Bibliotheek Bibliotheek
Zoek

Kurdipedia is de omvangrijkste Koerdische informatiebron!


Search Options





Geavanceerd zoeken      Toetsenbord


Zoek
Geavanceerd zoeken
Bibliotheek
Koerdische namen
Chronologie van de gebeurtenissen
Bronnen
Geopende items
Mijn verzamelingen
Activiteiten
Hulp bij het zoeken?
Publikatie
Video
Classificaties
Willekeurig artikel!
Verzenden
Stuur een artikel
Afbeelding verzenden
Survey
Uw mening
Contact
Wat voor informatie hebben wij nodig!
Standaarden
Algemene voorwaarden
Item Kwaliteit
Gereedschap
Over
Kurdipedia Archivists
Artikelen over ons!
Integreer Kurdipedia in uw website
Toevoegen / Verwijderen Email
Bezoekers statistieken
Item statistieken
Converteren van fonts
Converteren van kalenders
Spellingscontrole
Talen en dialecten van de paginas
Toetsenbord
Handige links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
Talen
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Mijn account
Aanmelden
Lidmaatschap!
Wachtwoord vergeten!
Zoek Verzenden Gereedschap Talen Mijn account
Geavanceerd zoeken
Bibliotheek
Koerdische namen
Chronologie van de gebeurtenissen
Bronnen
Geopende items
Mijn verzamelingen
Activiteiten
Hulp bij het zoeken?
Publikatie
Video
Classificaties
Willekeurig artikel!
Stuur een artikel
Afbeelding verzenden
Survey
Uw mening
Contact
Wat voor informatie hebben wij nodig!
Standaarden
Algemene voorwaarden
Item Kwaliteit
Over
Kurdipedia Archivists
Artikelen over ons!
Integreer Kurdipedia in uw website
Toevoegen / Verwijderen Email
Bezoekers statistieken
Item statistieken
Converteren van fonts
Converteren van kalenders
Spellingscontrole
Talen en dialecten van de paginas
Toetsenbord
Handige links
Kurdipedia extension for Google Chrome
Cookies
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Aanmelden
Lidmaatschap!
Wachtwoord vergeten!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Over
 Willekeurig artikel!
 Algemene voorwaarden
 Kurdipedia Archivists
 Uw mening
 Mijn verzamelingen
 Chronologie van de gebeurtenissen
 Activiteiten - Kurdipedia
 Help
Nieuwe item
Bibliotheek
Classificatie Van de Koerdische Muziek
04-08-2022
بەناز جۆڵا
Biografie
Venus Faiq
15-10-2018
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
De ıraakse Anfal - Campagne tegen de Koerden Feiten en nasleep (1988 - )
08-11-2016
هاوڕێ باخەوان
Biografie
Shwan Rashid Ahmad Gaffaf
23-10-2016
هاوڕێ باخەوان
Biografie
Shene Baban
09-03-2018
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
Oorlog en Vrede in Koerdistan
29-07-2013
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
Poëzie uit Koerdistan
16-09-2013
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
Koerdistan
22-04-2015
هاوڕێ باخەوان
Statistiek
Artikelen 518,863
Fotos 106,275
Boeken 19,333
Gerelateerde bestanden 97,324
Video 1,398
Plaatsen
Mardin
Bewijsstukken
Oproep aan onze politici: d...
Bibliotheek
De ıraakse Anfal - Campagne...
Bibliotheek
21 STRALEN
Bibliotheek
Classificatie Van de Koerdi...
Li Kurdistanê wateya jiyanê: Xweparastin - 2
We vatten en classificeren informatie in zowel thematische als taalkundige termen en presenteren deze op een moderne manier!
Groep: Artikkelen | Artikel taal: Kurmancî - Kurdîy Serû
Share
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Warderen
Uitstekend
Heel goed
Gemiddeld
Armoedig
Slecht
Toevoegen aan mijn verzameling
Schrijf uw commentaar over dit item!
Aanpassingen
Metadata
RSS
Zoek in Google voor een afbeeldingen voor het geselecteerde item!
Zoek in Google voor het geselecteerde item!
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

