Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Jiyaname
Mela Kaka Hemê
13-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mihemed Cezaêr
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mistefa Elî Şan Nebo
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Nîroz Malik
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ebdo Mihemed
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Elî Şemdîn
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ehmed Xeyrî
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mihemedsalih Qadirî
08-07-2024
Burhan Sönmez
Wêne û şirove
Dibistana Sor li Cizîra Botan
29-06-2024
Aras Hiso
Wêne û şirove
Kêliya ku rêberê şehîd “Simko Axa Şikak” berî 96 salan giheşte bajarê Silêmaniyê
27-06-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 523,846
Wêne 106,003
Pirtûk PDF 19,742
Faylên peywendîdar 98,975
Video 1,424
Ziman
کوردیی ناوەڕاست 
300,522

Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,727

هەورامی 
65,707

عربي 
28,766

کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,136

فارسی 
8,292

English 
7,139

Türkçe 
3,565

Deutsch 
1,455

Pусский 
1,119

Française 
321

Nederlands 
130

Zazakî 
84

Svenska 
56

Հայերեն 
44

Español 
39

Italiano 
39

لەکی 
37

Azərbaycanca 
19

日本人 
18

עברית 
14

Norsk 
14

Ελληνική 
13

中国的 
11

Jiyaname
Elî Şemdîn
Wêne û şirove
Bajarê Mêrdînê di sala 1911...
Wêne û şirove
Di sala 1955an de dîlaneke ...
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergê...
Weşanên
Şerq û Kurdistan
Gorna Ehmedê Xanî
Kurdîpêdiya wergirtina agahdariyê hêsantir dike, Ji ber vê yekê mîlyonek agahdarî li ser telefonên we yên destan tomar kir!
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Ehmedê Xanî

