پەرتووکخانە پەرتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان





گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەرتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
ڕاپرسی
بیروڕاکانتان
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
Zazakî
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2024
 دەربارە
 بابەت بەهەڵکەوت
 چالاکییەکانی ڕۆژی
 ڕێساکانی بەکارهێنان
 ئەرشیڤوانانی کوردیپێدیا
 بیروڕاکانتان
 دڵخوازەکان
 کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
 چالاکییەکان - کوردیپێدیا
 یارمەتی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
87 چیرۆکی منداڵان
23-02-2024
زریان سەرچناری
پەرتووکخانە
ئامێدی (عەمادیە) لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا 1811-1920، بەرگی 16
23-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ژیاننامە
سەفین جەلال فەتحوڵڵا
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
عەباس چنارانی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
شوێنەکان
ئامێدی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ڕێژین دۆسکی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئەرسەلان ئالانی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئەرسەلان ئەمیری
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
دلێر محەمەد نوری
23-02-2024
هومام تاهیر
ڤیدیۆ
دەزگای ئاساییشی هەرێمی کوردستان دەستگیرکردنی 30 تیرۆرست ڕادەگەیەنێت
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 510,126
وێنە 102,930
پەرتووک PDF 18,697
فایلی پەیوەندیدار 92,544
ڤیدیۆ 1,189
ژیاننامە
مێجەر سۆن
ژیاننامە
ماریا سام - ئیمان سامی مەغدید
ژیاننامە
جەوهەر غەمگین
ژیاننامە
ڕێژین دۆسکی
شوێنەکان
ئامێدی
Apê Mûsa’nın kanlı çorabı
بە ڕێنووسێکی پوخت لە ماشێنی گەڕانەکەماندا بگەڕێ، بەدڵنیاییەوە ئەنجامێکی باش بەدەست دەهێنیت!
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: Türkçe
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS
گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0

Apê Mûsa’nın kanlı çorabı

Apê Mûsa’nın kanlı çorabı
Mardin'i geçip Rojava sınırına yaklaştığınızda, yüzlerce kilometre uzunluğunda teller akıyor. Bazı yerlerde ise dik duvarlar inşa edilmiş.
Ev sahibim Dicle Enter, “Hatırladığım kadarıyla sınırın bu tarafında hep Türk karakolları var. Sınırın diğer tarafında hiç Suriye karakolu görmedim” diyor.
Yüz yıldan fazla bir süredir Rojava Kürtleri Kuzey’e “Serxet” Kuzey Kürtleri ise Rojava’ya “Binxet” diyor. Bir zamanlar Almanlar Qamişlo ile Nusaybin arasında bir demiryolu hattı inşa ederek bölgeyi ikiye bölmüş.

Eskiden her iki taraf da dikenli tellerin arkasından birbirlerini görürdü. Bayramlarda sınıra gidip bayramı birlikte kutlarlardı. Birbirlerine şeker atarlardı. Ama şimdi dikenli tellerin yerini yerini Türkiye'nin diktiği yüksek ve uzun duvarlar almış. Bu yüzden kimse kimseyi görmüyor artık.
Türkiye bunu Avruğa Birliği’ne üye olmak istediği bir dönemde yapıyor. Oysa sınırları kaldırma arzusu ile Avrupa'nın karşısına çıkıyor.
Türkiye'nin inşa ettiği duvar, Çin Seddi ve Amerika'nın Meksika sınırına göçmenlere karşı inşa ettiği duvardan sonra üçüncü yüksek ve uzun duvar olarak biliniyor.

Duvarlar gerçekten korkutucu. Geçen yıl Qamişlo ile Nusaybin arasındaki duvarı yakından gördüm. O zaman biz Kürtlerin durumunu daha iyi anladım.
Nusaybin’e daha varmadan kuzey yönüne döndük. Asfalt yol o kadar da kötü değil. Savaşın izlerini yansıtan birkaç köyün kıyısından geçiyoruz. Bu köyler 90'larda Türkiye tarafından yakılmıştı, ancak son zamanlarda yeniden inşa edildiler ve sakinleri geri döndü. Bazı evler yıkılan evlerin birkaç yüz metre ötesine inşa edilmiş.
Musa Anter müzesi ve mezarının bulunduğu Stlîle köyünü ziyaret etmek istiyoruz. Apê Mûsa Anter 1920 yılında Nusaybin’e 20 kilometre uzaklıktaki Ziving köyünde dünyaya gelmiş ancak 1974 yılında yakınlardaki Stlîle adlı başka bir köye taşınmış.

Apê Mûsa Anter, 1985'e kadar da köyünde kaldı. Ancak defalarca tutuklanıp işkence gördükten sonra yoruldu. Bir süre yazmamaya, köye dönüp çiftçilik, çobanlık yapmaya karar vermişti. Bu nedenle koyun/ keçi yetiştirmeye ve bahçesiyle ilgilenmeye başladı.
Köyün sakinleriyle iyi bir ilişki kurdu, şimdi o köyün sakinlerinin sayısı 6 bin kişiye ulaştı. Köylüler Apê Mûsa hakkında konuşurken, kederlendiler. Yaşlıca bir kadın Apê Mûsa’dan sevgiyle söz etti ve esprili biri olduğunu, onları Kürtçe konuşmaya teşvik ettiğini söyledi.
1990'dan sonra HEP kurulup Apê Musa partinin onursal üyesi olarak atandığında, damarlarında yeni bir Kürdlük kanı dolaşmaya başladı. Kürtlüğün yükünü omuzlarına aldı ve onlar için bir kültür merkezi haline gelen İstanbul'a gitti.

