المکتبة المکتبة
البحث

کورديپيديا أکبر مصدر کوردي للمعلومات بلغات متعددة!


خيارات البحث





بحث متقدم      لوحة المفاتيح


البحث
بحث متقدم
المکتبة
الاسماء الکوردية للاطفال
التسلسل الزمني للأحداث
المصادر
البصمات
المجموعات
النشاطات
کيف أبحث؟
منشورات كورديبيديا
فيديو
التصنيفات
موضوع عشوائي
ارسال
أرسال موضوع
ارسال صورة
استفتاء
تقييماتکم
اتصال
اية معلومات تحتاج کورديپيديا!
المعايير
قوانين الأستعمال
جودة السجل
الأدوات
حول...
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
ماذا قالوا عنا!
أضيف کورديپيديا الی موقعک
أدخال \ حذف البريد الألکتروني
أحصاء الزوار
أحصاء السجل
مترجم الحروف
تحويل التقويمات
التدقيق الإملائي
اللغة أو لهجات الصفحات
لوحة المفاتيح
روابط مفيدة
امتداد كوردییدیا لجوجل كروم
كوكيز
اللغات
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
حسابي
الدخول
المشارکة والمساعدة
هل نسيت بيانات الدخول؟
البحث ارسال الأدوات اللغات حسابي
بحث متقدم
المکتبة
الاسماء الکوردية للاطفال
التسلسل الزمني للأحداث
المصادر
البصمات
المجموعات
النشاطات
کيف أبحث؟
منشورات كورديبيديا
فيديو
التصنيفات
موضوع عشوائي
أرسال موضوع
ارسال صورة
استفتاء
تقييماتکم
اتصال
اية معلومات تحتاج کورديپيديا!
المعايير
قوانين الأستعمال
جودة السجل
حول...
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
ماذا قالوا عنا!
أضيف کورديپيديا الی موقعک
أدخال \ حذف البريد الألکتروني
أحصاء الزوار
أحصاء السجل
مترجم الحروف
تحويل التقويمات
التدقيق الإملائي
اللغة أو لهجات الصفحات
لوحة المفاتيح
روابط مفيدة
امتداد كوردییدیا لجوجل كروم
كوكيز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
الدخول
المشارکة والمساعدة
هل نسيت بيانات الدخول؟
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 حول...
 موضوع عشوائي
 قوانين الأستعمال
 امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
 تقييماتکم
 المجموعات
 التسلسل الزمني للأحداث
 النشاطات - کرديبيديا
 المعاينة
موضوعات جديدة
المکتبة
حكم العائلة في العراق والتحدي الذي تواجهه الدولة والديمقراطية
24-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كردستان سورية تحت هيمنة حزب الاتحاد الدﻳﻤقراطي
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مدخل إلى المسألة الكردية بني الحقوق والواقعية السياسية
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مشروع حزب الاتحاد الديمقراطي الانفصالي شرق الفرات
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كوردستان في عهد الدولة العثمانیة من سنة1851 الی سنة 1914
23-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
الهندسة الديمغرافية في سوريا؛ نتيجة للحرب أم سبب لها
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
ﺳﻮرﻳﺎ الآراء والمواقف السورية إزاء الفيدرالية واللامركزية، وتجربة الإدارة الذاتية الديمقراطية
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
المواقع الاثرية في العراق
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
دولة العراق، مكانتە الجیبولیتیكیة و مواردە الاقتصادیة و المائیة و السكانیة و اقتصادە و امكاناتە السیاحیة
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
المجتمع المدني في عراق مابعد الحرب
20-02-2024
هژار کاملا
أحصاء
السجلات 510,223
الصور 102,953
الکتب PDF 18,705
الملفات ذات الصلة 92,578
فيديو 1,189
المکتبة
شنگال خلال العهد الملكي 195...
المکتبة
المأساة الکوردية
بحوث قصیرة
أكراد سورية… مع ثورة الشعب....
بحوث قصیرة
“داعش” يتبنّى عمليتين ضد قس...
بحوث قصیرة
مهرجان الشعر الكردي في إيسن...
Erebê Şemo: Dahênerê romana kurdî
صنف: بحوث قصیرة | لغة السجل: Kurmancî - Kurdîy Serû
شارک
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست1
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Erebê Şemo: Dahênerê romana kurdî