Ehmedê Xanî
=KTML_Bold=Gorna #Ehmedê Xanî# =KTML_End=
#Melîk Aykoç#

Dema mirov navê Bazîdê dibîhîse, berî her tiştî, sê taybetî û sê pîroziyên li Bazîdê tên bîra mirovan, 1 – Çiyayê Agirî, 2 – Qesra Îsheq Paşa, 3 – Gorna Ehmedê Xanî. Divê her kurd ê ku lingê wî/wê bi Bazîdê bikeve, van taybetmendiyên bi dîrok, wêje û bîra me re têkildar, teqez ziyaret bike. Heta, ev ji heca her baweriyê pîroztir e. Ez ê li ser vê mijarê, bi agahiyên hindik jî be, gorna Ehmedê Xanî bidim nasandin. Mixabin ku derbarê avakirina kumbeta li ser gorna Ehmedê Xanî de agahiyên heyî gelek kêm in. Ez ê jî bi wan kêm agahiyan hewl bidim ku bikanim bidim nasandin. Lê berê çend gotinên kurt li ser pîrê wêje û bîra me Ehmedê Xanî:
Derbarê cihê bûyîna Ehmedê Xanî de du dîtin hene, dîtina yekê ev e; tê gotin ku li gundê Xanî yê Hekariyan hatiye cihanê, piştî xwendina xwe ya bingehîn li wir qedandîye, hê nû çûye Bazîdê. Dîtina diduyan jî ev e; bavê wî gorbihuşt Îlyas /Elyas keyxwidayê (kadî) Mîr Mehmûdê kalikê Îsheq Paşa bûye û Ehmedê Xanî li Bazîdê hatiye dinê. Bes mejûyê rojbûna wî di peşgotina romana helbestî Mem û Zînê de heye û wiha dinivîse: “Lewra ku dema ji xaybê fek bû, tarixê hezâr û şêst û yek bû” Ev bi mîladî dibe 1651-2. Bes kirasguhertina wî baş tê zanîn, wî sala 1707´an qedem guhestiye. Ehmedê Xanî wê serdemê bi erebî, farisî, osmanî û kurdî xwendiye û bi her çar zimanan jî nivîsiye. Bes berhemên wî yên navdar bi kurdî ne. Navê wan ev in: 1- Nûbehara Biçûkan 2- Eqîdeya Îmanê 3- Mem û Zîn 4- Dîwan
Di warê zanyarî û tesewufê de mirovekî herî kamil û têgîhîştî ye. Lema, jê re “Reis -ul Ulema” hatiye gotin. Yanê formeke profesoriyê ye. Berhema wî ya herî navdar “Mem û Zîn” e. Ehmedê xanî Destana Memê Alan di kesayetiya çîrokeke evînê ya li Cizîrê de adapte kiriye li serdema xwe û ew bi hestê neteweyî xemilandiye. Wê serdemê, gelek serûbinbûnên dîrokî li Kurdistanê pêk tên. Osmanî û Sefewiyan em bi navê dîn parçe kiribûn û kiribûn Sunî û Kumsorî (Qizilbaş). Bûyera herî girîng jî peymana “Qesrî Şîrîn” e. Bi wê peymanê Kurdistan di navbera Osmanî û Sefewiyan de bi awayê neyê guhertin, tê parçekirin. Heta îngilîz û fransiyan di peymana “Sykes-Picot” de jî dest neda wî sînorî. Ehmedê Xanî wekî bersiva wê parçebûna welêt, van dubeytan dinivîse. “…Ger dê hebûya me padişahek /La‘iq bidiya Xwidê kulahek ... Ez mame di hikmeta Xwidê da / Kirmanc -î di dewleta dinê da / Aya bi çi wechî mane mehrûm? /Bîl cumle ji bo çi bûne mehkûm? …”
21´ê Sibatê/Reşemiyê, Roja Zimanê Zikmakî ya Cîhanê bû. Ehmedê Xanî li ser girîngîya zimanê dayikê ta wê serdemê ji bo piçûkan wiha dinivîse: “…Safî şemirand, vexwarî durdî /Menende Durê lîsanê Kurdî / Înaye nîzam û întîzamê / Kêşaye cefa ji boyê amê /Da xelqî nebêjitin Ekrad /Bê marîfet in, bê esl û binyad / Enwayê Milet xwedan kitêb in /Kurmanc tenê di bê hesêb in…”
Min di nivîsên din de ragihandibû ku Gorna Ehmedê Xanî, Qesra Îshaq Paşa û Keleha Bazîdê (Keleha Sor) sêkoşeyeke rast pêk tîne. Gorna gorbihuşt li başûrrojhilatê Keleha Bazîdê û li rojhilatê Qesra Îshaq Paşa li ser girê goristana Bazîda kevn hatiye lêkirin. Ev berpalê şakeke çiyayê Şêresurka /Şêresiyar ye. Anegorî agahiyên kêm jî em têdigêhêjin ku cara yekem di serdema lêkirina Qesra Îshaq Paşa de bi qubeyeke di forma Agirdang (Hurmizgan) de hatiye lêkirin. Kevirên di dîwarê Kumbeta Gorna gorbihuşt û di Qesra Îshaq Paşa de hatine bikaranîn ji heman kana keviran in. Lê di pêvajoya salan de bi pirranî tê ruxandin. Hin dîwarên wî û nîvê qubeya kumbetê li pê dimînin.
Çîroka ji nû ve lêkirina wî jî wiha ye: Di sala 1973- 1975’an de endamên Partiya Karkerên Tirkiyê (TÎP) yên kurd xwerû jî serokê partiyê yê Bazîdê, Mustafa Ozbay bi tevî hevalên xwe parêzer Bahattin Eryilmaz, Erdogan Teomete û endezyar Veysel Çamlibel bi navê “Şêresiyar” kovarekê derdixin û di vê kovarê de mijara ji nû ve lêkirine Kumbeta Gorna Ehmedê Xanî derdixin pêş. Berê hem meleyên herêmê û hem jî partiya TÎP li ber radibin. Piştî xebata vê însiyatîfê, piştgirî ji gel û meleyên welêtparêz jî tê girtin. Dema darbeya leşkerî tê, ev proje tê rawestandin. Piştre dîsa dest bi xebatê dikin. Sala 1996´an bi alîkariya şaredarê Bazîdê, Mahmut Kotan û mutahîdên heremê yên welatparêz û piştgiriya gelê Bazîdê, kumbet û mizgefta Ehmedê Xanî tê tewawkirin û şeklê xwe yê îro digire. Dû re, şaredariyên welatparêz hin projeyên din bi pêş dixin, lê dewleta serdest pêşî li wan digire.
Bêgûman jiyana Ehmedê Xanî bi paragrafek du paragrafan nabe, xebateke berfireh divê, lê ji bo qunciknîvîsekê, ev jî wekî agahî bes in. Bi hêviya ku her kurd hem Qesra Îsheq Paşa û hem jî gorna pîrê hizra neteweyî Ehmedê Xanî ziyaret bikin. Hetanî keleh û cihekî din ê dîrokî bimînin di nava xêr û xweşiyê de.
04-03-3022, Yenî Ozgur Polîtîka
[1]
Ev babet 1,071 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://diyarname.com/ - 20-07-2023
Gotarên Girêdayî: 30
Jiyaname
Kurtelêkolîn
Pirtûkxane
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Dîroka weşanê: 04-03-2022 (2 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Edebî
Kategorîya Naverokê: Gotar & Hevpeyvîn
Welat- Herêm: Kurdistan
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Aras Hiso ) li: 20-07-2023 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 20-07-2023 hate nirxandin û weşandin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 1,071 car hatiye dîtin
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Wêne û şirove
Serokên çend eşîrên kurdan, 1898
Jiyaname
AYNUR ARAS
Jiyaname
Elî Paksirişt (Azad Makûyî)
Pirtûkxane
Derûniya ciaknasiyê
Wêne û şirove
Endamên Yekitiya Jinên Kurd a El-tealî 1919
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Wêne û şirove
Kêliya ku rêberê şehîd “Simko Axa Şikak” berî 96 salan giheşte bajarê Silêmaniyê
Wêne û şirove
KURDÊN GURCISTANÊ di salê de 1971
Jiyaname
Şermîn Cemîloxlu
Pirtûkxane
Civaknasiy perwerdeyê
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
Cihên arkeolojîk
Temteman
Jiyaname
Ferhad Merdê
Pirtûkxane
Çand û Civak
Kurtelêkolîn
Kurd û Eskîlstuna, xîçek dîrok
Pirtûkxane
Dîroka mesopotamya
Jiyaname
TAHARÊ BRO
Kurtelêkolîn
Rojnameya Şerq û Kurdistan
Kurtelêkolîn
Jules Verne Nasiya Xwe Dide Kurdan
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
Mihemedsalih Qadirî
Jiyaname
EZÎZÊ ÎSKO
Kurtelêkolîn
Kurdên Batûmê
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Jiyaname
KUBRA XUDO
Kurtelêkolîn
Hevgirtina dagirkeran û belavbûna kurdan
Pirtûkxane
Zanista Civakê

