Pirtûkxane Pirtûkxane
Lêgerîn

Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!


Vebijêrkên Lêgerînê





Lêgerîna pêşketî      Kilaviya


Lêgerîn
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina babetê
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Alav
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
Ziman
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Hesabê min
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
Lêgerîn Tomarkirina babetê Alav Ziman Hesabê min
Lêgerîna pêşketî
Pirtûkxane
Navên kurdî
Kronolojiya bûyeran
Çavkanî - Jêder
Çîrok
Berhevokên bikarhêner
Çalakî
Çawa lê bigerim?
Belavokên Kurdîpêdiya
Video
Sinifandin
Babeta têkilhev!
Tomarkirina Babetê nû
Wêneyekê rêke
Rapirsî
Nêrîna we
Peywendî
Kurdîpîdiya pêdivî bi çi zaniyariyane!
Standard
Mercên Bikaranînê
Kalîteya babetê
Em kî ne
Arşîvnasên Kurdipedia
Gotarên li ser me!
Kurdîpîdiyayê bike di malperê xuda
Tomarkirin / Vemirandina îmêlî
Amarên mêhvana
Amara babetan
Wergêrê funta
Salname - Veguherîner
Kontrola rastnivîsê
Ziman û zaravayên malperan
Kilaviya
Girêdanên bikêrhatî
Berfirehkirina Kurdîpêdiya ji bo Google Chrome
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Çûna jûr
Hevkarî û alîkarî
Şîfre ji bîr kir!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Em kî ne
 Babeta têkilhev!
 Mercên Bikaranînê
 Arşîvnasên Kurdipedia
 Nêrîna we
 Berhevokên bikarhêner
 Kronolojiya bûyeran
 Çalakî - Kurdipedia
 Alîkarî
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 517,080
Wêne 105,392
Pirtûk PDF 19,102
Faylên peywendîdar 95,942
Video 1,285
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser z...
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û ...
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxw...
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
29 Xewnên Serhildanên Kurdan – 4
Kurdîpêdiya dîroka duh û îro ji bo nifşên siberojê arşîv dike!
Pol, Kom: Kurtelêkolîn | Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Par-kirin
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Nirxandina Gotarê
Bêkêmasî
Gelek başe
Navîn
Xirap nîne
Xirap
Li Koleksîyana min zêde bike
Raya xwe li ser vî babetî binivîsin!
Dîroka babetê
Metadata
RSS
Li googlê li wêneyan girêdayî bigere!
Li ser babeta hilbijartî li Google bigerin!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

