Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 515,988
Wêne 105,138
Pirtûk PDF 19,077
Faylên peywendîdar 95,579
Video 1,260
Kurtelêkolîn
Wexteke lijor: çîroka zemên
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser z...
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û ...
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxw...
Kela Dimdimê û Lêkirina Metnekê
Kurdîpêdiya û hevkarên wê çavkanî û referansên pêwîst pêşkêşî xwendekarên zanîngehan û xwendina bilind dikin!
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Kela Dimdimê û Lêkirina Metnekê

Kela Dimdimê û Lêkirina Metnekê
Kela Dimdimê û Lêkirina Metnekê
Înan Eroglu

Metn ava nabe, tê lêkirin. Her wekî malekê, û malek e jixwe. Di avabûnê de bêtevgeriyek heye, di lêkirinê de midaxeleyek, destdanek, texrîbatek hinekî – wê ji ya esil bi dûr dixe û hinekî jî lihevanîn. Herçî avakirin e, ku êdî lêkereke têper e, ne kêmî halê xwe yê têneperiyê ye: erê, me ava kir, lê ne bi destê xwe! Hêzeke din li pişt wê heye, destekî din, tevî vê jî bi “xwe”yê re li hev dike, xwe bi xwe, jixweber, ji xwe re.
Ev hêzeke xwedayî ye, destê wî yê bê ser û ber e, qada ku dide ber xwe berfireh e, li sînoran naqelibe, lê sînoran di xwe de datîne. Loma ye Xwedê dinya ava dike, lê mirov malekê lê dike. An jî wekî ku Şakiro dibêje heta ku dinya xweş ava be, an jî wekî ku em dibêjin ji roja ku dinya xweş ava bû. Nexwe avabûn an jî avakirin derveyî qeweta mirovekî ye, bêna ye, şên e, di ser adetê re ye, lê di heman demê de pir adetî ye, di nerma xwe de çêdibe, ji ava xwe vedixwe.
“metn ne xwedayî ye, destekî din li pişt wê tune ye”
Ma lêkirin wisa ye? Mal? Sînorê lêkirinê diyar e, diyar e dê malek li kû li ser çi bê lêkirin. Berevajî berfirehiya avakirinê, qada wê teng e, berteng e. Cih nagire, mitewazî ye, henûn e. Dinyayek heye lê tenê malek nîne. Metn jî wisa ne, metnên pirqatî, metnên bêçavî, metnên ku di kulekê re hildikişin, metnên li pişt pencereyê. Celeb bi celeb, reng bi reng. Serê malê metnek. Ji ber vê ye metn ne xwedayî ye, destekî din li pişt wê tune ye. Ew bi qisûr e, bi destê mirovekî hatiye lêkirin.
Lêkirin sînorekî wê heye, her wekî mal û metnê. Lê di xwe de sînoran dişikîne, azad e, dîwaran tune dike. Em nabêjin ez di malê de me, bi paşdaçekekê xwe di nav cihekî de hesarge nakin. Ez li malê me, rastiya wê eve ye, û ya tebîî jî ev e. Em dibêjin, erê, ez di nav sînorekî diyar de me lê ez ne girtî me, li vê stara xwe azad im, li her derê me. Daçeka liyê, me di berfirehiyekê de bi cih dike, her wekî ku em bibêjin ez li dinyayê me, ne ku di bertengiyê de, wekî ez di zindanê de me. Yek ji awayê spasiyê yê herî xweş li cem me ye: Mala te ava! Te mala xwe lê kir û tê de stirî, lê hêvî dikim mala te zêdeyî û firehiyê ji te re bîne, nigê te li derekê nelikume, çavê te li derekê nealiqe.
