🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست (# 245,992)
Kurmancî - Kurdîy Serû (# 56,825)
English (# 2,802)
کرمانجی - کوردیی سەروو (# 4,847)
هەورامی (# 61,861)
لەکی (# 17)
Kurdîy Nawerast - Latînî (# 1,154)
عربي (# 11,452)
فارسی (# 2,505)
Türkçe (# 1,800)
עברית (# 10)
Ελληνική (# 13)
Française (# 281)
Deutsch (# 598)
Nederlands (# 127)
Svenska (# 57)
Español (# 34)
Italiano (# 38)
Pусский (# 772)
Fins (# 11)
Norsk (# 13)
日本人 (# 18)
中国的 (# 11)
Հայերեն (# 10)
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
🌿 ڕووەکی نیپیتا لە شارباژێڕ دۆزرایەوە
مامۆستایەکی زانکۆی سلێمانی ڕووەکێکی نوێی لە ناوچەی شارباژێڕ دۆزیوەتەوە و وەک دەڵێت، ڕووەکەکە ناوی “نیپیتا”یە و تا ئێستا لە جیهاندا تۆمارنەکراوە.
پرۆفیسۆری یاریدەدەر دکتۆر کارزان عومەر قادر لە زانکۆی
🌿 ڕووەکی نیپیتا لە شارباژێڕ دۆزرایەوە
📷 مەڕاسیمی جەژن و شادی کوردانی نیشتەجێی ئاواییەکانی باشووری شاری ورمێ ساڵی 1900
شوێن: ورمێ
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1900
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (مەڕاسیمی جەژن و شادی کوردانی نیشتەجێی ئاواییەکانی باشووری شاری ورمێ)
ناوی وێنەگر: ئانتوان سوروگین[1]
📷 مەڕاسیمی جەژن و شادی کوردانی نیشتەجێی ئاواییەکانی باشووری شاری ورمێ ساڵی 1900
📷 قوتابیانی یەکەم قوتابخانەی زمانی کوردی لە ڕۆژهەڵات، شاری مەهاباد ساڵی 1944
شوێن: مەهاباد
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 08-06-1944
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (قوتابخانەی گەلاوێژ، یەکەمین قوتابخانەکانی ڕۆژهەڵات، کە بە زمانی کوردی وانە گوتراوە، دانیشتوو له ڕاستەوە: مەجید کۆچەر
📷 قوتابیانی یەکەم قوتابخانەی زمانی کوردی لە ڕۆژهەڵات، شاری مەهاباد ساڵی 1944
📷 حوسێن حوزنی موکریانی ساڵی 1930
شوێن: نەزانراو
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1930
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (حەسێن حوزنی موکریانی)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
📷 حوسێن حوزنی موکریانی ساڵی 1930
📷 کۆمەڵێک له کوردانی یەهودی لە مەهاباد ساڵی 1910 کە دوایی کۆچیان کرد بۆ ئیسڕائیل
شوێن: مەهاباد
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1910
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (کۆمەڵێک له کوردانی یەهودی لە مەهاباد)
ناوی وێنەگر: ئەرشیڤی موحیب مەهابادی [1]
📷 کۆمەڵێک له کوردانی یەهودی لە مەهاباد ساڵی 1910 کە دوایی کۆچیان کرد بۆ ئیسڕائیل
📕 سنوورە ژێر پێ خراوەکان
ناونیشانی پەڕتووک: سنوورە ژێرپێخراوەکان؛ بیرەوەرییەکانی عەلی کەریمی
ناوی نووسەر: عەلی کەریمی
دەزگای پەخش: ناوەندی غەزەلنووس
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: یەکەم [1]
📕 سنوورە ژێر پێ خراوەکان
📷 بەڕێوەبەر و مامۆستایانی قوتابخانەی بێکەس لە هەولێر ساڵی 1973
شوێن: هەولێر
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1973
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (ڕاوەستاوەکان لە ڕاستەوە: خالید سەدیق، ڕەفیق کۆیی، کەریم عەبدوڵڵا دیبەگەیی، عومەر حەمەد کۆیی، عەبدولڕەحمان، خالید مەعجون، خدر
📷 بەڕێوەبەر و مامۆستایانی قوتابخانەی بێکەس لە هەولێر ساڵی 1973
📷 دەستەیەک له مامۆستایانی قوتابخانەی عەلی پێشەوا قازی لە مەهاباد ساڵی 1975
شوێن: مەهاباد
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1975