29 Xewnên Serhildanên Kurdan – 4

29 Xewnên Serhildanên Kurdan – 4
#Çiya Mazî#
“Gelî evîndaran; îjar ez çûbûm sala 1820’an, li nava Çiyayên Dêrsimê bûm îşev. Demeke ku min xeyal nedikir, demek pir dûrî jiyana min a îro bû. Min ew rewş qet di tu wêneyên dîrokî de nedîtibû. Tenê min ji devê mirovan bihîstibû. Ji wan re digotin “Zaza”, Wan jî serî hildabûn ji bo li vê herêmê serbixwe bijîn. Malên xwe di şikeftên çiyayên xwe de bicîh kiribûn, zarokan di berqefên tahtan de dilîstin. Wan û sewalan carinan bi hev re pincar dixwarin. Taht didan alî, ax derdiket, ew ax paqij dikirin ji keviran û tê de genim diçandin. Li ber Çemê Mûnzûrê, hûn bibêjin buhuşt jî rast e ji bo wir; hewayek germ, ziha û bê hêwî. Çemekî sipî, zelal; bi zivirok û şîpeyên xwe, bi deng, bi stran û xuşexuş bû. Fêkiyên ku bi awayê xwezayî şîn bûbûn li perê çem, ji wan re dibû xwarin. Kesî wekî wan masiyên çeman bi tahmek xweş nedixwarin. Kesî wekî wan mast û dewê bi tahm yê ku ji gihaya vê axê çêdibû, nedixwar. Û kesî wekî wan ji xwedîkirina pêz fêm nedikir, wekî bapîrên xwe Med’an bi ser pez de mirî bûn. Yekî rîsipiyê wan digot; “koka me dihere heta Mazdek em her tim li ser vê axê bûne, ji kûrahiya dîrokê de. Kesî zora me nebiriye heta niha”. Û digotin “kes nikare me bikin bindest, sefer heye ji bo bindestkirina me, lê serkeftin tuneye.” Mirovine esmer û zihîfokî bûn. Şervan û şerkar bûn, bi heybet bûn. Peyama Mazdek, ya Zerdeşt bi wan re bû, wekî her biyaniyên ku diçû nava wan, rê min jî didan ew peyam. Tim di nava wan de ev gotin dihat guhê min; “em ehlê başiyê ne, em ehlê xweşiyê û xweşikiyê ne, çi peyvên xweş û nexweş hene li herêma ku axa me jî tê de ye, rû daye. Lê belê pêşiyên me ji wan peyvana yên xweşiyê, yên aştiyê dane hevdû û kirine pirtûkek bi navê Zend-Avesta û dû re ji wê pirtûka pîroz dinya xweş û geş bû, gelên dinyayê xwendin, ji ber kirin û li gor warê xwe hişmendî û ol jê derxistin û pirtûkên pîroz wekî; Tewrat, Zebûr, Încîl û Qur’an hatin holê. Ji wan jî ol, bawerî li dinyayê gişî belav bûn. Em xwediyê xweşiyê ne digotin, em xwediyê dildariyê ne, lê ku şer hebe em xwîna xwe dirijînin. Ew hebûn îro li pêş çavê min, ew Zaza bûn.
Belê min rastiya van peyvana bi xewna xwe selmand û temaşe kir. Lê min ev jî temaşe kir; roj hat û ew roja mirinê; wekî Nînova bişewite şewitî warê wan.”
Dawî wekî pêşiyên xwe MED’an wan jî xwe spartin çiyayên xwe, min ew jî dît.
Med, erê Med, hûn zanin qewmekî şerkar bûn Med, siwarî bûn, “Hespên wan hebûn, hespên wan, yên bi navê Nîsêan, ên esîl, bilind û xweşik, ku di demên berê de jî Asûriyan dilê xwe dibijand wan hespan. Çiyayên wan hebûn çiyayên wan, yên ku weke hespên wan bilind û esîl. Dîndarên wan hebûn, dîndarên wan yên ku weke “Mag” an di destekî wan de gopal di destê din de agir û buxur. Cil û bergên wan hebûn, cil û bergên wan… ên wekî ’Kandîs’ ê Med’an ku Pers bi ser wan bergan direhilîn. Guharên wan hebûn, kil û çavên wan hebûn, şahr hebû li serê wan.”
“Xwîna wan xweşik bû… ji ber ku wê xwînê bi qasî tiliyekê qeymax girtibû.”
“ ’Kandîsên’ xwe ji xwe kirin çek û pûsat girê dan, li hespên xwe yên wekî ’Nîsean’ siwar bûn, xwe ji çiyayên xwe de berjêr kirin. Kalê wan di nava kincên xwe yên spî de agir û bixur bilind kirin û bi rê ketin. Rûmet û hurmet prensîbên wan bûn, şûr û mertalê wan bûn. Ji hezkirina hundurê wan, ji şewqa şûrê wan,
“Ew hebûn… xwîna wan xweşik bû… ji ber ku wê xwînê bi qasî tiliyekê qeymax girtibû. Rênas Jiyan”
Di dewr û demekêde, di salên berî zayinê de, qewmekî Arî hebû wekî me got bi navê Med. Hûn zanibin ku ev çîrok dirêj e, le ezê wekî xulase vebêjim. Îjar ev qewm ji navenda Asiya hatibûn ser axa Kurdistanê li gor gotinbêjan. Wan ji serokên xwe re digotin “Kawa”, gelek serokên wan hebûn bi vî navî. Serokê olî jî bi navê “Qerpan” dihat binavkirin. Ji xwedayekî bi navê “Homa” bawer dikirin. Dema ku hatin ser vê axê bi sê beşan bûbûn û hatibûn; kes nizane ku di navbera çend salan de, le di demek pir pir dirêj de em bibêjin. Îjar gelî cîranan beşa mezin li başûrê Kurdistanê, beşa biçûk li Azerbeycan û yên din jî nêzî Tehran li Ragesê bi cih bûne, li gor çîrokên dîrokî û li gor