Kütüphane Kütüphane
Arama

Kurdipedia Dev Kürtçe bilgi Kaynağıdır


Arama Seçenekleri





Gelişmiş Arama      Klavye


Arama
Gelişmiş Arama
Kütüphane
Kürtçe isimler
Olayların kronolojisi
Kaynaklar
Tarih
Kullanıcı koleksiyon
Etkinlikler
Yardım iste
Kurdipedi yayınları
Video
Sınıflamalar
Olayla ilişkili konu
Öğe kaydı
Yeni başlık kaydı
Resim gönderin
Anket
Yorumlar
İletişim
Ne tür bilgilere ihtiyacımız var!
Standartlar
Kullanım Koşulları
Ürün Kalitesi
Araçlar
Hakkında
Kurdipedi arşivcileri
Bizim hakkımızda makaleler!
Kurdipedia'yı web sitenize ekleyin
E-posta Ekle / Sil
Ziyaretçi istatistikleri
Makale istatistikleri
Font Çevirici
Takvim - Dönüştürücü
Yazım Denetimi
Sayfaların dil ve lehçeleri
Klavye
Kullanışlı bağlantılar
Google Chrome için Kurdipedia uzantısı
Kurabiye
Diller
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Benim Hesabım
Oturum Aç
Destek verme
Şifremi unuttum
Arama Öğe kaydı Araçlar Diller Benim Hesabım
Gelişmiş Arama
Kütüphane
Kürtçe isimler
Olayların kronolojisi
Kaynaklar
Tarih
Kullanıcı koleksiyon
Etkinlikler
Yardım iste
Kurdipedi yayınları
Video
Sınıflamalar
Olayla ilişkili konu
Yeni başlık kaydı
Resim gönderin
Anket
Yorumlar
İletişim
Ne tür bilgilere ihtiyacımız var!
Standartlar
Kullanım Koşulları
Ürün Kalitesi
Hakkında
Kurdipedi arşivcileri
Bizim hakkımızda makaleler!
Kurdipedia'yı web sitenize ekleyin
E-posta Ekle / Sil
Ziyaretçi istatistikleri
Makale istatistikleri
Font Çevirici
Takvim - Dönüştürücü
Yazım Denetimi
Sayfaların dil ve lehçeleri
Klavye
Kullanışlı bağlantılar
Google Chrome için Kurdipedia uzantısı
Kurabiye
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی
Kurmancî
هەورامی
Zazakî
English
Français
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
Azərbaycanca
Oturum Aç
Destek verme
Şifremi unuttum
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 Hakkında
 Olayla ilişkili konu
 Kullanım Koşulları
 Kurdipedi arşivcileri
 Yorumlar
 Kullanıcı koleksiyon
 Olayların kronolojisi
 Etkinlikler - Kurdipedia
 Yardım
Yeni başlık
Kütüphane
ATATÜRK VE ALEVİLER
05-09-2024
Sara Kamele
Kütüphane
FOLKLOR ŞiiRE DÜŞMAN
28-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Kemal Bozay
26-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Sefik Tagay
26-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Cahit Sıtkı Tarancı
26-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Erdal Kaya
24-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Kulp (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Silvan (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Lice (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Kocaköy (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Istatistik
Makale
  537,364
Resim
  109,537
Kitap PDF
  20,228
İlgili Dosyalar
  103,796
Video
  1,533
Dil
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
306,623
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
89,806
هەورامی - Kurdish Hawrami 
65,986
عربي - Arabic 
30,397
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
17,966
فارسی - Farsi 
9,636
English - English 
7,553
Türkçe - Turkish 
3,667
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Deutsch - German 
1,664
Pусский - Russian 
1,140
Français - French 
348
Nederlands - Dutch 
130
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Español - Spanish 
55
Polski - Polish 
55
Հայերեն - Armenian 
52
Italiano - Italian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
6
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
Grup
Türkçe
Kısa tanım 
1,908
Kütüphane 
1,206
Biyografi 
376
Mekanlar 
72
Yayınlar 
41
Şehitler 
40
Belgeler 
9
Parti ve Organizasyonlar 
5
Kürt mütfağı 
4
Resim ve tanım 
3
Çeşitli 
2
Tarih ve olaylar 
1
Dosya deposu
MP3 
324
PDF 
31,287
MP4 
2,528
IMG 
200,835
∑   Hepsi bir arada 
234,974
İçerik arama
Biyografi
Esat Şanlı
Mekanlar
Yeşilli
Mekanlar
Kulp (Diyarbakır)
Biyografi
Sefik Tagay
Biyografi
Kemal Bozay
نەبوونی دەوڵەتی سەربەخۆی کوردستان شەرمەزارترین تاوانی مرۆڤایەتییە لە ڕۆژگاری هاوچەرخدا
Kurdipedia ve meslektaşları, üniversite ve yüksek öğrenim öğrencilerinin gerekli kaynakları elde etmelerine her zaman yardımcı olacaktır!
Grup: Kısa tanım | Başlık dili: کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish
Paylaş
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
Değerlendirme
Mükemmel
Çok iyi
Orta
Kötü değil
Kötü
Favorilerime ekle
Bu makale hakkında yorumunuzu yazın!
Öğenin tarihçesi
Metadata
RSS
Seçilen konunun resmini Google'da arayın!
Seçilen konuyu Google'da arayın.
