عنوان: مجموعه تاریخی بیستون، یکی از گنجینههای بینظیر میراث فرهنگی
مجموعه تاریخی بیستون، یکی از گنجینههای بینظیر میراث فرهنگی ، در دامنه کوه باشکوه #بیستون# و در 30 کیلومتری شرق #کرمانشاه# جای گرفته است. این محوطه که قدمتش به دوران پیش از هخامنشیان بازمیگردد، یکی از کهنترین و مهمترین مناطق باستانی کشور بهشمار میآید و در برگیرندهی آثار برجستهای از دورانهای هخامنشی، اشکانی، ساسانی، اسلامی و صفویه است.
تاریخ بیستون تنها به کتیبهها و سنگنگارههای پادشاهان محدود نمیشود. شواهد باستانشناسی از سکونت انسان در این منطقه در دهها هزار سال پیش حکایت دارند. غارهای بیستون، از جمله غار مر آفتاب، گواهی روشن بر حضور نخستین انسانها در این سرزمین هستند. ابزارها و اشیای سنگی بهدستآمده از کاوشهای علمی، نشاندهندهی حیات در دوران پارینهسنگی است.
در قلب این مجموعه، کتیبه عظیم داریوش بزرگ قرار دارد؛ یکی از بزرگترین و کهنترین سنگنوشتههای جهان. این کتیبه که به سه زبان فارسی باستان، #ایلام#ی و اکدی نگاشته شده، روایتی تاریخی از سرکوب شورشها و تثبیت قدرت داریوش پس از مرگ کمبوجیه ارائه میدهد. این شاهکار هنری-تاریخی، در ارتفاعات کوه بیستون تراشیده شده و بهعنوان سندی بینظیر از دوران هخامنشی، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است.
در کنار این کتیبه، آثار کمنظیری از دورانهای سلوکی، اشکانی و ساسانی به چشم میخورد:
• مجسمه هرکول: اثری از دوره سلوکی که هرکول را در حال استراحت بر پوست شیر و با جامی در دست به تصویر کشیده؛ در کنار آن کتیبهای به خط یونانی قرار دارد که نماد حضور فرهنگ یونانی در منطقه پس از اسکندر مقدونی است.
• سنگنگاره گودرز دوم اشکانی: نمایشگر پیروزی این پادشاه اشکانی در نبرد با مهرداد.
• نقش مهرداد دوم: نشاندهندهی دریافت حلقه قدرت از ایزد، نمادی از مشروعیت پادشاهی در آیینهای آن دوران.
• نقوش ساسانی: شامل کاخ ساسانی و نقشبرجستههایی از آیینها و مظاهر قدرت شاهان ساسانی.
معماری تاریخی؛ از کاخها تا کاروانسرا
در محوطه بیستون، بناهایی از دورانهای اسلامی نیز وجود دارد. کاخ بیستون از دوره ساسانی با ویژگیهای معماری خاص خود، یکی از این نمونههاست. همچنین کاروانسرای شاهعباسی که در مسیر جاده #همدان# به بغداد قرار دارد، اثری برجایمانده از صفویه است و جلوهای از شکوه معماری دوران اسلامی را به نمایش میگذارد.
بیستون در کنار شکوه تاریخی خود، از طبیعتی کمنظیر نیز بهرهمند است. کوه عظیم بیستون با دیوارهای به عرض پنج هزار متر، مرتفعترین دیواره صخرهای ایران و پنجمین دیواره بلند جهان بهشمار میآید.[1][2]