پەڕتووکخانە پەڕتووکخانە
گەڕان

کوردیپێدیا پڕزانیاریترین و فرەزمانترین سەرچاوەی کوردییە!


بژاردەی گەڕان

جۆری گەڕان





گەڕان

گەڕانی ورد      کیبۆرد


گەڕان
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆمارکردنی بابەت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
ئامرازەکان
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
زمانەکان
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
هەژماری من
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
گەڕان تۆمارکردنی بابەت ئامرازەکان زمانەکان هەژماری من
گەڕانی ورد
پەڕتووکخانە
ناونامە بۆ منداڵانی کورد
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
سەرچاوەکان
شوێنپێیەکان
دڵخوازەکان
چالاکییەکان
چۆن بگەڕێم؟
بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا
ڤیدیۆ
درەختی پۆلەکان
بابەت بەهەڵکەوت
تۆماركردنی بابەتی نوێ
ناردنی وێنە
بیروڕاکانتان
ڕاپرسی
پەیوەندی
کوردیپێدیا چ زانیارییەکی پێویستە!
ستانداردەکان
ڕێساکانی بەکارهێنان
کوالیتیی بابەت
دەربارە
هاوکارانی کوردیپێدیا
چیمان دەربارە وتراوە!
ناوکێشکردن لە ماڵپەڕەکانتاندا
تۆمارکردن / کوژاندنەوەی ئیمێڵ
ئاماری میوانەکان
ئاماری بابەت
وەرگێڕی فۆنتەکان
گۆڕینی ڕێکەوتەکان
پشکنینی ڕێنووس
زمان و شێوەزمانی ڕووپەلەکان
کیبۆرد
لینکە پێویستەکان
ئێکستێنشنی کوردیپێدیا بۆ گووگڵ کڕۆم
کوکیز
کوردیی ناوەڕاست
کرمانجی - کوردیی سەروو
Kurmancî - Kurdîy Serû
هەورامی
English
Française
Deutsch
عربي
فارسی
Türkçe
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
עברית
Pусский
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Ελληνική
لەکی
چوونەژوورەوە
دەبمە هاوکارتان!
وشەی نهێنیت لەبیرکردووە!
        
 kurdipedia.org 2008 - 2023
دەربارە
بابەت بەهەڵکەوت
ڕێساکانی بەکارهێنان
هاوکارانی کوردیپێدیا
بیروڕاکانتان
دڵخوازەکان
کڕۆنۆلۆژیای ڕووداوەکان
چالاکییەکان
یارمەتی
بابەتی نوێ
فاتیمە قادر مەحمود
ناو: فاتیمە
ناوی باوک: قادر مەحمود
ڕۆژی کۆچی دوایی: 25-03-2023
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی
فاتیمە قادر، دایکی لاهور شێخ جەنگی و ئاراس شێخ جەنگی وە خێزانی شێخ جەنگی شێخ حیس
فاتیمە قادر مەحمود
مرۆڤ؛ زانایی و ئاگایی
ناونیشانی پەڕتووک: مرۆڤ؛ زانایی و ئاگایی
ناوی نووسەر:ژیرۆ زاگرۆس
دەزگای چاپ: ئەلەکترۆنی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
مرۆڤ؛ زانایی و ئاگایی
چریکە عەبەڕەش
ناو: چریکە
نازناو: عەبەڕەش
ساڵی لەدایکبوون: 1987
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
چریکە عەبەڕەش، لە ساڵی 1987 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە، دەرچووی پەیمانگای هونەرە جوانەکان سلێمانی، بەشی شانۆیە
چریکە عەبەڕەش
سیڤەرنامە - وەشانی 1
ناونیشانی پەڕتووک: سیڤەرنامە
تایبەتە بەو بابەتانەی کە ڕێکخراوی کوردیپێدیا پەیوەندیدار بە ڕێککەوتننامەی سیڤەر، ئەرشیڤی کردوون.
ئەم بایندەرە، سەرئەنجامی کاری بەردەوامی چەند ساڵەی ئەرشیڤوانانی کوردیپێد
سیڤەرنامە - وەشانی 1
گردی مۆزان
ناوی شوێنەوار: گردی مۆزان

گردی مۆزان لە ڕۆژئاوای کوردستان، پایتەختی شارستانییەتی هووری

گردی مۆزان، هەمان شاری دێرینی ئۆرکێشە کە ئێستا لە نزیک شاری عامودێ لە ڕۆژاوای کوردستان هەڵکەوتووە. هەروەها
گردی مۆزان
پەنجاوهەشت
ناونیشانی پەڕتووک: پەنجا و هەشت
ناوی نووسەر: مەحموود نەجمەدین
شوێنی چاپ: سەقز
چاپخانە: چاپەمەنی خانی
ساڵی چاپ: 2020 [1]
پەنجاوهەشت
دنیا سێ پیتە
ناونیشانی پەڕتووک: دنیا سێ پیتە
ناوی نووسەر: مەحموود نەجمەدین
شوێنی چاپ: سەقز
چاپخانە: چاپەمەنی خانی
ساڵی چاپ: 2020 [1]
دنیا سێ پیتە
پرۆفیسۆر دکتۆر حەسەن شێخ خالید موفتی
ناو:حەسەن
نازناو: پرۆفیسۆر دکتۆر حەسەن شێخ خالید موفتی
ناوی باوک: شێخ خالید
ڕۆژی لەدایکبوون: 04-10-1972
شوێنی لەدایکبوون: هەلەبجە
[1]
ژیاننامە
پرۆفیسۆر دکتۆر حەسەن شێخ خالید موفتی
دێری رەبان هورمزد لە ئەلقووش
ناوی شوێنەوار: دێری ڕەبان هورمزد لە ئەلقووش