Kurmancî0
English0
کرمانجی0
هەورامی0
لوڕی0
لەکی0
Zazakî0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Français0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Catalana0
Cebuano0
Čeština0
Esperanto0
Fins0
Hrvatski0
Kiswahili سَوَاحِلي0
Lietuvių0
Norsk0
Ozbek0
Polski0
Português0
Pусский0
Srpski0
балгарская0
қазақ0
Тоҷикӣ0
Հայերեն0
ترکمانی0
हिन्दी0
ქართველი0
中国的0
日本人0

د. ڤیلادیسلاڤ سۆتیرۆڤیچ

د. ڤیلادیسلاڤ سۆتیرۆڤیچ
د. ڤیلادیسلاڤ سۆتیرۆڤیچ
لە ئێستادا چەندین گەل و نەتەوە هەن لە جیهاندا کە خاوەن قەوارەی سەربەخۆی خۆیان نین و دەکرێت پێیان بوترێت: «نەتەوە بێ دەوڵەتەکان» یان باشترە بڵێین «کەلتوورە بێ دەوڵەتەکان» یان «گرووپە ئیتنییە- زمانەوانییە بێ دەوڵەتەکان»، بەڵام ئەوەی سەرنج دەدرێت ئەو ڕاستییەیە کە لەنێو ئەم گەلانەدا هەستێکی باڵا و هەڵکشاوی ناسنامەی هاوبەش بەدی دەکرێت، بەڵام لە دەرئەنجامی ڕووداووە مێژوییەکانەوە ئەم گەلانە نەبوونەتە خاوەنی دەوڵەتی خۆیان، تاوەکو ئەو دەوڵەتە هەڵبستێت بە نوێنەرایەتیکردنیان لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و لەسەر شانۆی سیاسەتی جیهانی. کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا هەم نموونەی ئەم واقیعە و هەم قوربانیی دەستی داپڵۆسینی دەوڵەتە بەتایبەتی لە تورکیا و ئێراقی سەردەمی سەددام حسێندا. لە هەردوو وڵاتەکەشەدا حکومەتی ناوەندی وەک توخم و پێکهاتەیەکی نامۆ لە کوردیان ڕوانیوە.
خاکی ئەو دەوڵەتە نەتەوەییە سەربەخۆیە بۆ کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، دەکەوێتە ناوچەیەکەوە کە ئەم ناوچەیەش لانکەی کۆنترین و دێرینترین شارستانیەت و کەلتووری مرۆییە. بەڵام ڕاستییەکە ئەوەیە کە تا ئێستا ئەم دەوڵەتە نەهاتۆتەئاراوە، ڕەنگە ئەمەش یەکێک لە نادادپەروەرترین حاڵەتەکان و بە دڵنیاییەوە یەکێکە لە شەرمەزارکەرترین تاوانی مرۆڤایەتی لە ڕۆژگاری هاوچەرخدا، ئەویش بە لەبەرچاوگرتنی چەند ڕاستییەکی حاشاهەڵنەگر:
1. کورد یەکێک لە کۆنترین گەلانی ناوچەکە و یەکێک لە کۆنترین گرووپی ئیتنی و زمانەوانییە لە جیهاندا.
2. کورد گەورەترین گرووپی ئیتنی-زمانەوانیی بێ دەوڵەتە لە جیهاندا و چوارەم گەورەترین گرووپی ئیتنی و زمانەوانییە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.
3. کوردی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ناوچەیەکدا چڕبوونەتەوە، ئەمەش بە مانای ئەوە دێت کە درووستکردن و داڕشتنی سنووری دەوڵەتێک کە کورد زۆرینە بێت تێیدا کارێکی سەخت و دژوار نابێت.
4. کورد تاکە گرووپی ئیتنییە لە ناوچەکەدا کە دابەشکراوە بەسەر پێنج دەوڵەتدا، بەڵام لە هەر یەکێک لەو وڵاتانەشدا لە ناوچەیەکی دیاریکراودا چڕ بۆتەوە.
5. کورد یەکێکە لە ستەملێکراوترین و چەساوەترین گرووپە ئیتنییەکانی ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
6. بە گوێرەی میساقی نەتەوە یەگگرتووەکان و پرەنسیپەکانی پەیوەست بە مافی بڕیاردانی چارەنووس لە سایەی حوکمڕانیی کۆلۆنیاڵیدا لە دوای جەنگی دووەمی جیهانی، کورد شایستەی ئەوە بوو دەوڵەتی سەربەخۆی نەتەوەیی خۆی هەبێت.
لە ئێستادا، کورد لە تورکیا، سووریا، ئێراق و جۆرجیا و ئێران وەک کەمینەیەکی بەهێز نیشتەجێن، هەروەها لە ئازەربایجان و ئەرمینیا و تاجیکستانیش وەک جالییەکی پەرت و بڵاو دەژین. لە ئێستادا مەزەندەی ئەوە دەکرێت ژمارەی کورد بگاتە 30 ملیۆن کەس کە 11 ملیۆنیان لە تورکیان ( لە سەدا 20ی دانیشتووانی تورکیا) و چوار ملیۆن لە ئێران (لە سەدا هەشتی دانیشتووانی ئێران) و لە ئێراقدا 2، 5 ملیۆن (لە سەدا 15ی دانیشتووانی ئێراق، لە سووریا 800، 000 کەس (لە سەدا 8ی دانیشتووانی سووریا) و لە جۆرجیا 400، 000 کەس ( لە سەدا 8ی تێکڕای دانیشتووانی جۆرجیا) پێکدەهێنن. هەروەها لە چەند شوێنێکی دیکەی وڵاتانی ئەرمینیا و ئازەربایجان و تورکیا و ئێران و تورکمانستان دەژین.