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (لەڕاستەوە: محەمەد کەریم زیایی، رەحیم سەفایی، محەیدین کەریمی، عەلی موئەییەدزاده، ئیسمایل خەیاڵی، جەعفەر ئەفسەر، رەحمان قادری
📷 دەستەیەک له مامۆستایانی قوتابخانەی عەلی پێشەوا قازی لە مەهاباد ساڵی 1975
📷 سێ کەسایەتی عەشیرەتی کەلهووڕ لە کرماشان ساڵی 1906
شوێن: کرماشان
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1906
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (سێ کەسایەتی عەشیرەتی کەلهووڕ)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
📷 سێ کەسایەتی عەشیرەتی کەلهووڕ لە کرماشان ساڵی 1906
📷 شاری بۆکان ساڵی 1953
شوێن: بۆکان
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1953
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (حەوزە گەورە و قەڵا و دەوروبەری بۆکان)
ناوی وێنەگر: ئەرشیڤی میرزا مەحموود سیدقی کە ئەوکات بەرپرسی ئیدارەی پەروەردە بوو لە شار
📷 شاری بۆکان ساڵی 1953
📕 کتێبی پیرۆزی من
ناونیشانی پەڕتووک: کتێبی پیرۆزی من
ناوی نووسەر: رێبوار سیوەیلی
ساڵی چاپ: 2020
ژمارەی چاپ: یەکەم

کتێبی (کتێبی پیرۆزی من) کە نووسەر و رووناکبیر (رێبوار سیوەیلی)نووسیویەتی، شڕۆڤەکردنێکی وردی ئەلف و
📕 کتێبی پیرۆزی من
🧩 خانوویەکم هەیە تەنگ و تاریک، پڕە لە حوشتری مل باریک
خانوویەکم هەیە تەنگ و تاریک
پڕە لە حوشتری مل باریک
خانوویەکم هەیە تەنگ و تاریک: مەبەست لە شارە مێروولەیە کە لەناو گڵدا درووستی دەکات، زۆر بە پێچ و دەورە و ڕێگاکانی تەنگ و باریکە بەقەدەر مێروولەیەک،
🧩 خانوویەکم هەیە تەنگ و تاریک، پڕە لە حوشتری مل باریک
📖 بەڕێوەچوونی سمینارێکی هاوبەش بەبۆنەی یادی 77ساڵەی دامەزرانی حیزبی دێموکرات
هەردوو لایەنی حیزبی دێموکرات، لە یادی 77 ساڵەی دامەزرانی حیزبدا و لە دواقۆناغەکانی یەکگرتنەوە دا، سمینارێکی هاوبەشیان بۆ بەڕێزان حەسەن شەرەفی و عومەر باڵەکی پێکهێنا.
ئێوارەی ڕۆژی دووشەممە 24ی گەلاوێژ
📖 بەڕێوەچوونی سمینارێکی هاوبەش بەبۆنەی یادی 77ساڵەی دامەزرانی حیزبی دێموکرات
📷 دوو کچە کوردی کەڵهووڕ بە جلوبەرگی ڕەسەنی ناوچەکەیانەوە لە کرماشان ساڵی 1940
شوێن: کرماشان
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1940
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (دوو کچە کوردی کەڵهووڕ بە جلوبەرگی ڕەسەنی ناوچەکەیانەوە)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
📷 دوو کچە کوردی کەڵهووڕ بە جلوبەرگی ڕەسەنی ناوچەکەیانەوە لە کرماشان ساڵی 1940
📷 زەماوەندی نەوەکانی ئەحمەد پاشا دزەیی، بە جلوبەرگی تایبەتی و ڕەسەنی خۆیانەوە ساڵی 1946
شوێن: هەولێر
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1946
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (زەماوەندی نەوەکانی ئەحمەد پاشا دزەیی، بە جلوبەرگی تایبەتی و ڕەسەنی خۆیانەوە)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
📷 زەماوەندی نەوەکانی ئەحمەد پاشا دزەیی، بە جلوبەرگی تایبەتی و ڕەسەنی خۆیانەوە ساڵی 1946
📷 کۆبوونەوەی پیاوانی گوندی بەستێ، بەبۆنەی گەڕانەوەی شیخ کاکەمینی بەستێ لە حەج
شوێن: پشدەر
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: شەستەکانی سەدەی بیست
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (له ڕاستەوە: حاجی شەخسه، نەناسراو، عەباس پیرە، حاجی بچووک، کاکەمینی سەرخان، حاجی شێخ کاکەمینی بەستێ، تێکۆشەری
📷 کۆبوونەوەی پیاوانی گوندی بەستێ، بەبۆنەی گەڕانەوەی شیخ کاکەمینی بەستێ لە حەج
📷 چەن کەسایەتییەکی عەشیرەتی گەردی له هەولێر ساڵی 1915
شوێن: هەولێر
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1915
