بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: ئەسعەد ڕەشید
بەشەی سەڎ و چل و ششەمە
بەڵام ئا جۆهەرە دیاریکریا کە وېنە هەمەکیەکەی وەرگېرۊن و دۆڵەتیچ پېسەو ئانەی کە ئەچا واقېعەنە عەینین قبووڵش کەرۊن، ڕۊحو میللەتی وېشەن، ڕۊحو میللەتی ئانەن کە ژیوای مەوزۊ دلې دۆڵەتی ڕاسەقینەی و گرد و کار و بارە بەشەکیەکانیش: جەڼگەکې و ئەرەمەرزیێکې، ..هتر، بەڵام مروڤ هەر مەبۊن بە عەینو تەرزې بیاوۊن قۊناغەو بەڎیئامای هۊشییاری پا ڕۊحەو وېش و بە سروشتە جۆهەریەکەیش و شوناسە ڕەسەنەکەیش. ئینەیچ وەرو ئانەین کە وەڵتەر ئاماژەمان پەنەدا کە ئاکاری کۊیی یۊبییەی حەزی خودی و حەزی هەمەکین و هەر مەبۊن زێن یام ئاوەز هۊشییاریێ بې پەردە پینەیە پېڎا بکەرۊن، تیشکۆ ئا هۊشییاریەی یام ئا ماریفەتەیچ، ئایینەن، بەڵام هونەر و زانست هیچې نییەنې بېجگە جە دوې شېوا هەمەڕەنگې ئا کاکڵەیە وېش).
هیگڵ ئایینی تەنیا بە بەرکۆتێوە جە بەرکۆتەکانو ڕۊحو نەتەوەی دلې جەسەو دۆڵەتینە نمەزانۊ، ئاڎ ئایینی بە خاسیەتێوە جۆهەری دۆڵەتی مزانۊن هەرپېسە چەنی دیکارت ویرکەرڎەیۆ بە خاسیەتی جۆهەری (من) و کېشییای بە خاسیەتی جۆهەری مادەی مزانۊن، لاو ئاڎیۆ ئایین پېسە خاسیەتێوە جۆهەری ڕۊحو نەتەوەی، جۆهەرو
ماهیەتو دۆڵەتین، (دۆڵەت سەرو ئایینی مەمەرزیۊرە و ڕەگەکېش بە قووڵی دلېشەرە ملارە، واتا جە بنچینۆ دۆڵەت جە ئایینی کۆتەنۆ، ئا گەردانیکەرڎەیەیچ (سووڕدایەیچ) تاکو ئیسە سەرەمڕەن و دمارۊیچەنە هەر سەرەمڕە مەبۊن و نمەمدرۊن، واتا بنەماکانو دۆڵەتی پەنەوازەن پاسە تەماشەشان بکریۊن کە دلې وېشانەو پەی وېشان درووسېنې، ئینەیچ مومکین نمەبۊن مەگەر پا سیفەتەیە ئەچا بنەمایا بڎیەیمېن کە درۊشیێ دیاریکریێکانو سرووشتی خوڎایینې).
بە یاوانەو هیگڵی شېوەو ئایینی شېوەو دۆڵەتی دیاری کەرۊن، بەڵام ئایین لاو ئاڎیۆ، ئا زەمینە ڕۊحیەن کە ئایدیاڵ بۊنەشۆ دلې واقېعی مرۊیی مرۊڤینە شېوەگیرمەبۊن و بەرمەگنۊن، گەر ئەچی دیاگاوە تەماشەو حاڵەتو (مەم) دلې داستانو مەم و زینو ئەحمەڎی خانینە بکەرمېن، ئانە عاشق بییەیش پا ئایدیاڵەی کە دلېشەنە جە شېوەو (زین)ی وېش ئەرمانان، گېرتەیوەرو ڕاو ئایینینە، بییەی دلې ئایینینە ئینا چا قۊناغەنە کە مەم جە ئەشقو ئانەی کە دلې (زین)ېنە مەوینۊشۆ ڕوەو ئەشقو عەینو چېوی مەلۊن جبەرو (زین)ېوە، چېگۆن (مەم) مەبۊن بە کەسێ خوڎاپەرەس.
ئایین و بییەی دلې حاڵێ ئایینینە، جیاوازەن جە ئایینی پېسە ڕاوڕەسمێ مەزهەبی کە جە تەمەنو زارۊڵەییۆ دلې خەڵکینە مەچەقیۊن، ئەچی بارۆ هیگڵ ماچۊ: (گەر ئا بانگەوازەو ئا پاگېرتەرەی و حۆلې کە مڎریان پەی ئانەی ئېمە ئایینی دلې دڵو کۊمەڵگاینە بچەقنمې و ئایینیچ تەنیا هاوارو نیگەرانیێ بۊن کە داواو فریاکۆتەی بکەرۊن و فرەو جاری پاسە بەربگنۊن کە گوزارشت جە نەمەنەی ئایینی بکەرۊن، یام دلې دۆڵەتینە بییەیش تەمام جە قەراخو گمبییەیۆ بۊن، ئینە دلې واقېعینە ڕەنگە چېوێ خۊفناک بۊن، چانېشانە فرە خرابتەر بۊن چانەی کە ئا هاوارە گوزارشتش چەنە مەکەرۊن، ئا هاوارە ئانەش چەنەن کە ئیمانمان بە پەناگێوە ببۊن دژو خراپەی، ئاڎیچ چەقنای ئایینیەن، جە کاتێنە ئایین هەرگیز چېوێ نییەن کە پا شېوە بەرهەم بێن، بەڵکوم بەرهەمئاردەیش پەی وېش، کە نمەکریۊ بە تەرزێ تەری بېجگە چینەیە بۊن، چانەینە پەنهانەن کە چینەی قووڵتەرەن). بەشێ جە کتېبو بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە، نویستەی عیرفان مستەفا، هۊرگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید. [1]