#Efrîn# di bin dagîrkeriyê de (212): Gundê “Keferşîlê” – destserdanîn û dizînin, komkujiyek li “Tilrif’etê”, kuştina temenmezinekê, girtinine bêsûcane, geregoşî û hilkirina darine hinarê.

Bi ser wan pirgotinên “hunguvîn” yên ji nav Hemahengiya Sûrî – ya Ixwanî li ser “aramî” û “vegerandina mafan” li herêmê derdikevin û têne cûtin, û li rex jî daxuyanên Erdoxan û tîpa “tîma” desthilatdariya wî li ser “vegera jixweber “, piraniya xelkê Efrînê yên ku di vê salê de vegerîne, li ba milîseyan rastî lêkolînan û peresitandinê hatin, û bi ser de jî girtinên bêsûcane bi serpereştî û şopandina Istîxbaratên Turkiyê.
Ev jî hin binpêkirin û tewanin têvel in:
= G. “Keferşîlê”:
Bi navenda Bajarê Efrînê ve girêdayî ye, /3/ K.M jê dûr e, ji dora /100/ malî pêkhatî ye, dora /500/ nişte ji nişteciyên Kurd ên resen têde bûn, tev di dema dijberiya bi ser herêmê de penaber bûn, jê dora /80 malbat = 250 nişte/ vegerîn û yên din jî zorane koçber bûn, û dora /3125/ nişte (/20 malbat = 125 nişte/ di malên dest danîne ser de, dora /100 malbat = 600 nişte/ di konên ku li kêlek coya avdanê hatine venandin de, û dora /400 malbat = 2400 nişte/ jî di avahiyên pirojeya bazara makînan a ku Rêveberiya Xweser a berê ava kiriye de) hatin niştecîkirin. Û di dema dijberiya ser herêmê de gund hate topebarankirin, û di encamê de sivîlek birîndar bû.
“Avahiyên pirojeya bazara makînan, G. “Keferşîlê” – B.Efrînê, berî niştecîkirina anîndeyan.”
Milîseyên “Firqit El’hemzat” gund desteser dikin, berî gihîştina yên vegerîne piraniya kelûpelên malan dizîn, mîna: Xwarinvexwarin, firaxên baqirî, cerên gazê, şaşên tilvizyûna, alav û amûrên elektirîkê, amûrên taqeta Royê, û hemî tiştmiştên /20/ malên ku dest danîne ser; Û herweha jî giropa zayendkirina elektirîkê (ampêran) û toreya wê, guheztok (tirans) û keblên toreya elektirîkê ya giştiyane; Lê, Kompaniya (fabrîka) Elektirîkê ya Turkiyê ya ku li herêmê kar dike jî dîrakên toreyê vekirin û tevî dûmahîkên mane jî guhestin, bi sozê ku ji nû ve toreyê damezrîne, lê ta niha soz nehatiye cîbicîkirin .
“Dizîna guheztok û keblên toreya elektirîkê ya giştî, G. “Keferşîlê”.”
Û weha wan lûle û avreşên “bexax” toreya avdanên ên hin erdên çandiniyê, û hejmarek ji makînan (ên ku hatin vegerandin piştî dandina xwediyan ji vêrgiyên bilind re, yek jê jî ya Hemwelatî “Mihemed Silêman” e) dizîn.
Û ew dest dîdinin ser çandingeha “Ebdîn Bekir” a ku ji malekê û /40/ darî biber pêk tê, û ser /155/ darên zeytûnê yên “Ebid El’rehman Mehmûd Silêman”; Guvêşgeha zeytûna ya “Xalêd Mihemed Ebid El’rehman” -bi ser ku ew li gund de jî- bi zorê bi hevparî “ortaqî” bi kar tînin; Û 15 -20% vêrgî li ser werzên (mûsim) zeytûna ferz dikin, û ji bilî wê jî dizînên nêzerojane jî ji aliyê çekdar û anîndeyên jê ve nêzîk, ji hemî werzên çandiniyê re (zeytûn, hinar, gûz, sêv…û H.W.D), bê ku yek ji xelkê kanibe li pêşiya wan bisekine yan giliyekî li dijî wan pêşkêş bike.
Û wan bihezaran darên zeytûnê -jê yên Hemwelatî “Hisên Hecî” ne, G. “Elemdara”- bi rengekî hov û bê wijdan ji bo êzingkirinê û bazirganiyê qut kirin. Bi ser de jî çêrandina bêwijdan ji keriyên pêz û dewaran re, di nav zeviyên zeytûna û erdên çandiniyê de.
Herweha wan cîgeha Zaretgeha “Şêx Mihemed” û goristana gund, ji bo lêgerîna li kevneşop û kinzên binerd kolan û tevdan; Û hêzên dagîrkeriyê û milîseyên wê hema bi gihîştina gund re, Goristana “Pakrewan Avêsta” tarûmar kirin.