​​​​​​​Li Kurdistanê wateya jiyanê

​​​​​​​Li Kurdistanê wateya jiyanê
=KTML_Bold=Li Kurdistanê wateya jiyanê: Xweparastin - 2=KTML_End=

Di dîrokê de ji ber ku hebûna xwe parastiye, Kurd gelek caran bi navên cuda hatine reşkirin. Berxwedanên xweparastinê yên Kurdan bi navên ‘eşqiya’ û ‘terorîst’ hatine binavkirin lê dîsa jî planên dewletên dagirker hatine têkbirin.
Ji gelên qedîm ên Rojhilata Navîn gelê Kurd, bi xweparastina çandî û çekdarî kariye heta roja me ya îro hebûna xwe berdewam bike. Piştî Lozanê Kurdistan bû çar parçe û ji vê demê ve tevger û berxwedanên çêbûn, li ser esasê netewedewletê bi pêş ketin.
Fikra PKK’ê ya serbixwe ya sosyalîst di sala 1978’an de dema dest pê kir, berxwedaneke xweparastinê ya şerê gel û perspektîfa neteweya demokratîk heta roja me ya îro domand.
Piştî sala 1925’an li Bakurê Kurdistanê berxwedanên xweparastinê wiha ne:
=KTML_Bold=SASON=KTML_End=
Di sala 1925’an de piştî berxwedana Şêx Seîd, li dijî Kurdan paqijiya etnîk li herêmê berfireh bû. Ji bo ku li dijî vê bisekinin Kurdan li Sasonê dest bi berxwedanê kir. Bi pêşengiya Mihemedê Eliyê Ûnis eşîrên Kurdan dest bi serhildanê kir.
Berxwedana Sasonê wek berxwedaneke xweparastinê ji 1925’an heta 1937’an bi maweya 12 salan berdewam kir. Ji berxwedana Sasonê re jinên Kurd pêşengî dikir.
Roja îroyîn jinên ku ruh didin şervanên jin ên li Serêkaniyê ku li dijî dagirkeriya dewleta Tirk şer dikin, keça Mihemedê Eliyê Ûnis Rindêxan li dijî komkujiyan xwe bi çek û rext pêça û di eniya herî pêş de li dijî dagirkeran li ber xwe da.
Dema hêzên dagirker ên Tirk Sason dorpêç kir, Rindêxan birîndar dikeve destê leşkerên Tirk ên dagirker. Ji bo ku sax nekevin destê dijmin, bi hezaran jinên Kurd xwe ji zinaran de avêtin.
Dema ku Rindêxan di destê dagirkeran de ye, firsendê dibîne û xwe ji pira Malabadê diavêje û şehîd dikeve.
Piştî berxwedanê Kurdên ku ji komkujiyê difilitin, derbasî Rojavayê Kurdistanê dibin.
Piştî 90 salan ji Berxwedana Sasonê, jinên Kurd li ser şopa Rindêxanê îro dîsa li dijî hêzên dagirker ên Tirk ji bo parastina welatê xwe canê xwe didin.
=KTML_Bold=HACO=KTML_End=
Dema bavê wî li çiyayê Mawa ji aliyê dewleta Tirk ve hat qetilkirin, Haco Axa hê di zikê diya xwe de bû. Ew jî wekî hemû Kurdên welatparêz li dijî komkujiya sala 1926’an dest bi berxwedanê kir.
Li dijî dagirkeran Kurdan bi pêşengiya Haco Axa li ber xwe da, piştre derbasî Rojavayê Kurdistanê bûn. Wê demê 400 malbat derbasî Rojava bûn.
Haco Axa piştî derbasî Rojava bû, li dijî dewleta Tirk ji bo ku têkoşîna xwe bidomîne, ji bo berxwedana Agiriyê bide destpêkirin partiya Xoybûn ya hat avakirin de cih girt.
=KTML_Bold=XOYBÛN Û AGIRÎ=KTML_End=
Kurd ji bo hebûna xwe biparêzin ranediwestîn. Pêşengên Kurdan ên ku ji komkujiyan rizgar dibûn, li herêmên cuda yên li Kurdistanê careke din berxwedan bi rêxistin dikirin.
Dewleta Tirk jî piştî Serhildana Şêx Seîd “Plana Islehkirina Şerqê” anku Kurdistanê amade kiribû. Li gorî vê planê, Kurd vê ji welatê xwe werin koçberkirin, der heqê Kurdan de çi hebe wê bê înkarkirin û tunekirin.
Li çar parçeyên Kurdistanê yên ku ji komkujiyan rizgar bûne, derbasî Lubnan û Sûriyê ku wê demê di bin serweriya Fransayê de bûn, dibûn.
