دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست (# 250,331)
Kurmancî - Kurdîy Serû (# 58,100)
English (# 3,308)
کرمانجی - کوردیی سەروو (# 5,175)
هەورامی (# 62,101)
لەکی (# 39)
عربي (# 12,244)
Kurdîy Nawerast - Latînî (# 1,154)
فارسی (# 2,632)
Türkçe (# 2,351)
עברית (# 13)
Deutsch (# 647)
Ελληνική (# 13)
Française (# 291)
Svenska (# 57)
Español (# 34)
Italiano (# 38)
Nederlands (# 127)
日本人 (# 18)
Fins (# 11)
中国的 (# 11)
Norsk (# 14)
Pусский (# 807)
Հայերեն (# 10)
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🏠 | 📧 | دەربارە! | پەڕتووکخانە | 📅 | English Menu
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📖 یانەکانی کەرکوک کۆنترۆڵی پاڵەوانێتی نیشان شکاندنی کوردستان دەکەن
پاڵەوانێتی نیشان شکاندنی یانەکانی کوردستان بۆ ماوەی دوو ڕۆژ لە شاری سلێمانی بەڕێوەچوو، کە تێیدا 60 یاریزان لە کچان و کوڕان و 13 یانە بەشداریان تێدا کردبوو، پاڵەوانێتییەکە بۆ هەردوو جۆری تفەنگ و دەمانچ
📖 یانەکانی کەرکوک کۆنترۆڵی پاڵەوانێتی نیشان شکاندنی کوردستان دەکەن
👫 ئاتا داود
ناو: ئاتا
ناوی باوک: داود
شوێنی لەدایکبوون: دهۆک
جۆری یاری: تۆپی باسکە
یانە: یانەی وەرزشی زێرەڤانی
ژیاننامە
یاریزانێکی ئاست بەرز یاریزانی تۆپی باسکەیە لە یانەی وەرزشی زێرەڤانی، یاریزانی باسکەی ع
👫 ئاتا داود
👫 دێرین بەختیار
ناو: دێرین
ناوی باوک: بەختیار
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
یانە: یانەی وەرزشی سیروانی نوێ
جۆری یاری: گۆڕەپان و مەیدان
ژیاننامە
یاریزانی گۆڕەپان و مەیدانە، توانی دوو پلەی یەکەمی بۆ یانەی وەرزشی سیرو
👫 دێرین بەختیار
📖 پێنجەم فێستیڤاڵی سکی سەر بەفر لە چۆمان ئەنجام درا
پێنجەمین فێستیڤاڵی سکی سەر بەفر لە سێکانیانی بناری چیای کۆدۆ بەڕێوە چوو.
ئەم فێستیڤاڵە وەک نەریتێکی ساڵانە و لەپێناو فراوانکردنی یاری سکی و هاندانی گەشتی زستانە و بینینی ئەو دیمەنە جوانانەی سروشتی نا
📖 پێنجەم فێستیڤاڵی سکی سەر بەفر لە چۆمان ئەنجام درا
👫 سەمەد یاسین
ناو: سەمەد
ناوی باوک: یاسین
رۆژی کۆچی دوایی: 03-10-2022
شوێنی لەدایکبوون: کەرکوک
شوێنی کۆچی دوایی: کەرکوک
ژیاننامە
یاریزانی دێرینی تۆپی پێی شاری کەرکوک بوو، لە ڕێکەوتی 03-10-2022 لە شاری کەرکوک
👫 سەمەد یاسین
👫 جوانە تەیمەسی
ناو: جوانە
نازناو: تەیمەسی
شوێنی لەدایکبوون: سنە
ژیاننامە
کچە ڕۆژنامەنوسێکی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە، ئەندامی کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە، چالاکی مافەکانی ژنانە و چەندین وتار و نووسینی لە
👫 جوانە تەیمەسی
📕 ململانێی ڕووسیا و ئەمریکا لە چوارچێوەی قەیرانی ئۆکرانیادا
ناونیشانی پەڕتووک: ململانێی ڕووسیا و ئەمریکا لە چوارچیوەی قەیرانی ئۆکرانیادا
ناوی نووسەر: سوارە شاکەلی
شوێنی چاپ: سلێمانی
چاپخانە: چوارچرا
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: یەکەم