“hemû çîrok malek in di esasê xwe de”
Em vegerin ser metnê û ji malê dûr bikevin. “Hemû çîrok dûrî malê dest pê dikin,” dibêje Carlos Fonseca xwe bi xwe di Muzexaneya Ajelan de, herçend hemû çîrok malek in di esasê xwe de. Me gotibû metn tê lêkirin, baş e lê li ser çi? Di hevpeyvînekê de wisa dibêjim: Kêliya ewil a çîrokê carinan peyvek e, carinan. dîmenek e, carinan hîsek e. Eger bi çavê efsûnbazekî bibêjim – ku baweriya min jî her wekî Nabokov zêdetir bi efsûnbaziyê tê ne ku bi mamostetî û çîrokbêjiyê, ew kêliya ewil ku metn an jî çîrok li ser tê lêkirin, çermê ga ye.
Bila destana Kela Dimdimê bê bîra we, çinku encax destanek bi efsûnbaziya me
re li hev bike. Herçî kronîkên şerê Dimdimê ne û esl û feslê vê kelê ne, metnê lê nake, lê ji binî de dirûxîne. (1) Motîfa çermê ga ne tenê li ba me, em ji Ordîxanê Celîl hîn dibin ku li ba gelek miletên din jî heye. (2) Jixwe encax motîfeke weha dikarî bibe bingeh bo vegotineke li çar aliyê dinyayê, hevpar lê xweser. Tu ji xwe re lê binêre, her nivîskarek li ser çermê gayî metna xwe lê dike. Ecêb e.
Gelek varyantên Kela Dimdimê hene, lê min ji hemûyan varyanteke weha kurt ji xwe re çêkiriye ku êdî plota lêkirina metnekê/çîrokekê ye: Emîrxanê Çengzêrîn piştî ku di şerekî de li gel sefewiyan bi ser dikeve, Şah Ebas jê daxwaza wî dipirse. Çermê ga, dibêje Xan. Herçend ne bi dilê Şah e, erdekî bi qasî çermê ga dide wî. Hildide vî çermî ji hev dike, ji hev dike, ji hev dike û dest pê dike li ser wê keleyeke mezin û qewî lê dike. Tê de sarincek û cirnekî avê vedişêre. Piştî demekê Şah Ebas bi handana mirovên xwe êrîşê dibe ser Kela Dimdimê û dixwaze Emîrxanê Çengzêrîn têk bibe. Dike nake nikare bi Xan û kelê bi dest bixe, heta ku mirovekî Xan cihoka avê nîşanî wan dide û bi xêra vê yekê êdî rê li ber vedibe kelê bi dest bixe.
“Ti yek bêyî qisûrê metnekê xurt nakin, metn bi qisûra xwe heye”
Cihok qisûr e, û bêyî qisûrê metnek nayê lêkirin. Hemû tiştên berî qisûrê lêgerîn û xwemijûlkirin in. Bêyî çermê gayî ti yek ne mimkin e, dê hilweşe. Çermê ga dibe ku li gor her nivîskarî biguhere û bibe tiştekî din, dibe kurt be an dirêj, fireh an teng. Metna ku li ser wê tê lêkirin jî wisa ye, misteqîl, pirqatî, di nav hev de, çeloxwarî, labîrentî, dûz, gilover. Muhkem an sist, xurt an qels. Ti yek bêyî qisûrê metnekê xurt nakin,
metn bi qisûra xwe heye, ne ku bi bêqisûriya xwe. Hemû lêgerîn û xwemijûlkirin ji bo peydakirin û xwegihandina wê qisûrê ne.
Nivîskar jî Xanê me yê Çengzêrîn e. Dizane dê li kû li ser çi metna xwe lê bike. Sînorên lêgerîn û xwemijûlkirinê danîne û xetên bûyeran tê re derbas kirine. Lê di cihekî de şikestinek lazim e jê re, her çawa ku em dibêjin malava, herweha em dibêjin malxirab. Nexwe metn ne tenê ji bo lêkirinê, lê ji bo xirakirinê ne jî. Heta xira nebe, ava nabe. Erê. Dê çawa bişikê? Belkî bi deriyekî, belkî bi nameyekê, belkî bi xeberekê, bi poşmaniyekê, bi mikurhatinekê, xapandinek, hevokek, telefonek…
Ya ecêbtir jî ev e: Di destê her nivîskarî de çermê ga heye, lê her yek bi awayekî metna xwe lê dike, bi qisûreke cudatir. Êdî çi bêjim?Metna we ava be, Nivîsxanên Qelemzêrîn.