“Goristana “Pakrewan Avêsta” li G. “Keferşîlê”, berî û piştî tarûmarkirin û rêşkirinê.”
Û di çarçewa tevegera olî ya hişkbawer û çalak de, li 1.9.2020an. Z, di mizgefta gund de, amojgehek bi navê “Amojgeha Seyidne Yehye Eleyhê El’selam” hate damezrandin, da ku tê de hînkeriyên olî, lezberkirina “Qur’anê” û dersên siyasî bidin zarokan.
“Amojgeha “Seyidne Yehye Eleyhî El’selam” digel meşekê ji xwendekatên wê re.”
Weha jî, xelkên ku li gund mane rastî cûrbecûrên binpêkirinên têkel hatin, mîna: Revandin, girtinên bêsûcane, îşkencekirin û perexwestin û hin kiryarên din, û ev kes jî (Ednan Cimo/63/sal, û hevjîn, bira, kur û keça wî) ji wan in.
= Qurbanîne kuştî û birîndar ji ber bombebarana Turkî:
Li 24.8.2022an. Z, Artêşa Turkiyê komkujiyek di dermafê sivîlan de pêk anî. Wê bi balafireke bê’ajovan û kontirolkirî şuştingeheke makînan li orta B. “Tilrif’etê” – Bakurê Sûriyê -ya tijî koçberbûyên Efrînê- bombebaran kir, û di encamê de ziyanin şênberî çêbûn û hin hatin kuştin û hin jî birîndar bûn, û ew jî ev in: Pakrewan (Hemze Îbo Birîm /21/ sal – Gundê “Kêla” û ji endamên Hêzên Rizgarkirina Efrînê, Navxweş Reşîd Elîko /28/ sal – Gundê “Kotana” û xwediyê şuştingehê, Fatmê Osman Me’imo /29/ sal – Gundê “Hisê/Mîrka”, Zûhêr Ebid El’rehman Mihemed /36/ sal – Gundê “Tilifê” û yê ku piştî du rojan ji ber birîna xwe miriye), û birîndar (Hisên Mûrad /13/ sal, Semîr Ebid El’qadêr Reşo /31/ sal, Menan Reşîd Hesen /57/ sal, Edhem Reşîd Henan /54/ sal, Egîd Fexrî Şêxo /32/ sal, Zên Hisên Hisên /13/ sal) .
“Pakrewan (Hemze Îbo Birîm/21/sal, Navxweş Reşîd Elîko/28/sal, Fatmê Osman Me’imo/29/sal, Zûhêr Ebid El’rehman/26/sal).”
Û pakrewan “Hemze” makîna bûkê di roja dewata xwe de amede dikir, lê dewat bi oxirkirina cendeka bo cîgeha wî ya abedîn hate guhestin.
Û Milîseyên “Firqit El’sultan Mûrad” qedexe kirin, ku birayê pakrewan “Navxweş” ê li G. “Kotana” encûmeneke sersaxiyê veke yan sersaxberan pêşewaz bike, û weha jî ew neça kirin -weke ku tiştek nebûbe- here kar.
“Şûştingeha makînan a li orta B.”Tulrif’etê” û balafira bê ajovan(kontirolkirî) a Turkî armanc kiriye, 24.8.2022. Z.”
Û divê were bîranîn jî ku li 15.8.2022an. Z, Artêşa Turkiyê Gundê “Bênê” – Şêrewa (ya di bin desteserkirina Artêşa Sûriyê de) topebaran kir, û avêjteyek li kastîna dibistanê ket, û yeke din jî li Mala “Mihemed Umer Bekro” ket (a ku beşek jê hate hilweşandin, û ji ber agirê bi bermîla mazotê ketî jî hate şewtandin û matorek jî têde şewitî), û weha jî Zarok “Ehmed Îmad Îbiş /13/ sal” ji xelkê Gundê “Basilê” yên penaberbûyî birîndar bû.
“Dibistaneke armanckirî li G. “Bênê” – Şêrewa, 15.8.2022. Z.”
“Maleke armanckirî li G. “Bênê” – Şêrewa, 15.8.2022. Z.”
= Kuştina jineke temenmezin:
Li Roja Pêncşemê piştî Nîvro 25.8.2022an. Z, dema ku hewşa malê paqij dikir, ji nişka ve ket, û ji bo dermankirine bo Bajaroka “Reco” û di dû re jî bo Bajarê Efrînê hate birin, lê berî bighêje nexweşxanê, ew ji ber darvandina xwînê ya hundirîn mir, û bijîşkan qurşînek di govdeyê wê de dîtin.
