Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 517,050
Wêne 105,415
Pirtûk PDF 19,103
Faylên peywendîdar 95,987
Video 1,285
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser z...
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û ...
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxw...
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
BEŞEK Jİ ÇÎROKA ÊZÎDÎYATÎ YE
Kurdîpêdiya projeya herî mezin a arşîvkirina zanîna (agahiyên) me ye..
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

BEŞEK Jİ ÇÎROKA ÊZÎDÎYATÎ YE

BEŞEK Jİ ÇÎROKA ÊZÎDÎYATÎ YE
=KTML_Bold=BEŞEK Jİ ÇÎROKA ÊZÎDÎYATÎ YE=KTML_End=
Îbrahîm Osman

Hezar û çarsed salin ku li ser serê êzdiyan ferman e
Ev çîrok pirr û pirr dirêj e,
Kêl û kêliyên wê tev jan e, êş e,
Gava dirêş li birînê dikeve,
Dil û hinav tev dibirêj e,
Ji ber ku li ser rûyê dinyayê, qewmê ku ji sedema navê xwe, hebûna xwe, libasên xwe, baweriya xwe, çand û edetên xwe, di dîrokê de û îro jî, dibe armanca erîş û fermanan, talanan û kûştinan, tenê Ezîdî ne. 
Ên nikarin hebûna xwe bidin qebûlkirin êzîdîn e, ên malwêran êzîdîne, ên jinên wan li bazarên îslamê tên firotan êzîdîne.
Hezar û çarsed salin ku  li ser serê êzdiyan ferman e.
...heyamekî beriya nuha, min ji jineke pîr, alîm a êzdî, kilamek guhdarî kiribû. Weha digot:”eger êş di mista mirov hilneyên, maçkirin jî fêde nake, bermayên çavên we tenê şopên êşên we ne, gunehê min bi we tê hey zarokên dot û dotmaman, ruhê we mîna dengê bayê hiznî ye, li pişt we bi hezaran sur û durên bi efsûn ên wenda dinuhirîne, di şevan de li hîvê, bi roj li royê binêre, wê çîrokê ji te re vebêje“.
Êzîdiyatî, yek ji wan olên yekxwedanas ên sereke a navbera her dû çemên kevana zêrîn e. Di gelek lêkolînên arkeolojîk de bi delîlan hatiye çespandin, axa ku êzîdî li ser dijîn, dendika şaristaniyê a destpêkê lê hatiye çandin, mîna dergûşa qewman malovanî ji pirr kom, çand û zimanan re kir. Rehên vê ola qedîmî aştîxwaz, hetanî destpêka dîrokê dirêj dibin. 
Heyvanê çand û felsefeya Êzîdiyatiyê a teolijîk û kozmonîk, mîna lavlavka bi sipîndave hilkişe jor, ji aheng û hevsenga bizir û destûra xwezayê û gerdûnê hatiye wergirtin û ji bona xêr û bereketa giştiya mirovatiyê meya ye.
Êzîdiyatî, pirr rengî û pirr dengiyê wekî şertê hebûnê ê jiyana mirovatiyê bingeh digre. Oleke ku ji bo giştiya berhem û nirxên mirovatiyê rêz digre, xêrxwaz û aştïxwaz e. 
Mîtolojî, felsefe û bîrdoziya ola êzîdî, çavkaniya giştiya olên semawî ên kevana zêrînî qedîmin, ku heyvanê xwe ji bizir û destûra xwezayê û gerdûnê wergirtiye. Tevayiya olan, heman çîrok ji ber kirine, dewlên xwe ji wê sarînca çavkaniya şaristaniya destpêkê dagirtine.
Êzîdiyatî bingeha zanistê ye
Li gorî bîr û baweriya Êzîdiyan, bi ketina perçeyekî ji rojê, dinya hatiye pê û nexşeya dinyayê wekî hêkê ye.( cejna Çarşema sor bi vê bonê ye) Heft qatên erdê û heft qatên ezmên hene. Heft roj û heft melek hene. Di ser her heft melekan re Ezda yê afrînêr heye. Ev heft melekên ku navên wan tên zanîn, li ser destûra Ezda her salê yek ji wan xweza û dinya ya me îdare dike û bi rêve dibe. Ji wê bonê ye ku, xêr, bereket û berhemên salan li gorî rêvebiran tê guhartin. 