ئەم کورتە باسە ئاماد
📕 ململانێی ڕووسیا و ئەمریکا لە چوارچێوەی قەیرانی ئۆکرانیادا
📖 بەشی ڕۆشنبیریی منداڵانی سلێمانی پاڵەوانێتییەکی وەرزشی ڕێکخست
بابەت: وەرزشی
لە کاروچالاکییە بەردەوامەکانیدا بەشی ڕۆشنبیریی منداڵانی سلێمانی بە هاوکاری تیپی وەرزشی چوارچرا پاڵەوانێتی فوتساڵی تۆپی پێی بچووک بۆ چوار تیپی منداڵانی تەمەن (12-10) ساڵ ڕێکخست.
تیپەکان
📖 بەشی ڕۆشنبیریی منداڵانی سلێمانی پاڵەوانێتییەکی وەرزشی ڕێکخست
📕 مەتەڵی کوردەواری
ناونیشانی پەڕتووک: مەتەڵی کوردەواری
ناوی نووسەر: حەمەڕەشید حەسەن بەگ مێشەرۆ
چاپخانە: گەنج
ساڵی چاپ: 2012
ژمارەی چاپ: یەکەم [1]
📕 مەتەڵی کوردەواری
📕 ئەو نامانەی لەدڵ خنکان
ناونیشانی پەڕتووک: ئەو نامانەی لەدڵ خنکان
ناوی نووسەر: سیا چیا
چاپخانە: چاپی ئەلکترۆنی
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
📕 ئەو نامانەی لەدڵ خنکان
🔤 تەپڵی گوش
جۆری وشە: ناو
واتا:
کوردی: پەردەی گوێ
(پۆسی تەپڵی گۆش نەم کێشان کەم کەم) مەولەوی
فارسی: پرده گوش (هەنبانە بۆرینە) [1]