دێری ڕەبان هورمزد دێرێکی کۆن و مێژووییە لە شارەدێی ئەلقووش و دەشتی نەینەوا، کە نزیکەی 30 کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی شاری دھۆک و 3 کم لە باکووری ڕۆژهەڵاتی شارۆ
دێری رەبان هورمزد لە ئەلقووش
مامۆستا شێخ خاليد شێخ موستەفاى موفتى
ناو: شێخ خاليد
نازناو: مامۆستا شێخ خاليدى موفتی هەڵەبجە
ناوی باوک: شێخ موستەفا
ڕۆژی لەدایکبوون: 19-09-1926
ڕۆژی کۆچی دوایی: 28-08-2004
شوێنی لەدایکبوون: هەڵەبجە
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی
[1]
مامۆستا شێخ خاليد شێخ موستەفاى موفتى
ئارابخوێن
ناونیشانی پەڕتووک: ئارابخوێن
ناوی نووسەر: مەحموود نەجمەدین
شوێنی چاپ: سەقز
چاپخانە: ناوەندی چاپەمەنی خانی
ساڵی چاپ: 2023 [1]

محەمەد کەریم
ڕۆمانی ئارابخوێن کە تازەترین ڕۆمانی نووسەری گەنج و دا
ئارابخوێن
مۆڵەتی شوفێریی دوو چەرخە (پایسکیل) لە کۆماری کوردستان (مەھاباد) ساڵی 1946
شوێن: مەهاباد
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1946
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (مۆڵەتی شوفێریی دوو چەرخە)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
مۆڵەتی شوفێریی دوو چەرخە (پایسکیل) لە کۆماری کوردستان (مەھاباد) ساڵی 1946
وێنەکانی ئاهەنگی نەورۆز لە گردی مامەیارە 20-03-2023
شوێن: سلێمانی - گردی مامەیارە
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 20-03-2023
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: نەناسراون
ناوی وێنەگر: هەرێم سان [1]
بڕوانە فایلی پەیوەندیدار
وێنەکانی ئاهەنگی نەورۆز لە گردی مامەیارە 20-03-2023
کەشکۆڵی پێشمەرگایەتیم
ناونیشانی پەڕتووک: کەشکۆڵی پێشمەرگایەتیم
ناوی نووسەر: تاهیر قاسمی
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
کەشکۆڵی پێشمەرگایەتیم
کامیل مەلا ڕەحیم
ناو: کامیل
ناوی باوک: مەلا ڕەحیم
ساڵی کۆچی دوایی: پاییزی ساڵی 2001
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی

ژیاننامە
پێشمەرگەی تیپی 31ی سلێمانی ی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە،
کامیل مەلا ڕەحیم
کورەخانەی مەهاباد ساڵی 1956
شوێن: مەهاباد
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1956
وێنەکە: (کورەخانە)
ناوی وێنەگر: ئەرشیڤی عەبدوڵڵا سەمەدی[1]
کورەخانەی مەهاباد ساڵی 1956
مەملەکەتی شەیتان؛ بەرگی 04
ناونیشانی پەڕتووک: مەملەکەتی شەیتان بەرگی چوارەم
ناوی نووسەر: ماکوان کەریم
دەزگای پەخش: حاجی قادری کۆیی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی حەوتەم [1]
مەملەکەتی شەیتان؛ بەرگی 04
ئەڵماس و خۆڵەمێش؛ میخائیل باختین لە گفتوگۆیەکدا
ناونیشانی پەڕتووک: ئەڵماس و خۆڵەمێش؛ میخائیل باختین لە گفتوگۆیەکدا
ناوی نووسەر: ڤیکتۆر دوڤاکین
ناوی وەرگێڕ: بورهان عەتار
وەرگێڕان لە زمانی: ڕووسی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: سەردەم
ساڵی چاپ:
ئەڵماس و خۆڵەمێش؛ میخائیل باختین لە گفتوگۆیەکدا
سردێ بارەموسێ - سرد
سرد:
سردێ بارەموسێ. (سرد) ناوی ئەو پردەی شاخی بارەموسێی (دۆڵی ڕوستێ)یە، کە هەر بۆخۆی پردیکی بەردینە لە دۆڵەکە بۆ بارەموس هەڵدەگەڕێ. پردەبەردینیش ناوێکە و هەیە، بەڵام دەکرێ هەر پردێکی بەردینی گەورە پێ
سردێ بارەموسێ - سرد
سەرەتایەک لەسەر وزە نوێبووەکان
ناونیشانی پەڕتووک: سەرەتایەک لەسەر وزە نوێبووەکان
ناوی نووسەر: هۆشیار عەزیز بەکر
ساڵی چاپ: 2015
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
سەرەتایەک لەسەر وزە نوێبووەکان
عەلی شادمان
ناو: محەمەد عەلی
نازناو: شادمان
ڕۆژی لەدایکبوون: 24-11-1996
شوێنی لەدایکبوون: ئیلام
ژیاننامە
محەمەد عەلی شادمان ناسراو بە (عەلی شادمان) ، لە ڕۆژی 24-11-1996 لە شاری ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەد
عەلی شادمان
خەڵەف عەبد ئەحمەد جوعانی - خلف عبد احمد الجوعاني
ناو: خەڵەف
نازناو: جوعانی
ناوی باوک: عەبد ئەحمەد
ساڵی لەدایکبوون: 1951
ڕۆژی کۆچی دوایی: 08-03-1991
شوێنی لەدایکبوون: ئەنبار (حدیثە )
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی - ئەمنە سوورەکە