ڕوانگەیەکی مێژوویی
کورد بنەڕەتێکی هیندۆئەوروپی هەیە، ڕەچەڵەکیان دەچێتەوە سەر مێدیاکان (مادەکان) کە لە ڕۆژگاری کۆندا لەئارادا بوون و لای نووسەرەکانی یۆنان و نووسەرانی دیکە ناسراو بوون و لە پەیمانی کۆندا ئاماژەیان پێکراوە و لە چیای زاگرۆسەوە لە باشووری-رۆژئاوای ئێرانی ئێستاوە سەرچاوەیان گرتووە. کورد خەڵکێکی غەیرە عەرەبن و لە ڕۆژگاری ئێستاشدا زۆرینەیان سوننە مەزهەبن. ئەوان لە سەدەی 7دا و لەسەروەختی گەیشتنی عەرەبە موسڵمانەکاندا بوونە ئیسلام کە لەو کاتەدا عەرەبەکان بە «کورد» بانگیان دەکردن، ئەگەرچی ئەوان 3000 ساڵ پێش دەستپێکردنی پڕۆسەی بە ئیسلامکردن گەیشتبوونە کوردستان. لە ئێستادا 800 هۆز و خێڵ لە کوردستاندا هەن. لە سەدەی 11دا کوردستان لەلایەن تورکە سەلجوقییەکانەوە داگیرکرا و 200 ساڵ دواتریش لەلایەن مەغۆلەکانەوە داگیر کرا. پێش هەڵگیرسانی جەنگی یەکەمی جیهانیش ئەو ناوچانەی کوردی تێدا نیشتەجێ بوون، سەر بە ئیمپراتۆرییەتی عوسمان بوون .
دوای ئەوەی بۆ چەندین سەدە لە سایەی سەڵتەنەتی عوسمانیدا ژیانیان بەسەر برد، کورد وەک موسڵمانەکانی دیکەی نێو دەوڵەتەکە هیچ ناسنامەیەکی ئیتنی فەڕمی سەربەخۆی نەبوو، جگە لە ناسنامەی هاوبەشی موسڵمان بوون نەبێت. هێشتا ئەم پراکتیزە لە تورکیادا پەیڕەو دەکرێت کە سەرجەم موسڵمانەکان لە ڕووی ئیتنی و زمانەوانییەوە بە تورک لە قەڵەم دەدرێن، کە ئەمەش بە باشترین ڕێگە دادەنێت بۆ چونیەککردنی ئیتنی لەنێو دەوڵەتێکی عەلمانیدا. لەگەڵ ئەوەشدا، لە کۆتایی سەدەی 19دا کوردی نێو ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، بە چەشنی گرووپە ئیتنییە غەیرە تورکەکانی دیکەی چوارچێوەی سەڵتەنەتەکە کەوتە ژێر کاریگەریی شەپۆلی ناسیۆنالیزم و هەڵکشانی ناسنامەی نەتەوەییەوە.
بەو پێیە کورد بە ناسنامەیەکی نەتەوەیی هاوبەشەوە – کە تەواو گەڵاڵە ببوو- پێی نایە سەدەی بیستەوە کە ئەو ناسنامەیەش لە بنەڕەتدا لەسەر بنەمای زمان و کەلتوور هاتە دامەزراندن نەک ئایین ( ئیسلامی سوننە) .
یەکەم پەیماننامەی نێودەوڵەتی کە پرسی کوردی تاوتوێ کردبێت، بریتی بوو لە پەیماننامەی سیڤەر (1ی ئابی ساڵی 1920) کە بە گوێرەی ئەو پەیماننامەیە دەبوو خۆبەڕێوەبەرییەکی کوردی دابمەزرێت. هەروەها گرنگە ئەوە لەبەرچاو بگرین کە شاندی کوردی لە کۆنفرانسی ئاشتیی پاریس بەشداری کرد لە ساڵی 1919دا. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم پەیماننامەیە جێیەجێ نەکرا، لەبەر ئەوەی پەڕڵەمانی عوسمانی پەسەندی نەکرد. لەوەش زیاتر، لە دوای هەڵمەتە سەربازییە سەرکەوتووەکەوە بە سەرۆکایەتی مستەفا کەمال (کە دواتر ناوی ئەتا تورکی لێنرا، کە بە واتای باوکی تورک دێت) لە شەڕی یۆنان- عوسمانی (تورکی) لە ساڵی 1919- 1922 ڕێککەوتنێکی نوێی ئاشتی واژووکرا لەگەڵ کۆماری تورکیادا لە لۆزان ( 24ی تەمموزی ساڵی 1923) کە تێیدا هیچ ئاماژەیەک بە کورد نەکرا. بەڵکوو بە پێچەوانەوە خاکی کورد ئەوەندەی دیکە دابەشکرا، کاتێک بەڕیتانیا سەرکەوتوو بوو لە بەدەستهێنانی ئینیتداب – لەلایەن کۆمەڵەی گەلانەوە کە تازە لەسەر دەستی خۆیان دامەزرا بوو- بەسەر کێڵگە نەوتییەکانی موسڵەوە لە ئێراقدا.
ڕەنگە یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی سەرکوتکردنی بێڕەحمانەی خەباتی کورد لەپێناوی سەربەخۆییدا بۆ ئەوە بگەڕێتەوە کە کوردستانی ئێراق و ئێران دەوڵەمەندن بە کێڵگەی نەوت. یەکەم هەوڵی کورد بۆ سەربەخۆیی لە ساڵی 1924-1932 کاردانەوە بوو لەبەرانبەر ئاوێتەکردنی موسڵ و کەرکووک لەنێو ئێراقدا کە لەو کاتەدا ئێراق لەژێر دەستڕۆیشتوویی و کۆنتڕۆڵی بەڕیتانیادا بوو. دووەم شەڕ و شۆڕشی جددیی کورد لەپێناوی سەربەخۆییدا لە ساڵانی شەستەکاندا ڕوویدا کە ئەوەش بەشێک بوو لە خەباتێکی چەکداری بەرفراوانتری نێوان ساڵانی 1958-1974 کە هۆکارەکەشی ئەوە بوو حکومەتی نوێی ئێراق ڕێزی لە مافەکانی کورد نەگرت (کە ئەمە حاڵەتەکەش بوو لەسەرجەم ئەو دەوڵەتە دراوسێیانەی کە کوردیان تێیدا نیشتەجێ بوو) .
