پەڕتووکخانە پەڕتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان

جۆری گەڕان





گەڕان

گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
     
 kurdipedia.org 2008 - 2023
دەربارە
بابەت بەهەڵکەوت
ڕێساکانی بەکارهێنان
هاوکارانی کوردیپێدیا
بیروڕاکانتان
دڵخوازەکان
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
چالاکییەکان
یارمەتی
بابەتی نوێ
قارەمان کەریمی
ناو: قارەمان
نازناو: کەریمی
ڕۆژی دەستبەسەرکردن: 30-10-2022
شوێنی دەستبەسەرکردن: بازگەی بێستوون
ژیاننامە
قارەمان کەریمی، پارێزەری پلە یەکی شاری پاوە، لە ڕۆژی 30-10-2022 کاتژمێر 5ی سەر لەبەیانی کات
قارەمان کەریمی
جریوەی ئەستێرەکان
ناونیشانی پەڕتووک: جریوەی ئەستێرەکان
ناوی نووسەر: هیوا عەبدوڵڵا زڕگوێزی
چاپخانە: چاپخانەی سەردەم
ساڵی چاپ: 2019
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
جریوەی ئەستێرەکان
ئایدا دەروێشی
ناو: ئایدا
نازناو: دەروێشی
ساڵی لەدایکبوون: 2005
ڕۆژی دەستبەسەرکردن: 03-10-2022
شوێنی دەستبەسەرکردن: پاوە
ژیاننامە
ئایدا دەروێشی، تەمەن 17 ساڵ و خەڵکی شاری پاوە، بەهۆی بەشداریکردنی لە ناڕەزایەتی
ئایدا دەروێشی
تارای سپی
ناونیشانی پەڕتووک: تارای سپی
ناوی نووسەر: عومەر محەمەدی (مەزهەر)
ساڵی چاپ: 2017
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
تارای سپی
ئەنیس مەقسوودی
ناو: ئەنیس
نازناو: مەقسوودی
ڕۆژی دەستبەسەرکردن: 23-09-2022
شوێنی دەستبەسەرکردن: پاوە
ژیاننامە
ئەنیس مەقسوودی، بەهۆی بەشداریکردنی لە ناڕەزایەتییە گشتییەکانی شاری پاوە دژ بە کوشتنی (مەهسا - ژینا ئە
ئەنیس مەقسوودی
شیرین خسرو
ناونیشانی پەڕتووک: شیرین و خسرو
ناوی وەرگێڕ: عەلی کەمال باپیر ئاغا [1]
شیرین خسرو
دادگای فیدڕالی یان سەنگەری دژایەتی؟
ناونیشانی بابەت: دادگای فیدڕالی یان سەنگەری دژایەتی؟
ناوی نووسەر: ڕاژان عەبدولڕەحمان پیرۆ

بڕیاری دادگای فیدڕالی ئێراق دژی هەرێمی کوردستان هەم بڕیارێکی سیاسیە و هەمیش نادەستوری، بۆیە بڕیارەکە سیاسی
دادگای فیدڕالی یان سەنگەری دژایەتی؟
دابەزینی بەهای دینار و هەڵاوسانی بازاڕ
ناونیشانی بابەت: دابەزینی بەهای دینار و هەڵاوسانی بازاڕ
ئامادەکردن: سەرکۆ یونس

دەرئەنجامی هەندێ کێشەو قەیرانی جیهانی، وەک شەڕی ڕووسیا وئۆکرانیا و زیادبوونی تێچونی بەرهەمهێنان و بەرزی نرخی وزە و کا
دابەزینی بەهای دینار و هەڵاوسانی بازاڕ
پەنجەمۆر و تاوان
ناونیشانی بابەت: پەنجەمۆر و تاوان
ئامادەکردن و وەرگێڕان: تەها محێدین

کەی و چۆن پەنجەمۆر وەک بەڵگەی تاوانی جینایی بەکارهاتووە؟
لە ساڵی 1892 لە یەکێک لە گوندەکانی وڵاتی ئەرجەنتین لەلایەن خانم (فران
پەنجەمۆر و تاوان
یەکە پێوانەییەکان
ناونیشانی بابەت: یەکە پێوانەییەکان
ئامادەکردن: ئیسرا بورهان
ساڵی بڵاوکردنەوە: 2021
[1]
یەکە پێوانەییەکان
نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان لە پیاواندا
ناونیشانی بابەت: نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان لە پیاواندا
ئامادەکردن: هاوژین سەلیم [1]
نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان لە پیاواندا
باج - سوود و زیانەکانی
ناونیشانی بابەت: باج - سوود و زیانەکانی
ئامادەکردن: هاوبەش فەریق - ژیر حەمەجەزا - جیهاد سەیفوڵڵا - شیلان ڕەحیم - شنیار نەجمەدین
سەرپەرشتیار: م. ڕۆشنا عەبدوڵڵا [1]
باج - سوود و زیانەکانی
دەرونزانی تاقیکاریی (ئەزموونی)
ناونیشانی بابەت: دەرونزانی تاقیکاریی (ئەزموونی)
ئامادەکردب: هەرێم ساڵح
سەرپەرشتیار: د. سەعید [1]
دەرونزانی تاقیکاریی (ئەزموونی)
ڕادیۆ
ناونیشانی بابەت: ڕادیۆ
ئامادەکردن: ڕۆمان محەمەد
سەرپەرشتیار: م. ئارام مستەفا [1]
ڕادیۆ
دروستەی فرێز لە زمانی کوردییدا
ناونیشانی پەڕتووک: دروستەی فرێز لە زمانی کوردییدا
ناوی نووسەر: عەبدولستار مستەفا مەعرووف
ساڵی چاپ: 2010
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم
[1]
دروستەی فرێز لە زمانی کوردییدا
لە ئیدارەى ڕاپەڕین چەند کەسێک بە هۆی بازرگانی بە دراوى شوێنەوارییەوە دەستگیرکران
ناونیشانی بابەت: لە ئیدارەى ڕاپەڕین چەند کەسێک بە دراوى شوێنەوارییەوە دەستگیرکران
ڕاپۆرت: هەڵمەت بتوێنی