Kurdên ji nû ve xwe bi rêxistin dikirin, ji bo mudaxelekirina rewşa dagirkirina Kurdistanê bi pêşengiya Celadet Alî Bedîrxan, Kamuran Alî Bedîrxan, Nûrî Dêrsîmî, Ekrem Cemîl Paşa, Memduh Selîm û Îhsan Nûrî Paşa sala 1927’an li Lubnanê tevgera Xoybûn damezirand. Kesayetên ji çar parçeyên Kurdistanê tev li Xoybûnê bûn.
Xoybûn, ji bo ku li çiyayê Agirî ji nû ve berxwedanê bide destpêkirin, li çar parçeyên Kurdistanê xwe bi rêxistin kir. Sala 1928’an bi fermandariya Îhsan Nûrî Paşa Kurdan li dijî dagirkeriya dewleta Tirk dest bi êrişê kir.
Xoybûn dema biryara berxwedanê da, di sala 1926’an de ji aliyê eşîra Celaliyan ve berxwedana ku li dijî dagirkeriya dewleta Tirk hatibû destpêkirin, berdewam dikir.
Hêzên eşîrên Kurd tev li berxwedana hêzên neteweyî bûn. Berxwedanê heta sala 1930’î berdewam kir. Berxwedana Agirî her ku diçû berbelavî Kurdistanê dibû. Hêzên Tirk ên ku li hemberî berxwedanê tengav bûbûn, ji bo têkbirina berxwedanê bi rejîma Îranê re li hev kir.
Rejîma Îranê, sînor xistin bin kontrola xwe û Kurdên ku dixwestin tev li berxwedanê bibin, asteng dikirin.
Sala 1930’an dewleta Tirk li çiyayê Agirî û Geliyê Zîlan dest bi komkujiyê kir. Li sedan gundan komkujî pêk anîn.
Piştî salan li gundên Kurdan Efxan û Azeriyên ji derve anîn, li wan deveran bi cih kirin. Dewleta Tirk piştî qirkiriyê wiha got “Kurdistana xeyalî li vê derê definkirî ye”. Êdî di sergoterên rojnameyan de qedandina Kurdan hatibû nivîsandin.
=KTML_Bold=DÊRSIM=KTML_End=
Dewleta Tirk, piştî qirkirina Agiriyê vê carê jî berê xwe da Dêrsimê ya ku wek “serê kunêrê” bi nav dikir û ji bo ku êriş bike dest bi amadekariyên leşkerî kir.
Dêrsim bi sedan salan e ku bi ziman, bawerî û bi nasnameya xwe ya azad di herêmeke xweser de hewl dide hebûna xwe biparêze. Xweparastina wan, parastina nasnameya xwe bû. Jiyana mirovan, nirxê herî mezin ê vê nasnameyê bû. Ji bo wan azadiya herî mezin, jiyana bihevre bû.
Hişmendiya faşîst a Tirk, tiştên anîbûn serê Ermeniyan, dixwestin bîninserê Kurdan jî û “paqijiya etnîk” pêk bînin.
Ji bo ku gelê Dêrsimê qir bikin, rê û qerekol çêkirin. Bi hin serokên eşîran re li hev kirin.
Gelê Dêrsimê ji bo ku xwe biparêze, li derdora Seyîd Riza kom bû. Di nav berxwedanê de pêşengên Berxwedana Koçgiriyê Elîşêr û Zerîfe jî hebûn.
Sala 1937’an hêzên dagirker ên Tirk dora Dêrsimê girt. Bi hêzeke mezin a leşkerî êriş kirin. Dêrsimiyan li ber xwe da. Dewletê dixwest komkujiyeke bêdeng pêk bîne û ji bo ku bi Seyîd Riza re hevdîtinê bikin, ew dawet kirin.
Seyîd Riza xayîntiya dewleta Tirk dizanî lê ji bo gelê xwe ji komkujiyê rizgar bike, ev dawet qebûl kir. Seyîd Riza, dema ku çû cihê ji bo hevdîtinê hatiye diyarkirin, hat girtin û ew şandin Elezîzê.
Li Elezîzê di embara genim de dema ber bi sêdarê ve birin, ew gotinên pêşeroja Kurdan ronî dikir: “Min bi fêlbazî, derewên we re serederî nekir, bila ev ji min re bibe ders. Lê min jî li pêşiya we çong neda erde, bila ev jî ji we re bibe derd.”
=KTML_Bold=MEHABAD=KTML_End=