ژیاننامە
عەق
خەڵەف عەبد ئەحمەد جوعانی - خلف عبد احمد الجوعاني
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی سواری)
شوێن: مەهاباد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 2011
وێنەکە: (کڵاوی پیاوانەی مەهاباد/سەرکڵاوەی سواری)
ناوی وێنەگر: عەبدوڵڵا سەمەدی[1]

تێبینی: دەوری ئەم کڵاوە لە کاتی سواری دادەکێشرێ و سەر و مل دادەپۆ
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی سواری)
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی گوڵینگەدار)
شوێن: مەهاباد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 2011
وێنەکە: (کڵاوی پیاوانەی مەهاباد/سەرکڵاوەی گوڵینگەدار)
ناوی وێنەگر: عەبدوڵڵا سەمەدی[1]
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی گوڵینگەدار)
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی لاسکدار)
شوێن: مەهاباد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 2011
وێنەکە: (کڵاوی پیاوانەی مەهاباد/سەرکڵاوەی لاسکدار)
ناوی وێنەگر: عەبدوڵڵا سەمەدی[1]
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی لاسکدار)
ئامار
بابەت 437,196
وێنە 90,024
پەڕتووک PDF 16,323
فایلی پەیوەندیدار 73,555
ڤیدیۆ 527
میوانی ئامادە 57
ئەمڕۆ 34,882
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
🔥 جەژنە جەژنی کوردستانە جەژنی نەورۆزە؛ بە تیشکی ئاگر دەنووسم جەژنە پیرۆزە.. نەورۆزتان پیرۆز! 🔥
ژیاننامە
ئیحسان نوری پاشا
ژیاننامە
مینۆڕسکی
ژیاننامە
مەلا کەریمی فیدایی
پەڕتووکخانە
کوڕەکەچەڵ لە فۆلکلۆری کوردیدا
کورتەباس
هەڵسەنگاندنێک بۆ پەڕتووکی ڕ...
من هم الكرد الفيليون؟
هاوکارانی کوردیپێدیا، لە هەموو بەشەکانی کوردستانەوە، زانیارییە گرنگەکان بۆ هاوزمانانیان ئەرشیڤدەکەن.
پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: عربي
بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
  
نرخاندنی بابەت
نایاب
زۆر باشە
باش
خراپ نییە
خراپ
زۆرتر
بۆ ناو لیستی دڵخوازەکان
ڕای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
Metadata
RSS

گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
ئەم بابەتە باشتر بکە!
|

الكرد الفيليون

الكرد الفيليون
د. أحمد راسم النفيس/ ما زالت الأزمة العراقية تكشف لنا عن مزيد من الحقائق والغرائب التي صنعها النظام العراقي الصدامي وطمسها المتسترون على جرائمه ومن بين ضحايا هذا النظام كان الكرد الفيليون.
ينقسم أكراد العراق إلى قسمين رئيسيين الأول هم أهل كردستان العراق الواقعة شمال البلاد والمتواصلة جغرافيا مع الأقاليم الكردية الممتدة في تركيا وإيران وغيرها أما الأكراد الفيليون فهم من سكان المناطق الوسطى والجنوبية ومن المعلوم أن أكراد الشمال أغلبهم من السنة وتحديدا من أتباع المذهب الشافعي أما أكراد الجنوب والوسط العراقي فهم من أتباع المذهب الشيعي الإمامي الإثنى عشري.
أما عن سبب تسميتهم بالفيلية فيقول عنهم ياقوت الحموي في معجم البلدان (أنهم الذين يقطنون المناطق الجبلية المرتفعة الواقعة بين إيران والعراق وتتسم أجسامهم بالضخامة كأجسام الأفيال) بينما يقول البعض الآخر أن هذه التسمية ترتبط باسم أحد الولاة الذين حكموا هذه المنطقة إلا أن هناك اتفاقا على أن اسم (الأكراد الفيلية) يطلق على الأكراد الشيعة القاطنين في بغداد ووسط العراق وليس على نظرائهم في إيران.
أما عن مناطق تواجدهم فهناك مدن عراقية تقطنها غالبية من الكرد الفيليين من بينها خانقين ومندلي وزرباطية وبدرة كما أنهم موجودون بكثافة في بغداد والبصرة والكوت والعمارة.
أما عن عددهم داخل العراق فيقدره البعض بثلاثة ملايين نسمة.
وقد قدم هؤلاء للعراق والعالم العربي عددا من الشخصيات ممن قدموا إنجازات بارزة في مجال الفنون والآداب واللغة العربية.
كيف بدأت مأساة الأكراد الفيليين؟
تعود مأساة الكرد الفيليين (وهي مرتبطة إلى حد كبير بمأساة العرب من شيعة العراق) إلى ذلك الصراع السياسي الطويل الذي دار بين الدولتين العثمانية التركية والصفوية الإيرانية والذي أدى إلى منح أبناء العراق حرية المفاضلة بين التبعية الإيرانية والتبعية التركية فكان أن اختار كثير من الشيعة العراقيين التابعية الإيرانية ومن بينهم الكرد الفيلييون.
ثم جاء النظام الصدامي البائد ليسقط عنهم الجنسية العراقية مستفيدا من هذه الورقة في صراعه مع إيران ويقول المطلعون على هذا الملف أن أبشع ما أقدم عليه النظام العراقي في تعامله مع الكرد الفيليين هو محاولة إبادة هذه الشريحة من الشعب الكردي وإنهاء وجودها القومي من بغداد والبقاع العربية الأخرى في العراق عن طريق البطش بمئات الألوف من أبنائها ولا سيما في السبعينات والثمانينات بتهجيرهم قسرا إلى إيران وما رافق ذلك من عمليات سبي وقتل للرجال والنساء والأطفال وهو ما لم يشهد له التاريخ مثيلا في العصر الحديث كما قام هذا النظام باعتقال الألوف من الشباب الفيليين رهائن لا يعرف أحد من ذويهم أو من المنظمات المدافعة عن حقوق الإنسان عنهم شيئا حتى الآن.
وقد اتخذ النظام الصدامي من مفهوم التبعية الإيرانية ذريعة لتهجير هؤلاء الكرد الفيليين جماعيا وبالقوة الغاشمة من مناطق سكناهم في بغداد وفي المدن والقرى العراقية الأخرى وإلقائهم على الحدود العراقية الإيرانية قبل وأثناء الحرب بين البلدين 1980-1988، متجاهلا بذلك عدة حقائق تاريخية منها:
إن البريطانيين قد نصبوا دولة في العراق على شعب عريق متعدد القوميات والأصول والأديان واللغات تنازعت عليه الإمبراطوريتان الفارسية والعثمانية مئات السنين وتبادلتا التحكم بمصيره عدة مرات في حين ظلت الحياة الروحية والثقافية لأكبر نسبة من سكانه من أهل الشيعة عربا وأكرادا فيليين مرتبطة بجارتهم إيران. وكان ذلك هو واقع الحال في عموم العراق قبل تأسيس الدولة العراقية وصدور أول قانون للجنسية عام 1924. إذ كان معظم سكان العراق قبل تأسيسها إما من التبعية العثمانية أو من التبعية الإيرانية.
ولأسباب تتعلق مباشرة بتلكؤ الدولة الإيرانية في مسألة الاعتراف بالدولة العراقية الملكية نص قانون الجنسية العراقية على اعتبار السكان المقيمين ضمن حدود الدولة عراقيين إذا كانوا من رعايا الدولة العثمانية، ووضع القانون المذكور عراقيل في قبول سكان المناطق الجنوبية ولاسيما القريبة من الحدود الشرقية للدولة كمواطنين عراقيين، وشمل ذلك أفراد القبائل العربية والكردية الفيلية على حد سواء.
وقد تجاهل قانون الجنسية العراقية حقائق تاريخية موثقة أخرى من بينها أن إقليم لورستان كان تابعا من الناحية الإدارية للكوفة في الحقبة العباسية كما كانت العلاقات التجارية والثقافية مزدهرة بين بلاد لورستان أي إمارة الفيلية مع عاصمة الخلافة العباسية في بغداد ومع المدن الشيعية المقدسة في جنوب العراق... ولم يكن إلحاق لورستان بالدولة الإيرانية إلا نتيجة للصراع بين السلاطين العثمانيين وملوك الفرس على هذا الإقليم وقد اشتد الصراع منتصف القرن التاسع عشر على ترسيم الحدود الفاصلة بين الإمبراطوريتين حيث أصر العثمانيون على المطالبة بعربستان والمنطقة الواقعة شرقي نهر دجلة بما في ذلك جزءا كبيرا من أراضي لورستان وبعد مفاوضات مضنية ومعقدة قضت معاهدة أرضروم الموقعة عام 1847 بتقسيم الإقليم بين الدولتين.