بەتۆمەتى مامەڵەکردن بە دراوى شوێنەوارییەوە ، ئاساییشى ڕاپەڕین لە سنوورى ئیدرارەى ڕاپەڕین چەن
لە ئیدارەى ڕاپەڕین چەند کەسێک بە هۆی بازرگانی بە دراوى شوێنەوارییەوە دەستگیرکران
محەمەد عەلی عوبێد
ناو: محەمەد
ناوی باوک: عەلی
ڕۆژی لەدایکبوون: 27-03-2002
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
ژیاننامە
هەر لە منداڵییەوە حەزم بە یارییە ئەلیکترۆنییەکان و بابەتەکانەکانی تری کۆمپیوتەر بووە، لەتەمەنی (7) ساڵی
محەمەد عەلی عوبێد
نورەدین تۆفیق حەسەن
ناو: نورەدین
ناوی باوک: تۆفیق
ساڵی لەدایکبوون: 1957
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
لەدایکبووی ساڵی 1957 لە شاری سلێمانی گەڕەکی سەرشەقام . وەرزشکارێکی دێرینی شاری سلێمانییە، یاریزانی گۆڕەپان
نورەدین تۆفیق حەسەن
ئاهەنگێڕانی خەڵکی گەڵاڵە لە باڵەکایەتی بەبۆنەی ڕێکەوتنی 11ی ئازارەوە
شوێن: گوندی گەڵاڵە ی ناوچەی باڵەکایەتی
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 11-03-1974
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (ئاهەنگێرانی جەماوەری گەڵالە لە بالەکایەتی بە بۆنەی ڕێککەوتننامەی 11ی ئازار)
ناوی وێنەگر: (
ئاهەنگێڕانی خەڵکی گەڵاڵە لە باڵەکایەتی بەبۆنەی ڕێکەوتنی 11ی ئازارەوە
چەند خوێندکارێکی شاری سلێمانی ساڵانی حەفتای سەدەی بیستەم
شوێن: چەند خوێندکارێکی شاری سلێمانی لە شاری بەغداد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: ساڵانی حەفتای سەدەی بیستەم
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە، لە ڕاستەوە: 1-هۆگر شالی، بەختیار سەید جەلال، 3-کاوە بیسارانی، نە
چەند خوێندکارێکی شاری سلێمانی ساڵانی حەفتای سەدەی بیستەم
مەهدی ئیبراهیم حەمە ڕەشید
ناو: مەهدی
ناوی باوک: ئیبراهیم
ڕۆژی لەدایکبوون: 07-05-1961
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
یاریزانی دێرینی تۆپی پێی شاری سلێمانی بووە له ساڵانى 1974 بۆ 1976 له تيپى وەرزشى (شۆخان) لە گەڕەکى
مەهدی ئیبراهیم حەمە ڕەشید
وێنەی دوو خانەوادەی شاری سلێمانی لە سەیرانگای دووکان ساڵی 1957
شوێن: سەیرانگای دووکان
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 24-06-1957
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە، لە ڕاستەوە: (1-نەناسراوەتەوە، 2- کۆچکردوو فاتمە ناسراو بە ئادەخان خێزانی عەبدوڵڵا، 3-سەبیحە خێزانی جەمال محە
وێنەی دوو خانەوادەی شاری سلێمانی لە سەیرانگای دووکان ساڵی 1957
ئازاد مستەفا 1
ناو: ئازاد
ناوی باوک: مستافا
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
جۆری یاری: تۆپی پێ
یانە: یانەی وەرزشی سلێمانی

ژیاننامە
یاریزانی دێرینی تۆپی پی یانەی وەرزشی سلێمانی و هەڵبژاردەی سلێمانی و تیپی وەرزشی چی
ئازاد مستەفا 1
وێنەیەکی کەم بینراوی ڕەفیقی وێنەگر لە ئەشکەوتی هەزار مێرد ساڵی 1955
شوێن: ئەشکەوتی هەزارمێرد ی شاخی بەرانان ی شاری سلێمانی
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1955
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (ڕەفیقی وێنەگر - چاوی سلێمانی)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)
وێنەکە لە ڕێی ڕزگار ڕەفیقی وێنەگرە
وێنەیەکی کەم بینراوی ڕەفیقی وێنەگر لە ئەشکەوتی هەزار مێرد ساڵی 1955
هونەرمەند ئەحمەد سالار، شنە محەمەد، کوردۆ حەمە عەلی و قومریەخان لە پەیمانگای هونەرەجوانەکانی سلێمانی ساڵی 1982
شوێن: شوێن پەیمانگای هونەرە جوانەکانی سلێمانی
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 24-05-1982
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (1- شنە محەمەد، 2- ئەحمەد سالار، 3- کوردۆ حەمە عەلی، 4- قومریە ؟)
ناوی وێنەگر: (نەن
هونەرمەند ئەحمەد سالار، شنە محەمەد، کوردۆ حەمە عەلی و قومریەخان لە پەیمانگای هونەرەجوانەکانی سلێمانی ساڵی 1982
ئامار
بابەت 423,199
وێنە 87,379
پەڕتووک PDF 16,089
فایلی پەیوەندیدار 70,081
ڤیدیۆ 427
میوانی ئامادە 31
ئەمڕۆ 12,908
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
ژیاننامە
شاکرۆ خدۆ محۆ - شاکرێ خدۆ
ژیاننامە
ئیدریس بارزانی
شەهیدان
حسێن مەنسور
شەهیدان
شەوکەت شێخ یەزدین محەمەد نەبی
ژیاننامە
ئایدا دەروێشی
Sömürgecilerin Istahini Kabartan #Kürdistan#’in Zenginlik Kaynaklari!
بەرهەمەکانتان بە ڕێنووسێکی پوخت بۆ کوردیپێدیا بنێرن. ئێمە بۆتان ئەرشیڤ دەکەین و بۆ هەتاهەتا لە فەوتان دەیپارێزین!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: Türkçe
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
  
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
زۆرتر
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS

گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
ئەم بابەتە باشتر بکە!
|

Kürdistan

Kürdistan
Sömürgecilerin Istahini Kabartan KürdistanKürdistan’in Zenginlik Kaynaklari!
Mezopotamya; tarih boyunca farklı insan topluluklarına ev sahipliği yapmış, kendi bağrından medeniyetler çıkarmış, değerli yeraltı-yerüstü zenginlikleri, stratejik konumu, verimli toprakları, sulak alanlarıyla her zaman gözde bir yaşam merkezi olmuş güzel bir coğrafyadır.
Mezopotamya’nın hayranlık uyandıran tüm niteliklerini kendisinde barındıran ve bu güzel coğrafyanın tam da merkezinde yer alan bir bölge: Kürdistan
Huzurun, esenliğin, barışın, hoşgörünün, refahın yani insanlığın belki de özlemini en çok duyduğu sosyal olguların bir arada görüldüğü bu güzide coğrafya, neden hep savaşlara, katliamlara, tel örgülere, baskılara, acılara, sessiz çığlıklara sahne olmaktadır?
Geçen 20. yüzyıl; Kürdistan’da yıkımların, keşmekeşliğin, derbederliğin yaşandığı değil yaşattırıldığı bir zaman dilimi olarak tarihe geçti. Neden Kürdistan? Bu soruya cevap olacak birçok sebep yazılabilir ve yazılmalıdır da. Fakat biz sadece bu sebepler arasında çok önemli bir yer teşkil eden ekonomik zenginliklerimiz üzerinde durmaya ve bu konuya Kürdistan özelinde cevap bulmaya çalışacağız.
Verimli geniş toprakları, içinde barındırdığı çeşit çeşit madenleri, hayatın kaynağı sayılabilecek suyu ile Kürdistan; yeraltı ve yerüstü kaynakları bakımından, yüzölçümüne ve nüfusuna oranla belki de dünyanın en zengin ülkesidir. Bu kaynaklara yönelik yapılacak yüzeysel bir çalışma dahi, onlarca devletin gözlerini neden Kürdistan’a çevirdiğini, coğrafyamız üzerinde kirli ve kanlı politikaların niçin devreye sokulduğunu anlamamızı sağlayacaktır.
Kürdistan’ın dört parçasındaki bu kaynakları; petrol, diğer madenler, su, tarım ve hayvancılık başlıkları altında ortaya koymaya çalışacağız inşallah.
PETROL
Ortadoğu ve Kürdistan dünyadaki en büyük petrol rezervlerine sahiptir. Kürdistan’ın yaklaşık olarak 45 milyar varillik petrol rezervine sahip olduğu düşünülmektedir. Bölgelere göre açıklama yapmak gerekirse;
Zengin petrol kaynaklarına sahip bir ülke olarak bilinen Irak’ta, petrol gelirlerinin önemli bir kısmı Kürdistan’dan (Kerkük ve Hanekin’den) sağlanıyor. En verimli Kürt-petrol yatakları olan Kerkük petrolleri, geçmişte Güney Kürdistan’ın Irak-İngiliz Mandası olmasının başlıca nedeniydi.. Burada petrol doğal biçimde yeryüzüne çıkmaktadır ki, antik uygarlıklar tarafından bitüm, yer sakızı ve neft kaynağı olarak kullanılmıştır.
Güney Irak’taki Rumeyle Bölgesinde devasa petrol yatakları keşfedilmeden önce, Irak’ın tüm petrol ihtiyacı neredeyse Kürdistan’dan karşılanmaktaydı. Şimdilerde petrol rezervlerinin üçte biri Kürt petrollerinden karşılanmaktadır. Irak’ta kesinleşen toplam 90 milyar varillik petrol rezervleri içinde, Kürt petrol yatakları 36 milyar varildir.
Güney Kürdistan’da, rutin olarak yeni petrol yatakları keşfedilip kullanıma açılmaktadır. Bunların başlıcaları Çiya Surkh ve Cembur.
Güney Kürdistan’daki, Muşhorab, Ain Zalah, Butmah ve Sasan’daki verimli petrol yatakları da, günümüzde çoğunlukla Irak petrol boru hatlarıyla birleştirilmiştir.
Irak hükümeti yıllarca, hem ülke içinde hem de komşu devletlerde geniş bir petrol boru hattı şebekesi inşa etmiştir. Bunlar, Suudi Arabistan’da bulunan Yanbu’daki Kızıl Deniz çıkışları, Irak’ta bulunan Mina el-Bakr ve Kor el Amaya’daki Basra Körfezi çıkışları ve Suriye’deki Tartus ile Türkiye’deki Dörtyol Yumurtalık’taki Akdeniz çıkışlarıdır.
Irak’ın ABD tarafından işgali sonrasında ise bölgede bulunan petrol, daha gelişmiş teknolojiler kullanılarak çıkarılmakta ve işgal devletlerine milyar dolarları bulan devasa bir gelir sağlamaktadır.
Musul’un kuzeyindeki petrol yataklarına kaynaklık eden jeolojik oluşumlar, sınırın öte tarafındaki Suriye’de bulunan Cezire bölgesine kadar devam etmektedir. Alian, Rumalan, Suadia ve Kara Çuk’ta bulunan petrol yatakları, daha güneyde bulunan Sacar bölgesindeki Cübeyba ve Cibisa petrol yataklarıyla birlikle günümüzde kullanıma açılmıştır. Suriye’deki kayda değer petrol üretimi buralarda yapılmaktadır ve bunlar toplayıcı bir petrol boru hattı aracılığıyla Suriye’nin merkezine bağlanmaktadır. Suriye’nin de petrol ihtiyacını karşılayan yöre, Cezire yöresidir ve burası da Kürt bölgesidir.
İran’ın da zengin petrol yataklarından biri Doğu Kürdistan’ın Kirmanşah yöresinde bulunmaktadır.
Türkiye’nin petrol yatakları ise tümüyle Kürdistan’da, özellikle Batman, Diyarbakır ve Adıyaman yöresinde yer almaktadır. En zengin petrol yatakları Batman şehrinde bulunmaktadır. Şehrin etrafındaki dağlarda pek çok petrol yatağı üretime açılmıştır ve toplayıcı petrol boru hatları, buralardan çıkarılan petrolü, Batman rafinerisine taşımaktadır. Daha batıya doğru gidildiğinde, Adıyaman’da iki temel petrol yatağı üretime açılmıştır ve başka bir petrol boru hattı ile, Akdeniz kıyılarındaki Dörtyol’a bağlanmıştır.
Özcesi Türkiye’nin ihtiyacı olan petrol Batman, Adıyaman, Diyarbakır-Nusaybin, Şırnak-Silopi, Siirt, Urfa, Mardin gibi kentlerden çıkarılmakta ve ülkenin batısına taşınmaktadır.
DİĞER MADENLER
