المکتبة المکتبة
البحث

کورديپيديا أکبر مصدر کوردي للمعلومات بلغات متعددة!


خيارات البحث





بحث متقدم      لوحة المفاتيح


البحث
بحث متقدم
المکتبة
الاسماء الکوردية للاطفال
التسلسل الزمني للأحداث
المصادر
البصمات
المجموعات
النشاطات
کيف أبحث؟
منشورات كورديبيديا
فيديو
التصنيفات
موضوع عشوائي
ارسال
أرسال موضوع
ارسال صورة
استفتاء
تقييماتکم
اتصال
اية معلومات تحتاج کورديپيديا!
المعايير
قوانين الأستعمال
جودة السجل
الأدوات
حول...
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
ماذا قالوا عنا!
أضيف کورديپيديا الی موقعک
أدخال \ حذف البريد الألکتروني
أحصاء الزوار
أحصاء السجل
مترجم الحروف
تحويل التقويمات
التدقيق الإملائي
اللغة أو لهجات الصفحات
لوحة المفاتيح
روابط مفيدة
امتداد كوردییدیا لجوجل كروم
كوكيز
اللغات
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
حسابي
الدخول
المشارکة والمساعدة
هل نسيت بيانات الدخول؟
البحث ارسال الأدوات اللغات حسابي
بحث متقدم
المکتبة
الاسماء الکوردية للاطفال
التسلسل الزمني للأحداث
المصادر
البصمات
المجموعات
النشاطات
کيف أبحث؟
منشورات كورديبيديا
فيديو
التصنيفات
موضوع عشوائي
أرسال موضوع
ارسال صورة
استفتاء
تقييماتکم
اتصال
اية معلومات تحتاج کورديپيديا!
المعايير
قوانين الأستعمال
جودة السجل
حول...
امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
ماذا قالوا عنا!
أضيف کورديپيديا الی موقعک
أدخال \ حذف البريد الألکتروني
أحصاء الزوار
أحصاء السجل
مترجم الحروف
تحويل التقويمات
التدقيق الإملائي
اللغة أو لهجات الصفحات
لوحة المفاتيح
روابط مفيدة
امتداد كوردییدیا لجوجل كروم
كوكيز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
الدخول
المشارکة والمساعدة
هل نسيت بيانات الدخول؟
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 حول...
 موضوع عشوائي
 قوانين الأستعمال
 امناء الأرشيف لکوردیپیدیا
 تقييماتکم
 المجموعات
 التسلسل الزمني للأحداث
 النشاطات - کرديبيديا
 المعاينة
موضوعات جديدة
المکتبة
حكم العائلة في العراق والتحدي الذي تواجهه الدولة والديمقراطية
24-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كردستان سورية تحت هيمنة حزب الاتحاد الدﻳﻤقراطي
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مدخل إلى المسألة الكردية بني الحقوق والواقعية السياسية
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مشروع حزب الاتحاد الديمقراطي الانفصالي شرق الفرات
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كوردستان في عهد الدولة العثمانیة من سنة1851 الی سنة 1914
23-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
الهندسة الديمغرافية في سوريا؛ نتيجة للحرب أم سبب لها
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
ﺳﻮرﻳﺎ الآراء والمواقف السورية إزاء الفيدرالية واللامركزية، وتجربة الإدارة الذاتية الديمقراطية
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
المواقع الاثرية في العراق
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
دولة العراق، مكانتە الجیبولیتیكیة و مواردە الاقتصادیة و المائیة و السكانیة و اقتصادە و امكاناتە السیاحیة
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
المجتمع المدني في عراق مابعد الحرب
20-02-2024
هژار کاملا
أحصاء
السجلات 510,109
الصور 102,943
الکتب PDF 18,705
الملفات ذات الصلة 92,581
فيديو 1,189
المکتبة
شنگال خلال العهد الملكي 195...
المکتبة
المأساة الکوردية
بحوث قصیرة
أكراد سورية… مع ثورة الشعب....
بحوث قصیرة
“داعش” يتبنّى عمليتين ضد قس...
بحوث قصیرة
مهرجان الشعر الكردي في إيسن...
BÎRANÎNÊ MIN DERHEQA EREBÊ ŞAMÎLOV
صنف: بحوث قصیرة | لغة السجل: Kurmancî - Kurdîy Serû
شارک
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
تقييم المقال
ممتاز
جيد جدا
متوسط
ليست سيئة
سيء
أضف الی مجموعتي
اعطي رأيک بهذا المقال!
تأريخ السجل
Metadata
RSS
أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
أبحث علی سجل المختار في گوگل
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