gotina gotinbêjên hinek dîrokzanan. Di dema serokê xwe yê bi navê Keyxusrev de pir bi hêz bûn, bi erk bûn, bi hişmet bûn. Bi sedhezaran şervanên wan hebûn. Ji wan artêjek bi heybet ava kiribûn, erd û ezman dihejandin. Li gor tê gotin jî, tîr, kevan û şûrê her şervanî hebûye. Pir dixebitîn û plan li himber dijminê xwe diafirandin. Dibêjin fenek, xapînokek şeran jî afirandibûn Medan, wekî xefikekê bû ku gelek artêj jê ditirsiyan. Dema ku şer destpê dikir artêja wan ji ber artêja dijmin direviya. Lê bêhnek din ku dijminê wan digotin ’êdî me ew têk birin’ û diketin kêfxweşiya serkeftinê, şervanên Medan bi carekê vedigeriyan û tîr li dijminê himber xwe dibarandin. Dibêjin yekî ewropî li ser wan ev peyv belav kiriye li dinyayê; Marcelinê Romayî wisa gotiye ji bo vê fenê; “Bi vê yekê tirs û xof bi ser dijminê xwe dixistin û ew têk dibirin.” Û şervanên wan serê tîrên xwe yên ku di dohn de dakirî, vêdixistin û bi kevanê berûyê davêtin. Cihê ku ew tîr lê diketin, di nava agir de dima, dema ku av lê dibû jî hê pir gur dibû ew agir.
Gelî bira îjar, cîranê wan hebû bi navê Asûr. Nizanim hûn zanin an na, dibêjin Asûran pir zulum li cîranên xwe tevan dikir. Ew zilma xwe li Medan jî dikir di zemanê serdestiya xwe de. Tê gotin ku di sala B.Z 745’an de Qralê Asûran Diglatpilasa 65 hezar mirovê Medî ji dêleva bacê bi koleyî biribû welatê xwe.
Hinek dem derbas bû gelê Medî ji bo vê yekê diqirqilîn û êdî debar nedikirin. Di bin serokatiya Serokê Karkaşî lawê Diyako Kaweyê Mezin de, fermandar û serokê qebileyek din î Medî yê Manayî Mamîartîşû, serokê Sapardayî Dûsanî, li himber Asûran serhildanek mezin dan destpêkirin. Şerên giran kirin, xwîn wekî çeman herikîn. Dawî dawî Medan Asûr ji welatê xwe derxistin. Li herêmên din yên welatê wan, du heb Kawayên din yên Medî jî li himber Asûran serî hildan û bi tûmî Asûr têk birin, dawiya erka Asûran hat li ser rûyê erdê. Ew roj ji wan re, ji Medan re bû Newroz, ew newroza ku aniha jî tê pîrozkirin. Bi desthilatiyê re Ekbatan-Hemedan Kirin paytexta xwe.
Têbinî: Nîsean: Navê hespên Medan e. Mag: navê oldarên wan e, serokên olî nin. Kandîs: Navê cil û bergên Medan, yên şervanan in. Şahr: cawê ku ji hevrişim çêdibe ne. Di dîrokê de jinên Medan ew her tim bi nexşan xemilandine û dane serê xwe, ew e, navê wê şahr e.[1]
Ev babet 1,143 car hatiye dîtin
Haştag
Çavkanî - Jêder
[1] Mallper | Kurmancî - Kurdîy Serû | موقع https://rewanbej.com/- 27-01-2023
Gotarên Girêdayî: 15
Pol, Kom: Kurtelêkolîn
Zimanê babetî: Kurmancî - Kurdîy Serû
Dîroka weşanê: 02-04-2015 (9 Sal)
Cureya belgeyê: Zimanî yekem
Kategorîya Naverokê: Doza Kurd
Kategorîya Naverokê: Gotar & Hevpeyvîn
Welat- Herêm: Kurdistan
Meta daneya teknîkî
Kalîteya babetê: 94%
94%
Ev babet ji aliyê: ( Aras Hiso ) li: 27-01-2023 hatiye tomarkirin
Ev gotar ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 28-01-2023 hate nirxandin û weşandin
Ev gotar vê dawiyê ji hêla ( Sara Kamela ) ve li ser 27-01-2023 hate nûve kirin
Navnîşana babetê
Ev babet li gorî Standardya Kurdîpêdiya bi dawî nebûye, pêwîstiya babetê bi lêvegereke dariştinî û rêzimanî heye!
Ev babet 1,143 car hatiye dîtin
Pelên pêvekirî - Versiyon
Cûre Versiyon Navê afirîner
Dosya wêneyê 1.0.1194 KB 27-01-2023 Aras HisoA.H.
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
RONÎ WAR
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Jiyaname
AYNUR ARAS
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
KUBRA XUDO
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
Necat Baysal
Jiyaname
Viyan hesen
Jiyaname
Xecê Şen
Kurtelêkolîn
Kurdên Azerbaycanê, dîroka Laçîn û yên mayin
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Kurtelêkolîn
Doktor “Îbrahîm Yûnisî” û behsa Kurd û perawêza rewşenbîriya Farsî
Kurtelêkolîn
Ew helbestvanê Kurd ku form û naveroka helbesta Farsî guherî
Jiyaname
Müslüm Aslan
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Jiyaname
Kerim Avşar
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Kurtelêkolîn
Erdnîgariya dîrokî û kultûrî ya Kurd di helbestên “Hemdî” de
Jiyaname
Bedri Adanır
Kurtelêkolîn
Rastiya Mîrê Botanê (Mîr Bedirxan)
Cihên arkeolojîk
Temteman