Kürdistan, petrolün yanı sıra diğer madenler bakımından da oldukça zengindir. Zagros ve Toros dağları antik çağ insanları tarafından en başta da demir olmak üzere, bakır, krom ve pek çok madenin kaynağı olarak biliniyordu. İnsan ırkını taş devrinden devrimci maden (sırasıyla bakır, bronz ve demir) çağına taşıyan kimi ilk madencilik teknolojilerinin gelişimi, Kuzey Kürdistan’daki Diyarbakır yakınlarında bulunan 9000 yıllık Çayönü bölgesinde gerçekleşmiştir.
Türkiye, stratejik bir maden olan krom ihracatında dünyada önde gelen ülkelerden biridir. Bir başka kaynakta belirtildiğine göre krom çıkarımında dünyada 3. sıradadır. Bununla beraber Türkiye’nin başlıca demir ve bakır yatakları, kömür ve linyit yatakları, gümüş ve kurşun yatakları da yine bu bölgededir. Bunlardan başlıcalarını şöyle sıralayabiliriz:
Krom: Elazığ-Guleman (Guleman’daki krom yatakları Türkiye kromit rezervlerinin yaklaşık % 70′ini oluşturuyor), Adana-Akdağ (Akdağ krom yatakları, Dünyanın en zengin yataklarıdır.) Dersim- Ovacık Yöresi, Diyarbakır,
Gümüş ve Kurşun: Elazığ-Keban
Demir: Sivas-Divriği (Türkiye’de bilinebilen demir madeni rezervlerinin yaklaşık % 90′ını oluşturan (Sivas)Divriği-Hekimhan(Malatya) arasındaki rezervler, dünyanın en büyük ve en zengin demir yatakları arasında yer alıyor), Diyarbakır
Linyit: Maraş-Elbistan (Türkiye’nin en büyük linyit yatakları Afşin-Elbistan arasındaki 1000 km karelik alandadır. Elbistan yöresindeki linyit yatakları 3,2 milyar ton rezerve sahiptir. Türkiye’nin en önemli termoelektrik santrali Elbistan yöresine kurulmuştur ve söz konusu kömürü kullanmaktadır), Erzurum-Aşkale (Aşkale linyitlerinin rezervi 2.5 milyon tondur.) Adıyaman,
Bakır: Ergani(Ergani bakır işletmeleri), Maden-Elazığ, Siirt
Kömür: Erzurum, Maraş-Elbistan, Şırnak, Van, Dersim, Bingöl, Diyarbakır-Hazro
Mangenez: Antep, Erzincan
Fosfat: Mardin-Mazıdağ, Kilis İli, Urfa, Diyarbakır, Antep
Temel madenlerin yanı sıra bir çok kentimizde çıkarılan diğer madenleri de şöyle ifade edebiliriz:
Adıyaman: Apatitli manyetit, marn, kil, kireçtaşı, tuğla-kiremit hammaddesi,
Diyarbakır: Kireçtaşı, tuğla-kiremit hammaddesi, kireç tozu, taşkömürü
Antep: Boksit (alüminyumun hammaddesidir), Deemit, kireçtaşı dolomit
Mardin: Kireçtaşı, marn, tuğla-kiremit hammaddesi, asfaltit, çimento hammaddesi,
Siirt: Kireçtaşı, tuğla-kiremit hammaddesi, asfaltit
Urfa: Çimento hammaddesi, tuğla-kiremit hammaddesi,
Güney Kürdistan’ın da Akra yöresinde bakır, Zaho’da kömür, Amadiye yöresinde demir, Kerkük-Barzan yöresinde krom ve magnezyum yatakları, Rewanduz ve Süleymaniye yöresinde demir ve kireçtaşı bulunmaktadır. Bu bölgede zengin uranyum yatakları olduğu ise, işgal öncesi Irak’ın nükleer çalışmaları nedeniyle dünya kamuoyuna yansımıştı.
Doğu Kürdistan’da Maku yöresinde kurşun, Luristan’da bakır, Senendaj’da kükürt, Kirmanşah yöresinde ise altın yatakları vardır.
SU
Kürdistan barındırdığı su kaynaklarıyla da büyük bir öneme sahiptir. Bu özellik, Kürdistan’ı Ortadoğu’nun sayılı sulak alanlarından biri haline getirmiştir. 20. yüzyılda petrol, en değerli kaynak olarak kabul edilmiş ise de 21. yüzyılda meydana gelen gelişmeler petrolün değerini koruması ile beraber suyun öneminin artacağını göstermektedir.
Dicle, Fırat, Habur, Tartar, Ceyhan, Araş, Kura, Safidrud ve Karka gibi birçok nehir ve onların başlıca kolları Kürdistan dağlarından doğmaktadır.
Kürdistan’ın onlarca sayıdaki akarsuları; bölgeye sulama ve elektrik enerjisi bakımından büyük olanaklar sağlamaktadır.
Güney Kürdistan’da Derbandixan’da (Sirwan-Diyala üzerinde) ve Dokan’da (ya da Küçük Zap üzerindeki Dokan’da) inşa edilen iki büyük baraj Bağdat metropol bölgesinin iki temel hidroelektrik kaynağını teşkil etmektedir.
Küçük Zap üzerinde inşa edilen Dokan barajı 7 milyon metreküplük bir su hacmine sahip olup, aynı zamanda sulama amacıyla da kullanılmaktadır. Çemçemal yöresinde bir hidroelektrik santrali inşa edilmiştir.
Irak’ın en büyük barajı olan ve Dicle nehrinden beslenen Musul barajı ise 20 yıldan bu yana ülkeye hem elektrik enerjisi bakımından hem de sulama bakımından büyük bir gelir sağlamaktadır.
Doğu Kürdistan’da sulama ve elektrik enerjisi bakımından ırmaklardan yararlanma sınırlıdır. Bokan’da sulama, Mehabad ve Kışlak’ta da sulama ve elektrik enerjisi amacıyla barajlar inşa edilmiştir.
Doğu Kürdistan’daki Serab Gambar akarsuyu saniyede 2457 litrelik bir kapasite ile akar. 740 km akarak Basra Körfezine ulaşan bu nehir, Saymara Karka Nehir sisteminin de su kaynağıdır.
Güneybatı Kürdistan’da Fırat üzerinde, elektrik enerjisi ve sulama amacıyla Rakka yakınında büyük bir baraj yapılmıştır.
Kuzey Kürdistan’da GAP ile; sulama ve elektrik enerjisi elde etme amacıyla Fırat ve Dicle üzerinde 21 baraj, 17 hidroelektrik santrali yapımı hedeflenmiştir. Buna göre Türkiye’nin elektrik üretimi iki katına çıkacak ve geniş toprakların sulanması sonucu tarımsal üretim kat kat artacaktır.
GAP ile yılda 4 milyon dönüm toprağın sulanması ve 24 megavat-saat elektrik üretilmesi öngörülmekteydi.
GAP öncesi 40 yıllık dönem boyunca devletin tüm Türkiye’de yalnızca 1.4 milyon dönümlük araziyi sulanır hale getirdiği ve 1985 yılında tüm ülkede yalnızca 34 megavat/saat elektrik ürettiği dikkate alındığında, GAP’ın sadece elektrik enerjisi bakımından Türkiye ekonomisine sağlayacağı katkının ne kadar önemli olduğu anlaşılacaktır.