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (چەند کەسایەتییەکی عەشیرەتی گەردی لە بۆنەیەکی تایبەتدا لە هەولێر)
ناوی وێنەگر: (مارک سایکس)[1]
📷 چەن کەسایەتییەکی عەشیرەتی گەردی له هەولێر ساڵی 1915
📷 ژن و مێردێکی سریانی لە عەنکاوە ساڵی 1933
شوێن: عەنکاوە
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1930
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (ژن و مێردێکی سریانی لە عەنکاوە)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
📷 ژن و مێردێکی سریانی لە عەنکاوە ساڵی 1933
📷 گروپی هونەری هەڵپەرکێی کوردەکان له ئەرمەنستان ساڵی 1940
شوێن: ئەرمەنستان
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1940
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (گروپی هونەری هەڵپەرکێی کوردەکان له شاری تالینی ئەرمەنستان)
ناوی وێنەگر: ئەرشیڤی موحیب مەهابادی[1]
📷 گروپی هونەری هەڵپەرکێی کوردەکان له ئەرمەنستان ساڵی 1940
📷 دەستەیەک له هونەرمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ساڵی 1899
شوێن: ڕۆژهەڵاتی کوردستان
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1899
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (دەستەیەک له هونەرمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، یەکێک له کۆنترین دیمەنەکانی مۆسیقایی گەلەکەمانە و نیشان دەدات کە ئێ
📷 دەستەیەک له هونەرمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ساڵی 1899
📷 پیاوێکی جوامێری کورد لە ئەرمەنستان ساڵی 1890
شوێن: ئەرمەنستان
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1890
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (عەلی ئەشڕەف بەگ)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
📷 پیاوێکی جوامێری کورد لە ئەرمەنستان ساڵی 1890
📷 میران ڕەشید بەگی خۆشناو لە شارۆچکەی شەقڵاوە ساڵی 1923
شوێن: شەقڵاوە
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1923
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (میران ڕەشید بەگی خۆشناو لەگەڵ چەن کەسێک له بنەماڵە و خزمانی)
ناوی وێنەگر: (نەناسراو)[1]
📷 میران ڕەشید بەگی خۆشناو لە شارۆچکەی شەقڵاوە ساڵی 1923
📷 کردنەوەی لقی بانکی میللی لە شاری مەهاباد ساڵی 1937
شوێن: مەهاباد
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1937
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (ئەوانەی ناسراونەتەوە لەچەپەوە دانیشتوو: 1- پێشەوا قازی محەممەد و چەن بەرپرسی حکومەتی ئەو سەردەمە، ڕیزی دووەم له چەپەوە: 2-
📷 کردنەوەی لقی بانکی میللی لە شاری مەهاباد ساڵی 1937
📷 دەستەیەک له کچانی مەهاباد به جلوبەرگی ڕازاوە و ڕەسەنی موکریانەوە له جەژنێکی ڕەسمیدا
شوێن: مەهاباد
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: حەفتاکانی سەدەی بیست
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (دەستەیەک له کچانی مەهاباد به جلوبەرگی ڕازاوە و ڕەسەن موکریانەوە له جەژنێکی ڕەسمیدا، )
ناوی وێنەگر: (نەناسر
📷 دەستەیەک له کچانی مەهاباد به جلوبەرگی ڕازاوە و ڕەسەنی موکریانەوە له جەژنێکی ڕەسمیدا
📕 دۆزینەوەی کورد لە شوێنەواردا
ناونیشانی پەڕتووک: دۆزینەوەی کورد لە شوێنەواردا
ناوی نووسەر: سارا سەردار
شوێنی چاپ: هەولێر
چاپخانە: ئازادی
دەزگای پەخش: خانەی موکریانی
ساڵی چاپ: 2021
ژمارەی چاپ: 1054
📕 دۆزینەوەی کورد لە شوێنەواردا
👫 کەسایەتییەکان
فەخرەدین تاهیر
📕 پەڕتووکخانە
ئایەتە شەیتانییەکان
👫 کەسایەتییەکان
شێروان بابان
🎵 کارە هونەرییەکان
فیلمی سینەمایی بێکەس
📷 وێنە و پێناس
دەستەیەک له هونەرمەندانی ڕۆ...