وفي عام 1914 استكملت الإدارات الاستعمارية ترسيم الحدود الدولية الشرقية بين العثمانيين والفرس من أقصى الشمال إلى شط العرب جنوبا وهي الحدود التي تفصل الآن بين إيران والعراق. وكان من نتائج ذلك الترسيم إلحاق منطقة السليمانية بالعراق، واقتطعت منطقة من لورستان محاذية للعراق والحق هذا الشريط الحدودي بأملاك الدولة العثمانية في ولايتي بغداد والبصرة والتي أصبحت بعد ذلك جزءا من المملكة العراقية بما في ذلك جزءا من أراضي الكرد الفيليين.
ماذا صنع النظام العراقي بالكرد الفيليين؟
تكشف العديد من الوثائق عن القرار الذي أصدره النظام الصدامي البائد بتسفير أو طرد العراقيين من أصحاب التابعية الإيرانية والذين بقيت ملفات حصولهم على الجنسية معلقة في دوائر السلطة العراقية وقد جرى تنفيذ هذا القرار الجائر بصورة بالغة التعسف مما أدى إلى عديد من الكوارث الإنسانية التي شملت اقتلاع اكثر من مائتي ألف من الأكراد الفيليين وأضعافهم من الشيعة العرب الأقحاح من بلادهم بعد مصادرة أموالهم المنقولة وغير المنقولة وإتلاف مستندات انتمائهم لوطنهم. وقد أشار هؤلاء الضحايا وشهود العيان إضافة إلى ما وثّقه عديد من الباحثين والمنظمات القانونية والإنسانية إلى إجبارهم على السير على حقول الألغام لتنفجر بهم لأغراض تمهيد الطريق للوحدات العسكرية في جبهة الحرب مما أدى إلى اختفاء آثار الآلاف ويقال أن الدوائر الاستخبارية قد استخدمتهم كمادة حية في تجاربها العسكرية الكيماوية والبيولوجية وأشار العديد منهم إلى صنوف التعذيب البشع في سجون النظام الرهيبة الذي تعرّضت له ألوف أخرى من الكورد الفيليين العراقيين.
قرارات الترحيل القسري
أصدر وزير الداخلية العراقي في عام 1980 قرارا ينص على تسفير من وصفهم (بالإيرانيين الموجودين في القطر وغير الحاملين على الجنسية العراقية وكذلك المتقدمين بمعاملات التجنس أيضاً ممن لم يبت بأمرهم) والمقصود بهم العراقيون من التابعية الإيرانية كما نص القرار على الاحتفاظ بالشباب الذين تتراوح أعمارهم من 18-28 سنة والاحتفاظ بهم في مواقف المحافظات إلى إشعار آخر كما أكد القرار على فتح النار على من يحاول العودة إلى الأراضي العراقية من المسفرين والذين جرى إلقائهم قرب الحدود الإيرانية في أوضاع بالغة السوء بعد أن نهبت ممتلكاتهم و جرى أسر أبنائهم الذين تتراوح أعمارهم بين 18-28 عاما وأخذوا كرهائن.
أما ابتكار صدام الأغرب من هذا فهو إجبار الرجال على تطليق زوجاتهم من التابعية الإيرانية مقابل مبلغ قدره 4000 دينار إذا كان عسكرياً و2500 دينار إذا كان مدنياً في حال طلاق زوجته أو في حال تسفيرها إلى خارج القطر وقد اشترط هذا النظام من أجل منح المبلغ المشار إليه ثبوت حالة الطلاق أو التسفير بتأييد من الجهات الرسمية المختصة وإجراء عقد زواج جديد من عراقية كما ألزم الشخص الذي استفاد من قرار مجلس قيادة الثورة أعلاه بعدم الزواج ثانية من إيرانية وفي حالة زواجه يسترد منه كافة المبلغ!!.
الأبعاد الراهنة لمأساة الكرد الفيليين
يسعى الأكراد الفيليون الآن وبعد سقوط نظام صدام لاستعادة أموالهم وممتلكاتهم وبيوتهم التي يسكنها الآن البعثيون من بقايا النظام البائد كما صادر النظام كافة وثائقهم الثبوتية حين قام بتسفيرهم وبناء على ذلك لا يمكن لأي منهم المطالبة بأي شيء ولا حتى بحق المواطنة... كما أن أجيالا قد ولدت في المهجر (خاصة إيران) حيث يفتقدون إلى العيش الكريم والرعاية الصحية والتعليم والثقافة أما المشكلة الأهم التي تواجه هؤلاء الآن فهي إثبات جنسيتهم ليتسنى لهم ممارسة حقوقهم السياسية التي حرموا منها طيلة العقود الماضية.
وأخيرا فقد أعلن مجموعة من الكرد الفيليين تأسيس كيانات سياسية خاصة بهم للاضطلاع بمهمة تجميع صفوفهم ورصها وتوحيد كلمتهم للدفاع عن حقوقهم وتمثيلهم في كافة المواقع والمجالات أسوة بباقي مكونات وشرائح المجتمع العراقي. ولا زال صندوق النظام الصدامي يكشف لنا كل يوم عن مزيد من المفاجآت والغرائب.[1]
ئەم بابەتە بەزمانی (عربي) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
دون هذا السجل بلغة (عربي)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
ئەم بابەتە 438 جار بینراوە
سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | کوردیی ناوەڕاست | shafaq.com
بابەتە پەیوەستکراوەکان: 5
پۆل: کورتەباس
زمانی بابەت: عربي
ڕۆژی دەرچوون: 17-05-2017
پەڕتووک - کوورتەباس: مێژوو
جۆری دۆکومێنت: زمانی یەکەم
جۆری وەشان: دیجیتاڵ
زمان - شێوەزار: عەرەبی
تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
کوالیتیی بابەت: 98%
98%
 30%-39%
خراپ
 40%-49%
خراپ
 50%-59%
خراپ نییە
 60%-69%
باش
 70%-79%
زۆر باشە
 80%-89%
زۆر باشە
 90%-99%
نایاب
98%
ئەم بابەتە لەلایەن: ( هەژار کامەلا )ەوە لە: 09-07-2022 تۆمارکراوە
ئەم بابەتە لەلایەن: ( زریان عەلی )ەوە لە: 10-07-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: ( زریان عەلی )ەوە لە: 09-07-2022 باشترکراوە
گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە
ناونیشانی بابەت
ئەم بابەتە بەپێی ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
ئەم بابەتە 438 جار بینراوە
فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن ناوی تۆمارکار
فایلی وێنە 1.0.194 KB 09-07-2022 هەژار کامەلاهـ.ک.