GAP bölgesinde birinci, dünyada ise beşinci büyük baraj olan Urfa yakınlarındaki devasa Atatürk Barajı da dahil olmak üzere, barajların çoğu tamamlanmıştır.
Adıyaman, Diyarbakır, Antep, Mardin, Siirt, Urfa yöreleri GAP Bölgesi olarak görülmektedir.
Yapımı kısa süre önce tamamlanan veya devam eden önemli barajlar şunlardır:
Baraj Nehir İl
Atatürk Fırat Urfa
Batman Batman Çayı Diyarbakır
Birecik Fırat Urfa
Cizre Dicle Siirt
Dicle Dicle Diyarbakır
Dumluca Buğur Mardin
Göksu Göksu Diyarbakır
Hacimdir Hacıhıdır Urfa
Ilısu Dicle Siirt
Karakaya Fırat Elazığ
Karalkızı Dicle Diyarbakır
Karkamış Fırat Urfa
Keban Murat Elazığ
Kuzgun Serçeme Erzurum
Menzelet Ceyhan Maraş
Özlüce Perisuyu Elazığ
Patnos Gevi Ağrı
Polat Polat Malatya
Silvan Sarım Çayı Diyarbakır
[Kaynak: Türkiye Hükümeti, Türkiye İstatistik Yıllığı (Ankara. 1989) ve Güneydoğu Anadolu Projesi Mastır planı (Ankara, 1990).)]
Fırat Nehri, hem Suriye hem de Irak için, ulusal ekonomi açısından belirleyici bir öneme sahiptir. Türkiye, Fırat Nehrinin Suriye ve Irak’a akışını iki ay boyunca(1990) durdurmuştur; Suriye’nin silahlı kuvvetlerini çabucak harekete geçirmesi, Ankara-Şam-Bağdat hattında savrulan tehditler suyun Ortadoğu’daki stratejik önemini ve yine Kürdistan’ın ne kadar değerli su kaynaklarına sahip olduğunu açıkça göstermektedir.
Bölgedeki olağanüstü arkeolojik zenginlikten dolayı, Kürdistan’da inşa edilen hemen hemen her baraj(bilinçli bir politika sonucu) ne yazık ki Kürt tarihinin bir kısmını da sular altında bırakmıştır. En çarpıcı kayıplardan biri Samsat tarihi şehrinin (Kommagene’nin antik başkenti ve Lucian’ın doğum yeri olan Samosata Şehri) tümüyle Atatürk Baraj gölünün suları altında kalışı olmuştur.
Milattan önceki döneme ait ikiz Seleucia-Apamea (diğer adıyla Zeugma) şehirleri, Birecik Barajı’nın yükselen suları altında kaldılar.
Bir müze şehir olan Hasankeyf’in önemli bir kısmı da, bir değişiklik olmazsa Dicle üzerinde yapılacak llısu Barajının yükselen suları altında kalacaktır.
Acı olan şu ki, sırf hidroelektrik için llısu ve Karakaya gibi çok büyük barajlar inşa edilmektedir. Oysa söz konusu elektrik, hidrokarbon kaynakları kullanılıp, çevreye daha az zarar verilerek, gazla ya da petrol ile çalışan türbinler ile de üretilebilir.
Yeri doldurulamaz bu tarihsel yerleşim alanları, kısa vadeli çıkarlar uğruna, üstelik de açık ve daha az zararlı alternatifler olmasına rağmen, pervasızca sular altında bırakılmaktadır.
Yine Güney Kürdistan’da Halepçe yakınlarındaki Derbendixan baraj alanında su altında bırakılarak kaybedilen tarihsel kalıntıların miktarı tahmin edilememektedir. Kürdistan’ın tarihi bir merkezi olan bu bölgede, zengin Mezopotamya ovasına oranla, her metrekaresinde daha antik tümseklerin bulunduğu bilinmektedir. Kürdistan’da ilk uygarlıkların, neredeyse 11000 yıl önce ilk kez kök salmaya başladıkları geniş dağ vadileri, suyla doldurularak, muazzam arkeolojik zenginlikler böylelikle belki de sonsuza dek kaybedilmiştir.
Kürdistan’da, çeşitli büyüklüklerde ve büyük bir turizm potansiyeline sahip pek çok doğal göl de bulunmaktadır. Doğu Kürdistan’da Merivan yakınlarında, ormanlık dağlarla ve büyüleyici kıyılarla çevrili olan Zerivar Gölü bunlardan biridir.
Kuzey Kürdistan’daki Van Gölü kıyılarının 7 km batısında ise Nemrut (Nimrod) Dağının kraterinde, hilal biçimindeki Nemrut Gölü bulunmaktadır. Nemrut Gölü tüm Kürdistan’daki en etkileyici doğal güzellikler arasında sayılmaktadır.
TARIM
Yukarı Mezopotamya Ovası’nda (Diyarbakır, Urfa, Mardin, Musul ve Cezire yöreleri) sulu tarım sınırlı yapıldığı halde, Türkiye, Irak ve Suriye’nin tahıl ambarlarıdır. Kürdistan, oransal olarak Ortadoğu’daki pek çok ülkeden çok daha fazla sulanabilir araziye (toplam yüzey alanının %28′i) sahiptir.
Bunun yanı sıra, Kuzey Kürdistan ve Güney Kürdistan’da dağlar arasındaki verimli ova ve vadiler tarım için son derece elverişlidir. Buğday, arpa, mercimek, darı gibi tahıllar, baklagillerin yanı sıra, endüstri bitkilerinden susam, kenevir, pamuk yaygın biçimde yetiştirilmektedir.
Kürdistan, iyi cins tütün yetiştiriciliği bakımından eskiden beri ünlüdür. Bölgenin pipo tütünü Ortadoğu’nun her yerinde rağbet görmektedir.
Kürdistan’da çok çeşitli ve lezzetli meyveler yetişir. Kavun ve karpuzun yanı sıra çeşitli sebzeler de yaygın biçimde yetiştirilir. Elazığ, Malatya, Antep, Urfa ve Diyarbakır bağlarıyla ünlüdür. Dersim yöresi armudu ve ceviziyle; Elazığ iyi cins dutlarla; Malatya kaysı ve şeftalileriyle; Antep, Urfa ve Kürt Dağı yöresi fıstık ve zeytiniyle, Urfa, Siirt ve Bitlis ayvası ve narıyla, Sincar yöresi incirleriyle tanınmaktadır.
Mevsimlerin uzun sürdüğü dağ eteklerindeki verimli topraklarda pamuk üretimi yapılır. Güneybatı Kürdistan ve Güney Kürdistan’da da pamuk üretimi arttığından bu bitkinin gittikçe Kürdistan ekonomisinde daha önemli rol alacağı tahmin edilmektedir.
Yakın bir zamanda Kürdistan’a getirilen birkaç temel mahsulün kullanım alanı giderek genişlemektedir. Mısır, soya fasulyesi ve ayçiçeği genellikle satılmak üzere üretilen mahsullerdir. Bunlar devlet pazarlarına bitkisel yağ sağlamakta, ancak bu mahsullerin giderek artan bir oranı günümüzde hızla gelişen kümes hayvancılığı sektöründe yem olarak kullanılmaktadır.