📖 Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti (1919) | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
⠪ بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🏁 وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️

Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti (1919)
1919’da Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti ile çalınan maya, Kürt toplumunda tutar. Zira İstanbul’da ilk adımın atıldığı günden itibaren, Kürt kadınların başlattığı modern ve örgütlü mücadele, kimi zamanlar kesintilere uğrasa da bir süreklilik kazanır, faaliyet sahaları çeşitlenir ve farklı coğrafyalara taşınarak yayılır.[1]
20’nci yüzyılın başlarında, Osmanlı İmparatorluğu’nda yeni bir sayfanın açılacağı bellidir. Herkes bu tarihsel dönemeçte kendine iyi bir yer aramakta, haklarının muhafazasını ve mevkilerinin tahkimini amaçlayan taleplerde bulunmaktadır. Etnik ve dini kimliklerde, gençlerde, kadınlarda ve diğer toplumsal katmanlarda siyasi hareketlilik had safhaya çıkmıştır. Mesela 1908-1923 yılları arasında İstanbul’da 40’a yakın kadın derneği faaliyet göstermektedir. Rohat Alakom, bunlardan biri olan Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin öyküsünü anlatır. *
1919’da kurulan Cemiyet, uzun bir müddet unutulmaya terk edilir. Mehmet Emin Bozarslan, Jîn dergisinin 25 sayıdan oluşan koleksiyonunu, 1985-1988 yılları arasında, beş cilt halinde yayınlayınca, Cemiyet hakkındaki ilk bilgiler gün ışığına çıkmış olur. Jîn’in bazı sayılarındaki Cemiyet’e dair sınırlı yazı ve şiirler, Cemiyet’e ilişkin araştırmaların artmasını sağlar. 1989’da Cemiyet’in tüzüğü de ortaya çıkar ve yayınlanır.
“Ayrıcalıklı sınıfın kadınları”
Tarihte kurulan ilk Kürt kadın derneği olarak kabul edilen Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti, Osmanlı’daki diğer kadın dernekleri gibi, aristokrat ailelerinden gelen kadınlar tarafından kurulur. Babanzadeler, Bedirhaniler ve Cemilpaşazadeler gibi saygın aileler, siyasi ve kültürel sahada Kürt toplumunu derinden etkilerler. Kürdistan’ın “ayrıcalıklı sınıf kadınları” da, “kadınlık” ve “Kürtlük” kimliklerini birlikte ele alarak “ilk Kürt kadın örgütlenmesini” oluştururlar.
Elbette bu, Kürt kadınların kamusal alana ilk girişleri değildir. Cemiyet’in kurulmasından önce de Kürt kadınlar farklı mecralarda seslerini duyurmaya çalışırlar; kadın derneklerinde boy gösterir, dergilerde yazılar yazarlar. Mesela, Bedirhani ailesinin kadınlarının, 1913’ten itibaren İstanbul’da yayınlanan Kadınlar Dünyası dergisinde yazıları çıkar. Birinci Dünya Savaşı’ndan önce kurulan Kürt Talebe – Hêvî Cemiyeti’nin yayın organları Rojî Kurd ve Hetawî Kurd dergilerinde Kürt kadınların yazılarına yer verilir.[1]
Dönemin Kürt aydınlarından Abdullah Cevdet, birçok makalesinde toplumların gelişmesinde kadınların ve anaların büyük bir rol oynadığını vurgular. “Bizler manen babalarımızdan ziyade annelerimizin hayat uzantısıyız” diyen Cevdet, İshak Sukuti ile birlikte Elazığ’da erkeklerin ve kızların beraber gidebileceği bir okul açar. Kadın haklarını savunan Kürt aydınların yazılarında mesele iki yönlü olarak ele alınır:
Bir yandan kadınlar, ulusal mücadeleye seferber edilmek istenir. Ulusal uyanış için topumun her katmanın üzerine düşen yükümlülükler vardır. “Geleceğin ve ulusun öğretmenleri” kadınlardan beklenen de, ulusal kurtuluşun bir neferi olarak yaşam boyu sürecek bir mücadele vermeleridir. Diğer yandan da kadınların maruz kaldıkları baskılar gündeme taşınır ve çözüm yolları tartışılır.
