Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Jiyaname
Ishaq Iskotî
21-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Letif Memmed Brukî
18-07-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv
18-07-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Mela Kaka Hemê
13-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mihemed Cezaêr
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mistefa Elî Şan Nebo
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Nîroz Malik
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ebdo Mihemed
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Elî Şemdîn
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ehmed Xeyrî
09-07-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 525,707
Wêne 106,460
Pirtûk PDF 19,790
Faylên peywendîdar 99,665
Video 1,449
Ziman
کوردیی ناوەڕاست 
301,349
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,756
هەورامی 
65,744
عربي 
28,846
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,307
فارسی 
8,547
English 
7,168
Türkçe 
3,571
Deutsch 
1,458
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
Pol, Kom
Kurmancî - Kurdîy Serû
Peyv & Hevok 
41,119
Pend û gotin 
24,602
Kurtelêkolîn 
4,869
Şehîdan 
4,214
Enfalkirî 
2,990
Pirtûkxane 
2,705
Çand - Mamik 
2,631
Navên Kurdî 
2,602
Jiyaname 
1,228
Cih 
1,134
Belgename 
289
Wêne û şirove 
132
Weşanên 
115
Cihên arkeolojîk 
61
Partî û rêxistin 
26
Vîdiyo 
19
Helbest  
10
Pêjgeha kurdî 
3
Wekî din 
2
Karên hunerî 
2
Nexşe 
2
Li Kurdistanê hatine berhemdan 
1
Ofîs 
1
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergê...
Weşanên
Şerq û Kurdistan
Jiyaname
Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv
Şehîdan
Mahmûdê Kerem
Jiyaname
Ishaq Iskotî
Şengal Direnişi ve Ezidi Toplumunun Yeniden Dirilişi – BÖLÜM 2
Kurdîpêdiya projeya herî mezin a arşîvkirina zanîna (agahiyên) me ye..
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Türkçe
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Şengal Direnişi

Şengal Direnişi
$Şengal Direnişi ve Ezidi Toplumunun Yeniden Dirilişi – BÖLÜM 2$
Türk devletinin ve KDP ihanetinin ortaklaşa planlayıp uygulandığı politikalara karşı, siyasi, diplomasi, askeri saldırılara ve ekonomik yaptırımlara karşı da kararlı bir direniş gerçekleşmiştir. Bu konuda fedaice bir duruş sergilenmiştir. Tolumun düşürülmüş ve iradesi kılınmış hali, örgütlenmeye yabancı hali, yoksulluk durumu, kapalı ve kast sistemine dayalı toplumsal yapının dogmatik zihniyet yapısı da eklenince Şengal direnicinin anlamı daha iyi açığa çıkmış olacaktır. Yani direnişin verildiği zemini ve toplumsal gerçekliği göz önünde bulundurulduğunda, alanın imkansızlıkları, olanaksızlıkları da dahil edildiğinde direnişin boyutlarına daha iyi ışık tutacaktır.

Özünde bir direniş hareketi olan PKK’nin 45. kuruluş yıldönümüne yaklaştığımız bu günlerde direniş kültürünün hızından hiçbir şey kaybetmeden farlı coğrafyalarda boy vermesi de anlamlıdır. PKK’nin başlangıçtaki çıkış koşullarına bira anlamda denk diyebileceğimiz koşullarda, Şengal’de kadim Ezidi inancıyla PKK direniş geleneğinin buluşması da ayrıca farklı bir anlam ifade etmektedir. Önder Apo’nun rüyalarının gerçekleşmesi, istekleri ve beklentisinin bir nebze de olsa yaşam bulmasıdır. Sussuz toprağı, kurumaya yüz tutmuş ağacı su ile buluşturma diyebileceğimiz bir buluşmadır. Kısacası, Şengal direnişi Ezidi toplumunu yutmaya çalışan Leviahtanı alt eden bir direniştir.

PKK’nin Şengal’de gerçekleştirdiği direniş mücadelesi içinde yeni bir toplum filizlenmektedir. Ezidi halkımızın hayatına, toplumsal yaşamına birçok alanda ilk diye bileceğimiz başlangıçlar yapmıştır. Son nefesini vermekte olan hastaya can katmıştır. İnancıyla, kültürel değerleriyle ve son olarak fiziki varlığıyla son bulma aşamasına gelmiş bir toplumsal kesimin yeniden var olma dirilişidir.