Ülkenin geniş arazilerinde, üzüm de dâhil olmak üzere, çeşitli meyveler yetiştirilmektedir. Bunlar özellikle kurutulmuş halleriyle, Kürt beslenme rejiminde önemli bir yer tutmaktadır. Doğu Kürdistan’daki Hasanlu arkeolojik ören yerinde, antik dönemde Kürtlerin beslenme rejiminde meyvelerin ve yemişlerin önemine ilişkin olarak 2800 yıllık kanıtlar bulunmuştur. Burada ayva (Cydonia oblonga türü), birkaç armut (I ‘yi us com-munis) ve elma (Pyrus malus) çeşidi ile kayısı ve badem çeşitleri (Prunus türevleri) hakkında bulunan pek çok kanıt, meyvelerin yerel beslenme rejimindeki önemine işaret etmektedir (Harris 1989, Strabo M.Ö. 1 .yy, Coğrafya, XI.xiii.2, i3)
Zagros-Toros ormanlarında pek çok meyve ve ceviz ağacı doğal bir şekilde büyür. Doğal bir şekilde büyüyen bu ağaçlardan geleneksel olarak fıstık, badem, fındık, kestane ve meşe palamudu toplanmıştır.
Doğu Kürdistan’da meyvecilik ve bağcılık Neqede, Şmo, Urmiye, Serdeşt yörelerinde oldukça gelişkindir.
ÇİFTLİK HAYVANLARI
Yüksek rakımlı otlakların bol miktarda bulunması, eskiden beri Kürdistan’ı hayvancılık için elverişli bir yer haline getirmiştir. Dağlar ve yaylalardaki geniş ve verimli otlaklar, bu ülkenin çok eskilerden beri ünlü bir hayvancılık bölgesi olmasına yol açmıştır.
Kürdistan Ortadoğu’nun et, tereyağı ve peynir deposudur. Kars’ta kaşar peyniri, Dersim’de tulum peyniri, Van-Ağrı yöresinde otlu peynir ve topak biçimindeki Urfa peyniri dünyaca ünlü peynirlerdir.
En önemli hayvanlar geleneksel olarak koyun ve daha düşük oranda keçi olmuştur. Bir zaman sayıları milyonları bulan keçilerin sayısı, pazarın küçülmesinden dolayı ve ayrıca keçilerin otlaklara ve ormanlık alanlara verdiği zarardan dolayı hızla düşmektedir
Öte yandan koyunlar sayıca artmakla kalmayıp, aynı zamanda bir ihracat ürünü olarak giderek daha fazla önem kazanmaktadırlar. Et artık soğutuculu taşımacılıkla ya da dondurularak, uzak iç ve dış pazarlara ulaşabilmekte ve böylece Kürt üreticiler için büyük bir gelir kaynağı haline gelmektedir.
Çayırlardan elde edilen ekonomik randımanın artma olasılığı sonuçta sınırlı iken, yerel beslenme ihtiyacının karşılanması ve ihraç edilebilir mallar bakımından, çiftlik alanları ve meyve bahçeleri büyük bir potansiyel taşımaktadır.
Nadasa bırakılmış geniş mera alanları, zengin yüzeyleri, yüzey altları ve yağışla oluşan su kaynakları kullanılarak, yoğun bir tarımsal üretime açılabilir.
Ne var ki kaynakların bunca zengin, doğanın verimli ve insanın üretken oluşu Kürt halkının mutlu olması için yeterli olmamıştır. Aksine böyle bir ortamda Kürt halkı yoksulluk ve sefalet içinde yaşamını sürdürmektedir.
Bu zengin kaynaklar aynı zamanda Kürdistan’ın bölünmesinin, Kürt halkının tarihte eşi az görülen bir baskı ve zulme hedef olmasının, bugünkü acı ve yoksullukların en önemli nedeni olmuştur.
Bu veriler ile beraber önemli bir gerçeğin de ifade edilmesi gerekmektedir ki o da; ortaya konulanların belki de hiç bilinmeyen veya bilindiği halde özellikle üstü örtülen gerek petrol gerekse de diğer madenlerimizin tamamını yansıtmadığıdır. Ya da tarım ve hayvancılık noktasındaki ilerlemenin, onlarca engelleyici politikalara rağmen kısıtlı bir oranda yapıldığı halde varolmasıdır.
Duamız, 21. yüzyılda Allah-u Teala tarafında cömertçe bahşedilen bu kaynakların asıl sahipleri tarafından kullanılması ve bu vesile ile de öncelikle Kürdistan’ın sonra ise Ortadoğu ve dünyanın özlemle beklediği özgürlüğe, barışa, adalete ve huzura kapı açılabilmesidir.
Ve son olarak Kürt halkına şöyle seslenmek istiyorum: “Sizin fakirliğiniz Allah’tan değil, zalimler tarafından gelmektedir. Kalkın ve bu zenginliklerinize sahip çıkın.”
Not: Bu yazımız ile zengin kaynaklarımızı (bilebildiğimiz kadarıyla) ancak değini tarzında ifade ettiğimiz bilinmelidir. İfade edilenlerin her biri başlı başına birer araştırma konusu niteliğindedir.
Kaynaklar:
-Bir El kitabı Kürtler, Mahrdad R. IZADY
-Geçmişten Bugüne Kürtler ve Kürdistan, Kemal BURKAY
-Kürdün “Makus Talih”i ve “Güneydoğu” Anadolu Projesi, Osman AYTAR
-(1800′lerden Günümüze) Doğu Ekonomisi, Rıfat DAĞ
-Kürdistan’da Türk Endüstrisi, Ömer TUKU
-Irak Kürtleri, Dün, Bugün ve Yarın, Kerim YILDIZ[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Bu madde (Türkçe) dilinde yazılmış olan, orijinal dilinde öğeyi açmak için simgesini tıklayın!
ئەم بابەتە 223 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | kurdistangercekleri.tumblr.com
فایلی پەیوەندیدار: 1
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 5
پۆل: کورتەباس
زمانی بابەت: Türkçe
ڕۆژی دەرچوون: 30-11-2008
پەڕتووک - کوورتەباس: ژینگە
پەڕتووک - کوورتەباس: جوگرافیا
پەڕتووک - کوورتەباس: ئابووری
پەڕتووک - کوورتەباس: دارایی
پەڕتووک - کوورتەباس: کشتوکاڵ
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: تورکی
وڵات - هەرێم: کوردستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
 30%-39%
خراپ
 40%-49%
خراپ
 50%-59%
خراپ نییە
 60%-69%
باش
 70%-79%
زۆر باشە
 80%-89%
زۆر باشە
 90%-99%
نایاب
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( سارا کامەلا )ەوە لە: 01-10-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هەژار کامەلا )ەوە لە: 02-10-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( سارا کامەلا )ەوە لە: 01-10-2022 باشترکراوە
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 223 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.1102 KB 01-10-2022 سارا کامەلاس.ک.

