چاشتەو خاڎمی
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشەی پەڼجا و چوارەمە
تەرس و لەرزێ فرە کۆتەبې دلې شاری و جە دژمەنی نادیاری مەتەرسېنې. وردە وردە هەر دژمەنې کەمې بېنې و دۊسې فرې. تاکو پاسەش سەرئاما کە دەسەڵاتو کۊمەڵەی دلې شارو سابڵاخینە تەمام کۆتەبې تەرەقی؛ ئانەیچ وەشش نې چەنیش چەنەش مەتەرسې.
جارێشا هەواڵمان پەنەیاوا کە دۊڵەمەڼې شاری ئینێ حۆلې ئانەینە حېزبێ پەی وېشان بمەرزنارەو دژمەنی ئېمەش پەنە بکەران و فڵانە شەو دلې مزگی سەی نیزامینە مەنیشارە. قەرار دریا وەنەشان تېک بڎەیمې؛ بەڵام نەکریېچ بشناسیەیمې. حسێنی سەردارمان دمای گېرە و کېشێ فرەی ئا ئەرکشە وست سەرو شانا وېش کە چېوێ نەکەرۊ کەشف بۊو وەنەیچشان تېک بڎۊن. بە جلې فاڕیێ و دەماخی هورپېچیا لوابې دلې مزگی و دەمانچەش وەنە بەرئاردېبېنې: پاسەو پاسە پەنەکریایا گیان چەنی بەرکەردې؟
ئا گرڎ دۊڵەمەڼە قەڵەوې هەر ئانەشا پەی کریابې پېسە جنۊکە بیسمیللایی وەنەکریایا پەنجەرەکۆ بازی بڎان و وېشان ڕزگار بکەران، زیاتەر جە دوەسەڎ ئېتە پاڵەیا چاگە جیامەنېبېنې.
سەرنام: قازی محەممەڎ
یانە قازیې هەر زوۆن قازیې و دەسەڵاتدارې شاری و نامڎارې بېنې. قازی فەتاحێشا بییەن کە نامبانگش جە ئازایی و بەجەرگینە بەرکەرڎەن و دلې جەنگو عرووسانە کوشییان. قازی عەلیچ کە قازی سابڵاخی بییەن یۊ بییەن جە پییا هەرە بە حورمەتا شارەکەی، دمای وېش دوې کوڕېش شۊنیرە جیامەنېنې بە نامەکانو: میرزا محەممەڎ، کە پیێوە فرە خوڼەوار بییەن و جە زەمانو تاتەیشەنە چڼین ئەرکې بې حقووقې پېسە مدیر مەعاریفی و سەرپەرەشتی شێروخورشیدی سووری گیرتەن گەرڎەن و فرە وەشەویسو خەڵکی بییەن و دمای تاتەیش کریان بە قازی سابڵاخی. ئەوی تەرشان میرزا قاسم، کە بە (سەدرولئیسلام) نامې بریان و جە دەسگیرۊیی داماگان و تکا پەی زیڼانییە بېچارانە فرە کۊششش کەرڎەن و بە پییا خاس ئەشناسیان و زەمانو کۊمەڵەینە بییەن نائیب جە تاران.
چەنی تېکشییەی دەسەڵاتو دۆڵەتی جە موکریان، قازی پەی پارېزنای شاری جە تاڵانی و برۊ عەشاییرا دۆروبەری، خەڵکو سابڵاخیش سازدابې کە تفەنگ بسانان و شەوانە کېشکی شاری بگېران. فرەو جاریچ ڕوانە جەمېشا مەکەرېوەو مۊچیاریشان مەکەرې؛ دەسەڵاتو سابڵاخیش بەتەمامی چېرو دەسانە بې. ئېمە پەنەمان وەشبې قازی ببۊن بە هامکارمان؛ بەڵام ئاڎ ئېمە بە هیچ نەزانې و لاشۆ کەمایی بې چەنی چن کەسێ ڕەش و ڕووتی بنیشۊرەو هەرەزیلانی بکەرۊن.
ئېمەیچ هەسکەرېنمې کە عەشایەرې و خەڵکې تەرې سەرئەشناسې، زامەتەن هەتاکو نەزانان سەردارەکەمان پیێوە زل و شایانو حورمەت گېرتەیەن بەیان چەنیمان و هیچ کەسێ پایەبەرز بە حسێنی ڕازی نەبې، بەڵام چەنی چارەو قازی بکەرمېن؟ ڕامائەسپارا کە ئەندام و لاگیرېما دلې کۊبییەیۆ قازینە بتەکیاوە، تاکو پاسەش سەرئاما کە قازی هەسش پانەی کەرڎەبې کە حېزب بەهېزەن و گاڵتەش پەنە نمەکریۊ. ئینجا داوامان وەنەکەرد کە بێنە دلې حېزبی؛ قبووڵش کەرد و بڕیار دریا قازی سەردارو کۊمەڵەی بۊن. ئیتر ئاغێ و پییا ماقووڵې کە گولانەیی کەرڎەی قازیشان پەنە شەرم نەبې ئامێ یاردیمان و ئامێ دلې حېزبی. قازی کە یانەکەش یاگې مېمانا ڕووسی بې، تاواش میانو ڕووسا و حېزبی وەشتەر بکەرۊو ئېمەیچ تاوېنمې بە ئاشکەراتەر هەرمانە بکەرمېن. بەشێ جە کتېبو چێشتی مجێور، نویستەی هەژار موکریانی، هورگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]