Ezdaperestan bi gavavêtina yekem a berbî mirovbûnê de, ewil xêr û bereketa wî agirê pîrozî mezin, ku em wekî ”Rojê“ bi nav dikin, dîtin. Sûd ji ronkayî û germaya wî wergirtine û pê şad bûne. Piştî ku raz û sura rojê naskirin, jê re serî tewandin, dua kirin û kemberbest bûn. Dema ku di meha Kanûnê de roj kin bûne, ev yek mîna xeydandina rojê ji kirin û kirêtiyên mirovan şîrove kirine û ji bo roj dîsa dirêj bibin, dest pê kirine bi xwe birçîhîştinê rojî girtine. Ev sermonî iro jï berdewam e.
Li gorî hinek baweriyan dibêjin, “Heta ku jin ji xewê şiyar nebin ro hilnayê. Ango her sibeh jin şadetîye û pîriktiyê ji zayina rojê re dikin“.
Mirovên êzîdî, heta roja îro, beriya ku ro hilê û biçe ava, royê du caran, bi piyên xwas, hest û hêviyên pak û xas berê xwe didin wî agirê pîroz dua xêrê dikin.(Ji ber vê sedemê ye ku êzdî mîna rojperestan tên naskirin) Bi demê re, elementên mîna ax, agir, av û bayê jî naskirin. Lema di Êzdiyatî yê de, ev elementên navbûrî îro jî pîroz in. 
Ezda bê şirîk û wekîl e 
Mirovên ji pêsîra Êzî, di navbera xwe û Ezda(Xwedê) xwe de, navbenkar, an qasidan qebûl nakin û rast nabînin. Destê Xwedê bê qasid digihîje her derê. Ew Xwedayê ku li jêr û jor her tişt afirandiye, li her derê ye, her tiştî dibîne. Lema pêdiviya Xwedê ji wekîl, şirîk, cîgir, qasid û alîkaran nîne. Ên ku xwe dikin wekîl, şirîk, qasid an cîgirê Xwedê, ew rastiyê li gorî berjewendiyên xwe berovajî dikin û Xwedê biçûk dikin, heta înkara Xwedê dikin. Êzîdiyatî ji fikrên weha çewt bêrî ye.
Di êzîdiyatiyê de Xwedê an melekê qencî û xerabiyê nîne. Hêza rêvebir yek e. Tişta pêdiviya mirov jê hebe, hatiye dayin. Qencî û xerabî ji ba mirov bi xwe ye. A girîng nevs û aqli e. Ango Ehrîman û melekê xerabiyê nîne ku aqilê mirovan xerab bike, fêkiyê buhiştê bi dayê Hewa bide xwarin û wê ji rê derxîne.
Teyrê Tawis sembola hemrengiyê ye
Teyrê tawis, bi rengê xwe û taybetiyên xwe mînakeke balkrêş e. Ji hêla Êzdiyan de wekî sembol hebandin teyrê tawis, naveroka felsefeya aştîxwaziya vê olê dide diyrkirin. Di heman demê de ev, rêzgirtine ji hemû reng û dengên li ser rûyê dinya yê re ye. Ji ber ku, tevayiya bûneweran li ser qudret, marîfet û destûra Xwedê hatine afirandin. Cîhan bi xwezaya xwe ve derya û ahnga rengane, pêdivî bi gişkan heye, divê tev bi hev re di nava aştiyê de bijîn. Bîrdozî û felsefeya ku vê rastiyë nepejirîne ew dijberiya Xwedê dike.
Êzîdî û ferman
Ferman çiye?
Koka gotina fermanê, ji zimanê farisî ye. Ev gotin, re, ferman dihat gotin. Gava padişah û siltanan, xelîfe û xwdênenasan namayên komkujiya êzdiyan dişandin û digotin êzdiyan; An werin ser dîne heq an em ê serê we jêbikin, Êzîdiyan li ber vê daxwaziyê serî radikirin. Lê her carê encam dibû komkujî û malwêranî. Bi vî hawî navê komkojî û jenosîdê li nava Êzîdiyan bû ferman. Her carê digotin, Fermana me ji filan derê rabû.
Fermana ewil bi destê Omer ê Bîn Xetab li êzîdiyan rabû. Lê fermanên herî malwêran û kambax ji hêla împaratoriya Osmaniyan ve li êzîdiyan rabûn. Kurdên musilman jî heman zulm kirin ku îro jî mal û milkên êzîdiyan li xwe helal dikin. A ku DAIS ê kir jî bermayî û berdewamiya wan e.
