Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 517,040
Wêne 105,415
Pirtûk PDF 19,103
Faylên peywendîdar 95,987
Video 1,285
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser z...
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û ...
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxw...
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Êzdî Êzdayetî û Reform
Kurdîpêdiya projeya herî mezin a arşîvkirina zanîna (agahiyên) me ye..
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Êzdî Êzdayetî û Reform

Êzdî Êzdayetî û Reform
=KTML_Bold=Êzdî Êzdayetî û Reform=KTML_End=
Îbrahîm Osman

Divê di destpêkê de bê zanîn ku, pêwendiya navbera zanist û baweriyê, nakokiya dijberî ye. Tu nêzîkî kîjanê bibî ji ya din dûr dikevî!
Belê, xweza maka zayin û hemû bûnewera ye. Her hebûnên ku li xwezayê peyda dibin, di nava tevgêr, liv û bizavê de ne. Bê guman her tiştên ku bizrê xwe ji xwezayê digre guherbaz e. Hinek zû, hinek jî hêdi têne guhartin. Lê di encamê de têne guhartin.
Li cîhana xwezayê, çi hebûna ku qudreta xwe guhartinê di kakilê wê de nemîne, dimre, tune dibe. An jî, ji rastiya xwe derdikeve werdigere tiştekî din.
Bîrdozî, teolojî, siyaset, destûr û hemû felsefeyên ku bi jiyana civakê re pêwendîdar in, ji bo ku demdirêj bijîn û bandora xwe wenda nekin, di nava pêvajoyê de reformên xwenûkirinê û guhartinan dixwazin. Ji lewre bi taybet yasayên olî, di dema destpêka xwe de ji bo bersifdayina daxwaziyên civakê ên wê serdemê hatine danîn. Lê bi demê re û bi pêşketina civakî re, tu bixwazî an nexwazî ew yasa wateya xwe a destpêkê û divîtiya xwe wenda dikin. Çi bîrdozî û olên ku xwe neguher in, an pêwîstî bi xwe nûkirinan nebînin, dê li paş serdema xwe bimînin û li hemberî pêşketinên cîhana îro ku her tişt bûye dijîtal, bi nakok û beloq bisekinin. Heta dê bibin kosp û belaya serê civakê. Ola îslamê mînakeke herî zindî û li ber çava ye, ku em dibînin îro bi navê ol û Xwedê çawa mirov têne serjêkirin.
Olên semawî bi giştî, ku riknên xwe li ser mutlaqiyet û îdîalîzmê avakirine, reform û guhartinan red dikin, nûbûnê napejirînin. Ne tenê li dijî reforman derdikevin, ew di heman demê de lêkolîn û nîqaşên di vê derbarê de jî red dikin û pêşî li guhartin û nûbûnan digrin. Li gorî wan, divê her tişt wekî ewla xwe bimîne. Ol bi dîwarên stûr riya mereq û lêpirsînan digre, qedexe dike û dixetimîne. Li vir ilm û zanist tê kuştin.
Lê belê Martin Luther, wekî lehengê reformîst ê mînaka destpêkê, di ola Ciristiyan de ev sînorê stûr bi ked û têkoşîneke bêhempa şikand û bi 95 ristik tezên xwe ên dijber derkete hemberî kilîse yê. Wî bi wergerandina Încîlê bo latînî, di navbera salên 1517-1524 an de, pêşengiya reform û serhildanên civakî kir. Pêvajoyeke gelekî hişk, bi xwîn û zahmet derbas bû di ola Ciristiyan de. Lê di encamê de tevgêra reformê bi ser ket û em nuha encamên wê li seranserî parzemîna ewrûpayê dibînin.