“Kürdlük için şeref olan bu kutlu kuruluş”
1918’in sonlarında Jîn dergisinin çıkması ve Kürdistan Teâli Cemiyeti’nin kurulması, Kürtlerin taleplerinin kamuoyuna aktarılması noktasında tüm kesimleri hareketlendirir. Kadınlar da bu sürece dahil olurlar ve hazırlıklarını tamamlayıp Mayıs 1919’da kendi kuruluşlarıyla sahnedeki yerlerini alırlar. Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin kuruluşunu ilk haber veren Memduh Selim’dir. Selim, 26 Mayıs’ta yazdığı ama 4 Haziran’da Jîn’in 20’nci sayısında yayınlanan yazısında, Cemiyet’in kuruluşundan duyduğu sevinci paylaşır:
“Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti adı altında bir dernek açan İstanbul’daki hanımlarımıza, Kürdlük için şeref olan bu kutlu kuruluşlarından dolayı ne kadar şükran borçlu olsak yeridir.” (s. 27)
Kürdistan Teâli Cemiyeti ile Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti arasında sıkı bağlar vardır. Hatta bazı kaynaklar, Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin Kürdistan Teâli Cemiyeti’nin bir alt ya da yan kuruluşu olduğunu ve onun himayesinde kurulduğunu belirtirler. Tüzüğünde kurucuların kim olduğu bilgisi yer almaz ama eldeki bilgiler Cemiyet’in oluşumuna Yamulki, Handanzade, Babanzade, Bedirhani ve Zapsu ailelerinin kadınlarının öncülük ettiğini gösterir.
Cemiyet’in ana gayesi, Kürt kadınların entelektüel düzeylerini geliştirmek, maddi durumlarını ve toplumsal koşullarını iyileştirmek için onlara yardımcı olmaktır. Ayrıca, Birinci Dünya Savaşı nedeniyle Batı’ya sürgün edilen 600 bin Kürdün karşılaştığı zorluklar da Cemiyet’in ilgi alanındadır. Cemiyet, muhacir Kürt yetim çocuklarına sahip çıkılmasını acil bir vazife olarak addeder. Amaçları doğrultusunda Cemiyet; para toplamak, kitap ve broşür yayınlamak, okuma salonları ve kitaplıklar açmak gibi faaliyetlerde bulunur.
“Kürd sözünden dönmez”
Cemiyet’te iki kadının ismi öne çıkar: İlki, muarızlarınca “Nemrut Mustafa Paşa” olarak mimlenen Süleymaniyeli Mustafa Yamulki’nin kızı Encum Yamulki’dir. 1896’da Kars’ta Osmanlı Konsolosu olarak görev yapan Mustafa Paşa, 1922’de Şeyh Mahmud Berzenci’nin önderliğinde kurulan Kürt Hükümeti’nde Eğitim Bakanı olmuştur. 20 Haziran 1919’da Cemiyet’in açılışı vesilesiyle verilen mevlitte Yamulki bir konuşma yapar ve konuşma metni Jîn’de “Bir Hitabe” başlığıyla yayınlanır.
“Derneğin açılışına koşarak gelen saygıdeğer hanımlarımız ve kardeşlerimiz, her türlü yardımı yapacaklarına ve Kürdlüğün gelişmesi için ne yapılması gerekiyorsa tereddütsüz yapacaklarına Kürd sözü üzerine söz veriler. ‘Kürd sözünden dönmez’ cümlesi, öteden beri bir atasözü olmuştur. Ben kanılarımla inanıyorum ki, Kürd her şeye söz vermez, fakat vermiş olduğu sözden de kesinlikle dönmez.” (s.31-32)
Yamulki hakkındaki bilgiler sınırlıdır. Kesin olan, 1924’te babasının isteği üzerine tıp tahsili yapmak üzere Fransa’ya gittiği, 1928’de bu ülkenin en eski tıp kurumu olan Paris Tıp Fakültesi’nde doktora çalışmasını tamamladığı, bir Fransız öğretim üyesi ile evlendiği ve bir oğlunun olduğudur.