ڕۆژەڤ
شاکرۆ خدۆ محۆ - شاکرێ خدۆ
پرۆفیسۆر شاکرۆ لە ساڵی 1930 لەناوچەی ئەلەگەز لە ئەرمەنستان لەخێزانێکی کوردی ئێزیدی لەعەشیرەتی سپکی لەدایکبووە.
لە ساڵی 1952 لە زانکۆی یەریڤان لەبەشی مێژوو دەرچووە، وەپاشان دەبێت بەمامۆستای مێژوو. لەساڵانی (1955 - 1960) وەک جێگری سەرنووسەری ڕۆژنامەی ڕێیا تازەکار دەکات، کەرۆژنامەیەکی بەناوبانگی کوردییەو لەساڵانی سییەکانەوەلەیەریڤان دەردەچێت تاکو ئێستا. پاشان لەبەشی کوردی لەئینستتیوتی ڕۆژهەڵاتناسی لەیەریڤان دەستی بەکار کردووە.
پرۆفیسۆر شاکرۆ خاوەنی دوو بڕوانامەی دکتۆرا بوو کە هەردووکی لەسەرشۆڕشی
شاکرۆ خدۆ محۆ - شاکرێ خدۆ
ئیدریس بارزانی
لە ساڵی 1944 لە گوندی بارزان لە دایکبووە. کوڕی مەلا مستەفا بارزانییە. لەنێو هەلو مەرجی شۆڕشی سێهەمی بارزان 1943 – 1945 و بارودۆخی ئاڵۆزی ئەو کات و دامەزراندنی کۆماری کوردستان لە مەهاباد و ڕووداوەکانی دوای جوانەمەرگ کردنی ئەو کۆمارە هاتۆتە دنیا. ساڵی 1947 مەلا مستەفای باوکی لەگەڵ 500 لە هەڤاڵانی وەک پێویستی و وەڵامدانەوەیەکی واقیعی ئەو کات ڕەوانەی یەکیەتیی سۆڤیەتی جاران دەبن. ئیدریس ئەو کات تەمەنی 4 ساڵان دەبێت، لەگەڵ بنەماڵەکەیاندا دووچاری سەختی و دەربەدەری دەکرێن و بۆ خواروی ئێراق دوور دەخرێنەو
ئیدریس بارزانی
حسێن مەنسور
لیوا حوسێن مەنسوور فەرماندەی هێزەکانی پشتیوانی دوو لە وەزارەتی پێشمەرگە، لە 31-01-2015 لە گووندی مەلا عەبدوڵڵای سەر بە پارێزگای کەرکوک شەهیدکرا.
حسێن مەنسور
شەوکەت شێخ یەزدین محەمەد نەبی
ناو: شەوکەت
ناوی باوک: شێخ یەزەدین محەمەد نەبی
ڕۆژی لەدایکبوون: 1954
ڕۆژی شەهیدبوون: 01-02-2004
شوێنی لەدایکبوون: یەکێتیی سۆڤێتی پێشوو و ڕووسیا
شوێنی شەهیدبوون:شاری هەولێر
ژیاننامە
ساڵی 1954 لە شاری تاشقەندی پایتەختی کۆماری ئۆزبەکستان‌ لە دایکبووە، شێخ یەزدین محەمەد نەبی (1925-1999 ) ی باوکی، ساڵی 1947 یەکێک بووە لە هەڤاڵانی مستەفا بارزانی (1903 - 1979) لە ڕێڕەوە مێژووییەکە بەرەو یەکێتی سۆڤێتدا. دایکی لە نەتەوەی تاتاری نیمچە دورگەی کەریمەی سەر دەریای ڕەشە و لە جەنگی جیهانی دووەم بەر شاڵا
شەوکەت شێخ یەزدین محەمەد نەبی
ئایدا دەروێشی
ناو: ئایدا
نازناو: دەروێشی
ساڵی لەدایکبوون: 2005
ڕۆژی دەستبەسەرکردن: 03-10-2022
شوێنی دەستبەسەرکردن: پاوە
ژیاننامە
ئایدا دەروێشی، تەمەن 17 ساڵ و خەڵکی شاری پاوە، بەهۆی بەشداریکردنی لە ناڕەزایەتییە گشتییەکانی شاری پاوە دژ بە کوشتنی (مەهسا - ژینا ئەمینی)، لە ڕۆژی 03-10-2022 لەلایەن هێزە چەکدارەکانی ئێرانی داگیرکەر دەستبەسەر دەکرێت. [1]
ئایدا دەروێشی
بابەتی نوێ
قارەمان کەریمی
ناو: قارەمان
نازناو: کەریمی
ڕۆژی دەستبەسەرکردن: 30-10-2022
شوێنی دەستبەسەرکردن: بازگەی بێستوون
ژیاننامە
قارەمان کەریمی، پارێزەری پلە یەکی شاری پاوە، لە ڕۆژی 30-10-2022 کاتژمێر 5ی سەر لەبەیانی کات
قارەمان کەریمی
جریوەی ئەستێرەکان
ناونیشانی پەڕتووک: جریوەی ئەستێرەکان
ناوی نووسەر: هیوا عەبدوڵڵا زڕگوێزی
چاپخانە: چاپخانەی سەردەم
ساڵی چاپ: 2019
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
جریوەی ئەستێرەکان
ئایدا دەروێشی
ناو: ئایدا
نازناو: دەروێشی
ساڵی لەدایکبوون: 2005
ڕۆژی دەستبەسەرکردن: 03-10-2022
شوێنی دەستبەسەرکردن: پاوە
ژیاننامە
ئایدا دەروێشی، تەمەن 17 ساڵ و خەڵکی شاری پاوە، بەهۆی بەشداریکردنی لە ناڕەزایەتی
ئایدا دەروێشی
تارای سپی
ناونیشانی پەڕتووک: تارای سپی
ناوی نووسەر: عومەر محەمەدی (مەزهەر)
ساڵی چاپ: 2017
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
تارای سپی
ئەنیس مەقسوودی
ناو: ئەنیس
نازناو: مەقسوودی
ڕۆژی دەستبەسەرکردن: 23-09-2022
شوێنی دەستبەسەرکردن: پاوە
ژیاننامە
ئەنیس مەقسوودی، بەهۆی بەشداریکردنی لە ناڕەزایەتییە گشتییەکانی شاری پاوە دژ بە کوشتنی (مەهسا - ژینا ئە
ئەنیس مەقسوودی
شیرین خسرو
ناونیشانی پەڕتووک: شیرین و خسرو
ناوی وەرگێڕ: عەلی کەمال باپیر ئاغا [1]
شیرین خسرو
دادگای فیدڕالی یان سەنگەری دژایەتی؟
ناونیشانی بابەت: دادگای فیدڕالی یان سەنگەری دژایەتی؟
ناوی نووسەر: ڕاژان عەبدولڕەحمان پیرۆ