=KTML_Bold=Êzdayetî=KTML_End=
Ola Êzdî, ola destpêkê ya yekemîn a Xweda nas e. Sedemên wê îro pirr ne zelal û diyarbin jî, di bin navê parastina Xwîna bijûn û pak de çarçoveya sînorên vê ola qedîm, pirr teng hatine danîn û dora wê bi dîwarên zirxî hatine lêkirin. Dîwarên gelekî stûr li hemberî olên derveyî xwe ji bo xwîn têkil hev nebe, hatibin lêkirin jî, qet guman nîne ku, di serdema Şêx Adî de, çanda ereban û îslamê têkilî ola Êzdî bûye û êzdayetiya resen bi xerabî hatiye bandor kirin. Ji xeynî vê jî, dikarim bibêjim; ku bi hatina Şêx Adî re, dîwarên stûr ên navxweyî ku hatine lêkirin, civak bi çînên mîna şêx, pîr û mirîd ji hev hatiye veqetandin, zewaca wan li hev hatiye qedexe kirin û sînorên olî ewqasî hatiye tengkirin, ku êdî di roja îro de civaka Êzdî bi giştî bênçikiyayî kiriye. Ev kiras êdî li bedena êzdayetiyê teng e.
Bi qasî tengkirina sînorên olî di serdema Şêx Adî de, ji wê zêdetir jî, bandora çand û olên biyanî li êzdayetiyê bûye. Ango naveroka vê ola resen bi vîrûsên dijber hatiye berevajî kirin. Belê, reformên ol î ji bo vê olê pêwîst in. Lê çawa? Helbet divê li destpêkê Êzdayetiya pîr û pak a resen ji wan vîrûsên ji derve hatine nava ola me bê bijûn kirin û rafîne kirin. Pişt re çi tiştên berovajî vê serdemêne dikarin werîn nûdemî kirin.
Kîjan hêz dikare reforman pêk bîne?
Bi navê heyeta ruhanî heyeteke ji çend kesan pêk tê heye. Lê ev heyet ne bi raya civakê û hilbijartinan hatiye hilbijartin. Lewma jî ew heyet li ser giştiya civaka Êzdî bê bandor e. Ev heyet, di heman demê de bê îradeye û di bin bandora hêzên siyasî ên li herêmê desthilatdarin de ye. Ev heyeta qaşo rûhanî, bi temamî ji rastiya naveroka Êzdayetiya resen dûr e û bi qasî wê jî teslîmkar e. Binêrin, ku endamên vê heyetê ên qaşo sereke, wekî Mîr Tahsîn û Bavê Şêx, bê şerm û fedî dibêjin; Kî li herêmê bibe desthilatdar emê ala wî hildin. Ev mirovên bê vîn, berê bi Sadam re bûn, ji wî re li çepkan didan, ala wî hildidan. Aniha jî bi Barzaniyan re ne, ala wan hildidin. Îcar ên qaşo rêberên civakêne, heke di rewşeke weha kambax û sosret de bijîn, dê hêviya kîjan reforman ji van belengazên aqil were kirin?!
Divê ez li vir bidim destnîşankirin, pirr tiştên ku ola Êzdî ji bo êzdiyekî guneh û qedexe dike, ne bi fermî û destûra hinekan be jî, di roja me de hatine şikandin. Yanî sînor hatine rakirin, dîwar heta radeyekê hatine hilweşandin. Mînak, qusandina simbêlan, lixwekirina libasên hişîn, lixwekirina kirasên stukur qelaştî, di jiyana rojan de lixwenekirina tok Uhw. din, li gel ku gunehin jî, hatine şikandin. Zewaca Êzdiyan bi kesên ne ji ola xwe re bi yasayên olî qedexe ye. Ez dikarim bibêjim, ev qedexe jî heta bi radeyekî, ne bi fermî be jî, hatiye nerm kirin û jêbirin. Ji ber ku gelek keç û xortên demekê bi kesên ne Êzdî re zewicîne, piştî careke din vegeriyane, malbat û mervên wan ew cardin pejirandine û ew kes mîna kesên din di nava şîn şahiyên civakî de cî digrin û tu kes nerazîbûna xwe li dijî wan kesên ji olê derketî nîşan nade. Heta pirrê wan piştî vegeriyane bi yekî/e êzdî re zewicîne. Ev jî tê wateya pejirandinê.