Ew temenmezina “Reyhanê Mihemed e – keça Umer /70/ sal û ji xelkê Gundê Çençeliya” ye, û ya ku qurşînek lêketî, ji ber avêtina qurşînên pir ji aliyê çekdar û anindeyên Milîseyên “Feyleq El’şam” di dewateke xortekî ji anîndeyan de, li Gundê “Hucemala” yê hevcîwar, di siya geregoşiya hilgirtina çekan û avêtina qurşînan bi rengekî pir û tewşankî û ta ji çekên orte jî di dewatan de…Û vê ku lêkolînek vebe û tewankar werin cezakirin, temenmezina vêguneh hate veşartin, û ev tewana wê li dijî kê di herêma “Erdoxan ya Aramkirî” de were tomarkirin?
“Kuştiya vêguneh “Rihanê Mihemed keça Umer”.”
= Girtinine bêsûcane:
– Ji xelkê Gundê “Qerebaba” – Navça Reco: Girtina Hemwelatî “Ziyad Ezet Bekir(Mamê) /32/ sal” li 21.7.2022an. Z, li dema ku ji Heleb – ciyê penaberiyê vegeriye da ku li bavê xwe yê nexweş seke, û di kêliya gihîştiye gund de; Û “Ebid El’selam Elî Miqdad /30/ sal” ji bêtirî sê heyvan ve, bi tuhmeyên çêkirî, û ji aliyê Milîseyên “Feyleq El’şam” û “Asayêşa Leşkerî li Reco” ve; Û ta niha herdu bêsûcane bendkirî ne.
– Li Pûşpera 2022an. Z, girtina Hewelatî “Mihemed Isma’îl Mihemed /35/ sal” ji xelkê Gundê “Reca” – Navça Mabeta, ji aliyê “Asayêşa Leşkerî li Efrînê” ve, bi tuhmeteke çêkirî, di encama fisûkiyeke xirecirên mabatiyane de; Û zorane hate veşartin, ta ku ji heftakê ve xwediyên wî kanîn di Hepsa “Maratê” de- B.Efrînê têkildarî vêre bikirana.
– Ji xelkê Gundê “Dîkê” – N.Reco: Istîxbaratên Turkiyê û “Asayêşa leşkerî li Efrînê” herdu Hemwelatî (“Mihemed Menan Ne’iso Bîlal /27/ sal” li 5.7.2022an. Z ji ciyê karê wî li Xweringeh “Kebso” li bajêr, û “Selah Reşîd Hemo /39/ sal” li 23.8.2022an. Z ji mala wî li bajêr) girtin; Weha jî “Şêxo Seydo Hemo /66/ sal” li 22.8.2022an. Z, ji aliyê Istîxbaratên Turkiyê û ewlehiyeta(emniyet) “Feyleq El’şam” ve, li Bajaroka Ekbezmeydanê, piştî deh rojan ji vegera wî ji Heleb hate girtin; Û bi tuhmetên têkeliyê bi Rêvebiriya Xweser a berê re, û ta niha ew bêsûcane bendkirî ne.
– Li navîna Tîrmeha 2022an. Z, girtina Hemwelatî “Rukin El’dîn Mihemed Ebdo(Çerçî) /30/ sal”
ji xelkê Bajaroka “Be’idîna”, ji ciyê rabûnrûniştina li B.Efrînê, ji aliyê Milîseyên “Asayêşa Leşkerî” ve, bi tuhmeta têkeliyê bi R.X a berê e, û ji heftakê ve hate berdan.
Û divê bê bîrhatin ku birayê wî yê mezintirîn “Ibrahîm Xelîl Ebdo kurê Mihemed /44/ sal” ji kêlîdema ku hatiye revandin ve li 3.5.2019an, zorane veşartî ye û çarenûs wendayî ye.
– Li 8.8.2022an. Z, girtina ciwanê negîhayî “Remzî Remzî Kêlo /16/ sal” ji xelkê Gundê “Erendê” û li Gundê “Sorkê” rûniştî – Navça Reco, ji aliyê Milîseyên “Asayêşa Sivîlî li Reco” ve, bi tuhmeteke çêkirî, û ta niha -bê têkildarî bi xwediyên xwe re- bêsûcane bendkirî ye.
– Ji xelkê Gundê “Me’ireskê” – N.Şera ya nêzîkî Ezazê: Girtina Hemwelatî (“Ehmed Tobal Hemo kurê Yûsif /45/ sal” – rêvebirê dibistanê li 14.8.2022an. Z, “Mihemed Ezet Hec Oso /34/ sal” li 17.8.2022an. Z, “Mihemed Elî Yûsêf /69/ sal” li 22.8.2022an. Z, “Ehmed Beşîr Xelîl /30/ sal” li 25.8.2022an. Z), ji aliyê Milîseyên “El’cebhe El’şamiyê” û “Yekîneya Kokirina Terorê li Ezazê” ve, bi tuhmetên çêkirî, û ta niha ji bilî “Ehmed Xelîl” (ê ku li roja din ji girtinê hatiye berdan, piştî ferzkirina vêrgiyeke diravî ye mezin li ser) hemî bêsûcane bendkirî ne.