یەکەم خۆبەڕێوەبەری نەتەوەیی: «کوردستانی ئێراق»
شەڕی ئێراق و ئێران لە ساڵانی 1980-1988 یەکێک بوو لە ڕۆژگار و ڕووداوە یەکلاکەرەوەکانی پڕۆسەی بەرەوپێشچوونی «پرسی کورد» لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا. لەسەرەتادا کوردی ئێراق سوودیان لە شەڕەکە بینی. بەڵام هەرچۆنێک بێت، لە کۆتایی شەڕەکەدا سوپاکەی سەددام بە چڕ و پڕی چەکی کیمیایی لە دژی کورد بەکارهێنا، بەتایبەتی لە مانگی ئازاری ساڵی 1988دا. دوای شەڕەکە، لەبەر ئەوەی لەلایەن هیچ هێزێکەوە نەدەپارێزران، کوردی ئێراق دوچاری سەرکوتکاری و دلڕەقییەکی بەربڵاو بوونەوە لەسەر دەستی ڕژێمی ئێراق. سەرکردە سیاسی و نەتەوەییەکانی کورد ڕووبەڕووی هەڵمەتی زیندانیکردن و ئەشکەنجەدان و هەوڵی کوشتنیان بوونەوە. لە میانەی یەکەم شەڕی کەنداو لە ساڵانی 1990-1991 جارێکی دیکە کوردی ئێراق دووچاری پێکدادان بوونەوە لەگەڵ هێزە ئەمنییەکانی ئێراقدا.
ڕۆژگاری سەرکوتکردنی کوردی ئێراق لەسەر دەستی حکومەتەکەی سەددام کۆتایی هات، کاتێک ئێراق لە ساڵی 1991دا شەڕەکەی دۆڕاند و کوردی ئێراقیش لەو کاتەوە تاوەکو ساڵی 2003 ( دووەم شەڕی کەنداو) بەهرەدار بوو لە خۆبەڕێوەبەرییەکی پارێزگاری لێکراو لەلایەن هێزەکانی ناتۆوە لە تورکیا. هەر لە ساڵی 1991دا ئێراق ناچار کرا بۆ ئەوەی ڕاگەیاندنەکەی نەتەوە یەکگرتووەکان قبووڵ بکات لەبارەی خۆبەڕێوەبەرییەکی نەتەوەییەوە بۆ کورد لە ناوچەکانی باکووری ئێراقدا. لە ڕاستیدا، باکووری ئێراق بووە «نەوای ئارام» بۆ کورد - کە دوو ساڵ دواتر هەمان میکانیزم پیادە کرا کە ئەوە بوو سێ «نەوای ئارام» بۆ ئاوارە موسڵمانەکانی بۆسنیا-هێرزەگۆڤێنیا درووست کرا کە شارۆچکەی سێبرینتچاشی لەخۆگرت. ئەمە لە واقیعدا بە مانای ئەوە هات کە بوار نەدەدرا هێزە ئەمنییەکانی ئێراق لەسەرووی هێڵی 36ەوە بوونیان هەبێت و لە حاڵەتی پێشێلکردنی ئەم ڕێککەوتنەشدا هێزە ئاسمانییەکانی ناتۆ لە تورکیا بەرپرس بوو لە هێرشکردنەسەریان.
ئەوەی لە دوای یەکەم شەڕی کەنداوەوە و ئەوەی لە واقیعدا دەگوزەرا ئەوە بوو دەسەڵاتی حکومەتی مەرکەزی ئێراق بەسەر باکووری ئێراقدا داکشابوو و بگرە لەئارادا نەمابوو. ئەمەش لە بەشێکیدا بەهۆی ئەو ڕاستییەوە بوو کە هێزە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و بەڕیتانیا ناوچەی «دژە فڕێنیان» دامەزراند بۆ ئەوەی پارێزگاری لە شیعە و کورد بکەن لەبەرانبەر تیرۆریزمی سەددام حسێندا.
یەکەم خۆبەڕێوەبەری لە مێژووی «پرسی کورددا» هاوشێوەی ئەو خۆبەڕێوەبەرییە سیاسییە بوو کە ئەلبانییە کۆسۆڤییەکان لە سربیا بەدەستیان هێنا لە ساڵانی 1974 بۆ 1988. کە لەو کاتەدا هەڵبژاردنی پەڕڵەمان و سەرۆکایەتی لە کوردستانی ئێراقدا ئەنجام دران کە بەغدا ئیعتیرافی پێنەکرد، ئەمەش بە پێچەوانەی حاڵەتی کۆسۆڤوە کە بە شەرعی لە قەڵەم درا لەلایەن دەسەڵاتی سربیاوە. دوو پارتی سیاسی و سەرەکی لە کوردستاندا لەئارادابوون یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان (ینک) و پارتی دیموکراتی کوردستان (پدک) .
هەرچۆنێک بێت، کوردستانی ئێراق لە ڕووی ئابوورییەوە کەوتە ژێر کاریگەرییەکی گەورەی ئەو سزا نێودەوڵەتییانەی (ئابڵوقەی ئابووری) کە بەسەر ئێراقی سەردەمی سەددام حسێندا سەپێندرابوون.
«کۆسۆڤۆ»ی تورکیا
کورد لە تورکیادا دوچاری جیاکاری و سەرکوتکارییەکی زۆر بۆتەوە بە بەراورد بە دەوڵەتەکانی ئێستا کە کوردیان تێدا نیشتەجێیە. کورد لە تورکیا وەک کەمینەیەکی ئیتنی و زمانەوانیی ئیعتیرافی پێناکرێت کە خاوەنی زمان و کەلتووری خۆیان بن، ئەمە بە چاوپۆشین لەو ڕاستییەی کە ئەوان یەک لەسەر پێنجی تێکڕای دانیشتیووانی تورکیا پێکدەهێنن و لەگەڵ یۆنان و ئەرمەنییەکاندا کۆنترین دانیشتووانی تورکیا پێکدەهێنن کە لە ئەنادۆلیا ژیابێتن و 3000 ساڵ بەرلە تورکە سەلجوقییەکان لەوێ بوون، کە ئەم تورکانە لە کۆتایی سەدەی 11دا هاتنە ئەو ناوچەیە.