BÎRANÎNÊ MIN DERHEQA EREBÊ ŞAMÎLOV

BÎRANÎNÊ MIN DERHEQA EREBÊ ŞAMÎLOV
BÎRANÎNÊ MIN DERHEQA EREB ŞAMÎLOV

Paşî Fêrîk Polatbêkov Ereb Şamîlov komûnîst û şorişgerekî kurdî duda bû, tevgelekî şerê bajarvanîê bû, parwelatê Stavropolê û Bakûra Kavkazêda şerkarî dikir dijî dijminê qeydê sovêtîê, bi aktîvî tevî testîqkirina dîwana sovêtîê dibû li Pişkavkazê. Ew endamê Partîa komûnîstîê bû sala 1918-da. Sala 1924-a vedigere Ermenîstanê û xebata seyasetîê-masayê dide gurkirinê.
Dawya salêd 20-î Ereb Şamîlov û Îsahak Marogûlov tevayî elîfba kurdîye latînî hazir kirin. Wî çaxî Ereb Şamîlov dixebitî çawa înstrûktorê (telîmçîê) Kommerkezya PK Ermenîstanê alîê miletê kêmjimarda. Vê qulixêda ewî şerkarîke berk dikir dijî tirêq, ax’a û begê êzdya. Lema jî wana kîna xwe kutabûn Ereb Şamîlov, şer avîtinê, giva ewî ruşet xwarye, nava êzdyada şêxtîê dike û xêra berev dike. Seba vê yekê jî Ereb Şamîlov girtin. Paşî girtina wî elîfba latînîye teze bi navê “Xo-xo hînbûna xandina nvîsara kurmancî” sala 1929-a Yêrêvanêda hate çapkirinê. Çawa xudanê wê pirtûkê navê Î.Marogûlov û E.Ş. hatibû nivîsarê. Usa jî pirtûkêda p’erê “Ji alîê hazirkirada” (weksene, yek tenê nîbûye, dudu bûne) hebû. Navê Ereb Şamîlov t’am nehatibû nivîsarê, çimkî wî çaxî ew girtî bû.
Gava E.Şamîlov ji girtîgehê derket, çû Lênîngradê û wêderê romanoka xweye “Şivanê kurmanc” bi zimanê ûrisî nivîsî û ew pirtûk sala 1931-ê Moskvaêda hate çapkirinê. Kurdzan V.Nîkîtîn ew tercmeyî fransî kir û Bêyrûtêda çap bû. Paşê kurda ew ji fransî tercmeyî kurdî kirin û çawa pirtûkeke başqe dane çapkirinê. A ser hîmê evê romanokê kurdê welatê dereke hetanî roja îroyîn jî Ereb Şamîlovra dibêjin “bavê romana kurdî”.
Lênîngradêda (Sankt-Pêtêrbûrga nha) Ereb Şamîlov usa jî xebateke ûlmî nivîsî – “Fêodalîzm nava kurdada”. Cîye bê gotinê, wekî hela salêd 20-î rojnemêd Pişkavkazêye ûrisîda “Zarya Vostoka” (“Nûra Rohilatê”, Tbîlîsî), “Bakînskîy raboçîy” (“Palê Bekyê”) gelek gotarê wî dane çapkirinê derheqa şayîrê meye klasîkda. Ewî, Qanatê Kurdo û Î.Sûkêrman tevayî xebateke ulmî nivîsîn – “Îzafêta zimanê kurdîda”. Bona vê yekê ewana şedetnema (patênta) dîharkirina zanyarîêye teze stendin.
Wî çaxî Aşot Hovhannîsyan dixebitî çawa katibê Kommerkezya PK Ermenîstanêyî pêşin. Navbera wî û Ereb Şamîlov xweş bû. Ereb Şamîlov radibe nema wîra dişîne û hîvî dike guhdarîê bide ser edebyet û çanda kurdê Ermenîstanê. Sala 1937-a A.Hovhannîsyan digrin, arxîva wîda nemê E.Şamîlov jî dibînin. Difikirin E.Şamîlov jî heval û hogirê A.Hovhannîsyane, Lênîngradêda E.Şamîlov digrin û sirgûn dikin.
Ereb Şamîlov sirgûnêda ma hetanî mirina Stalîn. Tê bîra min, sala 1954-a rojnema “Sovêtakan Hayastan”-êda (“Ermenîstana sovêtîê”) înformasîake biç’ûk çap bû derheqa wê yekêda, wekî bolşêvîkê kevn, nivîskarê kurd Ereb Şamîlov vegeryaye Yêrêvanê. Hetanî wî çaxî me navê Ereb Şamîlov nebihîstibû, peyketîê wî jî tu cya navê wî nedidan, ne jî dinivîsîn. Lema jî em, wekîlê silsileta cahil, haj Ereb Şamîlov nîbûn.
Sala 1960-î bû. Ez teze çûbûm radîoêda dixebitîm. Rojekê jî Xelîl Mûradov gote min, wekî wezîrê Ermenîstanêyî ronkayê gazî çend rewşenbîrêd me kirye bona pirsa pirtûkê dersê zimanê kurdî binihêrin. “Dixwazî, tu jî were bibihê”. Em çûn. Ereb Şamîlov, Hecîê Cindî, Emînê Evdal, Casimê Celîl, Mîkaêlê Reşîd, Xelîl Mûradov bûn. Wexta destbi enenekirina pirsê kirin, lawikê me qalmeqalmeke mezin pêşda anîn, hurmeta hev ketin. Tê bîra min, Emîn hilda ha Ereb Şamîlovra got: “Ereb, merî gerekê k’êrekê zikê terake!”
Wezîr dît, wekî vî çûreyî pirs nikare bê safîkirinê, û got: “Herin, ezê careke mayîn gazî wekim”. Lê usa jî hetanî dawîê gazî nekir. Ew cara pêşin bû, ku min Ereb Şamîlov nêzîkva dît û nas kir. Paşî wê yekê em timê rastî hev dihatin û pevgirêdanê meye dostîê berdewam kirin hetanî mirina wî.