پەردەی گوێ: (فەرهەنگی ڕێژگە)
کوردی: پەردەیەک کە دەنگ دەیلەرێنێ.
فارسی: ص
🔤 تەپڵی گوش
🎵 فیلمی سینەمایی تارمایی جەنگی پێشوو
ناوی فیلم: تارمایی جەنگی پێشوو
دەرهێنەر: هاوڕێ مستەفا
بەرهەمهێنەر: جەبار محەممەد
نووسین: پشتیوان حەسەن خاوێی - هاوڕێ مستەفا
چەشنی فیلم: ئەکشن - دراما
مۆسیقا: ئاکۆ عەزیز عینایەت
دەستکاری: ئاوات ع
🎵 فیلمی سینەمایی تارمایی جەنگی پێشوو
📕 مێشکی فزووڵ!
ناونیشانی پەڕتووک: مێشکی فزووڵ!
بە من چی! بە تۆ چی! بە ئێمە چی!
ناوی نووسەر: د. عەلی شەمیسا
ناوی وەرگێڕ: زریان مەحمود
ساڵی چاپ: 2022
[1]
📕 مێشکی فزووڵ!
📕 ڕاستییەک دەربارەی گزیکردن
ناونیشانی پەڕتووک: ڕاستییەک دەربارەی گزیکردن
ناوی نووسەر: دان ئاریلی
ناوی وەرگێڕ: سامان عەبدوڵڵا
ساڵی چاپ: 2022
[1]
📕 ڕاستییەک دەربارەی گزیکردن
📕 ڕاستییەکان دەربارەی؛ دۆناودۆن و هەستی شەشەم
ناونیشانی پەڕتووک: ڕاستییەکان دەربارەی؛ دۆناودۆن و هەستی شەشەم
ناوی نووسەر: د. کەمال عوسمان بەگ
ناوی وەرگێڕ: دڵسۆز عومەر
ساڵی چاپ: 2022
[1]
📕 ڕاستییەکان دەربارەی؛ دۆناودۆن و هەستی شەشەم
📕 موعجیزەی زیادکردن لە بە بازاڕکردنی تۆڕیدا
ناونیشانی پەڕتووک: موعجیزەی زیادکردن لە بە بازاڕکردنی تۆڕیدا
ناوی نووسەر: مەسعود لەعلی
ناوی وەرگێڕ: سامان عەبدوڵڵا
ساڵی چاپ: 2022
[1]
📕 موعجیزەی زیادکردن لە بە بازاڕکردنی تۆڕیدا
📕 بیانووگرتن قەدەغەیە
ناونیشانی پەڕتووک: بیانووگرتن قەدەغەیە
ناوی نووسەر: برایان تریسی
ناوی وەرگێڕ: سامان عەبدوڵڵا
ساڵی چاپ: 2022
[1]
📕 بیانووگرتن قەدەغەیە
📕 هونەری ڕووخسارناسی
ناونیشانی پەڕتووک: هونەری ڕووخسارناسی
ناوی نووسەر: بۆی لافایت دومێنت
ناوی وەرگێڕ: سامان عەبدوڵڵا
ساڵی چاپ: 2022
[1]
📕 هونەری ڕووخسارناسی
📕 تانگ فۆ؛ شێوازی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ کەسە ئاڵۆزەکاندا
ناونیشانی پەڕتووک: تانگ فۆ؛ شێوازی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ کەسە ئاڵۆزەکاندا
ناوی نووسەر: سام هۆرن
ناوی وەرگێڕ: سامان عەبدوڵڵا
ساڵی چاپ: 2022
[1]
📕 تانگ فۆ؛ شێوازی ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ کەسە ئاڵۆزەکاندا
👫 ناگەهان ئاکارسەل
ناو: ناگەهان
نازناو: ئاکارسەل
رۆژی کۆچی دوایی: 04-10-2022
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی
ژیاننامە
ناگەهان ئاکارسەل سەر لە بەیانی 04-10-2022، لە گەڕەکی بەختیاری شاری سلێمانی دەستڕێژی گوللەی لێکرا و دە
👫 ناگەهان ئاکارسەل
📕 محەمەد سادق شەرەفکەندی، ژیان و تێکۆشانی سیاسیی
ناونیشانی پەڕتووک: محەمەد سادق شەرەفکەندی، ژیان و تێکۆشانی سیاسیی (1938-1992)
ناوی نووسەر: هۆشمەند عەلی مەحمود حەمەد
شوێنی چاپ: زانکۆی کۆیە
ساڵی چاپ: 2015[1]
📕 محەمەد سادق شەرەفکەندی، ژیان و تێکۆشانی سیاسیی
📕 غەنی بلوریان ژیان و تێکۆشانی سیاسی
ناونیشانی پەڕتووک: غەنی بلوریان ژیان و تێکۆشانی سیاسی (1924-2011)
ناوی نووسەر: هۆشمەند عەلی مەحمود حەمەد
شوێنی چاپ: هەولێر
چاپخانە: چاپخانەی حاجی هاشم
ساڵی چاپ: 2015[1]
📕 غەنی بلوریان ژیان و تێکۆشانی سیاسی
📕 تورکیا لەماوەی فەرمانڕەوایەتی عیصمەت ئینۆنۆدا 1938-1950
ناونیشانی پەڕتووک: تورکیا لەماوەی فەرمانڕەوایەتی عیصمەت ئینۆنۆدا 1938-1950، لێکۆڵینەوەیەکی مێژوویی لە بارودۆخی سیاسی و ئابوری و کۆمەڵایەتی.
ناوی نووسەر: هۆشمەند عەلی مەحمود حەمەد
شوێنی چاپ: زانکۆی ک
📕 تورکیا لەماوەی فەرمانڕەوایەتی عیصمەت ئینۆنۆدا 1938-1950
📕 واتای کاریگەری لە بواری ڕاگەیاندندا
ناونیشان:واتای کاریگەری لە بواری ڕاگەیاندندا - لێکۆڵینەوەیەکی سیمانتیکی و پراگماتیکیە
نووسەر: پ. ی. د. عەبدولواحید موشیر دزەیی
شوێن: کۆلێجی ئاداب- زانکۆی سەڵاحەدین
ساڵ: 2004
لاپەڕە: 153ل (نامەی
📕 واتای کاریگەری لە بواری ڕاگەیاندندا
📕 پێکهاتنی ئاخاوتن لە زاری هەولێردا
ناونیشان:پێکهاتنی ئاخاوتن لە زاری هەوڵێردا
نووسەر: پ. ی. د. عەبدولواحید موشیر دزەیی
شوێنی چاپ: هەولێر
ساڵی چاپ: 1999
ژمارەی چاپ: یەکەم
شوێن: کۆلێجی ئاداب- زانکۆی سەڵاحەدین
لاپەڕە: 82ل (نامەی
📕 پێکهاتنی ئاخاوتن لە زاری هەولێردا
ئاگاداری: کوردیپێدیا لە چەند کاتژمێری داهاتوو بە دیزاینێکی نوێوە دێتەوە خزمەتکردنتان.. بۆ ئەو مەبەستە بۆ ماوەیەکی کورت ماڵپەڕەکە داون دەبێت!
👫 کەسایەتییەکان
جەلال تاڵەبانی
✌️ شەهیدان
میلاد پورساحێب
✌️ شەهیدان
هاجەر زەرگە
✌️ شەهیدان
رەیحانە کەنعانی
👫 کەسایەتییەکان
ناگەهان ئاکارسەل
📖 Kurdistan di salên şerê Qrîmê da -1 | پۆل: کورتەباس | 🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû
⠪ بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🏁 وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️

Kurdistan di salên şerê Qrîmê da -1
Kurdistan di salên şerê Qrîmê da -1
Rêvebirê bernameyê û wergera ji rûsî: Têmûrê Xelîl