“Türkiye’de biz sizden elli yıl gerideyiz”
Cemiyet’le birlikte ismi en çok anılan ikinci kadın ise Şerif Paşa’nın eşi Emine Hanım’dır. 1919’da İstanbul’da yayınlanan İstiklal gazetesinde, Şerif Paşa’nın Paris’te yaşayan eşi Emine Hanım’ın Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin başkanlık önerisini kabul ettiğine dair bir haber çıkar.
Şerif Paşa’nın Kürd Teâli Cemiyeti’nce Paris’te sürdürülen barış görüşmelerine Kürt temsilcisi olarak seçilmesi, doğal olarak ailenin kadınlarını da etkiler, onların da kamusal alanda aktif bir pozisyon almalarına neden olur. Mamafih, Emine Hanım’ın Cemiyet’in başkanı olmasının altında, salt Şerif Paşa’nın eşi olması yatmaz. O, Fransa’dan önce yaşadığı İsveç’te yoksullara yardım, kadın hareketi ve barış çabaları gibi üç alanda bilinen ve çalışmaları İsveç gazetelerine konu olan bir isimdir.
Emine Hanım, 11 yıl yaşadığı İsveç’te en çok kadınların durumu üzerine kafa yorar; bu İskandinav ülkesi ile Osmanlı’daki kadınların durumunu karşılaştırır. İsveççe öğretmenine, hayıflanarak “Türkiye’de biz sizden elli yıl gerideyiz” der. Ona göre, bir toplumun gelişmesi için, kadınların o toplumda etkin bir konumda olmaları gerekir:
“İsveç yeryüzünde en gelişmiş ülke olmalı, o zaman kapalı yaşamdan kurtulmak ve erkeklere elimiz uzatarak, beraberce insanlığın soylu amaçları için mücadele etmek arzusu bizde daha da artmaktadır.” (s.54)
1908[1]’de Paris’e yerleşen Emine Hanım, İttihat ve Terakki’nin baskı yönetime karşı verdiği demokratik mücadelede eşi Şerif Paşa’nın en büyük destekçisi ve yardımcısı olur. Tarık Zafer Tunaya, 1909’da Şerif Paşa tarafından kurulan Islahat-ı Esasiye-i Osmaniye Fırkası’nın (Osmanlı Anayasal Reformlar Partisi) ağır topları arasında Emine Hanım’ın adını da sayar.
“Biraz daha yukarıya bakarsak bir kadınlar saltanatı görürüz”
Kürt kadınların hak ve hukuk yürüyüşlerinde, birçok Kürt erkeği onlara eşlik eder. Şerif Paşa, bunların başında gelir. Daha 1908’de, kendisiyle yapılan söyleşide, Şerif Paşa kadınlar ve feminizm konusunda öneli açıklamalarda bulunur:
“Türkiye’de epeyce feminizm var. Eşim, en gayretli feministler arasında ve Türkiyeli kadınlar çok bilgili. Batı kültürü konusunda sanıldığından daha fazla şeyler biliyorlar. Kadın hareketinin önünde Türkiye’de büyük bir gelecek var. Kadınlar daha konuşmadı ama onlar bunu başaracak.” (s.54)
Memduh Selim, Abdürrahim Rahmi, Aziz Yamulki ve Mevlanzade Rıfat gibi Kürt aydınları da, yazıları ve tavırlarıyla kadınların yanlarında olduklarını gösterir, Cemiyet’in kuruluşuna yürekten bir destek sunarlar. Memduh Selim, Jîn’in 14’üncü sayısında kadın meselesini tartışır. Kürt kadınların gerçekte özgür olduklarını savunan Selim “Biraz daha yukarıya bakarsak bir kadınlar saltanatı görürüz” der.
Serbesti’yi yöneten Mevlanzade Rıfat’ın eşi Ulviye Meylan 1913’ten 1921’e kadar Kadınlar Dünyası adlı gazeteyi çıkarır. Rıfat, Serbesti’de kadın çalışmalarına yer verirken; eşi Ulviye Hanım da gazetesinde Kürt aristokrat ailelerinin kadınlarına alan açar ve buradan edinilen tecrübeler sonraki yılarda Cemiyet’in kuruluşuna kaynak teşkil eder. Azizi Yamulki bir yazı, Abdurrahim Rahmi (Zapsu) de bir şiirle Cemiyet’in kuruluşunu kutlar.