Ezidi halkımızın dirilişi Başlangıç aşaması düşüncede bir uyanıştır. Tarihinde belki de ilk kez kendi toplumsal varlığı ve geleceği hakkında düşünmeye başlamasıdır. Geçmiş tarihi süreçlerde bunun fırsatını yakalayamamıştır. Sürekli dış güçlerin hakiminde yaşayan azınlıktaki Ezidi inanç topluluğu hep baskıya maruz kalmıştır. Dışa bağımlı yaşamayı bir alışkanlık haline getirmiştir. Güçsüzlüğü bu toplumun kaderi olmuştur. Yaşadığı mağduriyetlerin sınırı yoktur. Her kesimden dışlanmıştır. Farklı zihniyet kalıpları içinde yok edilmesi gereken bir inanç olarak varsayılmıştır. Bu nedenle kendi deyimleriyle geçmiş tarihlerinden bu günümüze kadar gelmiş tarihi öğretilerine göre 73 kez fermana maruz kalmışlar. Yaşadıkları zorbalığa ve zulme karşı yine de ayakta kalmayı başarmış ve bir şekliyle varlığını sürdürmeye çalışmaktadır.

Günümüz toplumsal formların gelişmişlik düzeyleriyle kıyaslandığında birçok farklılıkları mevcuttur. Geri kalmışlıkların yanında orijinalliklerinden, özlerinden fazla bir şey yitirmeden sadelikleriyle, kapitalist modernitenin fazla etkilemediği yaşam tarzları ve kültürel değerleriyle mevcut varlıklarını korumayı başarmıştır. Fermanlar karşısında ayakta kalmak aslında büyük bir direniştir. Küllenmeye yüz tutmuş geçmiş direnişi gün yüzüne çıkarmak, PKK direnişiyle harmanlamak Ezidi toplumuna müthiş bir çıkış yaptıracaktır. Bundan sonraki süreçte başarılması gereken biraz da budur. Kadim geçmişi günümüzdeki halkların kurtuluş paradigması ile buluşturmak bu açıdan büyük önem taşımaktadır. Bu konuda azımsanmayacak ve hiç de küçümsenmeyecek adımlar atılması sevindiricidir.

Ezidilerin yaşadığı 73. Ferman aslında yeni bir yaşama başlangıç yapmaları açısından milad olarak ele almak gerekir. Hemen her konuda kendi tarihlerini ilk kez kendileri yazma durumuyla kaşı karşıya gelmiş ve bu düzeyi yakalamışlardır. Bu dirilişi gerçekleştirmek için ağır bedeller ödenmiştir. Yani kendiliğinden ortaya çıkan bir gelişme değildir. Şengal dağına tutunmak, yeni bir toplumsal geleceği inşa etmek ve bunun mücadelesini her alanda vermek için 300’e yakın şehit verildiğini akılda tutmak gerekir. İçerden dışardan her türlü engellemeye rağmen Ezidi halkının dirilişi gerçekleşmiştir.

Kadim bir inancın temsilcileri olan Ezidiler, var olma yaşam mücadelesini günümüzde daha örgütlü, daha bilinçli verme aşamasına gelmiş bulunmaktadırlar. Askeri, siyasi, diplomatik faaliyetlerini örgütlemiş ve kendileri yürütür duruma gelmiştir. Öz savunmadan, öz yönetim organlarına kavuşmuştur. Her alanda dirilişin nüveleri ortaya çıkmıştır.

Gerçekleşen fermanın ardından yaşanan travmanın atlatılması, yaraların sarılması ve dağılan halkın yeniden Şengal alanında toplanması, yeni bir yaşama başlaması, ihtiyaçlarının karşılanması, alt yapı hazırlıkları gibi çalışmaların ötesinde sistem çalışmaları da var hızıyla devam etti. Bir yandan DAİŞ saldırılarına karşı savunma sistemi geliştirirken diğer yanda ise toplumsal inşanın gerçekleşmesine de ağırlık verilmiştir. Şengal ezidi topluluğunun önemli bir kısmı halen Şengal dışında mülteci kamplarında yaşamını idame ettirmektedir. Geri dönüşler olmakla birlikte bölgede süren istikrarsızlık nedeniyle sekteye uğramıştır. Son olarak Kerkük müdahalesi sonrası alana gelen İran destekli Heşdi Şabi güçlerinin Kürt bölgesel yönetimi ile yaşanan gerginliklerden dolayı Ezidilein geri dönüşlerini olumsuz etkilenmiştir.