Erebê Şemo: Dahênerê romana kurdî
Erebê Şemo: Dahênerê romana kurdî.
Ugur Dursun Adsız.
Îro salvegera 43’yan ya wefata nivîskarê romana ewil ya kurdî Erebê Şemo ye. Erebê Şemo ji malbateke şêxên êzîdiyan bû. Şemo di 23’ê çiriya pêşîn a 1897’an de li gundê Susuzê li navçeya Qersê, ku di wê heyamê de, di bin desthilatiya Rûsyayê de bû, hatiye dinyayê. Berî 43 salan, di roja 21’ê gulana 1978’an de, Erebê Şemo koça dawî kir. NivîskarTêmûrê Xelîl ji bo Erebê Şemo di nivîseke xwe de wisa dibêje: “Erebê Şemo bi salan di hepsên Sîbîrîyayê de maye, xwe bi xwe ra çîrokên kurdî gotine ku zimanê dayika xwe ji bîr neke. Erebê Şemo 7 zimanan bê kêmasî zanibû: kurdî, ermenî, tirkîya osmanî, rûsî, gurcî, almanî û azirî. Erebê Şemo û V.Î.Lênîn hev dîtibûn û li ser rewşa kurda bi hev ra peyivîbûn. Elfabaya kurdî-latînî ya pêşin Erebê Şemo û Îsahak Morogûlovê (Asûrî) di sala 1928’an de amade kirine. Wana sala 1929’an bi wê elfabayê pirtûka kurdî ya bi latînî ya pêşin li cihanê çap kirin bi sernavê ”Xo-Xo Hînbûna Xwendina Nivîsara Kurmancî”
$Elfabeya Îsahak Morgûlov û Erebê Şemo$
Sala 1927’an hikûmeta Ermenistanê (Komîsaryata ronkaye û perwerdê) ji bo hazirkirna elfebayê kurdî ya nû qirar qebûl kir. Elfabeya nû gotî li ser tîpên latînî bihata demezirandin. Bi biryara hikûmeta Sovyeta berê û Ermenîstanê Erebê Şemo û Îsahak Marogûlov dest bi amadekirina elfabeya kurdî ya bi tîpên latînî kirin û di sala 1928’an de karê xwe bi dawî anîn. Pirtûka “Xo-Xo Hînbûna Xwendina Nivîsara Kurmancî” bi wê elfabeyê hat çap kirin. Ji sala 1930’î, ji 1ê nîsanê jî bi wê alfabeyê rojnameya Riya Teze dest bi weşana xwe kir. Erebê Şemo herwiha yek ji damezrênerên rojnameya Riya Teze bû.
$Çend Berhemên Erebê Şemo$
Şivanê Kurmanca, romana Kurdî ya ewil e. Romana Kurdî bi vê berhemê dest pê kiriye. Şivanê Kurmanca, di sala 1931’an de ji aliyê Erebê Şemo ve bi Rûsî tê nivîsandin û heman salê tê weşandin. Ev berhem bi navê Rûsî Kurdiskî Pastûx (Şivanê Kurd) li Lenîngradê, ji aliyê Weşanên Moloday Grandya ve tê çap kirin. Pirtûk 64 rûpel in. Di sala 1935’an de Erebê Şemo vê pirtûkê ji nûve û bi kurdî dinivîse. Pirtûk di heman salê de li Êrîvanê, ji aliyê weşanxaneya hikûmetê ve bi tîpên kirîlî tê weşandin. Roman ji 155 rûpelan pêk tê Şivanê Kurmanca em dikarin bibêjin wek serpêhatiya Erebê Şemo ye. Ew pirtûk rêyek nû vedike ji bona edebiyata kurdî.
Jiyana Bextewar, romana Erebê Şemo ya duyemîn e. Di sala 1959’an de hatiye weşandin. Şemo, di romanê de bi hûrgilî çanda kurdên Kafkasyayê nîşan dide. Di romanê de gelek erf û edet, şîn, şayî bi hûrgilî hatine nivîsandin.
Dimdim, romana Erebê Şemo ya sêyemîn e. Di sala 1969’an de hatiye weşandin. Di romanê de Şemo, bi temamî ji vegotina binezm destbernedaye. Wî, di rûpelên romanê de cî daye gelek helbest û stranên der barê mijarê de. Bi vî awayî wî him berdewamiya vegotinê pêk aniye him jî xwendevan ji tama vegotina binezm haydar kiriye. Balkêş e ku di vê romanê de Erebê Şemo gelek kilam û helbest jî bi kar aniye.
Hopo, romana wî ya dawî ye. Di sala 1969’an de hatiye weşandin. Şemo, di romana Hopo de cî daye gelek adetên kurdan. Xwestiye ku jiyana wan a civakî bide nas kirin. Wî di vê romanê de jiyana civakî bi kitekit girtiye dest. Ji rabûn û rûniştinê bigire heta şîn û şahiyan qala her tiştî kiriye.
$Jiyana Erêbê Şemo$
Erebê Şemo di biçûkatiya xwe de, di dibistanê Rûsan de wek xedeme dixebite. Li wê dibistanê bi alîkariya mamosteya dibistanê hînî nivisandine dibe. Mamosteya dibistane dibîne ku Şemo gelek jêhatî ye, wî digirê dibistanê û ew dibe xwendewanê dibistanê.
Erebê Şemo jiyanek çetin derbas dike û gelek caran li malen dewlemendên rûsan, ermenan û gelên din dixebite û mecbûr dimîne zimanê wana hîn bibe. Gora Eskerê Boyîk Erebê Şemo 8 zimanan gelek baş dizanîbû: kurdî, rûsî, ermenîkî, tirkî, yewnanî, azerîkî, almanî û gurcîkî.
