=KTML_Bold=Ji bo pêşeroja cîhanê pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk=KTML_End=
Ronahî Sadûn/Qamişlo
Berdevka Yekîtiya #Jinên Kurd# li Almanyayê Kezban Doxan diyar kir ku ji 27’ê Sibatê heya niha ji aliyê Tevgera Azadiyê de gelek gavên şênber di aliyê pratîkî de hatin avêtin, lê #dewleta Tirk# piştî bangê bi 7 mehan tenê komisyon ava kir û di pratîkê de gavên berbiçav navêje û got, “Divê ne tenê ziman lê pratîka Tirkiyê jî bibe aştî.”
Derbarê pêşdeçûna pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk a ku ji aliyê Rêber Apo ve hatiye destpêkirin, Berdevka Yekîtiya Jinên Kurd a li Almanyayê û endama Tevgeran Jinên Kurd a Ewropayê Kezban Doxan Bersiva pirsên Rojnameya me da û hevpeyvîn wiha bû:
=KTML_Bold=Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk gihaştiye çi astê û astengiyên li pêşiya wê çi ne?=KTML_End=
Destpêkê di şexsê şehîd Nûredîn Sofî, Mam Zekî, Atakan Mahîr, Engîn Sîncar, Koçer û Bextiyar de hemû şehîdên şoreşê bibîr tînim ji ber em di meha Tebaxê de ne, ev meh jî aliyekî wê şîne û aliyekî wê şahiye. Herwiha salvegera pêngava 15’ê Tebaxê pîroz dikim, ji ber eger 15’ê Tebaxê tuneba, me ev pirsê we jî bersiv nedikarî bida, bisaya têkoşîna ku berî niha bi 41 salê hate destpêkirin, em niha di vê qonaxê de van tiştan nîqaş dikin.
Pêngava Rêber Apo ne tenê banga “Aştî û Civaka Demokratîk e” di heman demê de pêngava demokratîkbûnê di aliyê dewleta Tirk û Rojhilata Navîn de ye. Rêber Apo bi banga “Aştî û Civaka Demokratîk” pêvajoyeke nû da despêkirin û demekê de ku li Cîhanê kaûs, kirîz, şer, pevçûn, destdirêjî û çanda tecawizê pêş ketibû, di vê demê de banga Rêber Apo ji bo hemû cîhanê, di serî de Rojhilata Navîn bi taybetî Kurdistanê qonaxeke cuda bû. Ji 27’ê Sibatê heya niha di aliyê Tevgera Azadiyê de gelek gavên şênber, giranbuha, biwate, daxuyaniyên erênî û di aliyê pratîkî de jî pêk tên. Lê dema mirov di aliyê dewleta Tirk de meyze dike ji dema bangê heya dawiya meha Tîrmehê tu gavên berbiçav neavêtin. Piştî 11’ê Tîrmehê ku merasîmê çek îmhakirin hate kirin, nû êdî nîqaşê komisyon avakirinê destpêkirin. Dewleta Tirk bi vê yekê nêzîkatiya li hemberî vê pêvajoyê dide nîşandan, lewma ji serî û heta niha gelê Kurd biguman bû. Piştî avakirina komisyonê gaveke şênber hat dîtin. Lê mijare ne tenê komisyon avakirine, mijara ew komisyon bilezûbez ji bo aştî û civakeke demokratîk gavên şênber bavêje, ew gav jî di bin zagonên bingehîn û sîwana Meclisa dewleta Tirk de, ev jî pijrandine. Di aliyekî din de jî hin aliyên nijdaperest dixwazin vê pêvajoyê têk bibin. Lê bawerin êdî gelên Kurd û Tirkiyê wê neynê lîstika van nijadperestan.