“Aferin, yüzlerce kez aferin! Bizi onurlandırdınız”
Ne yazık ki Cemiyet’in ömrü uzun olmaz. 11 Haziran 1920 tarihli gazeteler, hükümetin bir çatı örgüt olan Kürd Teâli Cemiyeti’nin kapatılmasına karar verdiğini bildirirler. Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin de kapatıldığı anlamına gelir bu haber. Derneğin kapatılmasının ardından İstanbul’u terk etmek zorunda kalan Yamulki Ailesi, Süleymaniye’ye döner. Süleymaniye, dernek çalışmalarının yeni merkezi olur.
Mustafa Yamulki liderliğinde bir grup Kürt aydını Kürdistan Cemiyeti adı altında Güney Kürdistan’daki ilk Kürt derneğini kurar. Yamulki’nin kızı Zehra ve gelini Güzide Hanım, Kürdistan’a döndüklerinde kadın ve kızların eğitimi için kollarını sıvarlar. Kızların eğitimi için açılan okulun müdürlüğünü önce Güzide Hanım, sonra Zehra Hanım yapar. Okulda öğretmenlik yapan ve ömrünü kızların eğitimine adayan Fatma Muhyettin, anılarında Dayîk (Anne) adlı bir oyun sergilediklerini anlatır.
“Okulu kapatıp perdeleri açtıklarını söyleyen Fatma Muhyettin, Süleymaniye şehrindeki kadınların bir hafta boyunca bu piyesi görmeye geldiklerini söyler. Kadınların bu başarısı, erkek kesimin de beğenisini alır. Bir gün yolda yürürken birisinin sırtına hafifçe vurduğunu belirten Fatma Muhyettin döndüğünde, zamanında İstanbul’da kalmış ünlü Kürt şairi Pîremerd’i görür ve onun kendisini ‘Aferin, yüzlerce kez aferin! Bizi onurlandırdınız’ biçiminde tebrik ettiğini söyler.” (s. 62)
İlk kadın örgütü olan Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin açılmasından 27 yıl sonra, 13 Mart 1946’da İran Kürdistanı’nda Mahabad şehrinde Kürdistan Demokratik Kadınlar Birliği kurulur. Derneğin kuruluşundan bir hafta önce Mahabad Kürt Cumhuriyeti’nin başkanı Qazî Muhammed’in eşi Mine Hanım tarafından önemli bir konferans düzenlenir. Kürt-Sovyet Kültür Merkezi’nde yapılan ve üst düzey yöneticilerin eşlerinin yanı sıra çok sayıda kadın öğretmen ve öğrencinin katıldığı bu konferans, 8 Mart’a denk getirilir. Bu, Kürdistan’daki ilk Kadınlar Günü kutlaması sayılabilir.
İran’da 1946’da örgütlenen Kürt kadınlar, 1952’de Irak’ta Kürt Kadınlar Birliği ve 1977’de Türkiye’de Devrimci Demokrat Kadınlar Derneği adı altında bir araya gelir ve hakları için çaba gösterirler. Ezcümle, 1919’da Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti ile çalınan maya, Kürt toplumunda tutar. Zira İstanbul’da ilk adımın atıldığı günden itibaren, Kürt kadınların başlattığı modern ve örgütlü mücadele, kimi zamanlar kesintilere uğrasa da bir süreklilik kazanır, faaliyet sahaları çeşitlenir ve farklı coğrafyalara taşınarak yayılır.
İşaret fişeğini Kürd Kadınları Teâli Cemiyeti’nin çaktığı o mücadele bugün de devam ediyor, kadınların hak ve özgürlük talepleri tatmin edilmedikçe de duracağa benzemiyor…
* Rohat Alakom: Kürd Kadınları Teali Cemiyeti (1919), Avesta Yayınları, İstanbul, 2019.

⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🇹🇷 Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ Bu madde (🇹🇷 Türkçe) dilinde yazılmış olan, orijinal dilinde öğeyi açmak için simgesini tıklayın!


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Perspektif
📚 فایلی پەیوەندیدار: 1
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️24-04-2022
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
📅 رۆژی دەرچوون: 24-04-2022
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: 📖 بیبلۆگرافیا
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🇹🇷 تورکی

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (سارا کامەلا)ەوە لە: May 8 2022 12:11PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 8 2022 6:14PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 8 2022 6:14PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 322 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.130 KB May 8 2022 12:22PMسارا کامەلا
📚 پەڕتووکخانە
  📖 دۆزینەوەی کورد لە شوێن...