Hiçbir dış destek olmadan tamamen kendi öz gücüne dayanarak yaşam savaşı vermenin yanında, kendi sistemini kurması küçümsenmeyecek bir başarıdır. Elbette daha alınacak çok yol vardır. Çünkü Şengal üzerinde var olan hakimiyet son sürçlerde sıkça el değiştirmiştir. Uzun yıllar Saddam iktidarının altına yaşamıştır. Bu süreçte Ezidiler devlet otoritesi altında kısmen sakin ve kendi halinde bir süreç geçirdiklerini belirmekte fayda vardır. Fakat toplumsal gelişmeye herhangi bir katkı yapılmadığı gibi sosyal ekonomik gelişmeyi yaratacak yatırımlar yapılmamıştır.

Saddam sonrası Şengal alanına hakim olan KDP, halkı Peşmerge gücü olarak kullanmaya ağırlık vermiştir. KDP kendi parti kurumlaşması yönünde bir çalışma içine girmiştir. İktidar erki olarak Ezidi toplumunun gelişmesine, değişmesine, dönüşmesine, bilinçlenmesine, eğitilmesine kısacası kamusal alana hizmet götürerek yaşamın gelişmesine katkı sunmaktan uzaktır. Tabiri uygunsa Şengal’i elinden geldikçe semirmiştir. Bir yayılma alanı olarak görmüş ve bu temelde yaklaşmıştır. Daiş çetelerinin saldırısı arifesinde alanı terk etmiştir. PKK’nin DAİŞ’e karşı verdiği mücadelesi sonrası ve yine PKK’den yardım alarak alana tekrardan geri dönüp yerleşmiştir. Kaybettiği itibarını yeniden tesis etmek için gözü kara bir şekilde dönüp PKK’ye saldırmıştır. PKK’nin Şengal’den çıkması öncelikli görevi olmuştur. 25 Eylül referandum kararıyla birlikte sarsılan otoritesi Kerkük müdahalesiyle bir kez da Şengal alanından kaçmak durumunda kalmıştır. Bu kısa anlatımdan anlaşıldığı gibi KDP’nin Şengali savunmaktan, sahip çıkmaktan ziyade faydacı yaklaşımdan ibarettir.

Irak merkezi hükümetinin Heşti Şabi milis güçleriyle birlikte KDP’nin elindeki sorunlu bölgeler kapsamına giren alanlara müdahalesiyle birlikte Şengal alanındaki yönetim bir kez daha el değiştirmiştir. Heşdi Şabi alana girmesiyle birlikte Ezidiler farklı bir yönetimle karşılaşmış oldular. Ardından Irak merkezi hükümetin ilk kez Saddam sonrasında alana yönetimi ele geçirdiği bir döneme girilmiştir. Şengal’de ki bu yönetim değişikliği toplumsal yapıda fazla bir karşılığı olmasa da dış güce dayanarak ayakta kalma gibi geçmişten kalan alışkanlıklarını sürdürmesine yol açmaktadır. Her gelen egemen gücün varlığı ile fazla bütünleşmekten ziyade uyum sağlayarak yaşamını sürdürmeyi kendisine yöntem olarak seçmiştir. Bu yöntem bilinçli bir tercihten ziyade, zorunlulukların dayattığı idari yapıların dışında başka bir seçeneklerinin olmayışından kaynaklanmaktadır.

Bütün bu süreçleri bu şekilde yaşamış Ezidi toplumu dış egemenliklere intibak etmek dışında seçeneğinin olmayışı bu nedenle anlaşılır durumdur. Ama artık kendisi için yeni bir süreç işlemeye başlamıştır. Bu süreç bir diriliş sürecidir ve PKK’nin Şengal’de DAİŞ’e karşı verdiği mücadeleyle birlikte başlamıştır. Düşünce de uyanış giderek iradeye dönüşmüştür. Belki de ilk kez iradeli bir güç olma yoluna girmiş bulunan Ezidilerde öz güven gelişmektedir. Kendisine güveni giderek gelişen Ezidler yeni bir toplumsal örgütlenmeye adım atış olmaktadırlar. Tarihleri boyunca yaşamadıkları, pekte alışık olmadığı ve yine bu konuda güvensizlik içinde oldukları konularda ilk kez öz savunma, öz yönetim konularında kendi geleceklerini örmeye çalışıyorlar.