لە ڕاستیدا سێ هۆکاری بنەڕەتی هەن بۆ جووڵانەوەی جوداخوازیی کورد لە تورکیا، کە تێیدا کورد خواست و مافی ئەوەی هەیە خاوەنی دەوڵەتی نەتەوەیی خۆی بێت، وەک یەکێک لە کۆنترین گەلانی –گرووپی ئیتنی زمانەوانی- هەم لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و هەم لە جیهانیشدا:
1. دواکەوتوویی ئابووریی بەرچاوی ناوچە کوردییەکانی ڕۆژهەڵاتی تورکیا بە بەراورد بە بەشەکانی دیکەی وڵاتەکە وەک دەرئەنجامی سیاسەتێکی ئابووری و گەشەپێدانی لاسەنگ لەلایەن ئەنقەرەوە.
2. بەرهەڵستی سەرسەختانەی هەموو حکومەتە تورکییەکان بۆ ئیعتیرافکردن بە بوونی کورد وەک گرووپێکی ئیتنی جیاواز کە خاوەنی زمان و کەلتووری جیاوازی خۆی بێت، ئەویش لە دەرئەنجامی سیاسەتی عوسمانی تورکی بۆ چونیەککردنی سەرجەم دانیشتووانی موسڵمانی وڵاتەکە.
3. ڕەتکردنەوەی ئیعتیرافکردن بە پێگەی کەمینەی کورد کە-ئەم ئیعتیرافکردنە- دەبێتە هۆی ئەوەی باکووری کوردستان ببێتە خاوەنی خۆبەڕێوەبەرییەکی نەتەوەیی-کەلتووری یان سیاسی. ئەمە لە کاتێکدا ئەم خۆبەڕێوەبەرییە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و بە گوێرەی بەیاننامەی ئاشتی سیڤەر لە ساڵی 1920ا ئیعترافی پێکراوە.
لە کۆتاییدا سیاسەتی جیاکاری و سەرکوتکاری و دژەکوردی پەیڕەوکراو لەلایەن ئەنقەرەوە سەریکێشا بۆ درووستبوونی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە ساڵی 1978دا کە هەڵسا بە گرتنەبەری شەڕی گەریلایی وەک ئامرازێک بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەکانی. ئەنقەرەش لە ڕوانگەی سیاسیی خۆیەوە پەکەکەی وەک ڕێکخراوێکی ناشەرعی و تیرۆریستی ناساندو بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئەم ڕێکخراوە شەڕ دەکات بۆ تێکشکاندنی سیستمی یاسایی و دامەزراوەیی وڵاتەکە، ئەوەی جێی سەرسوڕمانە ئەوەیە ئەگەر لەم ڕوانگە تەکنیکییەوە لە مەسەلەکە بڕوانین، ئەوا ئەمە بۆ سوپای ڕزگاری کۆسۆڤۆش ڕاست بوو، چونکە سوپای ڕزگاری کۆسۆڤۆش هەمان کاری لە دژی سیستمی یاسایی و ئەمنی سربیا دەکرد لە ساڵانی نەوەتەکاندا، کەچی ئەنقەرە لە ڕووی سیاسی و مەعنەوییەوە پشتیوانی لێدەکرد.
هەرچۆنێک بێت لە کۆتاییدا ئەنقەرە ناچار بوو بە فەڕمی ئیعتیراف بەوە بکات کورد لە ڕووی کلتوورییەوە پێکهاتەیەکی جیاوازە. ئەگەرچی ئەمە نەبووە هۆی ئەوەی کورد وەک گرووپێکی ئیتنی و زمانەوانی بناسرێت. بەهەر حاڵ، پرسیارە سەرەکییەکە لێرەدا ئەوەیە: چۆن دەکرێت کەلتوورێکی جیاوازت هەبێت، لە کاتێکدا زمانی جیاوازت نەبێت و تەنانەت گرووپێکی ئیتنی جیاوازیش نەبێت؟ چونکە ئەمە حاڵەتێکی بەربڵاوە کە لە بنەڕەتدا خەسڵەتە ئیتنی و زمانەوانییە جیاوازەکان ناسنامەیەکی کەلتووری جیاواز دەخوڵقێنن و ناسنامەی ئیتنی و زمانەوانی و کەلتوورییەکانیش وەک هاوواتا لێیان دەڕوانرێت، بەڵام ئەمە حاڵەتەکە نییە لە تورکیا لە پەیوەندی بە کورد و چەند کەمینەیەکی دیکەی زمانەوانی و ئیتنی کە ئیعتیرافیان پێنەکراوە.