Bütün Kürt kurum ve kuruluşlarında bulundu. Kürt Enstitüsü, Mezopotamya Kültür Merkezi, Ülke gazetesi, Yeni Ülke, Welat, Azadiya Welat ve daha birçok kurum... Kürtçe yayınlanan Azadiya Welat gazetesinde okurlar yeniden yazılarıyla buluşmanın mutluluğunu yaşadı.

Şehre dönmesi köyünü ziyaret etmesi için bir engel değildi; zaman zaman köyü ziyaret ediyor, birlikte büyüdüğü çınar ağacının gölgesinde özgür bir nefes alıyordu. Silahlı çatışmanın yaygın yaşandığı yıllarda Apê Mûsa’nın köyü de PKK’lilerin kontrolündeki köylerden biriydi ve develer güçleri o bölgelere kolay kolay giremiyordu.
Dicle Anter, 1980'lerin sonlarında yaşanan bir olayı anlattı. PKK’liler bir ara bölgenin varlıklı kişilerinden “devrimci vergi” talep ediyormuş. Bu kişilerden biri de Apê Mûsa’ymış; ancak buna çok kızmış ve bir kuruş bile vermeyi reddetmiş. Mesele onu öldürmekle tehdit etme noktasına kadar varmış.
PKK liderliğinin bundan haberdar olup olmadığı belli değilmiş. Ama Apê Mûsa’nın kişiliği ve şöhreti ondan af dilemelerine neden olmuş. Mesele öyle bir noktaya gelmiş ki PKK, para isteyenleri cezalandırmaya karar vermiş. Ama Apê Mûsa, “Benim yüzümden hiçbir Kürdün zarar görmesini istemiyorun” diyerek onları affetmiş.
Musa Anter'in kalemi Türk devletini çok rahatsız etmişti. Ona zarar vermenin, tutuklamanın, aşağılamanın, işkence etmenin her yolunu denediler. Ama teslim olmadı. Bu yüzden ondan ne şekide olursa olsun “kurtulmaları” gerekiyordu.

1990'ların başında PKK'nın önde gelen üyelerinden biri olan ‘Hogir’, Apê Mûsa’nın köyünün de ait olduğu Nusaybin bölgesinde “sorumlu” olarak görev yapmaktadır. Muhtemelen Apê Mûsa’yı da tanıyordu. Görünüşe göre Apê Mûsa ona yardımda da bulunmuş. Fakat Hogir ani bir şekilde devlete teslim oldu.
Kuzeyde yaygın olarak, devlete teslim olan ve devletin hizmetine giren kişilere “itirafçı” deniyor. Hogir da itirafçı olarak eski yoldaşlarına büyük zarar vermeye başlıyor.
Arkadaşları ve akrabalarının şüphelendiği üzere devlet, Ergenekon döneminde Musa Anter'in de aralarında bulunduğu çok sayıda insanı öldürmeyi planladı. Her biri için bir senaryo oluşturuldu. Karar ve planlama merkezi Ankara'ydı. İtirafçılar da o planın uygulayıcıları oldular. Kürtlerin Kürtler tarafından katledilmesinin uzun ve denenmiş bir tarihi var.

Hogir'ın bir süre sonra Apê Mûsa ile ilişki kurduğu söyleniyor. Onu “ihaneti bırakıp gerillalara dönmek istediğine” inandırıyor. Apê Mûsa’dan da aracı olmasını istiyor.
Apê Mûsa, Hogir'in sözlerine aldanıyor ve kaçamayacağı bir tuzağın içine çekiliyor. Bir konferansa katılmak üzere Diyarbakır’da bulunduğu sırada Hogir ve ekibi onunla iletişim kuruyor. Bir arabaya bindirip götürüyorlar ve bir sokakta öldürüyorlar.
Musa Anter'in şehadet haberi kısa sürede dünya gazetelerinde yayınlandı. Ben İsveç'teyken gazetelerde Musa Anter'le ilgili haber ve resimler yayınlandığını hatırlıyorum.

Musa Anter'ın öldürülmesiyle ilgili çok sayıda kişi tutuklanmasına rağmen, davayı kapattılar. Şimdi bu suçun üzerinden 30 yıl geçti ve dava hala sürüyor. Hükümet, “faili meçhul” bahanesiyle davayı tamamen kapatmak istiyor. Böylece Apê Mûsa'nın ve onlarca başka insanın kanı boşa akmış olacak.

Musa Anter'in katilleri, cenazesini ailesine vermezler, gizlice eski köyünde (Ziving) toprağa verirler. Fakat Musa Anter, evinin bahçesine gömülmeyi vasiyet etmişti. Bir yıl sonra devlet, sadece arkadaşları ve akrabalarının törene katılması şartıyla, cenazesinin sessizce Stlîle köyüne defnedilmesine izin verir.