=KTML_Bold=Çavkanî:=KTML_End=
1 Bo agahiyên zêdetir bnr. Cafer Açar, Safevi Kroniklerinde Dımdım Kalesi Kuşatması Ve Emirhan
Bradosti, Avesta, 2019; Elî Teter Nêrweyî, Emîrxanê Lepzêrîn û Kela Dimdim di Navbera Mêjû û
Efsaneyê da, Avesta, 2019.
2 Bnr. Ordîxanê Celîl, Kürt Kahramanlık Destanı Dımdım, Wer. İbrahim Kale, Avesta, 2001.[1]
Ev babet 324 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://botantimes.com/ - 07-07-2023
Gotarên Girêdayî: 4
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Dîroka weşanê: 27-04-2023 (1 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Gotar & Hevpeyvîn
Kategorîya Naverokê: Edebî
Kategorîya Naverokê: Çand
Welat- Herêm: Kurdistan
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Aras Hiso ) li: 07-07-2023 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Emîr Siracedîn ) ve li ser 07-07-2023 hate nirxandin û weşandin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 324 car hatiye dîtin
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Kurtelêkolîn
Pênûs û defterek ji Pirtûkxaneya Rodî û Perwînê
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Jiyaname
Xecê Şen
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Jiyaname
Müslüm Aslan
Kurtelêkolîn
Fetah Emîrî ji vegotina reality heta afirrandina atmosfereke cadûyî
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Cihên arkeolojîk
Temteman
Cihên arkeolojîk
Kaniya Eyne Rom û dîrokeke windabûyî
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Jiyaname
Necat Baysal
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
AYNUR ARAS
Kurtelêkolîn
Felsefeya perwerdê û felsefeya jiyanê di Pirtûka min a pîroz de
Jiyaname
KUBRA XUDO
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Kurtelêkolîn
KURDOLOJÎ LI QAZAXISTANÊ Û ASYA NAVÎN
Jiyaname
RONÎ WAR
Kurtelêkolîn
Mihemed Salih Dîlan: Stranbêjekî helbestvan
Jiyaname
Viyan hesen
Jiyaname
Bedri Adanır

Rast
Kurtelêkolîn
Wexteke lijor: çîroka zemên
12-04-2024
Burhan Sönmez
Wexteke lijor: çîroka zemên
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
13-04-2024
Burhan Sönmez
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
13-04-2024
Burhan Sönmez
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
14-04-2024
Burhan Sönmez
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
14-04-2024
Burhan Sönmez
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 515,988
Wêne 105,138
Pirtûk PDF 19,077
Faylên peywendîdar 95,579
Video 1,260
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Kurtelêkolîn
Pênûs û defterek ji Pirtûkxaneya Rodî û Perwînê
Jiyaname
Kerim Avşar
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Jiyaname
Xecê Şen
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Jiyaname
Müslüm Aslan
Kurtelêkolîn
Fetah Emîrî ji vegotina reality heta afirrandina atmosfereke cadûyî
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Cihên arkeolojîk
Temteman
Cihên arkeolojîk
Kaniya Eyne Rom û dîrokeke windabûyî
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Jiyaname
Necat Baysal
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
AYNUR ARAS
Kurtelêkolîn
Felsefeya perwerdê û felsefeya jiyanê di Pirtûka min a pîroz de
Jiyaname
KUBRA XUDO
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Kurtelêkolîn
KURDOLOJÎ LI QAZAXISTANÊ Û ASYA NAVÎN
Jiyaname
RONÎ WAR
Kurtelêkolîn
Mihemed Salih Dîlan: Stranbêjekî helbestvan
Jiyaname
Viyan hesen
Jiyaname
Bedri Adanır

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.42
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.281 çirke!