Di dema Şerê Cîhanê yê Duyemîn de Kurdên Başûr û Rojhilatê Kurdistanê di yek eniyê de bûbûn yek. Di sala 1946’an de Komara Kurdistanê ya Mehabadê hat damezirandin. Serokê komarê Qazî Mihemed bû. Kurdan di demeke kin de di hemû qadên perwerde, tenduristî, aborî û leşkerî de xwe bi rêxistin kir. Di sedsala 20’an de ruxmê ew qas berxwedan çêbûn cara yekem bû ku Kurdan dewletek ava dikir. Ji hemû deverên Kurdistanê destek ji bo Komara Kurdistanê dihat. Kurd ji bo statuya qezenckirinê bi hêz bikin, dixebitîn. Rejîma Îranê ya di bin dagirkeriya Rûsan de, gelekî lawaz bû. Rûsan destek da Kurdan.
Piştî Şerê Cîhanê yê Duyemîn qediya, Rûsan desteka dabû Kurdan paşve kişand û Komara Kurdistanê ya Mehabadê ya ku nû bişkuviyabû, Îranê bi hemû hêza xwe êriş bire ser. Komara Kurdistanê karî 11 meha bijî.
Komara Mehabadê ji bo Kurdan bû ezmûneke gelekî mezin. Heke hêza xweparastinê ya Komara Kurdistanê baş bihata birêxistinkirin, komarê dikarî xwe li ser pêyan bigirta.
Du xalên girîng, baweriya ji hêzên derve bû. Rûsan ruxmê soza destekdayînê dabû jî, lê ev sozên xwe bi cih neanîn. Mehabad ji aliyê hêzên Îranê ve hat dagirkirin. Qazî Mihemed û bi du hevalên xwe re li Qada Çarçira ji aliyê hêzên rejîma Îranê ve hat sêdarkirin.
Qazî Mihemmed beriya were darvekirin, ji bo gelê Kurd ev name nivîsandibû û wiha gotibû: “ Hûn Qazî Mihemedekî darve dikin, lê ez pê ewle me ku di her dilopeke xwîna min de bi hezaran wê Qazî Mihemed çêbin. Ez ji neteweya Kurd rica dikim ji bo serxwebûnê hewl bidin. Ji bo Kurd û Kurdistan her bijî.”
Di roja me ya îroyîn de jî di eniya berxwedanê de ciwanên ku li dijî dagirkeriya dewleta Tirk li ber xwe didin, hêzeke mezin dide avakirin.[1]
Dit item werd in het (Kurmancî - Kurdîy Serû) geschreven, klik op het pictogram om het item te openen in de originele taal!
Ev babet bi zimana (Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
Dit item is 404 keer bekeken
HashTag
Bronnen
[1] Website | Kurmancî - Kurdîy Serû | https://hawarnews.com/ - 16-05-2023
Gekoppelde items: 5
Groep: Artikkelen
Publication date: 13-12-2019 (5 Jaar)
Provincie: Kurdistan
Publication Type: Born-digital
Soort document: Originele taal
Technical Metadata
Item Kwaliteit: 99%
99%
Toegevoegd door ( ئاراس حسۆ ) op 16-05-2023
Dit artikel is beoordeeld en uitgegeven door ( ئەمیر سیراجەدین ) op 16-05-2023
Dit item is voor het laatst bijgewerkt door ( ئەمیر سیراجەدین ) op: 16-05-2023
URL
Dit item is volgens Kurdipedia's Standaarden nog niet afgerond en verder moet het herzien/aangepast worden!
Dit item is 404 keer bekeken
Kurdipedia is de omvangrijkste Koerdische informatiebron!
Bibliotheek
De ıraakse Anfal - Campagne tegen de Koerden Feiten en nasleep (1988 - )
Biografie
Araz Talib
Bibliotheek
Werkbezoek Iraaks Koerdistan
Artikkelen
Sherefxane Bedlisi: vader van de geschiedenis
Artikkelen
Turkse aanval in Syrië moet Koerden breken
Biografie
Shwan Rashid Ahmad Gaffaf
Artikkelen
Ook in Iraaks Koerdistan volgt macht de lijn van het bloed
Bibliotheek
Classificatie Van de Koerdische Muziek
Afbeelding en tekst
Koerdische vrouwen aan de oever van de Kaspische Zee begin 20e eeuw
Afbeelding en tekst
Gevangene van het Turkse leger tijdens de Dersim opstand. (1938)
Bibliotheek
Irakese vluchtelingen in Nederland
Bibliotheek
Oorlog en Vrede in Koerdistan
Artikkelen
Turkse grondtroepen trekken noordoosten van Syrië binnen
Biografie
Shene Baban