Dicle Anter, babasının şehadetinden iki gün sonra İsveç'ten Diyarbakır'a gelebildiklerini söylüyor. “Cinayet sırasında giydiği kıyafetleri almak için çok uğraştık ama devlet bunu da bizim için çok gördü. Sadece kanlı çorabını alabildik. Onun da fotoğrafını çektik müzeye koyduk” dedi.

Musa Anter hakkında ne kadar yazılsa daha az kalır. Kürt halkının tarihinin neredeyse bir asrı demektir Musa Anter. Yargılandığı davalarda iğnelemeleri ve esprilerinden nasibini almamış çok az hakim vardır.

Yazıyı Musa Anter’in mahkemede hakimle yaşadığı bir diyaloğu aktararak sonlandırmak istiyorum. Bir keresinde bir duruşmada hakim Musa Anter’in yanlış yolda olduğunu ve görüşlerini değiştirmesi gerektiğini belirterek onu ikna etmeye çalışır. Ona “Musa Bey sen deli bir öküze binmişsin” der. Bunun üzerine Musa Anter de yargıca dönerek, “Senin bahsettiğin Türkiye hasta bir çocuğa benziyor. Bir gün bir kadın hasta çocuğunu alıp doktora götürüyor. “Bu çocuk felç oldu, gözleri görmüyor, dili dönmüyor, kulakları duymuyor, ne kadar hastalık varsa çocuğumda var. Lütfen çocuğumun dertlerine bir çare bul” diye yakarıyor. Doktor bu sözleri duyduktan ve çocuğu da gözleriyle gördükten sonra kadına “Sen çocuğu bırak da şu odaya geçelim” der. Şaşıran kadın doktora “Hasta olan çocuk ben değilim” der. Bunun üzerine doktor “Biliyorum hasta olan çocuk. Ama onun için yapacak bir şey yok. Ancak ben ve sen yeni bir çocuk yapabiliriz” der. Hakim Bey sizin bahsettiğiniz Türkiye de bu çocuğun durumuna benziyor. Bu çocuğun (Türkiye’nin) artık iyileştirilecek tarafı kalmamış. Gelin hep birlikte Türkiye'yi yeniden kuralım.”[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
Bu makale (Türkçe) dilinde yazılmıştır, makaleleri orijinal dilinde açmak için sembolüne tıklayın!
ئەم بابەتە 1,036 جار بینراوە
هاشتاگ
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | Rûdaw
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 3
ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
کورتەباس
پۆل: کورتەباس
زمانی بابەت: Türkçe
ڕۆژی دەرچوون: 14-07-2022 (2 ساڵ)
پۆلێنی ناوەڕۆک: یاداشت
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: تورکی
شار و شارۆچکەکان: نوسەیبین
وڵات - هەرێم: باکووری کوردستان
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 99%
99%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( سارا کامەلا )ەوە لە: 14-07-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( ئاراس ئیلنجاغی )ەوە لە: 14-07-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( هاوڕێ باخەوان )ەوە لە: 04-08-2022 باشترکراوە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە 1,036 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.119 KB 14-07-2022 سارا کامەلاس.ک.

ڕۆژەڤ
ژیاننامە
مێجەر سۆن
26-11-2008
هاوڕێ باخەوان
مێجەر سۆن
ژیاننامە
ماریا سام - ئیمان سامی مەغدید
07-03-2022
ڕۆژگار کەرکووکی
ماریا سام - ئیمان سامی مەغدید
ژیاننامە
جەوهەر غەمگین
14-11-2022
ڕۆژگار کەرکووکی
جەوهەر غەمگین
ژیاننامە
ڕێژین دۆسکی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ڕێژین دۆسکی
شوێنەکان
ئامێدی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامێدی
 چالاکییەکانی ڕۆژی
بابەتی نوێ
پەرتووکخانە
87 چیرۆکی منداڵان
23-02-2024
زریان سەرچناری
پەرتووکخانە
ئامێدی (عەمادیە) لە بەڵگەنامەکانی عوسمانیدا 1811-1920، بەرگی 16
23-02-2024
ڕاپەر عوسمان عوزێری
ژیاننامە
سەفین جەلال فەتحوڵڵا
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
عەباس چنارانی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
شوێنەکان
ئامێدی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ڕێژین دۆسکی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئەرسەلان ئالانی
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
ئەرسەلان ئەمیری
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ژیاننامە
دلێر محەمەد نوری
23-02-2024
هومام تاهیر
ڤیدیۆ
دەزگای ئاساییشی هەرێمی کوردستان دەستگیرکردنی 30 تیرۆرست ڕادەگەیەنێت
23-02-2024
ڕۆژگار کەرکووکی
ئامار
بابەت 510,126
وێنە 102,930
پەرتووک PDF 18,697
فایلی پەیوەندیدار 92,544
ڤیدیۆ 1,189

Kurdipedia.org (2008 - 2024) version: 15.25
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.109 چرکە!