  📖 ڕووبەری تۆپۆگرافیای سن...
  📖 بۆچی؟!
  📖 دیموکراسی تەوافوقی و پ...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 16-08-2022
  🗓️ 15-08-2022
  🗓️ 14-08-2022
  🗓️ 13-08-2022
  🗓️ 12-08-2022
  🗓️ 11-08-2022
  🗓️ 10-08-2022


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
📌 رۆژەڤ
فەخرەدین تاهیر
نووسەر و لێکۆڵەر. لەدایک بووی 1955ە، ساڵانێکی زۆر لە سوید بووە. لە 16-08-2019 لە هەولێر کۆچی دوایی کرد.
جگە لەوەی وەک نووسەر و ڕۆژنامەنووس کاری دەکرد، یەکێک بووە لە شانۆکارە دێرینەکانی شاری هەولێر.
فەخرەدین تاهیر لەسەرەتای ساڵی هەشتاکاندا لە سەردەمی ڕژیمی بەعسدا چۆتە وڵاتی سوید، لەساڵی 1991 بۆ 1992 لەفیلمی (تونێل)دا لە دەرهێنانی مەهدی ئومید وەک ئەکتەر ڕۆڵی بینووە.
فەخرەدین تاهیر
ئایەتە شەیتانییەکان
نووسینی: سەلمان روشدی
وەرگێڕانی: شیروان فەتاح
سلێمانی - 2011
ئایەتە شەیتانییەکان
شێروان بابان
پرۆفیسۆر دکتۆر شێروان بابان 1949 - 2020

1- پرۆفیسۆر دکتۆر شێروان بابان لە 26 \ 10 \ 1949 لە شاری سلێمانی لە دایک بووە لە ساڵی 1954 دەستی بەخوێندنی سەرەتایی کردووە هەر لە شاری سلێمانی
2-لە ساڵی 1968 ئامادەیی تەواو کردووە
3- لە ساڵی 1969 چۆتە بەشی کیمیا لە زانکۆی سلێمانی
4- لەساڵی 1972 بروانامەی بەکالۆریۆسی بەدەست هێناوە لە زانسی کیمیا لە زانکۆی سلێمانی
5- لە ساڵی 1975 بوە بە موعید لە کۆلێژی زانست لە زانکۆی سلێمانی
6- لە ساڵی 1982 بروانامەی ماستەر و دکتۆرای بەدەست هێناوە لە ووڵاتی بەر
شێروان بابان
فیلمی سینەمایی بێکەس
فیلمی سینەمایی: بێکەس
بێکەس فیلمێکی کۆمیدیی درامیی کوردییە و لەلایەن کارزان قادر کاری نووسین و دەرهێنانی بۆ کراوە، و فیلمەکە لە ساڵی 2012 وەشێندرا. فیلمەکە باسی دوو برای پێڵاوبۆیاخکەر دەکات بەناوی دانا و زانا کە دەست دەکەن بە گەشتکردن بۆ ئەمریکا بە کەرەکەیان، کە ناوی مایکڵ جاکسۆنە.
دەرهێنەر: کارزان قادر
ئەکتەران: زەمەند تەها - سەروەر فازڵ
بڵاوکار: گولف فیلم
دەرچوون: 2012
ماوەی فیلم: 97 خولەک [1]

فیلمی سینەمایی بێکەس
دەستەیەک له هونەرمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ساڵی 1899
شوێن: ڕۆژهەڵاتی کوردستان
رۆژ یان ساڵی گیرانی وێنەکە: 1899
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: (دەستەیەک له هونەرمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، یەکێک له کۆنترین دیمەنەکانی مۆسیقایی گەلەکەمانە و نیشان دەدات کە ئێمە میللەتێکی هونەردۆست و داهێنەر و ڕووناکبیر بووین و بە هەر دوو ڕەگەز بەشداریمان کردووە له کۆڕەکانی هونەریدا و لەم وێنەش دا ژنەکان بە سەما و دەف و پیاوەکان بە کەمان و زەربەوە بە جوانی دیارن.)
ناوی وێنەگر: ئەرشیڤی موحیب مەهابادی[1]
دەستەیەک له هونەرمەندانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ساڵی 1899


Kurdipedia.org (2008 - 2022) version: 14.08
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.203 چرکە!
009647701579153 | 009647503268282
| 0031654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2022)