Me di 56 bernameyên xwe yên berê da perçeyên ji berhemên zanyarî yên kurdzanên mezin bi wergera kurdî dane. Wek ji pirtûka kurdzan P. Avêryanov ”Kurd di dema şerên Rûsîyayê bi Farizistanê û Tirkîyê ra (di sedsala XIX da)”, ku sala 1900î bi rûsî çap bûye, berhema zanyarî ya bi sernavê “Kurdistana Nû”, ku çend kurdzanên navdar bi serokatîya akademîsyen Şekroyê Xudo nivîsîne û bi rûsî çap kirine, ji 3 cildeyên berhemên zanyarî yên kurdzanê mezin, profêsor M. Lazarev, ku bi rûsî çap bûne.
Xwendevanên delal, em ji rêzenivîsa ”Berhemên kurdzanên me” vê carê ji pirtûka profêsor N. A. Xalfîn a bi sernavê ”Têkoşîn ji bo Kurdistanê” beşa pêşin a bi sernavê ”Kurdistan di salên şerê Qrîmê da” raberî we dikin. Ev pirtûka zanyarî sala 1963an li Moskvayê çap bûye.
Piranîya van berhemên giranbuha heta îro jî bi kurdî çap nebûne, lê min ew wergerandine kurdî.

Berhemên kurdzanên me – 57
Di dema Şerê Qrîmê da danûsitandinên kurda bi Rûsîyayê ra zêdetir bûn, û herwiha şerkerîya dijî Tirkîyê li navçeyên Kurdistanê yên cihê-cihê da xurttir bûn. Pareke derebegên kurda bi nûnerên hukumeta padşatîyê ra ketine nava pêwendîya. Çend serekên kurda bala xwe dane rewşa sazbûyî û dîtin ku Împêratorîya Osmanîyê piranîya hêza xwe daye şerên li Qrîmê, Balkana û Pişkavkazê, ji ber wê jî bi her awayî hewil didan, ku serxwebûna xwe mehkem bikin. Lê hinek serbaz û derebegên kurda, ku erdê wan nêzîkî cîyê şêr lê dibû bû, bin zordayîna hukumeta Tirkîyê da piştgirîya Împêratorîya Osmanîyê kirin.
Gava qewmandinên di nava şêr da dihatine guhastinê, anegorî wê jî daxaz û fikrên serokatîya derebegên kurda jî dihatine guhastinê.
Eskerên Rûsîyayê çiqasî diketine kûraya Împêratorîya Osmanîyê, xwesma pey şerê Kurukdarîyê, ku Rûsîya 5ê tebaxê sala 1854a wî şerî da bi ser ket, di nava serekên kurda da diha zef kes peyda dibûn, ku dixwestin bi rûsa ra bidin û bistînin.
Ev yek bi dilê dîwana rûsa bû. Wana seba xatirê parastina pişta eskerên xwe, dixwestin danûsitandinên dostanîyê bi kurda ra bidne qewînkirinê.
Ew yek roleke sîyasî ya giring lîst, ku ji kurdên Rûsîyayê du alayên siyarîya hatine amadekirinê û ew tevî şêr bûn,- yek bi serokatîya serbaz Cefer axa û yek jî bi serokatîya Ahmed axa. Ew alayî (di her yekê da 500 siyarî) di nav ordîya Rûsîyayê da bi mêrxasî şer kirin. Bona hevraxeberdanên bi kurda ra û derbazkirina propogandayê di nav wan da bi taybetî xebatkarê eskerîyê-sîyasîyê yê bi nav û deng, serhing M. T. Lorîs-Mêlîkov hatibû hilbijartinê. Ewî pêşnîyar kir, ku serokatîya kurda bi dayîna hedaya û rutbên zabitîyê va bînine hêla Rûsîyayê. Çend zabit û karmendên navdar yên welîxana Kavkazê jî (ji bo nimûne, serhing Bartolomêy, rotmîstr Popko û yên mayîn) ser wê bawerîyê bûn û derdiketine dijî wan kesan, yên ku dixwestin li Kurdistanê sîyaseta têrorê derbaz bikin (derheqa vê yekê da – li jêrê).
Di destpêka şêr da dîwana padşatîyê bi serokekî kurda yê bi nav û deng Qasim xan ra kete nava pêwendîya. Serleşkerê ordîya Rûsîyayê li ser tixûbê Kavkazê-Tirkîyê gênêral Bêbûtov derheqa Qasim xan da digot, ku ew “li wilayeta Qersê serokê herî bi aqil û jêhatî ye”, yê ku “bi zoraya hêza eşîra xwe û kevintirînbûna malbeta xwe ne tenê di nav hemû eşîrên cînar da, lê herwiha di nav hemû binecîyên wilayetê da xwedîyê qedir û sîyaneteke mezin e” (1).
Di destpêka meha çirîya paşin sala 1854a li gundê Qizil-Kilîse, ku nêzîkî Alêksandropolê ye, Lorîs-Mêlîkov rastî Qasim xan hat. Dema hevraxeberdana Qasim xan soz da “tewqê” (eleqa) xwe ji Tirkîyê bibire û ne tenê kurdên bin hukumê xwe, lê hemû kurdên wilayetên Şûregelê û Qaqizmanê jî bîne alîyê Rûsîyayê. Ewî soz da eskerên kurda yên siyarî (800-1000 siyarî) amade bike û rê veke bona eskerên rûs serbest û arxayîn derbazî tabîyên dijmin bin.
Kefîltîya (garantî) dayîna perê mezin û herwiha,- dema êrîşkirina tirka,- dayîna alîkarîya çek û rihala dane Qasim xan. Bilî wê, gerekê hukumeta padşatîyê rutbekî usa bida wî, ku li ordîya Tirkîyê ya wî hebû û herwiha maf û “mecalên usa bide wî, ku nava kurda da navê wî wek navê bavê wîyî rehmetî Huseyn axa bûya”(2).
Bi bawerîya Bêbûtov, kemala lihevkirina bi Qasim xan ra gelekî giring bû, ji ber ku ewê firsend dida ne tenê bi hêzeke biçûk va axa zevtkirî bin destê xweda xweykin, lê herwiha em bi hêvî dikirin, ku serekên kurda yên mayîn jî wê çav bidne wî. Dema Împêratorîya Rûsîyayê şêr da bi ser keve, kurd wê jê ra amin bin,- Bêbûtov bi bawerî got.
Hema pey hevraxeberdanên bi Qasim xan ra binecîyên gundên Zirçîyê, Ubnîyê, Tîgorê, Mewronê, Ekrakê, Pîvikê û yên mayîn bi destî nûnerên ku şandibûne Alêksandropolê elam kirin, ku ew wetendaşîya Rûsîyayê qebûl dikin. Bêbûtov ser wê bawerîyê bû, ku bi tevgelîya Qasim xan “hemû binecîyên ji tixûbên me bigre hetanî Qaqizmanê wê bi şîrhelalî piştgirîya me bikin”(3).
Dîwana padşatîyê kir-pîva, ev hemû tişt da ber hesêb û rutbê serhingê ordîya Rûsîyayê da “serekê malbeta eşîretên wilayeta Qersê” Qasim xan. Lê Qasim xan bi lez ne diket eşkere derkeve dijî Împêratorîya Osmanîyê û li bendê bû çika qewimandin çawa pêşda diçin. Dawî, ew “ji tirka yan ne bû” (ji tirka ne qetîya) û bi pêşnîyarîya serleşkerê ordîya Kavkazê gênêral N. N. Mûravyov, ku sala 1855a kete li ser wê qulixê, ji Qasim xan “rutbê sitandî rakirin”(4).
Lê armanca sereke hatibû destanînê: gelek kurdên ne tenê wilayeta Qersê, lê herwiha yên Bazîdê û Wanê jî tevî şerê dijî Rûsîyayê ne bûn(5). Rast e, navçeyên Kurdistanê yên mayîn da (xwesma li Roavayê) Tirkîya bi ser ket: rûyê mecalên ku hukumeta Tirkîyê bi kar anî, serekên kurda yên ku dijî Qasim xan bûn, bi desteyên xwe va di nava teşkîla ordîya tirka da derketine dijî Rûsîyayê û êrîş birine li ser navçeyên Surmelîyê û Axalkelekê, ku di nav axa Pişkavkazê da bûn(6). Hukumeta padşatîyê wek ku bi Qasim xan ra, dicedand wan kurda jî ji şêr dûr bixe, yên ku derbazî alîyê ordîya tirka bûbûn. Serekê alaya Êrîvanê bangî serek û serbazên eşîrên kurda dikirin, ku êrîşî li ser axa Rûsîyayê nekin û piştgirîya tirka nekin. Di nameya ji Yezdanşîr ra şandî da ber wî pêşnîyar dikirin, ku bi Împêratorîya Rûsîyayê ra dostanîyê daynin û yekîtîyê çê bikin. “Siyarîyên xwe ji hev belav bike, bihêle bira ew aşt bijîn”(7),- di wê nameyê da dihate gotinê.