Belê, piştî derketin û bi hêzbûna sulmantiyê re, şer û ferman li ser cimata êzîdî kêm nebûn. Yek qurnekî bi tenêjî destûr nedan, ku êzîdî di jiyanê de mîna her miletî vehêsin. 
Evliya Çelebîye ku dîroka Osmaniyan nivisîye, di nivîsên xwe de bi berfirehî zulma ku Osmaniyan li êzîdiyan kirine nivisîye. Ji kuştina waliyê Musilê Êzdî Mîrza li Top Kapiya Stenbolê bigrin, heta ku çawa di şikeftan de  bi dûyê kayê  jin û zarokên êzîdiyan fetisandine tev nivisîye.
A herî bi jan û êş jî, berovajîkirina rastiyên dîrokê ye. Bi hêza şûr êzîdiyan dikujin, lê hebûna wan qebûl nakin. Ev ola qedîm û aştîxwaz, ji hêla îslamê ve tê înkarkirin. Musilman Êzîdiyatî û êzîdiyan tune dihesibînin, hebûna wan qebûl nakin. Eger qebûl bikin jî, mîna miletekî“Kafir“ bê ol û dujminê Xwedê qebûl dikin. Ji wê bonê  xwe dikin dewsa Xwedê û êzîdî an wê ola xwe biguherin, an na mafê wan ê jiyanê nîne. Fermanên ku Ereb, Tirk û Kurdên sulman di dîrokê de li Êzdiyan rakirin tev bi vê mebestê bûn. Lema qetla êzîdiyan, talankirina mal û milk û jinên wan li gorî îslamê “helal e“. 
Bi kurtayî, a ev e beşek ji çîroka me a bi xwîn.  
[1]
Ev babet 820 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://www.amidakurd.net/ - 19-09-2023
Gotarên Girêdayî: 53
Dîrok & bûyer
Kurtelêkolîn
Pend û gotin
Peyv & Hevok
1. êzdî
Pirtûkxane
Wekî din
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Dîroka weşanê: 01-05-2018 (6 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Ol û Ateyzim
Kategorîya Naverokê: Gotar & Hevpeyvîn
Welat- Herêm: Kurdistan
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Aras Hiso ) li: 19-09-2023 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 22-09-2023 hate nirxandin û weşandin
Ev gotar vê dawiyê ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 22-09-2023 hate nûve kirin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 820 car hatiye dîtin
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
Xecê Şen
Kurtelêkolîn
Ew helbestvanê Kurd ku form û naveroka helbesta Farsî guherî
Jiyaname
Müslüm Aslan
Kurtelêkolîn
Xişrên jinên Mukriyanê – Beşa 1
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Kurtelêkolîn
Destpêka Nivîsandina Kurdan
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Jiyaname
AYNUR ARAS
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Jiyaname
Viyan hesen
Kurtelêkolîn
Rastiya Mîrê Botanê (Mîr Bedirxan)
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Necat Baysal
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Bedri Adanır
Cihên arkeolojîk
Temteman
Kurtelêkolîn
Kurdên Azerbaycanê, dîroka Laçîn û yên mayin
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî

Rast
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
13-04-2024
Burhan Sönmez
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
13-04-2024
Burhan Sönmez
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
14-04-2024
Burhan Sönmez
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
14-04-2024
Burhan Sönmez
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Di ziman de xêv û morfolojî
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 517,050
Wêne 105,415
Pirtûk PDF 19,103
Faylên peywendîdar 95,987
Video 1,285
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
Xecê Şen
Kurtelêkolîn
Ew helbestvanê Kurd ku form û naveroka helbesta Farsî guherî
Jiyaname
Müslüm Aslan
Kurtelêkolîn
Xişrên jinên Mukriyanê – Beşa 1
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Kurtelêkolîn
Destpêka Nivîsandina Kurdan
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Jiyaname
AYNUR ARAS
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Jiyaname
Viyan hesen
Kurtelêkolîn
Rastiya Mîrê Botanê (Mîr Bedirxan)
Jiyaname
RONÎ WAR
Jiyaname
Necat Baysal
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Bedri Adanır
Cihên arkeolojîk
Temteman
Kurtelêkolîn
Kurdên Azerbaycanê, dîroka Laçîn û yên mayin
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.42
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.547 çirke!