بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشەی هەشتا و یەرەمە
مەملەکەتو خوڎای بە گرڎ مانێوە مەملەکەتو ئەقڵین، واتا مەملەکەتو ئا کەسانە کە ئیرادەشان تەنیا ملکەچەن پەی فەرمانەکانو ئا ئەقڵەیە کە دلېشانە حزوورش پېڎاکەرڎەن و پاڕەوی جە هیچ فەرمانێچ نمەکەرۊن کە جبەرو وېشۊ پەیش بێن، گەرچی ئا فەرمانە فەرمانو خوڎایچ بۊن.
ئینەیچ ئانەی نمەیاونۊن کە دژو فەرمانەکانو خوڎاین، بەڵکوم ئینە ئانەی مەیاونۊن کە فرمانە خوڎاییەکې کاتێ شیایی جابەجابییەیشان چەنەن چا ئەقڵۆ پەیشان بەیان کە دلېشانە حاکمەن، نەک جبەرو وېشاوە. کەسانو دلې ئی مەملەکەتەیە هیچ فرمانێ جبەرو وېشاوە قبووڵ نمەکەران، گەر ئا فرمانە عەینو ئا فرمانەیە نەبۊن کە جە ئەقڵۆ پەیشان مێن، واتا فرمانەکې کاتێ ڕەوایی لاشاوە پېڎامەکەران کە بییەیشان دلې ئەقڵینە ببۊن.
2/2-1-1) خوڎا دلې مەملەکەتو خوڎاینە:
خوڎا دلې ویروباوەڕو ئایینە تەقلیدییەکانە پېسە ئیرادەو هېزی وېناکریۊن، بەپاو ئی وېناکەرڎەیە خوڎا چوونکوم ساحېبو هېزێ ڕەهاین مەتاوۊن بەبې گۊشدای هیچ بنەمێوە، گەرەکشبۊن هەرچیێ بکەرۊن، مەکەرۊش. خوڎا دلې ئی نۊعە جە ویروباوەڕی تەقلیدینە مەتاوۊن کەسێ بە ئاییرو جەحەڼەمی سزا بڎۊن گەرچی ئا کەسەیچە پاسەیچ ژیوابۊن کە شەریعەتو موشەرعەکانی پا ژیوایشە مزانان کە خوڎا جە مروڤەکانیش داواکەرڎەن.
بەپاو ئی پەیلوایە کاتێ کەسێ پا نۊعە مەژیوۊن کە موشەریعەکې باسش مەکەران، پاداشتو ئۆدنیایش و سزا نەڎایش سەرو ئانەی نییەن کە پا نۊعە ژیوان کە خوڎای داواکەرڎەن، بەڵکوم بە ڕەحم و بەزەیی وېش مەبەخشۊش و پاداشتش مڎۊوە. واتا خوڎا بە ئارەزو وېش خەڵکی تووشو سزێ یام پاداشتی مەکەرۊن و مروڤ بە کار و کەرڎەکا وېش نە متاوۊ پاداشتو خوڎای بەدەس بارۊن، نە متاوۊن وېش جە سزاو خوڎای بپارېزنۊن. پاداشت و سزاو خوڎای پەی مروڤەکا هیچ بنەمێوەش نییەن بېجگە جە حەز و ئارەزوو خوڎای.
ئی پەیلوایە پەی ئانەی ساقش بکەرۊوە کە خوڎا ساحېبو هېز و دەسەڵاتێ ڕەهاین و هیچ هېزێ نمەتاوۊ وەراوەش بمڎرۊوە، خوڎای پېسە زیڼەوەرێ وېنامەکەرۊن کە سەرو بنەماو هېزی هەرمانەکانو وېش مەکەرۊن، نەک سەرو بنەماو هەق و ئەقڵی. واتا پاسە خوڎای وېنا کەرۊن کە مادام ساحېبو هېزو دەسەڵاتێوە ڕەهاین ئەوەجەش پانەی نییەن کە پا سیستەمە ئەقڵییە داڎگایی مروڤەکانی بکەرۊن کە وېش بڕیارش سەر دان و ئاڎ داڎگایی مروڤەکانی مەکەرۊن جە ڕاو ئا هېزو حەزە ڕەهایەی کە ساحېبشەن و پەی ئی داڎگایی کەرڎەیە، ئا سیستەمە ئەقڵییەی کە گەردوونش سەرۆ مەرزنانەرە هیچ دۆرێش دلې بڕیارەکانو ئاڎینە نییەن و گەر ئاڎ گەرەکش بۊن کەسێ عالی سزابڎۊن سزاش مڎۊن، گەرچی بەپاو سیستەمەکەو ئاڎی شایانو پاداشتییەن. گەر گەرەکشبۊن پاداشتو کەسێ خرابیچ بڎۊوە ئانە مڎۊشۆ، گەرچی ئا کەسە بەپاو سیستەمەکەو ئاڎی شایانو سزێن. واتا خوڎا بېجگە جە هېز و حەزو ئارەزوو وېش هیچ بنەمایێ تەرش نییەن پەی پاداشت و سزاو بەندەکانیش.
وېناکەرڎەی خوڎای پېسە هېز و ئارەزوێ ڕەهای نزیک مەگنۊوە جە وېنەو ئا مامۊسایە کە جە بەرشییەی و بەرنەشییەی وانکارەکانە گۊش پانەی نمەڎۊن کە دلې تاقیکەرڎەیەکۆ ئاڎینە بەرشیېنې یام بەرنەشیېنې و بە ئارەزو وېش بڕێ جە وانکارەکا بەرمەشنۊن و بڕێ تەریچشان بەرنمەشنۊن و بەپاو ئا دەسەڵاتەیچ کە هەنش هیچ وانکارێ نمەتاوۊن ڕووبەڕووش ببۊوە و داواو مافو وېش بکەرۊن. بەشێ جە کتېبو بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە، نویستەی عیرفان مستەفا، هۊرئەوەگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]