ڕۆژەڤ
ئیحسان نوری پاشا
ساڵی 1893 لە شاری بەدلیسی باکووری کوردستان، هاتۆتەژیانەوە، سەربەهۆزی جبرانلۆیە.
لە25-03-1976، ئیحسان نووری پاشا کۆچی دوای کرد، ئەوەش پاش پتر لە 46 ساڵ دەربەدەری و دوورکەوتنەوە لە کوردستان.
ئیحسان نووری پاشا تێکۆشەری ناوداری کورد، لە تارانی پایتەختی ئێران کۆچی دوای کرد، پاش ئەوەی لە18ی ئاداری ئەو ساڵەدا لە یەکێک لە شەقامەکانی تارانی پایتەختدا بەهۆی مۆتۆڕسکیلێکەوە لێدراوە، لە ئەنجامدا بەسەختی بریندار بووە، پاش ئەوەی ماوەی هەفتەیەک لە نەخۆشخانە ماوەتەوە، کۆچی دوایی کردووە.
تەرمی ئەو تێکۆشەرە مەز
ئیحسان نوری پاشا
مینۆڕسکی
ڤلادمیر فیودورڤیچ مینورسکی کوردناسی ڕووسی لە ڕوژی 5 ی شواتی 1877 لە کورچێڤا دایک بووە و لە ڕوژی 25 ی مارسی 1966 گیانی لەدەست دایە، لە ساڵی 1900 لە زانکوی موسکو ی بەشی یاسا دەرچووە و لە ساڵی 1903 دەرچووی پەیمانگەی لازارێڤ پشکی زمانەکانی ڕوژهەلات بووە، لە ساڵی 1902 هاتوتەوە بو ئێران و چەندین لێکولین ئەنجامدان لەسەر ئەهلی حەق، ڕولێکی گرنگ هەبوو بو مۆرکردنی ئاشتینامەکانی ڤێرسل و تریانون.[1]
مینۆڕسکی
مەلا کەریمی فیدایی
لە بنەماڵەیەکی هەژاردا لاوێکی وەرزێڕ بە ناوی سمایل و هاوسەری خۆشەویستی بە ناوی ئامان، دڵیان بە لەدایکبوونی کۆرپەیەک شاد و ماڵیان ئاوەدان بۆوە. ناویان نا کەریم، چونکە ئەو منداڵەیان بە بەخشش و دیارییەک دەزانی لەلایەن خوداوە. سمایلی نەخوێندەوار بە ئاوات بوو کەریم-ی بچکۆلە، پێ هەڵگرێ و خوێندەوار بێ و بۆ ڕێگەی تاریکی ژینی پاشەڕۆژ چرای زانستی بە دەستەوە بێ. کەریم لە تەمەنی حەوت ساڵی پێی نایە خوێندن؛ پێی نایە ڕێگایەک کە هەژدە ساڵ درێژەی هەبوو. لە ماوەی ئەو هەژدە ساڵەدا، بە دابی فەقێیەتی لە کوردستاندا،
مەلا کەریمی فیدایی
کوڕەکەچەڵ لە فۆلکلۆری کوردیدا
ناونیشانی پەڕتووک: کوڕەکەچەڵ لە فۆلکلۆری کوردیدا
ناوی نووسەر: ڕێبوار جەمال سەگرمە
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای چاپ و پەخش: سەردەم
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم
‏‎‏باسی پەڕتووک
ئەم توێژینەوەیە شۆڕ بووەتەوە بۆ ناو لقەکانی ئەدەبیاتی فۆلکلۆر، توێژەر سەرەتا کاری کۆکردنەوەی لەسەر بابەتی کوڕەکەچەڵ لە هەموو شێوەزارەکانی زمانی کوردیدا ئەنجامداوە و بەشێوەیەکی زانستی تۆماری کردوون و لەفەوتان ڕزگاری کردوون، پاشان بەپێی بابەت بۆ ناو لقەکانی ئەدەبی فۆلکلۆری دابەشی کردوون و شیکردنەوە و لێکدانەوەی
کوڕەکەچەڵ لە فۆلکلۆری کوردیدا
هەڵسەنگاندنێک بۆ پەڕتووکی ڕێنووسی کوردی لە ڕوانگەی زمانەوانییەوە
سوداد ڕەسووڵ
ڕێنووسی کوردی لە ڕوانگەی زمانەوانییەوە
پەڕتووکێکی گرنگ لەبارەی ڕێنووسی کوردی، پێویستە هەموو ئەوانەی کە سەروکاریان لەگەڵ ڕێنووسی کوردیدا هەیە بیخوێننەوە. لەم پەڕتووکە کۆمەڵێک پرسی ڕێنووس خراونەتە بەر باس و لێکۆڵینەوە، و بەشێوەیەکی زانستییانەش چارەسەریان بۆ خراوەتە ڕوو. ئەم پەڕتووکە لە نووسینی دوکتۆر وریا عومەر ئەمینە، کە پڕۆفیسۆری زمانی کوردییە و خاوەنی کۆمەڵێک پەڕتووکی بەهادارە، لە بوارەکانی ڕێزمان و دەنگسازی و وشەسازی و ڕێنووس. ئەم پەڕتووکە کۆمەڵە توێژینەوە و وتارێکی لە خۆگرتوو
هەڵسەنگاندنێک بۆ پەڕتووکی ڕێنووسی کوردی لە ڕوانگەی زمانەوانییەوە
بابەتی نوێ
فاتیمە قادر مەحمود
ناو: فاتیمە
ناوی باوک: قادر مەحمود
ڕۆژی کۆچی دوایی: 25-03-2023
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی
فاتیمە قادر، دایکی لاهور شێخ جەنگی و ئاراس شێخ جەنگی وە خێزانی شێخ جەنگی شێخ حیس
فاتیمە قادر مەحمود
مرۆڤ؛ زانایی و ئاگایی
ناونیشانی پەڕتووک: مرۆڤ؛ زانایی و ئاگایی
ناوی نووسەر:ژیرۆ زاگرۆس
دەزگای چاپ: ئەلەکترۆنی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
مرۆڤ؛ زانایی و ئاگایی
چریکە عەبەڕەش
ناو: چریکە
نازناو: عەبەڕەش
ساڵی لەدایکبوون: 1987
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
ژیاننامە
چریکە عەبەڕەش، لە ساڵی 1987 لە شاری سلێمانی لەدایک بووە، دەرچووی پەیمانگای هونەرە جوانەکان سلێمانی، بەشی شانۆیە
چریکە عەبەڕەش
سیڤەرنامە - وەشانی 1
ناونیشانی پەڕتووک: سیڤەرنامە
تایبەتە بەو بابەتانەی کە ڕێکخراوی کوردیپێدیا پەیوەندیدار بە ڕێککەوتننامەی سیڤەر، ئەرشیڤی کردوون.
ئەم بایندەرە، سەرئەنجامی کاری بەردەوامی چەند ساڵەی ئەرشیڤوانانی کوردیپێد
سیڤەرنامە - وەشانی 1
گردی مۆزان
ناوی شوێنەوار: گردی مۆزان