Telebextra, hetanî nha Ermenîstanêda derheqa Ereb Şamîlovda kêm hatye nivîsarê. Lê ewî şuxulekî mezin kirye û gerekê anegor jî bê qîmetkirinê. Ez vêderê naxwazim derheqa efrandarya Ereb Şamîlovda binivîsim, çimkî ew têmake mezin û başqeye. Her tenê dixwazim bêjim, wekî E.Şamîlov nava kurdê Kurdistanê (û ne tenê wêderê) eyane çawa bavê romana kurdî (“Şivanê kurmanc”), bavê romana kurdîye dîrokî (“Dimdim”). Gava ez sala 2001-ê Başûrê Kurdistanê qesidîm, wexta gilî dihate ser Ereb Şamîlov, berî her tiştî qiseçîê min xût derheqa wê yekêda digotin. Wexta ez Sulêymanîê bûm, çûme parka wî şeherî. Wêderê nîvheykelê şuxulkarê meye dîrokî, edebyetê û çandê danîbûn. Gava Mam Celal ez qebûl kirim, min pêşdanîn kir, wekî wê rind bûya wê parkêda usa jî nîvheykelê Erebê Şemo danyana. Mam Celal ev pêşdanîn gelekî bi alavî qebûl kir û sparte wezîrê çandê, wekî wê parkêda nîvheykelê Erebê Şemo û Qanatê Kurdo jî daynin.
Ez vêderê dixwazim binivîsim, wekî E.Şamîlov merivekî çawa bû. Berî her tiştî ew merivekî xêrxwaz, zane û miletparêz bû. Kurmancîke bêqusûr zanibû, ûrisya wî mînanî ûrisya torinê ûrisa bû. Ewî usa jî ermenî, tirkî û zimanê mayîn zanibû.
Eyane, wekî E.Şamîlov eslê xweda şêxe û gelekî zû ji gundê xwe derketye, pevgirêdanê wî gelek nîbûne tevî cimeta wî. Ew hîmlî Ûrisêtêda şuxulkarya şorişvanîêva mijûl bûye. Dêmek, wede û mecalê wî tunebûn dînva mijûlbe. Lê ewî zef rind dînê êzdya zanibû.
Tê bîra min, wexta dya Qanatê Kurdo Çatqiranêda (nha Nor-Gex’î) çû rehmetê, Ereb Şamîlov û em, çend rewşenbîr, wextê definkirinê hazir bûn. Wêderê usa jî gelek şêx û p’îr hazir bûn. Yekî destpê kir qewl got. E.Şamîlov ew da seknandinê û xwexwa ew qewl got û hela serda jî çend heb zêde kirin. Hazir ecêbmayî man ser zanebûnêd wîye dîn.
E.Şamîlov merivekî gelekî merd bû. Tê bîra min, rojekê kolanêda ew rastî min û Egîtê Abasî (ku herfrêzê rojnemê û pirtûkê kurdî bû) hat. Ewî em zorê birine mal. Kabînêta xweda butulgek konyak û sê tas danîn. Tas tijî konyak kir, hilda, go:
— Em vexwin salxya wê yekê, wekî pirtûka mine teze “Berevok” neşir bûye.
Paşê meseleke wê pirtûkê pêşkêşî min kir, yek jî da Egîtê Abasî. Wê şûnda dex’la textê xweyî nivîsarê vekir, baqe pere derxist û got, wekî honorara wê pirtûkê stendye û destpê kir êpêce jimart. Perê jimartî da Egîtda û gotê:
— Eva jî ber xebata teye kirîva, eger hindike, bêje, ezê serda zêdekim.
Egît gotê:
— Apê Ereb, berevkirina evê pirtûka te xebata min bû û min bona wê yekê aylix stendye. Tu çira van pera didî min?
Go:
— Na, lao, te xebat kirye, ez jî alîê xweda wê xebatê qîmet dikim.
Wexta xwendkarê kurde welatê dereke dihatne Yêrêvanê, diçûne dîtina Ereb Şamîlov, ewî tu cara ew bêqedir verê nedikirin (hinekara sehet distend, pere dida yê mayîn).
E.Şamîlov gelekî miletê xwe hiz dikir. Bona rastî ewledê miletê xwe bê, xwexwa diçû sûkê. Û gava kurmancek didît, diçû bal, jêra kurmancî xeber dida, dilê wî baristan dibû, jê dipirsî, ji kîjan gundîye, ji çi êlêye. Ewî zef rind êl û eşîrê me, merivê meye pirî-hindikî eyan nas dikir. Paşê cem wî kurmancî bazara xwe dikir û vedigerya malê.
Ew bi aktîvî tevî civatê para nivîskarê kurda dibû, mêrkîmî fikra xwe digot derheqa pirtûkê tezeçapbûyîda. Lema jî geleka rûê vê yekêda ji Ereb Şamîlov hiz nedikirin, çimkî ewî rastgoyî bû. Hertim ocaxê kurdaye li Yêrêvanêye çandê diqesidî, bi fikrê xweye qenc alîkarî dida wan. Ez îdî nabêjim derheqa wê yekêda, wekî ewî çiqas gotar dinivîsîn bona rojnema “Rya teze” û para xeberdanê radîoêye kurdî.
Serkarya rêspûblîkaê gelekî qedrê wî zanibû, ew bi çend mêdala û ordênava hatibû rewakirinê. Û badilhewa nîne, wekî wextê definkirina wî (s.1978-a) wekîlê serkarya rêspûblîkaê hazir bûn û ew pantêona Yêrêvanêda defin kirin. Textê bîranînê pêsîra wî avayê ser kolana Abovyan xistine, li ku E.Şamîlov maye.
Sala 1997-a bi hereketê koma nivîskarê kurda û Şêwra rewşenbîrê kurda bi alîkarya serkarya rêspûblîkaê 100-salya bûyîna Ereb Şamîlov bi heyteholeke mezin hate derbazkirinê. Civata şaynetî sera fîlharmonîaêye biç’ûkda derbaz bû, li ku doklada sereke min da. Êvarê jî rêstoraneke Ermenîstanêye serekeda (“Êrêbûnî”) bi kîsî hukumetê bankêteke mezin dan.