Rast
Jiyaname
Elî Şemdîn
09-07-2024
Aras Hiso
Elî Şemdîn
Wêne û şirove
Bajarê Mêrdînê di sala 1911an de
13-07-2024
Aras Hiso
Bajarê Mêrdînê di sala 1911an de
Wêne û şirove
Di sala 1955an de dîlaneke Kurdên Azerbaycanê
13-07-2024
Aras Hiso
Di sala 1955an de dîlaneke Kurdên Azerbaycanê
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
13-07-2024
Sara Kamela
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
Weşanên
Şerq û Kurdistan
17-07-2024
Burhan Sönmez
Şerq û Kurdistan
Babetên nû
Jiyaname
Mela Kaka Hemê
13-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mihemed Cezaêr
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mistefa Elî Şan Nebo
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Nîroz Malik
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ebdo Mihemed
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Elî Şemdîn
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ehmed Xeyrî
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mihemedsalih Qadirî
08-07-2024
Burhan Sönmez
Wêne û şirove
Dibistana Sor li Cizîra Botan
29-06-2024
Aras Hiso
Wêne û şirove
Kêliya ku rêberê şehîd “Simko Axa Şikak” berî 96 salan giheşte bajarê Silêmaniyê
27-06-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 523,846
Wêne 106,003
Pirtûk PDF 19,742
Faylên peywendîdar 98,975
Video 1,424
Ziman
کوردیی ناوەڕاست 
300,522

Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,727

هەورامی 
65,707

عربي 
28,766

کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,136

فارسی 
8,292

English 
7,139

Türkçe 
3,565

Deutsch 
1,455

Pусский 
1,119

Française 
321

Nederlands 
130

Zazakî 
84

Svenska 
56

Հայերեն 
44

Español 
39

Italiano 
39

لەکی 
37

Azərbaycanca 
19

日本人 
18

עברית 
14

Norsk 
14

Ελληνική 
13

中国的 
11

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Wêne û şirove
Serokên çend eşîrên kurdan, 1898
Jiyaname
AYNUR ARAS
Jiyaname
Elî Paksirişt (Azad Makûyî)
Pirtûkxane
Derûniya ciaknasiyê
Wêne û şirove
Endamên Yekitiya Jinên Kurd a El-tealî 1919
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Wêne û şirove
Kêliya ku rêberê şehîd “Simko Axa Şikak” berî 96 salan giheşte bajarê Silêmaniyê
Wêne û şirove
KURDÊN GURCISTANÊ di salê de 1971
Jiyaname
Şermîn Cemîloxlu
Pirtûkxane
Civaknasiy perwerdeyê
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
Cihên arkeolojîk
Temteman
Jiyaname
Ferhad Merdê
Pirtûkxane
Çand û Civak
Kurtelêkolîn
Kurd û Eskîlstuna, xîçek dîrok
Pirtûkxane
Dîroka mesopotamya
Jiyaname
TAHARÊ BRO
Kurtelêkolîn
Rojnameya Şerq û Kurdistan
Kurtelêkolîn
Jules Verne Nasiya Xwe Dide Kurdan
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
Mihemedsalih Qadirî
Jiyaname
EZÎZÊ ÎSKO
Kurtelêkolîn
Kurdên Batûmê
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Jiyaname
KUBRA XUDO
Kurtelêkolîn
Hevgirtina dagirkeran û belavbûna kurdan
Pirtûkxane
Zanista Civakê
Dosya
Şehîdan - Zayend - Nêr Şehîdan - Netewe - Kurd Pend û gotin - Welat- Herêm - Bakûrê Kurdistan Peyv & Hevok - Welat- Herêm - Bakûrê Kurdistan Pend û gotin - Welat- Herêm - Rojawa Kurdistan Peyv & Hevok - Welat- Herêm - Rojawa Kurdistan Pirtûkxane - Welat- Herêm - Swêd Pirtûkxane - Cureya belgeyê - Zimanî yekem Pirtûkxane - Kategorîya Naverokê - Şano Pirtûkxane - Kategorîya Naverokê - Çîrok

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.453 çirke!