=KTML_Bold=Dewleta Tirk çima bi rengekî giran ku ne li gorî tê xwestin nêzî pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk dibe?=KTML_End=
Em neçin sedsalên dîroka Osmaniyan, em bên sedsala dawî ya Komara Tirkiyê, ji roja pêşîn û heya roja îro li hemberî gelê Kurd her tim qirkirin, maf û hebûna wê neqebûlkirin e. Hikumeta niha ya desthilatdar jî ku piştî salên 2000’an û şûn ve hate ser desthilatdariyê hemû cûreyên şer ji bo gelê Kurd ji holê rabike pêk anî. Lê berxwedana gelê Kurd di serî de bi rêbertiya Rêber Apo, berxwedan û têkoşîna zindanan û ya Gerîlayên Azadiyê ev polîtîka hemû têk birin. Niha em bên van 3 salên dawî li Rojhilata Navîn, êdî siyaset piştî 7’ê Cotmeha 2023’an bilezûbez hate guhertin. Êrişên Îsraîl û Hemasê polîtîka Rojhilata Navîn serûbin kir û kevrên sereke hatin derzandin, berê yê ku digotin em serdestin bey me tiştek nabe, lê piştî 7’ê Cotmeha 2023’an ew kevir hemû serûbin bûn. Mirov dikare bibêje niha li Rojhilata Navîn kavilekî mirovahiyê heye. Li hemberî vê jî dewleta Tirk di van polîtîkaya de dît ku hegemoniya Îsraîlê her diçe pêşve diçe, di heman demê de piştgiriya hêzên desthilatdar digire wisa biçe jî wê têkçûna Komara Tirkiyê bê. Ji ber êrişên li hemberî Îranê ev tam berbiçav kir, serokê Îsraîlê jî ev vekirî ragihand ku dijminatiya xwe li hemberî vê erdnîgariya ku dixwaze bibe desthilatdar û dîrek dewleta Tirk jî hedef girt. Êdî dewleta Tirk jî ji ber berjewendiyên xwe hate, yanî ne ji kul û derdê gelê Kurd yan jî mirovahiyê ketibû heta ev gav avêt, lê ji bo têkneçûna xwe û dît Rêber Apo di vê pêvajoya şer, pevçûn û kawisan de rola sereke ya aştiyê ye û figûrê herî mezin ê di Rojhilata Navîn de ku vê hegemonyayê serûbinû bike.
Di kurdî de gotineke wiha heye; dema agir di mala te de be, tu nikare agirê di mala cîranê xwe de jî vemrîne, êdî tu niha di nava welatê xwe de aştiyê pêk neyîne, tu nikare xwe ji êrişên ku li ser te pêk bê jî biparêze, ji ber di hundir û derveyî te de agir heye. Komara Tirkiyê ji serî heya roja îro çawa ketiye tengasiyê de, piştgiriya gelê Kurd xwestiye, lê di wan deman de mixabin piştî ku dewleta Tirk rêya xwe dîtiye, Kurd ji holê rakiriye. Lê ya herî sereke ku Rêber Apo di wî alî de maf, hebûn û îradeya gelê Kurd parastin û ne tenê gelê Kurd a gelên ku li Tirkiyê dijîn ji bo ku bike bin garantiyekê de û Rêber Apo vê pêvajoyê wisa dide meşandin. Lê di 7 mehan de tenê komisyon avakirin ne tiştekî ji rêzê ye û ji bo pêveçûna pêvajoyê çê bibe, divê ew komisyon nîqaşan bixe pratîkê de. Dewleta Tirk jî dixwaze hinek demê gezec bike û bi mejiyê kapîtalîzmê nêzî pêvajoyê dibe.
Di vê pêvajoyê de dewleta Tirk di serî de wezîrê karê wê yê derve axaftinê Hakan Fîdan ji bo Rojavayê Kurdistanê bi HTŞ’ê re, ew destkeftiyên gelê Kurd binpê bike, pratîkeke vekirî li hemberî Rojavayê Kurdistanê ku dewleta Tirk bi figurê xwe Hakan Fîdan dide nîşandan. Ev jî ne nêzîkatiyeke raste ji bo vê pêvajoyê, eger dixwaze bi gelê Kurd re biratiya gelan ava bike, tu ranabe li Bakurê Kurdistanê nabêje ez bira me û Rojava re nabêjim bombeyan navêjin, ev jî nêzîkatiyeke çewte. Ji bo wê heger birastî dewleta Tirk di vî alî de bi biryare, divê di serî de li hemberî Rojava van polîtîkayên xwe yên qirêj bide rawestandin. Yanî di aliyekî de bêje aştî û aliyê din jî ji bo destkeftiyên gelê Kurd ji holê rabike bi çeteyên HTŞ’ê re hemû plan û siyastên qirêj bide meşandin, ne raste.