Çend gotara jî bixûnin ji sîkla «Sifetê çend merivê wextê min»:
QAÇAXÊ MIRAD (MÛRADOV XAÇÎK ŞABABOVÎÇ)
NADO MAXMÛDOV
ŞIKOÊ HESEN
MÎKAÊLÊ REŞÎD. [1]
دون هذا السجل بلغة (Kurmancî - Kurdîy Serû)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
Ev babet bi zimana (Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!
تمت مشاهدة هذا السجل 679 مرة
هاشتاگ
المصادر
[1] موقع الكتروني | Kurmancî - Kurdîy Serû | kurd.amarikesardar.com
الملفات ذات الصلة: 2
السجلات المرتبطة: 3
صنف: بحوث قصیرة
لغة السجل: Kurmancî - Kurdîy Serû
تأريخ الأصدار: 06-01-2014 (10 سنة)
الدولة - الأقلیم: أرمينيا
اللغة - اللهجة: ک. شمال ح. لاتين
المدن: يريڤان
تصنيف المحتوى: مذکرات
نوع الأصدار: ديجيتال
نوع الوثيقة: اللغة الاصلية
البيانات الوصفية الفنية
جودة السجل: 99%
99%
تم أدخال هذا السجل من قبل ( ڕاپەر عوسمان عوزێری ) في 16-08-2022
تمت مراجعة هذه المقالة وتحریرها من قبل ( سارا كامالا ) في 16-08-2022
تم تعديل هذا السجل من قبل ( سارا كامالا ) في 16-08-2022
عنوان السجل
لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا لالمعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
تمت مشاهدة هذا السجل 679 مرة