Lê li Pêtêrbûrgê ne tenê dûrxistina kurda, lê hevkarîya wan bi eskerên rûsa ra dixwestin. Wek ku wezîrê parastinê Dolgorûkov 6ê nîsanê sala 1855a ji serleşkerê ordîya Kavkazê N. N. Mûravyov ra nivîsîye, ew yek dihate hesabkirinê wek “karê bi giringîya dereca yekemîn”. Bi fermana padşê rûsa bi xwe, ewî elam dikir, ku “emê wî çaxî bigihîjine armanca xwe, gava kurd bona piştgirîya me bi temamî dest ji hukumeta Tirkîyê bikişînin”(8). Ber Mûravyov pêşnîyar hate kirinê, ku bona vê yekê hemû firsenda bi kar bîne û ber pera nekeve.
Ev hemû tişt jî alî ne kirin, ku qumandarîya ordîya Rûsîyayê ya li pêşenîya Kavkazê ji rewşa sazbûyî karê keve.
Hema di wan dema da, ku qumandarîya Rûsîyayê qet ne hîvîyê bû, li başûra Qersê, wilayeta kurda ya Hekarîyê da serhildaneke dijî zordestîya tirka destpê bû. Navê serokê wê li serhildanê kirin – “Serhildana Yezdanşîr”. Birazîyê Bedirxan û dijminê wî yê sîyasî Yezdanşîr, wek ku dihate kivşkirinê, alî eskerên tirka kir, ku ew di şerê dijî apê wî da bi ser kevin. Pey girtin û sirgûnkirina Bedirxan ra, dîwana sultanîyê Yezdanşîr kivş kir wek hukumdarê Kurdistana Tirkîyê, lê zûtirekê tirs kete dilê tirka, ku dikare biqewime kurd careke din serî hildin, ew kirine bin hukumê paşê xwe.
Xwesma ew yek nerazîbûna kurda pêşda dianî, gava eskerên sultanîyê dihatine navçeyên Kurdistanê û de`w dikirin, ku eskerîya tirka bikin, bacê bidin û h. w. d.
Di rûyê wê yekê da, ku bi zordestî ji kurda bac hildidan û bi destî zorê esker berev dikirin ji bo ordîya tirka, di navbera eskerên Osmanîyê û binecîyên kurd da herdem pevçûn çê dibûn. Hilbet, tirk bi desteyên eskera va dihatine wan dera(9).
Danûsitandinên Yezdanşîr him bi kurda ra, him jî bi wan aşûrîya, ermenîya û gelên mayîn yên Rohilata Tirkîyê ra hebûn, ku ji tirka ne razî bûn. “Yezdanşîr, ku texmîn dikir dawîya zordestîya dîwana tirka tune,- di “Nûçeya derheqa nerazîbûna kurdên ku di navbera Mûsilê û Dîyarbekirê da dihêwirîn” da, ku ji alîyê Barêgeha sereke ya ordîya Rûsîyayê hatibû amadekirinê, dihate gotinê,- serhildana eşkere amade kir dijî Sitembolê û dixwest bi wê yekê va kurdên bin hukumê xwe ji zordestîya û zêrandinê xilas bike”(10).
Yezdanşîr û terefdarên wî bi guhdarî dîna xwe didane şerên li pêşenîya Asîya Biçûk û bendî dema destdayî bûn, ku gava Împêratorîya Osmanîyê bikeve tengasîyê, ew dijî wê serhildanê bikin.
Şerê li wê pêşenîyê bona ordîya tirka rind pêşda ne diçû. Jimara eskerên wê pirtir bûn jî, lê ew pey hev dida der (bin diket): 27ê gulanê sala 1854a di şerê li qeraxê gundê Nihostîyê, 3ê hezîranê sala 1854a di şerê ber çemê Çolikê, û dawî 17ê tîrmehê sala 1854a ber girê Çingildînê, nêzîkî Bazîdê (niha – Doxûbayazîd). Ev derdayîna axirîyê tirka ji qudûm êxist, ji ber ku ew mecbûr kir dest ji meremên xwe yên bona êrîşî li ser Êrîvanê bike, bikişîne; ew Bazîdê da teslîm bûn, li ku gelek cebirxane û xurek hebû. Alaya Êrîvanê ya bin destê Rûsîyayê da li wir şer dikir (çend dokûmênta da navê wê alaya Bazîdê derbaz dibe).
Rûyê serneketinê da ordîya Tirkîyê sala 1854a li Asîya Biçûk tu çalakî nîşan ne da. Gelên bin destê wê da ev firsend bi kar anîn bona qewînkirina şerkarîya xwe dijî zordesta. Pey teslîmbûna Bazîdê ra piranîya kurda dev ji ordîya tirka berdan û nav wê da tenê ew siyarî man, ku gundên wana rex bêlûkên eskerên Osmanîyê bûn. Dawîya sala 1854a, gava rûsa ordîya tirka ya li qeza Wanê hincirand, û çend kesên ku ji kuştinê filitîbûn ji wê mentîqê hatine derxistinê, ew kurdên mayî jî çûne malên xwe.
Di salên 1854-1855a hêzên Împêratorîya Osmanîyê li Rohilata Tirkîyê piranî li nêzîkî Erzurumê û Qersê bûn, ku bahara sala 1855a ji alîyê eskerên rûsa da hatine dorgirtinê. Li Kurdistanê şertên baş çê bûn bona kurd derkevine dijî zordestîya tirka. Ordîya sultanîyê hêvîya xwe danîbû ser çend barêgehên li bajarên mezin û li ser qereqolên, ku bin destê muxtara da bûn.
Dawîya sala 1854a, Lorîs-Mêlîkov dida kivşê, “kurda di navebra xwe da gilî dikirin derheqa nerazîbûn û neaminaya xwe hindava hukumeta Tirkîyê da…”(11).
Cêribandinên hukumetê, ku xelqê bi destî zorê bibe eskerîyê, zêdekirina heqdayîna baca û zagûnên nû, ku girêdayî şêr va dihatine qebûlkirinê, qet ne bi dilê gel bûn û hêrsa kurda xwesma wî çaxî gelekî radibû, gava eskerên tirka gundên kurda da xweserîtî dikirin. Dema Sitembolê behs sitand, ku Yezdanşîr hêzên xelqên Kurdistanê yên dijî Tirkîyê berevî ser hev kirîye, ew ji serokatîkirina navçeyên kurda yên li Rohilata Tirkîyê bi dûr xist û pey vê yekê ra destdirêjayên merivxurên Osmanîyê hîn zêdetir bûn.
Wek ku serhing Lîxûtîn dibêje, “xweserîtî, neheqî û zordestîya paşayê tirka zûtirekê bûne sebebê wê, ku ne tenê kurd, lê herwiha aşûrî jî dîtin, ku serokatîkirina serekê kurda ji bo wan diha baş e, ne ku ya paşa, ji ber wê jî rabûne dijî dewletê”(12).
Yezdanşîr dît, ku hêrsa milet gelekî rabûye ser emelên dewleta Tirkîyê li Kurdistanê, bangî terefdarên xwe kir eşkere serhildanê tevrakin. Banga wî, ku hebûna xwe ji bin destê osmanîyan derxin, ji alîyê kurdên Hekarîyê, Botanê, Moksê û wilayetên Kurdistanê yên mayîn da bi dilgermî hate qebûlkirinê. Herwaha aşûrî, ermenî û miletên mayîn yên Rohilata Tirkîyê jî gihîştine wî. Şerkarîya tevayî ya hemû miletên bindest dijî hukumetê alî serketina tevgera Yezdanşîr kir.