گردی مۆزان لە ڕۆژئاوای کوردستان، پایتەختی شارستانییەتی هووری

گردی مۆزان، هەمان شاری دێرینی ئۆرکێشە کە ئێستا لە نزیک شاری عامودێ لە ڕۆژاوای کوردستان هەڵکەوتووە. هەروەها
گردی مۆزان
پەنجاوهەشت
ناونیشانی پەڕتووک: پەنجا و هەشت
ناوی نووسەر: مەحموود نەجمەدین
شوێنی چاپ: سەقز
چاپخانە: چاپەمەنی خانی
ساڵی چاپ: 2020 [1]
پەنجاوهەشت
دنیا سێ پیتە
ناونیشانی پەڕتووک: دنیا سێ پیتە
ناوی نووسەر: مەحموود نەجمەدین
شوێنی چاپ: سەقز
چاپخانە: چاپەمەنی خانی
ساڵی چاپ: 2020 [1]
دنیا سێ پیتە
پرۆفیسۆر دکتۆر حەسەن شێخ خالید موفتی
ناو:حەسەن
نازناو: پرۆفیسۆر دکتۆر حەسەن شێخ خالید موفتی
ناوی باوک: شێخ خالید
ڕۆژی لەدایکبوون: 04-10-1972
شوێنی لەدایکبوون: هەلەبجە
[1]
ژیاننامە
پرۆفیسۆر دکتۆر حەسەن شێخ خالید موفتی
دێری رەبان هورمزد لە ئەلقووش
ناوی شوێنەوار: دێری ڕەبان هورمزد لە ئەلقووش

دێری ڕەبان هورمزد دێرێکی کۆن و مێژووییە لە شارەدێی ئەلقووش و دەشتی نەینەوا، کە نزیکەی 30 کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی شاری دھۆک و 3 کم لە باکووری ڕۆژهەڵاتی شارۆ
دێری رەبان هورمزد لە ئەلقووش
مامۆستا شێخ خاليد شێخ موستەفاى موفتى
ناو: شێخ خاليد
نازناو: مامۆستا شێخ خاليدى موفتی هەڵەبجە
ناوی باوک: شێخ موستەفا
ڕۆژی لەدایکبوون: 19-09-1926
ڕۆژی کۆچی دوایی: 28-08-2004
شوێنی لەدایکبوون: هەڵەبجە
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی
[1]
مامۆستا شێخ خاليد شێخ موستەفاى موفتى
ئارابخوێن
ناونیشانی پەڕتووک: ئارابخوێن
ناوی نووسەر: مەحموود نەجمەدین
شوێنی چاپ: سەقز
چاپخانە: ناوەندی چاپەمەنی خانی
ساڵی چاپ: 2023 [1]

محەمەد کەریم
ڕۆمانی ئارابخوێن کە تازەترین ڕۆمانی نووسەری گەنج و دا
ئارابخوێن
مۆڵەتی شوفێریی دوو چەرخە (پایسکیل) لە کۆماری کوردستان (مەھاباد) ساڵی 1946
شوێن: مەهاباد
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1946
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (مۆڵەتی شوفێریی دوو چەرخە)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
مۆڵەتی شوفێریی دوو چەرخە (پایسکیل) لە کۆماری کوردستان (مەھاباد) ساڵی 1946
وێنەکانی ئاهەنگی نەورۆز لە گردی مامەیارە 20-03-2023
شوێن: سلێمانی - گردی مامەیارە
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 20-03-2023
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: نەناسراون
ناوی وێنەگر: هەرێم سان [1]
بڕوانە فایلی پەیوەندیدار
وێنەکانی ئاهەنگی نەورۆز لە گردی مامەیارە 20-03-2023
کەشکۆڵی پێشمەرگایەتیم
ناونیشانی پەڕتووک: کەشکۆڵی پێشمەرگایەتیم
ناوی نووسەر: تاهیر قاسمی
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
کەشکۆڵی پێشمەرگایەتیم
کامیل مەلا ڕەحیم
ناو: کامیل
ناوی باوک: مەلا ڕەحیم
ساڵی کۆچی دوایی: پاییزی ساڵی 2001
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی

ژیاننامە
پێشمەرگەی تیپی 31ی سلێمانی ی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە،
کامیل مەلا ڕەحیم
کورەخانەی مەهاباد ساڵی 1956
شوێن: مەهاباد
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1956
وێنەکە: (کورەخانە)
ناوی وێنەگر: ئەرشیڤی عەبدوڵڵا سەمەدی[1]
کورەخانەی مەهاباد ساڵی 1956
مەملەکەتی شەیتان؛ بەرگی 04
ناونیشانی پەڕتووک: مەملەکەتی شەیتان بەرگی چوارەم
ناوی نووسەر: ماکوان کەریم
دەزگای پەخش: حاجی قادری کۆیی
ساڵی چاپ: 2023
ژمارەی چاپ: چاپی حەوتەم [1]
مەملەکەتی شەیتان؛ بەرگی 04
ئەڵماس و خۆڵەمێش؛ میخائیل باختین لە گفتوگۆیەکدا
ناونیشانی پەڕتووک: ئەڵماس و خۆڵەمێش؛ میخائیل باختین لە گفتوگۆیەکدا
ناوی نووسەر: ڤیکتۆر دوڤاکین
ناوی وەرگێڕ: بورهان عەتار
وەرگێڕان لە زمانی: ڕووسی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: سەردەم
ساڵی چاپ:
ئەڵماس و خۆڵەمێش؛ میخائیل باختین لە گفتوگۆیەکدا
سردێ بارەموسێ - سرد
سرد:
سردێ بارەموسێ. (سرد) ناوی ئەو پردەی شاخی بارەموسێی (دۆڵی ڕوستێ)یە، کە هەر بۆخۆی پردیکی بەردینە لە دۆڵەکە بۆ بارەموس هەڵدەگەڕێ. پردەبەردینیش ناوێکە و هەیە، بەڵام دەکرێ هەر پردێکی بەردینی گەورە پێ
سردێ بارەموسێ - سرد
سەرەتایەک لەسەر وزە نوێبووەکان
ناونیشانی پەڕتووک: سەرەتایەک لەسەر وزە نوێبووەکان
ناوی نووسەر: هۆشیار عەزیز بەکر
ساڵی چاپ: 2015
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
سەرەتایەک لەسەر وزە نوێبووەکان
عەلی شادمان
ناو: محەمەد عەلی
نازناو: شادمان
ڕۆژی لەدایکبوون: 24-11-1996
شوێنی لەدایکبوون: ئیلام
ژیاننامە
محەمەد عەلی شادمان ناسراو بە (عەلی شادمان) ، لە ڕۆژی 24-11-1996 لە شاری ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەد
عەلی شادمان
خەڵەف عەبد ئەحمەد جوعانی - خلف عبد احمد الجوعاني
ناو: خەڵەف
نازناو: جوعانی
ناوی باوک: عەبد ئەحمەد
ساڵی لەدایکبوون: 1951
ڕۆژی کۆچی دوایی: 08-03-1991
شوێنی لەدایکبوون: ئەنبار (حدیثە )
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی - ئەمنە سوورەکە

ژیاننامە
عەق
خەڵەف عەبد ئەحمەد جوعانی - خلف عبد احمد الجوعاني
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی سواری)
شوێن: مەهاباد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 2011
وێنەکە: (کڵاوی پیاوانەی مەهاباد/سەرکڵاوەی سواری)
ناوی وێنەگر: عەبدوڵڵا سەمەدی[1]

تێبینی: دەوری ئەم کڵاوە لە کاتی سواری دادەکێشرێ و سەر و مل دادەپۆ
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی سواری)
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی گوڵینگەدار)
شوێن: مەهاباد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 2011
وێنەکە: (کڵاوی پیاوانەی مەهاباد/سەرکڵاوەی گوڵینگەدار)
ناوی وێنەگر: عەبدوڵڵا سەمەدی[1]
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی گوڵینگەدار)
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی لاسکدار)
شوێن: مەهاباد
ڕۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 2011
وێنەکە: (کڵاوی پیاوانەی مەهاباد/سەرکڵاوەی لاسکدار)
ناوی وێنەگر: عەبدوڵڵا سەمەدی[1]
کڵاوی پیاوانەی مەهاباد (سەرکڵاوەی لاسکدار)
ئامار
بابەت 437,196
وێنە 90,024
پەڕتووک PDF 16,323
فایلی پەیوەندیدار 73,555
ڤیدیۆ 527
میوانی ئامادە 57
ئەمڕۆ 34,882
ڕاپرسی
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی ڕێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم ڕاپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
   ڕاپرسی دەربارەی ڕێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!

Kurdipedia.org (2008 - 2023) version: 15.03
| پەیوەندی | CSS3 | HTML5

| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.563 چرکە!