekê esmer û ya din jî zerî destnîşan dike. Di teswîra Xanî de Sitî esmer û Zîn jî zerî ye:
Yek esmer û ya duwê zerî bû
Yek horî û ya duwê perî bû
Pişt re li derekê gava Mîr red dike ku Zînê bide Memê û Memê davêje zîndanê, Zîn dikeve hundur, nema derdikeve, ji derd û kulan nexweş dikeve. Îjar gava Ahmedê Xanî vê Zîna zerî ya nexweş teswîr dike, wê zeîf weka mû, zer weka zaferanê nîşan dide û dibêje ku ewa wek mû, bûye wek rengê Ahmedê Xanî:
Ew rengî zeîf û jar bûbû
Goya ku bi cismî tayê mû bû
Ew mû geriya ji zaferanî
Teşbîhê bi rengê rûyê Xanî
Ji van beytan jî meriv tê digihê ku Ahmedê Xanî bi kêmasî yekî zeîf ê kejik (zer) bû ne ku sermezinekî esmer ê girover.
Ev teswîra Xanî ya ku wî li ser xwe daye, ne bi tesadufî di şiireka wi de jî hatiye ducarkirin.
Ew Xanîyê dildade ye, meşreb ji rengê bade ye
Derdê wî yarek sade ye, lew her zeîf û rengzer e.
De baş e ê çawa be îjar? Meriv çi bike ku peyker, bust û resimên Xanî nêzî rastiya wî bin? Metodên vê yekê çi ne? Ez bi xwe ne pispor im, bersiva vê pirsê lazim e pisporên hunerên sipehî bidin. Lê ez gava li berhemên hunermendên me yên afirînerên Xanî dinerim, ez nizanibim ku lazim e meriv çi bike jî, ez baş zanim ku lazim e meriv çi neke? Çimkî berhemên ku li meydanê ne, ne li gor hev, ne jî li gor agahiyên Xanî bi xwe serkeftî ne.
[1]
Ev babet 139 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://muradciwan.com/- 03-04-2024
Gotarên Girêdayî: 25
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Dîroka weşanê: 09-07-2005 (19 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Edebî
Kategorîya Naverokê: Gotar & Hevpeyvîn
Welat- Herêm: Kurdistan
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Aras Hiso ) li: 03-04-2024 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Ziryan Serçinarî ) ve li ser 04-04-2024 hate nirxandin û weşandin
Ev gotar vê dawiyê ji hêla ( Aras Hiso ) ve li ser 04-04-2024 hate nûve kirin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 139 car hatiye dîtin
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Cihên arkeolojîk
Temteman
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Jiyaname
Viyan hesen
Kurtelêkolîn
Pirên pêwendiya di navbera Başûr û Rojhilat û nebûna baweriyê
Kurtelêkolîn
Mezopotamya û şaristaniyetek bo hemû mirovahiyê
Kurtelêkolîn
Xebateke kesk di rêya Kurdistanê de Êko-nasyonalîzma Şerîf Bacwer û hevalên wî
Jiyaname
İbrahim Güçlü
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
RONÎ WAR
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
Jiyaname
Ferhad Merdê
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Kurtelêkolîn
Gelo pirsa Kurd, pirsek navdewletiye?
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Pirtûkxane
Felsefeya marks
Pirtûkxane
Lenînîsm
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Jiyaname
AYNUR ARAS

Rast
Kurtelêkolîn
Çêkirina tevnan di Kelepûra Kobaniyê de
05-05-2024
Aras Hiso
Çêkirina tevnan di Kelepûra Kobaniyê de
Kurtelêkolîn
Xişr û bedewiyên jinên Kurd li ber çavên geştyarên bîhanî
05-05-2024
Aras Hiso
Xişr û bedewiyên jinên Kurd li ber çavên geştyarên bîhanî
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
19-05-2024
Sara Kamela
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
19-05-2024
Sara Kamela
MEDRESEYA QUBAHAN
Cih
Qamişlo
25-05-2024
Burhan Sönmez
Qamişlo
Babetên nû
Cih
Qamişlo
25-05-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Ferhad Merdê
25-05-2024
Burhan Sönmez
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
19-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Lenînîsm
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Felsefeya marks
15-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
07-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
01-05-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
01-05-2024
Burhan Sönmez
Pirtûkxane
Felsefekirin û zarok
29-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û hevoksazî
28-04-2024
Sara Kamela
Jimare
Babet 519,046
Wêne 106,468
Pirtûk PDF 19,319
Faylên peywendîdar 97,302
Video 1,396
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
Elî Îlmî Fanîzade
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Cihên arkeolojîk
Temteman
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Jiyaname
Viyan hesen
Kurtelêkolîn
Pirên pêwendiya di navbera Başûr û Rojhilat û nebûna baweriyê
Kurtelêkolîn
Mezopotamya û şaristaniyetek bo hemû mirovahiyê
Kurtelêkolîn
Xebateke kesk di rêya Kurdistanê de Êko-nasyonalîzma Şerîf Bacwer û hevalên wî
Jiyaname
İbrahim Güçlü
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
MEDRESEYA QUBAHAN
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
RONÎ WAR
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Pirtûkxane
6 STÛNÊN ZIMAN Û ZIMANNASIYA KURDÎ
Jiyaname
Ferhad Merdê
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Kurtelêkolîn
Gelo pirsa Kurd, pirsek navdewletiye?
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Pirtûkxane
ZÎMANÊ DUYEM
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Kurtelêkolîn
RÊBERA HÎNKIRINA KURDÎ
Pirtûkxane
Felsefeya marks
Pirtûkxane
Lenînîsm
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 41
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Jiyaname
AYNUR ARAS

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.484 çirke!