هەرچۆنێک بێت، هەر داواکارییەکی پەکەکە بۆ بەدەستهێنانی خۆبەڕێوەبەرییەکی سیاسی، یان سەربەخۆیی کوردستان لەلایەن ئەنقەرەوە ڕەت دەکرێتەوە. لە دەرئەنجامدا، لە ناوەڕاستی ساڵانی هەشتاکانەوە تورکیا ڕاستەوخۆ ڕووبەڕووی ئەو حاڵەتە بۆتەوە کە پێی دەوترێت «حاڵەتی کۆسۆڤۆ». مەبەستم ئەوەیە بڵێم کە کاردانەوەی دەسەڵاتدارانی تورکیا لەبەرانبەر شەڕی دڵڕەقانەی پەکەکەدا بە هەمان شێوە دڵڕەقانە بوو لە بەرانبەر خەڵکانی مەدەنیی کورد لە ناوچەکانی شەڕدا لە ڕۆژهەڵاتی تورکیا. ساڵانە بە سەدان چالاکوان زیندانی دەکرێن و ئەشکەنجە دەدرێن لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی تورکیاوە کە لە ساڵی 1999دا سەرکەوتوو بوون لە (ئەو ساڵەی کە ناتۆ دەستتێوەردانی سەربازی کرد لە دژی کۆماری فیدراڵی یوگسلافیا بە پاساوی ئەوەی ڕێگری لە تیرۆریزمی دەوڵەت بکەن لە دژی مەدەنییە ئەلبانییەکانی کۆسۆڤۆ) دەستگیرکردنی سەرکردەی پەکەکە ئۆجەلان (کە بە ئاپۆ ناسراوە) کە دادگایەکی ڕواڵەتی کراو سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێندرا و دڵڕەقی دەوڵەتیش بەرانبەر کورد بەرکار بوو. هەرچۆنێک بێت، تەنیا بەهۆی فشاری ڕاستەوخۆی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپاوە لە ساڵی 2002دا فشارەکانی دژ بە کورد تا ڕاددەیەک کەم کرانەوە. واتە کاتێک بووە کاندید بۆ ئەندامێتی یەکێتی ئەوروپا، تورکیا ناچار بوو یاسای لیبڕاڵی نوێ بگرێتەبەر کە بەهۆیانەوە مافی کەلتووری بە کورد ڕەوا بینرا و دواتر پارێزگاریان بۆ دەستەبەر کرا لەبەرانبەر زیندانیکردنی هەڕەمەکی و دادگاییکردنی سیاسیدا. بە کورتی، بۆ ئەوەی تورکیا ببێتە ئەندامی یەکێتی ئەوروپا، یەکێک لە پێداویستییەکان ئەوە بوو کە دەبێت هەموو هاووڵاتییەک مافی گوزارشتکردنی کەلتووری پێ بدرێت، لەنێویاندا کەمینەی سەرەکیی تورکیا، واتە کورد کە بۆ ماوەیەکی دوورو درێژ لەلایەن حکومەتە یەک لە دوای یەکەکانی تورکیاوە خەونەکانیان بۆ بنیادنانی نەتەوە سەرکوتکراوە.
توندوتیژیی دەوڵەت و توندوتیژیی قەوارە غەیرە دەوڵەتییەکان
خواستی کورد بۆ دامەزراندنی دەوڵەت ڕووبەڕووی بەرهەڵسەتی سەرجەم ئەو دەوڵەتانەوە بووەتەوە کە کوردیان تێدا دەژێیت. لە ناوچەکەدا تورکیا بە شێوەیەکی تایبەتی وڵاتێک بووە کە زۆرترین ئازاری چەشتووە بەدەست لایەنە جیاوازەکانی چالاکییە تیرۆریستییەکان و جۆرە جیاوازەکانی توندوتیژی سیاسییەوە. خەباتی دوورو درێژی جوداخوازی لە تورکیا بووە هۆی لەناوبردنی گیانی هەزاران کەس و لە دەرئەنجامدا توندوتیژی دەوڵەت (یان تیرۆریزمی لەسەرەوە سەپێنراو) هاتەئاراوە، هەمان هەلومەرج لە ئێراقدا لە ئارادا بوو لەسەردەم سەدام حسێندا.
کەواتە لە ڕابردوو و لە ئێستاشدا دوو ئاستی توندوتیژی لە تورکیادا لەبەریەک کەوتندان: توندوتیژیی دەوڵەت و توندوتیژیی قەوارەی غەیرە دەوڵەتی. بەڵام کاردانەوەکانی ڕۆژاوا، بەتایبەتی ئیدارەی ئەمریکا، ئیزدواجییانە بووە، واتە تەنیا لایەنە کوردییەکە بە ئەنجامدانی توندوتیژی تۆمەتبار دەکات (پەکەکە) نەک حکومەتی تورکیا. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەگەر بەراروردێک بکەین، ئەوا لەسەروەختی قەیرانی کۆسۆڤۆ 1998-1999 ڕۆژاوا و ئەمریکا تەنیا باسی کردەوە توندوتیژییەکانی حکومەتی سربیایان دەکرد، نەک ئەو کارە توندوتیژانەی کە سوپای ئازادی کۆسۆڤۆ ئەنجامی دەدان. هەرچۆنێک بێت، ئەوەی زۆر سەیرە ئەوەیە هەرگیز ئەنقەرە سوپای ئازادی کۆسۆڤۆی وەک ڕێکخراوێک، یان گرووپێکی توندوتیژ سەیر نەکردووە، بەو شێوەیە تورکیا ئەو دەرگایە لە خۆی دەکاتەوە بۆ ئەوەی پەکەکە وەک پارتێکی شۆڕشگێڕی-سیاسی بناسێنرێت کە خەبات لەپێناوی ئازادیدا دەکات.
ئەوەی پەیوەندی بە ئێراقیشەوە هەبێت، ئەوا سیاسەتێکی تیرۆریستی لەلایەنی دەوڵەتی ئێراقی سەردەمی سەددامدا پیادە کرا کە جار دوای جار سەرکوتکاری ئەنجام دەدا لە دژی کورد، بە چەشنی ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنەکانی ئەنفال کە لە ساڵی 1982دا ئەنجامدرا ( واتە لەسەردەم شەڕی ئێراق-ئێراندا 1990-1988) ، هەروەها دڵڕەقانەترین کردەوەی سەربازی لە دژی کورد لە ساڵی 1988دا ئەنجام درا، کاتێک سوپاکەی سەددام حسێن زیاتر لە 2000 گوندی کوردی وێران کرد، بەڵام بە بێ ئەوەی ڕووبەڕووی سزای ئەمریکا ببێتەوە، چونکە ئەو کاتە ئێراق هاوپەیمانی واشنتۆن بوو لە ململانێکەیدا لە دژی کۆماری ئیسلامی ئێران (شیعە) بە چاوپۆشین لەو ڕاستییەی کە مەزەندە دەکرێت لەم هەڵمەتی جینۆسایدەدا نزیکەی 200، 000 کورد کوژرابێتن.