Öz savunma kapsamında Ezidi toplumu kendisini savunmak için silahlanmıştır. YBŞ (Yekineyen Berxwedana Şengale) ve YJŞ (Yekineyen Jınen Şengale) birliklerini kurarak kendi coğrafyasının savunma gücünü örgütlediler. Giderek tecrübe ve deneyim kazanarak yetkinleşmişmiş konuma gelmişlerdir. Ezidi kadın gücünün silahlanması ise ayrı bir değerlendirme konusudur. Çünkü kadın özgürlük ideolojisi ekseninde yaşamlarını anlamlandırmaları büyük öneme sahiptir. Kapalı toplumsal yapının geleneksel, yerleşik yaşam tarzında adeta boğulan kadın, özgürlük bilinciyle silah tutması önemli bir gelişmedir.

KDP’nin Ezdileri koruma, savuma vaadi asla gerçekleşmedi ve halkı tehlikelerle, yok olma saldırılarıyla karşı karşıya bıraktığı için öz savunma bilincinin gerekliliğini daha fazla ortaya çıkarmaktadır. Toplum bu konuda daha fazla duyarlı hale gelmiştir. Çok donanımlı ve profesyonel bir savaş gücü olmasa da başlangıç itibarı ile bir ilk olarak kendi savuma gücünü oluşturmaya adım atmaları önemli bir kazanımdır.[1]
Rauf KARAKOÇAN
Ev babet bi zimana (Türkçe) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
Bu makale (Türkçe) dilinde yazılmıştır, makaleleri orijinal dilinde açmak için sembolüne tıklayın!
Ev babet 1,304 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Türkçe | https://www.lekolin.org
Gotarên Girêdayî: 19
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Türkçe
Dîroka weşanê: 15-11-2022 (2 Sal)
Bajêr: Şingal
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Cureya Weşanê: Born-digital
Kategorîya Naverokê: Çîrokên şîdetê
Kategorîya Naverokê: Doza Kurd
Kategorîya Naverokê: Mafî mirov
Kategorîya Naverokê: Coxrafya (Erdnîgarî )
Welat- Herêm: Başûrê Kurdistan
Ziman - Şêwezar: Turkî
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 99%
99%
Ev babet ji aliyê: ( Sara Kamela ) li: 05-05-2023 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Burhan Sönmez ) ve li ser 06-05-2023 hate nirxandin û weşandin
Ev gotar vê dawiyê ji hêla ( Burhan Sönmez ) ve li ser 05-05-2023 hate nûve kirin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 1,304 car hatiye dîtin
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Kurtelêkolîn
Rojnameya Şerq û Kurdistan
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Kurtelêkolîn
Kurdên Batûmê
Pirtûkxane
Civaknasiy perwerdeyê
Wêne û şirove
KURDÊN GURCISTANÊ di salê de 1971
Jiyaname
Elî Paksirişt (Azad Makûyî)
Pirtûkxane
Dîroka mesopotamya
Jiyaname
TAHARÊ BRO
Kurtelêkolîn
Jules Verne Nasiya Xwe Dide Kurdan
Kurtelêkolîn
Hevgirtina dagirkeran û belavbûna kurdan
Pirtûkxane
Zanista Civakê
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Cihên arkeolojîk
Temteman
Pirtûkxane
Çand û Civak
Wêne û şirove
Endamên Yekitiya Jinên Kurd a El-tealî 1919
Wêne û şirove
Serokên çend eşîrên kurdan, 1898
Jiyaname
AYNUR ARAS
Wêne û şirove
Kêliya ku rêberê şehîd “Simko Axa Şikak” berî 96 salan giheşte bajarê Silêmaniyê
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Pirtûkxane
Derûniya ciaknasiyê
Jiyaname
EZÎZÊ ÎSKO
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Ferhad Merdê
Jiyaname
Şermîn Cemîloxlu
Jiyaname
Mihemedsalih Qadirî
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Kurtelêkolîn
بين الديمقراطية و”الدُمى قراطية