Divê bi bîr were jî ku Hemwelatî “Ehmed Xelîl kurê Ebid El’henan /40/ sal” ji xelkê gund ta niha çarenûs wendayî ye, ji dema revandin/girtina wî ve, ji berî dora salekê û neh heyvan ve.
– Ji deh rojan ve, girtina Hemwelatî “Mistefa Mûrad Zîbar /65/ sal” ji xelkê Gundê “Me’imila” – Navça Reco, ji aliyê Milîseyên “Asayêşa Sivîlî” ve, bi behaneya pişikdariya wî di payandina şevayî de, li dema R.X a berê, û piştî du rojan û ferzkirina sezayeke diravî li ser hate berdan.
– Li 22.8.2022an. Z, girtina hemwelatî “Ebid El’rehman Mihemed Îbo /23/ sal, birayê wî Mehmûd Mihemed Îbo /27/ sal, Mistefa Nûrî Hec Hesen/30/sal, Mihemed Arêf Osman /30/ sal, Nedîm Osman Ebdo /26/ sal, Hesen Salêh Osman /35/ sal” ji xelkê Gundê “Kurzêlê” – Şêrewa, ji aliyê Milîseyên “El’cebhe El’şamiyê” ve, bi tuhmetên çêkirî, û ew rastî lêdan û kêmrûmetkirinê hatin, û piştî şeş katan hatin berdan, lê “Hesen Osman” bo Hepsa “Kefircenê” ya taybet hate guhestin, û li roja din hate berdan.
– Li 24.8.2022an. Z, girtina hemwelatî “Ciwan Umer Umer /38/ sal, Şêrvan Mihemed Elî kurê Xelîl /27/ sal, Ebid El’rehman Ristem kurê Nûrî /28/ sal, Fethî Qasêm kurê Hisên /35/ sal, Mihemed Îbo kurê Silêman /27/ sal” ji xelkê Bajaroka “Basûtê” – Şêrewa, ji aliyê Milîseyên “Asayêşa Leşkerî li Efrînê” ve, bi tuhmetên têkeliyê bi R.X a berê re.
= Geregoşî û serberdayetî:
– Li 26.8.2022an. Z, di encama hevrikî û nelihevkirina di navêna Milîseyên “Firqit El’mu’itesêm” û “Firqit El’hemzat” de, li ser deverên bandoriyê, dizîn û riyên qaçaxiya sînorî, careke din tevlihevî kete nav Gundê “Ze’irê” de – Navça Bilbilê; Û berê jî li 7.8.2022an. Z, pevçûnin di navêna herdu aliyan de derketin holê, û di encamê de, /4/ endam rengereng birîndar bûn, û bûyerê Milîseyên “Asayêşa Leşkerî” neçar kir ku destêwerdanê bikin, da ku wan çareser bikin.
– Li 27.8.2022an. Z, çekdarine ji Êla Mewalî (yênketine nav refên Milîseyên “Firqit El’hemzat” ya Gundê “Kokanê Jêrin” – N. Mabeta desteser dike), hatin pêşiya giropeke gerok a Milîseyên “Asayêşa Leşkerî li Efrînê” û li makîna wê dan û endamên wê jî dîl kirin, piştî ku qurşîn avêtin hev, vêca rewşê neçar kir, ku hîn bêtir Hêzên “Mewalî” – “El’hemzat” ji gundên derdorê destêwerdanê bikin, û ew rewş jî li dû beşdarbûna giropê ji bo girtina yekî daxwazkirî çêbû, lê li dawiyê piştî ku ji gund hate qewtandin, stubariya xwe cibicî nekir û vegerî.
= Binpêkirinine din:
Li vê dawiyê Milîseyên “Ehrar El’şerqiyê” dora /1200/ darên hinarê yên mezin li deşta Gundê “Şediya”, N.Reco yên koçberbûyê zorane “Hisên Ehmed Ce’ifer” ji xelkê G. “Me’imila” hilkirin, bi ser hebûna yê ku li “Şediya” şûnê digre, û ji çar salan ve jî rêvebiriya zeviyê dike.
Binpêkirinên ku li dijî yên li dû hev vedigerin Efrînê pêk tên, çîroka Erdoxan ya li ser “herêma aram” li erdê dixin û derew dertînin, û careke din berdewamiya siyaseta dijayetiyê ya rêbazkirî li dijî Kurdan û rola wan li Sûriyê tekez dikin.
Nivîsgeha ragihandinê- Efrîn
Partiya Yekîtî ya Demokrat a Kurd li Sûriyê[1]