دەرئەنجام
کێشەی کورد لە دوای جەنگی دووەمی جیهانییەوە تەنیا نموونەیەکە لەبارەی ئەوەی کە ناسیۆنالیزمی دەوڵەت چیتر نابێتەهۆی پاراستنی یەکێتی دەوڵەتەکە، هەروەک ئەوەی پێشتر ئەمە حاڵەتەکە بوو، بۆ نموونە لە حاڵەتی فەڕەنسا لە دوای شۆڕشی 1789-1794. بە دڵنیاییەوە کورد لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بە چەشنی زۆرێک لە «کەلتوورە بێ دەوڵەتەکان» یان «نەتەوە بێ دەوڵەتەکان» لە جیهاندا، وەک باسک، یان فەلەستینیەکان بەرکار دەبێت لە خەباتکردن بۆ سەروەری و سەربەخۆیی. کوردی ئێراق کە پشتیوانییان لە ڕوخانی سەددام حسێن کرد، لە دوای ساڵی 2003وە هەوڵی بەدەستهێنانی سەربەخۆیی بۆ کوردستان دەدەن، بەڵام یەکێک لە ئاستەنگە هەرە سەرەکییەکان بریتی بووە لە بەرهەڵستی هاوبەشی تورکیا و سووریا و ئێران. کە ترسیان هەیە لەوەی ڕەنگە کوردی وڵاتی ئەوانیش جیا ببنەوە، کە ئەمەش دەبێتەهۆی هەڕەشە لەسەر یەکپارچەیی خاکی سێ دەوڵەتی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. هەرچۆنێک بێت، ڕاگەیاندنی جۆرێک لەسەربەخۆیی لەلایەن کوردەوە تەنیا مەسەلەی کاتە کە بەلای کەمەوە بەشێکی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش ئیعتیرافی پێدەکات بە چەشنی ئەوەی لە حاڵەتی کۆسۆڤۆدا لە ساڵی 2008 بینیمان.
لە ئێستادا، خۆبەڕێوەبەرییەکەی هەرێمی کوردستان کە سێ پارێزگاریی کوردی لە خۆگرتووە لە ئێراقدا گەشەکردووترین بەشە بۆ ئەوەی ببێتە یەکەم کوردستانی سەربەخۆ.
لە کۆتاییدا، کورد لە ئێستادا شایستەی ئەوەیە ببێتە خاوەنی دەوڵەتی نەتەوەیی و سەربەخۆی خۆی، ئەویش بە گوێرەی چەند پێوەرێکی جیاواز (وەک ژمارەی دانیشتووان، توانا و سەرچاوە ئابوورییەکان، ڕەسەنی دانیشتووانەکەی، سەرکوتکاری و .. هتد) ، کە ڕەنگە لە زۆرێک لە دەوڵەتە بچووکەکانی ئێستای جیهانیش شایستەتر بێت، بۆ نموونە، گرووپی ئیتنی لاتڤی لە ساڵی 1991دا بووە دەوڵەتێکی سەربەخۆ (دووەم جار بوو کە سەربەخۆیی بەدەست بهێنێت) ئەمە سەرەڕای ئەوەی دانیشتووانەکەی تەنیا 2، 6 ملیۆن کەس بووە کە نزیکەی لە سەدا 3یان لە ڕووی ئیتینەوە ڕووسین و هیچ سەرچاوەیەکی وزەیان نیە و تەنیا چەند سەرچاوەیەکی کەمی سرووشتییان هەیە، بە بەراورد بە کورد کە ژمارەیان 30 ملیۆن کەسە.[1]

Bu makale (کوردیی ناوەڕاست) dilinde yazılmıştır, makaleleri orijinal dilinde açmak için sembolüne tıklayın!
ئەم بابەتە بەزمانی (کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Bu başlık 571 defa görüntülendi
Bu makale hakkında yorumunuzu yazın!
HashTag
Kaynaklar
[1] İnternet sitesi | کوردیی ناوەڕاست | www.gulanmedia.com
Bağlantılı yazılar: 7
Yayın tarihi: 24-10-2017 (7 Yıl)
Belge Türü: Çeviri
İçerik Kategorisi: Makaleler ve röportajlar
İçerik Kategorisi: Siyasi Eleştiri
İçerik Kategorisi: Kürt Davası
Özerk: Kurdistan
Yayın Türü: Basılı
Teknik Meta Veriler
Ürün Kalitesi: 99%
99%
Bu başlık Hejar Kamala tarafından 04-01-2023 kaydedildi
Bu makale ( Ziryan Serçînari ) tarafından gözden geçirilmiş ve yayımlanmıştır
Bu başlık en son ڤەژەن کشتۆ tarafından 29-07-2023 tarihinde Düzenlendi
Başlık Adresi
Bu başlık Kurdipedia Standartlar göre eksiktir , düzenlemeye ihtiyaç vardır
Bu başlık 571 defa görüntülendi
Bağlantılı dosya - Sürüm
Tür Sürüm Editör Adı
Fotoğraf dosyası 1.0.144 KB 04-01-2023 Hejar KamalaH.K.
Kurdipedia Dev Kürtçe bilgi Kaynağıdır
Resim ve tanım
Erbildeki Patlama 19 kasım 2014
Kütüphane
99 Günlük Muhalefet Serbest Cumhuriyet Fırkası
Biyografi
Metin Hakkı Uca
Kısa tanım
Faili meçhul siyasal cinayetler
Resim ve tanım
Mardin 1950 hasan ammar çarşisi
Kısa tanım
Kürt Tarihi’nin 53’üncü sayısı çıktı: Zazalar
Biyografi
Dilan Yeşilgöz-Zegerius
Biyografi
Vanlı Memduh Selim
Kütüphane
FOLKLOR ŞiiRE DÜŞMAN
Biyografi
Reşan Çeliker
Kısa tanım
Kürt Olmak Zor!