Çavkanî
1. Arşîva sereke ya Sovyetistanê, fond 38, pencere 30/286, cêrge 861, dokûmênt 79, belge 2. Nama Bêbûtov ji bo gênêral Rêadû ya 13-ê oktobirê sala 1854a.
2. Hema li wir, belge 4.
3. Hema li wir, belge 6.
4. Hema li wir, belge 30-33.
5. [M. Y. Olşêvskîy]. Şerê Rûsîyayê-Tirkîyê ji bo Kavkazê di salên 1853-1854 -a da. “Rûsîya kevnare”, sal 1884, hejmar 10-12, rûpel 512..
6. A. Karsêv. Malûmatî derheqa kurda da, rûpel 39.
7. P. Î. Avêryanov, Kurd di şerên Rûsîyayê bi Farizistanê û Tirkîyê ra…, rûpel 24.
8. Hema li wir, serdazêdekirina hejmara 16a, rûpel 30.
9. A. Safrastîan, Kurds and Kurdistan, p. 61.
10. Arşîva sereke ya Gurcistana Sovyet, fond 1087, dokûmênt 473, belge 1.
11. Arşîva sereke ya Gurcistana Sovyet, fond 7, dokûmênt 855, belge 8. “Zagûnên bona serokatîkirina kurda”, ku M. T. Lorîs-Mêlîkov 28-ê çirîya paşin sala 1855a amade kiribû.
12. [M. Lîxûtîn], Rûs li Tirkîya Asîyayê di salên 1854-1855a da…, rûpel 256.[1]

⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ Ev babet bi zimana (🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!

🗄 سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû | krd.riataza.com

🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 7
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️Курды в войнах России с Персией и Турцией в течение XIX столетия
📖 کورتەباس
1.👁️Kurdistan di salên şerê 80î yên sedsala 19an da – 2
2.👁️Отголоски русско-турецкой войны 1877–1878 гг. в курдском фольклоре
3.👁️ПЕРВЫЙ ГЕНЕРАЛ РУССКОЙ ИМПЕРАТОРСКОЙ АРМИИ КУРДСКОГО ПРОИСХОЖДЕНИЯ – ДЖАФАР-АГА
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️جەعفەر ئاغا عەلی بەگ شەمسەدین ئاغا ئۆغلی
2.👁️Cefer axa Elî beg Şemşedîn axa ogli
3.👁️Têmûrê Xelîl
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû
📅 رۆژی دەرچوون: 18-09-2016
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ⚔ مێژوو
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊷ وەرگێڕدراو
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ قارس
🗺 وڵات - هەرێم: ⬆️ باکووری کوردستان
🗺 وڵات - هەرێم: 🇹🇷 تورکیا
🌐 وەرگێڕدراو لە زمانی: 🇷🇺 رووسی
🏙 شار و شارۆچکەکان: 🔘 ئامەد
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ بەدلیس

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (👨 راپەڕ عوسمان عوزێری 📧)ەوە لە: 15-05-2022 تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (👨 رۆژگار کەرکوکی 📧)ەوە لە: 15-05-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (👨 رۆژگار کەرکوکی 📧)ەوە لە: 15-05-2022 باشترکراوە ✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 291 جار بینراوە