Leşkerên rûs dema gundên kurdan digerin rastî Erebê Şemo tên û dibinîn ku Erebê Şemo kurdî, tirkî, rûsî û ermenîkî baş dizane, wî wek werger digirin arteşa rûsan. Wê demê kesên wisa pir kêm bûn. Erebê Şemo ji sala 1914’an heya 1916’an di arteşa rûsan de xebata wergêriyê di navbera rûs û gelên din de dike.
Piştî xebata artêşê ew diçe navçeya Sariqamişê û wê derê di çêkirina riya hesinî de du salan dixebite. Di nava xebatkaran de rastî gelek hevrêyên bolşevîkan tê û fikrên bolşevîkan di dile wî de rêyeke nû vedike û ew beşdarî karên wan yen siyasî û rêxistinî dibe.
Tê dîtin ku Erebê Şemo di sala 1918’an de bû endamek Partiya Bolşevîkan. Di kartê de Erebê Şemo niştîmaniya xwe wekî kurd nivîsandiye.
Erebê Şemo di nava partiyê de gelek çalak dixebite û car caran di şeran de bîrîndar jî dibe. Wek mînak li derdorê Stavropolê ligel Gvardiya Sor beşdarî şerê bajariyê dibe. Du caran birîndar dikeve. Di sala 1918’an de li navçeya Dîgorê di nav kurdên êzidî de ji bo bolşevîkan xebatan dike. Di heman salê de dibe endamê Partiya Komînist a Rûsyayê. Ew çend salan li Bakû, Moskova û Tiblîsê ji bo komînîstan berxwe dide.
$Sirgûniya Erebê Şemo$
Dr. Eskerê Boyîk di pirtûka xwe ya bi navê “Çend dîdem ji edebiyeta kurdên Ermenistanê” de behsa sirgûnkirina Erebê Şemo dike û dibêje.
Sala 1937’an de Erebê Şemo li Pêtrogiradê (Lênîngirade) girtin û sirgûnî Sîbîryayê kirin. Piştî 20 salên zehmet e dûr û dirêj, (pey mirina Stalîn ) sala 1956’an, wî wa gotî “efû” dikin, dibêjin ku tu sûcê wî tune bûye, neheqî lê hatiye kirin. Ji wir vedigere Ermenistanê, Yêrêvanê. Dîsa dest bi jîyana wî ya siyasî, civakî û efrindariyê dibe. Çi ku salê sirgûniyê winda kiribû, şev û roj dixebitî ku wê valahiyê tije bike. Mala wî nava bajarê Yêrêvanê, ciyê herî rind, li kuça ser navê ronakbîrê ermenan Xaçatûr Abovyan bû. Heta niha jî li ser dîwarê wî tamî, ji bo hurmet û bîranîna nivîskarê mezin kevirekî mermerî guloverî bedew lê xistine û li ser bi zimanê rûsî nivîsare: “Vê malê da ji sala 1963’an heta 28 1978’an nivîskarê kurd û xebatçîyê civakî Erebê Şemo, Şamîlov jîyaye.
$Mirina Erebê Şemo$
Di hejmara 9’ê ya rojnameya “Roja Welat” de derheqa mirina Erebê Şemo de bi navê “Nivîskarê Mezin Erebê Şemo Çû Ser Heqiya xwe” nivîsek tê weşandin. Li wir behsa jiyana Erebê Şemo tê kirin û piştî mirina Erebê Şemo cih didin çend gotinên sersaxiya Erebê Şemo hatine gotin. Piştî mirina wî endamê Nivîskarên Yekitiya Ermenîstanê G.B Garibcanyan wisa dibêje: “Ereb Şamilov dengbêjê dostiyan cimata ermenî û kurdan bû ruhê wî ji kûraya xweliyê Ermenistanê hatibûn.”
$Berhemên Erebê Şemo$
Şivanê Kurmanca, Dimdim, Jiyana Bextewar, Hopo, Berbang, Koçekê Derewîn, Hikayetên Gelê Kurd, Kurdên Elegezê, Pirsa Derheqa Feodalizmê Nava Kurda da, Terîqa Rêvolûsiya Oktyabrê, Çirûskên Şoreşa Oktobirê, Kolxoz û Kara Wê Ji Gundiyan re, Şerê Tarîlka, Kurdên Ermenistanê, Emrê Lenîn.
Helbesta ku ji hêla Erebê Şemo ve hatiye nivîsadin, bi sernavê “Strana Kurdan ji bo Destûra Soviyeta Nû” di hejmara yekem a kovara “Destkeftiyên Me” de li Yekîtiya Soviyetê de tê weşandin. Yek ji damezrînerê wê kovarê Maksîm Gorkî ye. [1]
دون هذا السجل بلغة (Kurmancî - Kurdîy Serû)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Ev babet bi zimana (Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
تمت مشاهدة هذا السجل 984 مرة
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Kurmancî - Kurdîy Serû | rojnameyawelat3.com
الملفات ذات الصلة: 1
السجلات المرتبطة: 11
صنف: بحوث قصیرة
لغة السجل: Kurmancî - Kurdîy Serû
تأريخ الأصدار: 21-05-2021 (3 سنة)
الدولة - الأقلیم: أرمينيا
اللغة - اللهجة: ک. جنوب ح. لاتين
المدن: يريڤان
تصنيف المحتوى: ببلیوغرافیا
تصنيف المحتوى: رواية
ملف: أكراد من المنفى
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 99%
99%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( ڕاپەر عوسمان عوزێری ) في 06-11-2022
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( اراس حسو ) في 07-11-2022
تم تعديل هذا السجل من قبل ( اراس حسو ) في 06-11-2022
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 984 مرة