Biyografi
Cemal Süreya
Kütüphane
ATATÜRK VE ALEVİLER
Resim ve tanım
1905 Mardin
Biyografi
Abdulbaki Erdoğmuş
Kısa tanım
Başkan Barzani: Feyli Kürtler Kürdistan halkının ayrılmaz bir parçasıdır
Biyografi
Nesrin Uçarlar
Biyografi
Sermiyan Midyat
Kütüphane
İFADE ÖZGÜRLÜGÜNÜN ON YILI
Kütüphane
BALDAKİ TUZ
Biyografi
JAKLİN ÇELİK
Kısa tanım
Feyli Kürtler 2 bedel ödüyor: Yasalarda hak sahibiyiz, pratikte yokuz
Biyografi
Eren Keskin

Gerçek
Biyografi
Esat Şanlı
15-08-2024
Sara Kamele
Esat Şanlı
Mekanlar
Yeşilli
19-08-2024
Sara Kamele
Yeşilli
Mekanlar
Kulp (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Kulp (Diyarbakır)
Biyografi
Sefik Tagay
26-08-2024
Sara Kamele
Sefik Tagay
Biyografi
Kemal Bozay
26-08-2024
Sara Kamele
Kemal Bozay
Yeni başlık
Kütüphane
ATATÜRK VE ALEVİLER
05-09-2024
Sara Kamele
Kütüphane
FOLKLOR ŞiiRE DÜŞMAN
28-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Kemal Bozay
26-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Sefik Tagay
26-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Cahit Sıtkı Tarancı
26-08-2024
Sara Kamele
Biyografi
Erdal Kaya
24-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Kulp (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Silvan (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Lice (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Mekanlar
Kocaköy (Diyarbakır)
22-08-2024
Sara Kamele
Istatistik
Makale
  537,364
Resim
  109,537
Kitap PDF
  20,228
İlgili Dosyalar
  103,796
Video
  1,533
Dil
کوردیی ناوەڕاست - Central Kurdish 
306,623
Kurmancî - Upper Kurdish (Latin) 
89,806
هەورامی - Kurdish Hawrami 
65,986
عربي - Arabic 
30,397
کرمانجی - Upper Kurdish (Arami) 
17,966
فارسی - Farsi 
9,636
English - English 
7,553
Türkçe - Turkish 
3,667
لوڕی - Kurdish Luri 
1,690
Deutsch - German 
1,664
Pусский - Russian 
1,140
Français - French 
348
Nederlands - Dutch 
130
Zazakî - Kurdish Zazaki 
91
Svenska - Swedish 
72
Español - Spanish 
55
Polski - Polish 
55
Հայերեն - Armenian 
52
Italiano - Italian 
52
لەکی - Kurdish Laki 
37
Azərbaycanca - Azerbaijani 
27
日本人 - Japanese 
21
中国的 - Chinese 
20
Norsk - Norwegian 
18
Ελληνική - Greek 
16
עברית - Hebrew 
16
Fins - Finnish 
12
Português - Portuguese 
10
Тоҷикӣ - Tajik 
9
Ozbek - Uzbek 
7
Esperanto - Esperanto 
6
Catalana - Catalana 
6
Čeština - Czech 
5
ქართველი - Georgian 
5
Srpski - Serbian 
4
Kiswahili سَوَاحِلي -  
3
Hrvatski - Croatian 
3
балгарская - Bulgarian 
2
हिन्दी - Hindi 
2
Lietuvių - Lithuanian 
2
қазақ - Kazakh 
1
Cebuano - Cebuano 
1
ترکمانی - Turkman (Arami Script) 
1
Grup
Türkçe
Kısa tanım 
1,908
Kütüphane 
1,206
Biyografi 
376
Mekanlar 
72
Yayınlar 
41
Şehitler 
40
Belgeler 
9
Parti ve Organizasyonlar 
5
Kürt mütfağı 
4
Resim ve tanım 
3
Çeşitli 
2
Tarih ve olaylar 
1
Dosya deposu
MP3 
324
PDF 
31,287
MP4 
2,528
IMG 
200,835
∑   Hepsi bir arada 
234,974
İçerik arama
Kurdipedia Dev Kürtçe bilgi Kaynağıdır
Resim ve tanım
Erbildeki Patlama 19 kasım 2014
Kütüphane
99 Günlük Muhalefet Serbest Cumhuriyet Fırkası
Biyografi
Metin Hakkı Uca
Kısa tanım
Faili meçhul siyasal cinayetler
Resim ve tanım
Mardin 1950 hasan ammar çarşisi
Kısa tanım
Kürt Tarihi’nin 53’üncü sayısı çıktı: Zazalar
Biyografi
Dilan Yeşilgöz-Zegerius
Biyografi
Vanlı Memduh Selim
Kütüphane
FOLKLOR ŞiiRE DÜŞMAN
Biyografi
Reşan Çeliker
Kısa tanım
Kürt Olmak Zor!
Biyografi
Cemal Süreya
Kütüphane
ATATÜRK VE ALEVİLER
Resim ve tanım
1905 Mardin
Biyografi
Abdulbaki Erdoğmuş
Kısa tanım
Başkan Barzani: Feyli Kürtler Kürdistan halkının ayrılmaz bir parçasıdır
Biyografi
Nesrin Uçarlar
Biyografi
Sermiyan Midyat
Kütüphane
İFADE ÖZGÜRLÜGÜNÜN ON YILI
Kütüphane
BALDAKİ TUZ
Biyografi
JAKLİN ÇELİK
Kısa tanım
Feyli Kürtler 2 bedel ödüyor: Yasalarda hak sahibiyiz, pratikte yokuz
Biyografi
Eren Keskin

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.83
| İletişim | CSS3 | HTML5

| Sayfa oluşturma süresi: 0.781 saniye!