Actual
Plaatsen
Mardin
25-08-2012
هاوڕێ باخەوان
Mardin
Bewijsstukken
Oproep aan onze politici: doorbreek het stilzwijgen rond Afrin
23-03-2018
هاوڕێ باخەوان
Oproep aan onze politici: doorbreek het stilzwijgen rond Afrin
Bibliotheek
De ıraakse Anfal - Campagne tegen de Koerden Feiten en nasleep (1988 - )
08-11-2016
هاوڕێ باخەوان
De ıraakse Anfal - Campagne tegen de Koerden Feiten en nasleep (1988 - )
Bibliotheek
21 STRALEN
13-07-2020
ڕێکخراوی کوردیپێدیا
21 STRALEN
Bibliotheek
Classificatie Van de Koerdische Muziek
04-08-2022
بەناز جۆڵا
Classificatie Van de Koerdische Muziek
Nieuwe item
Bibliotheek
Classificatie Van de Koerdische Muziek
04-08-2022
بەناز جۆڵا
Biografie
Venus Faiq
15-10-2018
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
De ıraakse Anfal - Campagne tegen de Koerden Feiten en nasleep (1988 - )
08-11-2016
هاوڕێ باخەوان
Biografie
Shwan Rashid Ahmad Gaffaf
23-10-2016
هاوڕێ باخەوان
Biografie
Shene Baban
09-03-2018
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
Oorlog en Vrede in Koerdistan
29-07-2013
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
Poëzie uit Koerdistan
16-09-2013
هاوڕێ باخەوان
Bibliotheek
Koerdistan
22-04-2015
هاوڕێ باخەوان
Statistiek
Artikelen 518,863
Fotos 106,275
Boeken 19,333
Gerelateerde bestanden 97,324
Video 1,398
Kurdipedia is de omvangrijkste Koerdische informatiebron!
Bibliotheek
De ıraakse Anfal - Campagne tegen de Koerden Feiten en nasleep (1988 - )
Biografie
Araz Talib
Bibliotheek
Werkbezoek Iraaks Koerdistan
Artikkelen
Sherefxane Bedlisi: vader van de geschiedenis
Artikkelen
Turkse aanval in Syrië moet Koerden breken
Biografie
Shwan Rashid Ahmad Gaffaf
Artikkelen
Ook in Iraaks Koerdistan volgt macht de lijn van het bloed
Bibliotheek
Classificatie Van de Koerdische Muziek
Afbeelding en tekst
Koerdische vrouwen aan de oever van de Kaspische Zee begin 20e eeuw
Afbeelding en tekst
Gevangene van het Turkse leger tijdens de Dersim opstand. (1938)
Bibliotheek
Irakese vluchtelingen in Nederland
Bibliotheek
Oorlog en Vrede in Koerdistan
Artikkelen
Turkse grondtroepen trekken noordoosten van Syrië binnen
Biografie
Shene Baban

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.5
| Contact | CSS3 | HTML5

| Pagina wordt gegenereerd in: 0.375 seconde(n)!