Civaka Êzdî ji serok û rêberên ku bikaribin bi dema xwe re bibin yek, bersifa tevayiya daxwaziyên civakî ên demî bidin, hemû civaka xwe himbêz bikin, li hemû warên jiyanê êzdiyan ji bela û bobelatan biparêzin û temsîl bikin mahrûme. Rêxistin û komikên bi navê Êzdiyan kar dikin pirr in, lê her yek ji wan tenê derdorên xwe bandor û temsîl dikin û di nava xwe de bê hevgirtin û tifaq in. Di rewşeke wisa de, ku her hinek bi derekêve girêdayîne, hêviya reforman ji van rêxistinan jî nayê kirin. Hinek sazî û rêxistin hene ku ji demeke pirr dirêj de ye bi navê Êzdiyan qaşo kar û xebatê dikin, lê heta vê saetê jî hê berhemeke wan a lêkolînê û xebateke wan a Akademîk li ser dîrok, çand, qewl û naveroka Êzdayetiyê derneketiye holê ku civak jê sûd wergire. Ciyê mixabinyê ye ku, xebatên van rêxistinan jî ji sînorên partiyên kurd ên siyasî derbas nebûye û berbî xweseriya êzdayetiya maka ol û çandan ve pêş neketiye.
Lewma, di qonaxa îro de çareya reforman bi fermî bêne kirin nîne, dê ev rewş heta demekê weha dom bike. Domkirina wê rewşê bi vî awayî, her roj hinikî din wendabûn û kêmbûne ji bo êzdiyan, lê aniha li asoyê çareseriyek xuya nake..!
ibrahimosman@gmx.ch
[1]
Ev babet 867 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://www.amidakurd.net/ - 21-09-2023
Gotarên Girêdayî: 57
Kurtelêkolîn
Pend û gotin
Peyv & Hevok
1. êzdî
Pirtûkxane
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Dîroka weşanê: 23-05-2017 (7 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Ol û Ateyzim
Kategorîya Naverokê: Gotar & Hevpeyvîn
Kategorîya Naverokê: Mafî mirov
Welat- Herêm: Kurdistan
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Aras Hiso ) li: 21-09-2023 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 23-09-2023 hate nirxandin û weşandin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 867 car hatiye dîtin
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Jiyaname
KUBRA XUDO
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Xecê Şen
Kurtelêkolîn
Rastiya Mîrê Botanê (Mîr Bedirxan)
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Kurtelêkolîn
Destpêka Nivîsandina Kurdan
Kurtelêkolîn
Ew helbestvanê Kurd ku form û naveroka helbesta Farsî guherî
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Jiyaname
Bedri Adanır
Jiyaname
Müslüm Aslan
Jiyaname
Viyan hesen
Kurtelêkolîn
Xişrên jinên Mukriyanê – Beşa 1
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
Necat Baysal
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Cihên arkeolojîk
Temteman
Jiyaname
AYNUR ARAS
Kurtelêkolîn
Kurdên Azerbaycanê, dîroka Laçîn û yên mayin
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40

Rast
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
13-04-2024
Burhan Sönmez
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
13-04-2024
Burhan Sönmez
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
14-04-2024
Burhan Sönmez
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
14-04-2024
Burhan Sönmez
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Di ziman de xêv û morfolojî
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 517,040
Wêne 105,415
Pirtûk PDF 19,103
Faylên peywendîdar 95,987
Video 1,285
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Jiyaname
KUBRA XUDO
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Xecê Şen
Kurtelêkolîn
Rastiya Mîrê Botanê (Mîr Bedirxan)
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Kurtelêkolîn
Destpêka Nivîsandina Kurdan
Kurtelêkolîn
Ew helbestvanê Kurd ku form û naveroka helbesta Farsî guherî
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Jiyaname
Bedri Adanır
Jiyaname
Müslüm Aslan
Jiyaname
Viyan hesen
Kurtelêkolîn
Xişrên jinên Mukriyanê – Beşa 1
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
Necat Baysal
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Cihên arkeolojîk
Temteman
Jiyaname
AYNUR ARAS
Kurtelêkolîn
Kurdên Azerbaycanê, dîroka Laçîn û yên mayin
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.42
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.437 çirke!