فعلي
المکتبة
شنگال خلال العهد الملكي 1958 - 1921
05-08-2012
هاوري باخوان
شنگال خلال العهد الملكي 1958 - 1921
المکتبة
المأساة الکوردية
13-10-2012
هاوري باخوان
المأساة الکوردية
بحوث قصیرة
أكراد سورية… مع ثورة الشعب... أم ضدّها؟….: عبد الوهاب بدرخان
20-08-2022
اراس حسو
أكراد سورية… مع ثورة الشعب... أم ضدّها؟….: عبد الوهاب بدرخان
بحوث قصیرة
“داعش” يتبنّى عمليتين ضد قسد بريف دير الزور
05-10-2022
أفين طيفور
“داعش” يتبنّى عمليتين ضد قسد بريف دير الزور
بحوث قصیرة
مهرجان الشعر الكردي في إيسن بعد عشرسنوات من انطلاقته: حدث كبير يستحق المساندة والدعم*
29-10-2022
اراس حسو
مهرجان الشعر الكردي في إيسن بعد عشرسنوات من انطلاقته: حدث كبير يستحق المساندة والدعم*
موضوعات جديدة
المکتبة
حكم العائلة في العراق والتحدي الذي تواجهه الدولة والديمقراطية
24-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كردستان سورية تحت هيمنة حزب الاتحاد الدﻳﻤقراطي
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مدخل إلى المسألة الكردية بني الحقوق والواقعية السياسية
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مشروع حزب الاتحاد الديمقراطي الانفصالي شرق الفرات
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كوردستان في عهد الدولة العثمانیة من سنة1851 الی سنة 1914
23-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
الهندسة الديمغرافية في سوريا؛ نتيجة للحرب أم سبب لها
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
ﺳﻮرﻳﺎ الآراء والمواقف السورية إزاء الفيدرالية واللامركزية، وتجربة الإدارة الذاتية الديمقراطية
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
المواقع الاثرية في العراق
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
دولة العراق، مكانتە الجیبولیتیكیة و مواردە الاقتصادیة و المائیة و السكانیة و اقتصادە و امكاناتە السیاحیة
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
المجتمع المدني في عراق مابعد الحرب
20-02-2024
هژار کاملا
أحصاء
السجلات 510,223
الصور 102,953
الکتب PDF 18,705
الملفات ذات الصلة 92,578
فيديو 1,189

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.25
| اتصال | CSS3 | HTML5

| وقت تکوين الصفحة: 0.093 ثانية