=KTML_Bold=Ji bo azadiya fîzîkî ya Rêber Apo û dayîna mafê hêviyê were pêkanîn, pêwîst e li ser asta Kurdistanî û cîhanî çi kar were meşandin?=KTML_End=
Niha ji roja pêşîn ku Rêber Apo di aliyê fîzîkî dîl hatiye girtin û heya roja îro gelê Kurd tenê xwe di hedefekê de kilît kirin, hedef jî azadiya fîzîkî ya Rêber Apo bû, di hemû daxuyaniyên Tevgera Azadiyê, meşên gelan, helwestê jinan heman tiştê dibêjin ev 26 sal in azadiya fîzîkî ya Rêber Apo azadiya me ye. Niha çima gelê Kurd xwe di azadiya fîzîkî ya Rêber Apo de dibîne, ji ber Rêber Apo ne tenê şexsiyeteke, lê îradeya vî gelî ye, mifteya aştiyê ya xewin û xeyala bihezarê salan e û ev ji bo Rojhilata Navîn tevahî ye. Heta Rêber Apo di mesaja xwe yê dawiyê de ji bo jinan dibêje; Min rêgeza hêviya azadiyê da jinê, ev ne tenê da jinên Kurd, lê da hemû bindestan, kedkaran û jinên cîhanê. Ji bo wê yekê jî em dibêjin “Azadiya te azadiya me ye” lê heya niha axaftineke pozitî di aliyê mafê hêviyê de ku mirov tê de bibîne tuneye, lê belê em jin û gelên cîhanê di dîroka cîhanê de çawa tu maf bi dest ji aliyê desthilatdaran ve li ser tepsiya zêrîn nehatiye dayîn, çawa hata van rojan hatina gelê Kurd bi berxwedan, têkoşîn û berdêlên giran bû. Dîsa wê gelên cîhanê, di serî de jinên cîhanê û taybet jinên kurd ji bo ku mafê hêviyê pêk bînin kar û xebat û têkoşîna xwe berdewam bikin. Çawa Rêber Apo mifteya demokrasî û aştiyê ya Rojhilata Navîn be, ji bo azadiya wî ya fîzîkî jî mifte gelên cîhanê, jin û gelên kurd e.
Di çarçoveya pêngava cîhanî ya ji bo azadiya fîzîkî ya Rêber hatiye destpêkirin, kampaniya “Ez dixwazim bi Rêber Apo re hevdîtinê pêk bînim” hatiye destpêkirin, tevlîbûna vê kampaniyayê di çi astê de ye?
Kampaniya “Ez dixwazim bi Rêber Apo re hevdîtinê pêk bînim” ji aliyê kesên ku pêngava “Ji Rêber Apo re azadî ji pirsgirêka Kurd re çareseriya siyasî” dabûn destpêkin, hate destpêkirin. Heya niha jî kom bi kom serlêdanên ji bo vê kampanyayê têne kirin, ji Emerîka Latînî heya Efrîqyayê, ji Asya heya Ewropa, di wî alî de serlêdan wekî ku çawa pêngava ji bo azadiya Rêber Apo de her çû pêla wê bilintir bû, di vê kampaniya yê de jî wisa ye. Niha ne tenê gelê kurd gelê cîhanê tevahî Rêber Apo wek şexiyetekê tenê nabînin, lê wek feylesofê gerdûnê tê dîtin. Dema mirov li sedsala 21’ê tenê binere tiştên ku mirovahiyê ber bi tunebûn ve dibin heye. Lê Rêber Apo bi paradîgma xwe ya federalîzma demokratîk netewa demokratîk ji gelê cîhanê re bû rêgeza hêviya azadiyê. Ji bo wê her diçe ev kampaniya berfirehtir dibe. Gel dixwaze Rêber Apo bibîne ku ne tenê ji dahurandin, parêzname û hwd… yên wî sûd werbirin, lê bi dîtina wî û diyalogê ku karibin di welatê xwe de guhertin û veguhertinan pêk bînin, hevdîtinê bikin, firehbûna vê kampaniyayê jî wê wan rojan bi xwe re bîne.
Di mesaja 27’ê Sibatê ya Rêber Apo de hevokeke wî hebû ku digot: “Zimanê vê demê zimanê aştiyê û demokratiyê ye” Tegera Azadiyê jî ne tenê di ziman de, di pratîkê de vê dide nîşandan. Lê zimanê Tirkiyê mixabin ne ev ziman e ku gelê Kurd wek terorist dîtin, heta polîtîkayên wê li hemberî Rojava û Başûrê Kurdistanê xeta pratîkeya şer e. Lewma divê dewleta Tirk zimanê xwe biguherîne, berovajî ne zimanê şer be, ew jî zimanê aştiyê û demokratiyê bikar bîne. Di heman demê de gelê Kurd ji bo vê pêvajoyê pêş bixe gelek nîqaşên erênî dike, ji bo wê dewleta Tirk jî divê heman nîqaş bike. Guhertin û veguhertin ne tenê ji gelê kurd re pêwîst e, ji bo hemû gelên ku li Tirkiyê jiyan dike pêwîst e. Herwiha barhiştina vê pêvajoyê tenê li ser Rêber Apo û Tevgera Azadiyê nabe, pêwîst e civakî jî erk bigre ser milê xwe ku vê têkoşîna 52 salan tê meşandin ber bi serkeftinê ve bibin û nirxên berdêlan biparêzin. [1]