فعلي
المکتبة
شنگال خلال العهد الملكي 1958 - 1921
05-08-2012
هاوري باخوان
شنگال خلال العهد الملكي 1958 - 1921
المکتبة
المأساة الکوردية
13-10-2012
هاوري باخوان
المأساة الکوردية
بحوث قصیرة
أكراد سورية… مع ثورة الشعب... أم ضدّها؟….: عبد الوهاب بدرخان
20-08-2022
اراس حسو
أكراد سورية… مع ثورة الشعب... أم ضدّها؟….: عبد الوهاب بدرخان
بحوث قصیرة
“داعش” يتبنّى عمليتين ضد قسد بريف دير الزور
05-10-2022
أفين طيفور
“داعش” يتبنّى عمليتين ضد قسد بريف دير الزور
بحوث قصیرة
مهرجان الشعر الكردي في إيسن بعد عشرسنوات من انطلاقته: حدث كبير يستحق المساندة والدعم*
29-10-2022
اراس حسو
مهرجان الشعر الكردي في إيسن بعد عشرسنوات من انطلاقته: حدث كبير يستحق المساندة والدعم*
موضوعات جديدة
المکتبة
حكم العائلة في العراق والتحدي الذي تواجهه الدولة والديمقراطية
24-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كردستان سورية تحت هيمنة حزب الاتحاد الدﻳﻤقراطي
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مدخل إلى المسألة الكردية بني الحقوق والواقعية السياسية
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
مشروع حزب الاتحاد الديمقراطي الانفصالي شرق الفرات
23-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
كوردستان في عهد الدولة العثمانیة من سنة1851 الی سنة 1914
23-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
الهندسة الديمغرافية في سوريا؛ نتيجة للحرب أم سبب لها
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
ﺳﻮرﻳﺎ الآراء والمواقف السورية إزاء الفيدرالية واللامركزية، وتجربة الإدارة الذاتية الديمقراطية
22-02-2024
هژار کاملا
المکتبة
المواقع الاثرية في العراق
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
دولة العراق، مكانتە الجیبولیتیكیة و مواردە الاقتصادیة و المائیة و السكانیة و اقتصادە و امكاناتە السیاحیة
21-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
المکتبة
المجتمع المدني في عراق مابعد الحرب
20-02-2024
هژار کاملا
أحصاء
السجلات 510,109
الصور 102,943
الکتب PDF 18,705
الملفات ذات الصلة 92,581
فيديو 1,189

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.25
| اتصال | CSS3 | HTML5

| وقت تکوين الصفحة: 0.125 ثانية