Rast
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
13-07-2024
Sara Kamela
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
Weşanên
Şerq û Kurdistan
17-07-2024
Burhan Sönmez
Şerq û Kurdistan
Jiyaname
Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv
18-07-2024
Burhan Sönmez
Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv
Şehîdan
Mahmûdê Kerem
18-07-2024
Burhan Sönmez
Mahmûdê Kerem
Jiyaname
Ishaq Iskotî
21-07-2024
Aras Hiso
Ishaq Iskotî
Babetên nû
Jiyaname
Ishaq Iskotî
21-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Letif Memmed Brukî
18-07-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kinyazê Brahîm Mîrzoyêv
18-07-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Mela Kaka Hemê
13-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mihemed Cezaêr
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Mistefa Elî Şan Nebo
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Nîroz Malik
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ebdo Mihemed
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Elî Şemdîn
09-07-2024
Aras Hiso
Jiyaname
Ehmed Xeyrî
09-07-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 525,707
Wêne 106,460
Pirtûk PDF 19,790
Faylên peywendîdar 99,665
Video 1,449
Ziman
کوردیی ناوەڕاست 
301,349
Kurmancî - Kurdîy Serû 
88,756
هەورامی 
65,744
عربي 
28,846
کرمانجی - کوردیی سەروو 
16,307
فارسی 
8,547
English 
7,168
Türkçe 
3,571
Deutsch 
1,458
Pусский 
1,123
Française 
321
Nederlands 
130
Zazakî 
85
Svenska 
56
Հայերեն 
44
Español 
39
Italiano 
39
لەکی 
37
Azərbaycanca 
20
日本人 
18
עברית 
14
Norsk 
14
Ελληνική 
13
中国的 
11
Pol, Kom
Kurmancî - Kurdîy Serû
Peyv & Hevok 
41,119
Pend û gotin 
24,602
Kurtelêkolîn 
4,869
Şehîdan 
4,214
Enfalkirî 
2,990
Pirtûkxane 
2,705
Çand - Mamik 
2,631
Navên Kurdî 
2,602
Jiyaname 
1,228
Cih 
1,134
Belgename 
289
Wêne û şirove 
132
Weşanên 
115
Cihên arkeolojîk 
61
Partî û rêxistin 
26
Vîdiyo 
19
Helbest  
10
Pêjgeha kurdî 
3
Wekî din 
2
Karên hunerî 
2
Nexşe 
2
Li Kurdistanê hatine berhemdan 
1
Ofîs 
1
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Kurtelêkolîn
Rojnameya Şerq û Kurdistan
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Kurtelêkolîn
Kurdên Batûmê
Pirtûkxane
Civaknasiy perwerdeyê
Wêne û şirove
KURDÊN GURCISTANÊ di salê de 1971
Jiyaname
Elî Paksirişt (Azad Makûyî)
Pirtûkxane
Dîroka mesopotamya
Jiyaname
TAHARÊ BRO
Kurtelêkolîn
Jules Verne Nasiya Xwe Dide Kurdan
Kurtelêkolîn
Hevgirtina dagirkeran û belavbûna kurdan
Pirtûkxane
Zanista Civakê
Cihên arkeolojîk
Qoşliyê
Cihên arkeolojîk
Kereftû
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Cihên arkeolojîk
Temteman
Pirtûkxane
Çand û Civak
Wêne û şirove
Endamên Yekitiya Jinên Kurd a El-tealî 1919
Wêne û şirove
Serokên çend eşîrên kurdan, 1898
Jiyaname
AYNUR ARAS
Wêne û şirove
Kêliya ku rêberê şehîd “Simko Axa Şikak” berî 96 salan giheşte bajarê Silêmaniyê
Jiyaname
Firîca Hecî Cewarî
Pirtûkxane
Derûniya ciaknasiyê
Jiyaname
EZÎZÊ ÎSKO
Jiyaname
KUBRA XUDO
Jiyaname
Ferhad Merdê
Jiyaname
Şermîn Cemîloxlu
Jiyaname
Mihemedsalih Qadirî
Wêne û şirove
Kurdekî Batûmê bi cilûbergên neteweyî (sedsala 19an)
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Kurtelêkolîn
بين الديمقراطية و”الدُمى قراطية
Dosya
Peyv & Hevok - Ziman - Şêwezar - Kurdî Kurmancî Bakûr - T. Latîn Peyv & Hevok - Welat- Herêm - Bakûrê Kurdistan Peyv & Hevok - Welat- Herêm - Rojawa Kurdistan Çand - Mamik - Welat- Herêm - Bakûrê Kurdistan Çand - Mamik - Welat- Herêm - Rojawa Kurdistan Kurtelêkolîn - Cureya belgeyê - Zimanî yekem Kurtelêkolîn - Kategorîya Naverokê - Bîografî Kurtelêkolîn - Kategorîya Naverokê - Edebî Kurtelêkolîn - Kategorîya Naverokê - Çand Kurtelêkolîn - Ziman - Şêwezar - Kurdî Kurmancî Bakûr - T. Latîn

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.67
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.375 çirke!