📊 ئامار
   بابەت 400,106
  
وێنە 79,640
  
پەڕتووک PDF 15,371
  
فایلی پەیوەندیدار 64,148
  
ڤیدیۆ 384
  
سەرچاوەکان 21,970
  
تایبەتمەندییەکانی بابەت 1,335,548
  
بابەتە پەیوەستکراوەکان 647,322

📚 پەڕتووکخانە
   ئەو نامانەی لەدڵ خنکان
   محەمەد سادق شەرەفکەندی...
   غەنی بلوریان ژیان و تێ...
   تورکیا لەماوەی فەرمانڕ...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
   05-10-2022
   04-10-2022
   03-10-2022
   02-10-2022
   01-10-2022
   30-09-2022
   29-09-2022


👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
📌 رۆژەڤ
جەلال تاڵەبانی
ناسراو بە مام جەلال، لە 6ی نیسان دوای هەڵبژاردنی لەلایەن کۆمەڵەی نیشتمانیی عێراقەوە لە 2005 پۆستی سەرۆک کۆماری عێراقی پێدرا، بەوەش بوو بە یەکەم سەرۆکی کوردی لە مێژووی سیاسی عێراقدا کە پۆستی سەرۆکی وڵاتی لەئەستۆ گرت، هەروەها یەکەم سەرۆک کۆماری هەڵبژێردراوە لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەوەتەی مێژووی دروستبوونی عێراقەوە لە بیستەکانی سەدەی رابردوەوە.
مام جەلال کوڕی شێخ حیسامەدین کوڕی شێخ نورەڵا کوڕی شێخ غەفووری تاڵەبانییە. هاوینی ساڵی 1933 (هەرچەند لە ناسنامەدا 1934 نووسراوە)لە گوندی (کەلکان)
جەلال تاڵەبانی
میلاد پورساحێب
ناو: میلاد
نازناو: پیرساحێب
رۆژی شەهیدبوون: 28-09-2022
شوێنی شەهیدبوون: کۆیە
ژیاننامە
میلاد پیرساحێب، یەکێکە لە شەهیدانی بۆردومانەکەی ڕۆژی 28-09-2022ی داگیرکەری ئێران بۆ سەر بارەگای حیزبی دیموکرات لە کۆیە.[1]
میلاد پورساحێب
هاجەر زەرگە
ناو: هاجەر
نازناو: کەریمی
رۆژی شەهیدبوون: 28-09-2022
شوێنی شەهیدبوون: کۆیە
ژیاننامە
هاجەر کەریمی یەکێکە لە شەهیدانی بۆردومانەکەی ڕۆژی 28-09-2022ی داگیرکەری ئێران بۆ سەر بارەگای حیزبی دیموکرات لە کۆیە. [1]
هاجەر زەرگە
رەیحانە کەنعانی
ناو: ڕەیحانە
نازناو: کەنعانی
رۆژی شەهیدبوون: 28-09-2022
شوێنی شەهیدبوون: کۆیە
ژیاننامە
رەیحانە کەنعانی، پێشمەرگەی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران، بەهۆی بۆردومانەکانی ئەمڕۆی ئێران بۆ سەر بارەگای (حدکا) لە سنووری کۆیە، دووگیان بوو دوای بریندار بوونی دەگەیەنرێتە نەخۆشخانە و خۆی گیان لەدەست ئەدا و منداڵەکەی ڕزگار ئەکرێ و بەزیندوویی ئەمێنێتەوە ناوی ئەنێن وانیار ڕەحمانی بەڵام لەدوای مانەوەی نزیکەی 24 کاتژمێر بەزیندوویی وانیار گیان لەدەست. [1]
رەیحانە کەنعانی
ناگەهان ئاکارسەل
ناو: ناگەهان
نازناو: ئاکارسەل
رۆژی کۆچی دوایی: 04-10-2022
شوێنی کۆچی دوایی: سلێمانی
ژیاننامە
ناگەهان ئاکارسەل سەر لە بەیانی 04-10-2022، لە گەڕەکی بەختیاری شاری سلێمانی دەستڕێژی گوللەی لێکرا و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا. بەگوێرەی میدیاکانی پەکەکە، ناگەهان ئاکارسەل خەڵکی شاری کۆنیای تورکیایە و بە ڕەچەڵەک کوردە، چالاکوانی بواری ژنان و ئەندامی دەستەی نووسەرانی گۆڤاری ژنۆلۆژی و ئەندامی ناوەندی ئەکادیمیی ژنۆلۆژی بووە. [1]
ناگەهان ئاکارسەل


Kurdipedia.org (2008 - 2022) version: 14.10
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.718 چرکە!
009647508574727 | 009647503268282 | 009647509744770
| 0031654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2022)