Rast
Kurtelêkolîn
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
13-04-2024
Burhan Sönmez
Serencama 90 Salên RIYA TEZE
Kurtelêkolîn
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
13-04-2024
Burhan Sönmez
Dengbêjiya Serhedê ji ser zarê jinekê: Îran Xan (Mucered)
Kurtelêkolîn
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
14-04-2024
Burhan Sönmez
Tembûra wî ya ewil kodik û galon bû
Kurtelêkolîn
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
14-04-2024
Burhan Sönmez
Wesiyeta Cemîlê Horo û daxwaziya Afirînê
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Di ziman de xêv û morfolojî
Babetên nû
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
17-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
15-04-2024
Sara Kamela
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
13-04-2024
Sara Kamela
Jiyaname
RONÎ WAR
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
KUBRA XUDO
13-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Îsmaîl Heqî Şaweys
11-04-2024
Burhan Sönmez
Jiyaname
Kerim Avşar
10-04-2024
Sara Kamela
Cihên arkeolojîk
Temteman
09-04-2024
Aras Hiso
Cihên arkeolojîk
Dalamper
09-04-2024
Aras Hiso
Jimare
Babet 517,080
Wêne 105,392
Pirtûk PDF 19,102
Faylên peywendîdar 95,942
Video 1,285
Kurdîpîdiya berfrehtirîn jêderê zaniyariyên Kurdîye!
Jiyaname
RONÎ WAR
Wêne û şirove
Ev wêne di sala 1973 an de li Qelqeliyê ya ser bi Wanê ve kişandiye
Pirtûkxane
FEQIYÊ TEYRAN 1
Cihên arkeolojîk
Keleha Kerkûkê xwediyê dîrokek kevnar e
Jiyaname
AYNUR ARAS
Wêne û şirove
Di sala 1980'î de çemê Banos li bajarê serêkaniyê
Jiyaname
KUBRA XUDO
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 39
Cihên arkeolojîk
Dalamper
Jiyaname
Necat Baysal
Jiyaname
Viyan hesen
Jiyaname
Xecê Şen
Kurtelêkolîn
Kurdên Azerbaycanê, dîroka Laçîn û yên mayin
Pirtûkxane
Di Welatê Zembeqê Gewir de
Wêne û şirove
Kurdên gundê Meydan Ekbezê, Çiyayê Kurmênc- Efrînê
Cihên arkeolojîk
Mezarê Padîşehê Kurd ê Mîdî (Kî Xosraw- Kawa) 632-585 BZ
Jiyaname
Dîlan Yeşilgöz-Zegerius
Kurtelêkolîn
Doktor “Îbrahîm Yûnisî” û behsa Kurd û perawêza rewşenbîriya Farsî
Kurtelêkolîn
Ew helbestvanê Kurd ku form û naveroka helbesta Farsî guherî
Jiyaname
Müslüm Aslan
Wêne û şirove
Bav û diya nivîskar: Wezîrê Eşo, Tbîlîsî 1930
Wêne û şirove
Ji xanên bajarê Silêmaniyê
Pirtûkxane
NÎQAŞÊN FELSEFEYÊ 40
Pirtûkxane
Di ziman de xêv û morfolojî
Jiyaname
Kerim Avşar
Cihên arkeolojîk
Zêwiye
Kurtelêkolîn
Erdnîgariya dîrokî û kultûrî ya Kurd di helbestên “Hemdî” de
Jiyaname
Bedri Adanır
Kurtelêkolîn
Rastiya Mîrê Botanê (Mîr Bedirxan)
Cihên arkeolojîk
Temteman

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.42
| Peywendî | CSS3 | HTML5

| Dema çêkirina rûpelê: 0.516 çirke!