بڕیاری دادگای فیدڕالی ئێراق دژی هەرێمی کوردستان هەم بڕیارێکی سیاسیە و هەمیش نادەستوری، بۆیە بڕیارەکە سیاسی
دادگای فیدڕالی یان سەنگەری دژایەتی؟
دابەزینی بەهای دینار و هەڵاوسانی بازاڕ
ناونیشانی بابەت: دابەزینی بەهای دینار و هەڵاوسانی بازاڕ
ئامادەکردن: سەرکۆ یونس

دەرئەنجامی هەندێ کێشەو قەیرانی جیهانی، وەک شەڕی ڕووسیا وئۆکرانیا و زیادبوونی تێچونی بەرهەمهێنان و بەرزی نرخی وزە و کا
دابەزینی بەهای دینار و هەڵاوسانی بازاڕ
پەنجەمۆر و تاوان
ناونیشانی بابەت: پەنجەمۆر و تاوان
ئامادەکردن و وەرگێڕان: تەها محێدین

کەی و چۆن پەنجەمۆر وەک بەڵگەی تاوانی جینایی بەکارهاتووە؟
لە ساڵی 1892 لە یەکێک لە گوندەکانی وڵاتی ئەرجەنتین لەلایەن خانم (فران
پەنجەمۆر و تاوان
یەکە پێوانەییەکان
ناونیشانی بابەت: یەکە پێوانەییەکان
ئامادەکردن: ئیسرا بورهان
ساڵی بڵاوکردنەوە: 2021
[1]
یەکە پێوانەییەکان
نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان لە پیاواندا
ناونیشانی بابەت: نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان لە پیاواندا
ئامادەکردن: هاوژین سەلیم [1]
نەخۆشی شێرپەنجەی سیەکان لە پیاواندا
باج - سوود و زیانەکانی
ناونیشانی بابەت: باج - سوود و زیانەکانی
ئامادەکردن: هاوبەش فەریق - ژیر حەمەجەزا - جیهاد سەیفوڵڵا - شیلان ڕەحیم - شنیار نەجمەدین
سەرپەرشتیار: م. ڕۆشنا عەبدوڵڵا [1]
باج - سوود و زیانەکانی
دەرونزانی تاقیکاریی (ئەزموونی)
ناونیشانی بابەت: دەرونزانی تاقیکاریی (ئەزموونی)
ئامادەکردب: هەرێم ساڵح
سەرپەرشتیار: د. سەعید [1]
دەرونزانی تاقیکاریی (ئەزموونی)
ڕادیۆ
ناونیشانی بابەت: ڕادیۆ
ئامادەکردن: ڕۆمان محەمەد
سەرپەرشتیار: م. ئارام مستەفا [1]
ڕادیۆ
دروستەی فرێز لە زمانی کوردییدا
ناونیشانی پەڕتووک: دروستەی فرێز لە زمانی کوردییدا
ناوی نووسەر: عەبدولستار مستەفا مەعرووف
ساڵی چاپ: 2010
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم
[1]
دروستەی فرێز لە زمانی کوردییدا
لە ئیدارەى ڕاپەڕین چەند کەسێک بە هۆی بازرگانی بە دراوى شوێنەوارییەوە دەستگیرکران
ناونیشانی بابەت: لە ئیدارەى ڕاپەڕین چەند کەسێک بە دراوى شوێنەوارییەوە دەستگیرکران
ڕاپۆرت: هەڵمەت بتوێنی

بەتۆمەتى مامەڵەکردن بە دراوى شوێنەوارییەوە ، ئاساییشى ڕاپەڕین لە سنوورى ئیدرارەى ڕاپەڕین چەن
لە ئیدارەى ڕاپەڕین چەند کەسێک بە هۆی بازرگانی بە دراوى شوێنەوارییەوە دەستگیرکران
محەمەد عەلی عوبێد
ناو: محەمەد
ناوی باوک: عەلی
ڕۆژی لەدایکبوون: 27-03-2002
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
ژیاننامە
هەر لە منداڵییەوە حەزم بە یارییە ئەلیکترۆنییەکان و بابەتەکانەکانی تری کۆمپیوتەر بووە، لەتەمەنی (7) ساڵی
محەمەد عەلی عوبێد
نورەدین تۆفیق حەسەن
ناو: نورەدین
ناوی باوک: تۆفیق
ساڵی لەدایکبوون: 1957
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
لەدایکبووی ساڵی 1957 لە شاری سلێمانی گەڕەکی سەرشەقام . وەرزشکارێکی دێرینی شاری سلێمانییە، یاریزانی گۆڕەپان
نورەدین تۆفیق حەسەن
ئاهەنگێڕانی خەڵکی گەڵاڵە لە باڵەکایەتی بەبۆنەی ڕێکەوتنی 11ی ئازارەوە
شوێن: گوندی گەڵاڵە ی ناوچەی باڵەکایەتی
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 11-03-1974
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (ئاهەنگێرانی جەماوەری گەڵالە لە بالەکایەتی بە بۆنەی ڕێککەوتننامەی 11ی ئازار)
ناوی وێنەگر: (
ئاهەنگێڕانی خەڵکی گەڵاڵە لە باڵەکایەتی بەبۆنەی ڕێکەوتنی 11ی ئازارەوە
چەند خوێندکارێکی شاری سلێمانی ساڵانی حەفتای سەدەی بیستەم
شوێن: چەند خوێندکارێکی شاری سلێمانی لە شاری بەغداد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: ساڵانی حەفتای سەدەی بیستەم
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە، لە ڕاستەوە: 1-هۆگر شالی، بەختیار سەید جەلال، 3-کاوە بیسارانی، نە
چەند خوێندکارێکی شاری سلێمانی ساڵانی حەفتای سەدەی بیستەم
مەهدی ئیبراهیم حەمە ڕەشید
ناو: مەهدی
ناوی باوک: ئیبراهیم
ڕۆژی لەدایکبوون: 07-05-1961
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
یاریزانی دێرینی تۆپی پێی شاری سلێمانی بووە له ساڵانى 1974 بۆ 1976 له تيپى وەرزشى (شۆخان) لە گەڕەکى
مەهدی ئیبراهیم حەمە ڕەشید
وێنەی دوو خانەوادەی شاری سلێمانی لە سەیرانگای دووکان ساڵی 1957
شوێن: سەیرانگای دووکان
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 24-06-1957
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە، لە ڕاستەوە: (1-نەناسراوەتەوە، 2- کۆچکردوو فاتمە ناسراو بە ئادەخان خێزانی عەبدوڵڵا، 3-سەبیحە خێزانی جەمال محە
وێنەی دوو خانەوادەی شاری سلێمانی لە سەیرانگای دووکان ساڵی 1957
ئازاد مستەفا 1
ناو: ئازاد
ناوی باوک: مستافا
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
جۆری یاری: تۆپی پێ
یانە: یانەی وەرزشی سلێمانی

ژیاننامە
یاریزانی دێرینی تۆپی پی یانەی وەرزشی سلێمانی و هەڵبژاردەی سلێمانی و تیپی وەرزشی چی
ئازاد مستەفا 1
وێنەیەکی کەم بینراوی ڕەفیقی وێنەگر لە ئەشکەوتی هەزار مێرد ساڵی 1955
شوێن: ئەشکەوتی هەزارمێرد ی شاخی بەرانان ی شاری سلێمانی
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1955
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (ڕەفیقی وێنەگر - چاوی سلێمانی)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)
وێنەکە لە ڕێی ڕزگار ڕەفیقی وێنەگرە
وێنەیەکی کەم بینراوی ڕەفیقی وێنەگر لە ئەشکەوتی هەزار مێرد ساڵی 1955
هونەرمەند ئەحمەد سالار، شنە محەمەد، کوردۆ حەمە عەلی و قومریەخان لە پەیمانگای هونەرەجوانەکانی سلێمانی ساڵی 1982
شوێن: شوێن پەیمانگای هونەرە جوانەکانی سلێمانی
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 24-05-1982
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (1- شنە محەمەد، 2- ئەحمەد سالار، 3- کوردۆ حەمە عەلی، 4- قومریە ؟)
ناوی وێنەگر: (نەن
هونەرمەند ئەحمەد سالار، شنە محەمەد، کوردۆ حەمە عەلی و قومریەخان لە پەیمانگای هونەرەجوانەکانی سلێمانی ساڵی 1982
ئامار
بابەت 423,199
وێنە 87,379
پەڕتووک PDF 16,089
فایلی پەیوەندیدار 70,081
ڤیدیۆ 427
میوانی ئامادە 31
ئەمڕۆ 12,908
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!

Kurdipedia.org (2008 - 2023) version: 15.02
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 5.922 چرکە!