دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست (# 249,530)
Kurmancî - Kurdîy Serû (# 58,032)
English (# 3,202)
کرمانجی - کوردیی سەروو (# 5,060)
هەورامی (# 62,061)
لەکی (# 37)
عربي (# 12,080)
Kurdîy Nawerast - Latînî (# 1,154)
فارسی (# 2,595)
Türkçe (# 2,263)
עברית (# 13)
Deutsch (# 644)
Ελληνική (# 13)
Française (# 291)
Svenska (# 57)
Español (# 34)
Italiano (# 38)
Nederlands (# 127)
日本人 (# 18)
Fins (# 11)
中国的 (# 11)
Norsk (# 14)
Pусский (# 806)
Հայերեն (# 10)
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🏠 | 📧 | دەربارە! | پەڕتووکخانە | 📅 | English Menu
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📖 کفری.. حکوومەتی هەرێمی کوردستان بڕێک پارە بۆ پاراستنی شوێنەوارێک لە فەوتان خەرج دەکات
لە قەزای کفری، لە سنووری ئیدارەی گەرمیان، شوێنەوارێک ڕووبەڕووی لەناوچوون و فەوتان ببووەوە و بۆ ئەو مەبەسەتە حکوومەتی هەرێمی کوردستان، بڕێک پارە بۆ پاراستنی ئەو شوێنە لە فەوتان خەرج دەکات.
ئەمڕۆ سێشەم
📖 کفری.. حکوومەتی هەرێمی کوردستان بڕێک پارە بۆ پاراستنی شوێنەوارێک لە فەوتان خەرج دەکات
📖 پێشانگەی هاوبەشی شێوەکاریی لاوانی کورد بەڕێوە دەچێت
لە ڕۆژی جیهانی ئاشتیدا، گەلەری شانەدەر پێشانگەیەکی هاوبەشی وێنەکێشان بۆ شێوەکارە لاوەکانی کورد، ڕێکخستووە.
هاوکار ڕسکن، ڕێکخەر و بەڕێوەبەری ئەم پێشانگەیە تایبەت بە (باسکورد) گوتی: لەم پێشانگە هاوبەشە
📖 پێشانگەی هاوبەشی شێوەکاریی لاوانی کورد بەڕێوە دەچێت
💎 بەندەرێکی سەردمی ئورارتییەکان لە باکووری کوردستان دەدۆزرێتەوە
بە هۆی کەمبوونەوەی ئاستی ئاوی دەریاچەی وان لە باکووری کوردستان (بە هۆکاری سروشتی و ژینگەیی)، بەندەرێکی کۆن کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی ئورارتییەکان دەگەڕێتەوە دەردەکەوێت.
ئەم بەندەرە لە سەر تاشەبەردێک بن
💎 بەندەرێکی سەردمی ئورارتییەکان لە باکووری کوردستان دەدۆزرێتەوە
📕 قەڵەمەکانی بەعس و موستەشارە ئەنفالچیەکان
ناونیشانی پەڕتووک: قەڵەمەکانی بەعس و موستەشارە ئەنفالچیەکان
ناوی نووسەر: نەبەز گۆران [1]
📕 قەڵەمەکانی بەعس و موستەشارە ئەنفالچیەکان
📕 راپەڕین و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی کورد
ناونیشانی پەڕتووک: ڕاپەڕین و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی کورد
ناوی نووسەر: سوارە قەڵادزەیی
ساڵی چاپ: 2005
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
📕 راپەڕین و بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی گەلی کورد
📕 سەرەنجێک لەسەر مێژووی مقامی کوردی
ناونیشانی پەڕتووک: سەرەنجێک لەسەر مێژووی مقامی کوردی
ناوی نووسەر: عومەر سۆفی
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
📕 سەرەنجێک لەسەر مێژووی مقامی کوردی
📕 عەرەب و کورد؛ ناکۆکی یان تەبایی
ناونیشانی پەڕتووک: عەرەب و کورد؛ ناکۆکی یان تەبایی
ناوی نووسەر: دورییە عەونی
ناوی وەرگێڕ: سوارە قەڵادزەیی
وەرگێڕان لە زمانی: عەرەبی [1]
📕 عەرەب و کورد؛ ناکۆکی یان تەبایی
📕 ژیاننامەو مێژوویەکی نەتەوەیی
ناونیشانی پەڕتووک: ژیاننامەو مێژوویەکی نەتەوەیی
ناوی نووسەر: د. سدیق شێخ مەحمود بەرزنجی
ژمارەی چاپ: چاپی یەکەم [1]
📕 ژیاننامەو مێژوویەکی نەتەوەیی
📕 وتارەکانی کاک ئەحمەدی موفتی زادە لە ڕۆژنامەی (کوردستان)دا (1959-1963ز)
ناونیشانی پەڕتووک: وتارەکانی کاک ئەحمەدی موفتی زادە لە ڕۆژنامەی (کوردستان)دا (1959-1963ز)
ناوی ئامادەکاران: د. عومەر عەبدولعەزیز - ئومێد محەمەد ئەمین مستەفا
دەزگای پەخش: ڕێکخراوی زانست
ساڵی چاپ: 20
📕 وتارەکانی کاک ئەحمەدی موفتی زادە لە ڕۆژنامەی (کوردستان)دا (1959-1963ز)
👫 بیلال ساڵح
ناو: بیلال
ناوی باوک: ساڵح
شوێنی لەدایکبوون: کەلار
جۆری یاری: تۆپی پێ
یانە: یانەی وەرزشی پێشمەرگەی سلێمانی
ژیاننامە
یاریزانێکی ئاست بەرزی تۆپی پێی شارۆچکەی کەلارە، بەشداری خولی کوردستان و عێراقی
👫 بیلال ساڵح
👫 شاجوان بەهرۆز
ناو: شاجوان
ناوی باوک: بەهرۆز
ساڵی لەدایکبوون: 2002
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی
یانە: یانەی وەرزشی دوکان
جۆری یاری: یارییە سیانییەکان
ژیاننامە
لە منداڵیەوە شەیدای یارییە سیانییەکانە کە خۆی لە یار
👫 شاجوان بەهرۆز
📖 عێراق داوایکردووە پاڵەوانێتیەکی ماتۆڕسواری لە کوردستان بەڕێوە بچێت
ماتۆڕسوارانی یانەی عێراقی عێراقی، بۆ یارییەکانی ماتۆڕسواری و ئۆتۆمبێل بەشدارییان لە پاڵەوانێتیی جیهان بۆ گەشت بە ماتۆڕ لە وڵاتی یۆنان کرد و پلەی سێیەمیان بەدەستهێنا.
کێبرکێی پاڵەوانێتی جیهانی گەشت بە
📖 عێراق داوایکردووە پاڵەوانێتیەکی ماتۆڕسواری لە کوردستان بەڕێوە بچێت
👫 نیهاد عادل
ناو: نیهاد
ناوی باوک: عادل
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
ژیاننامە
جێگری سەرۆکی یانەی وەرزشی پێشمەرگەی هەولێرە، کەسایەتیەکی زۆر چالاکە یانەکەی بەشداری خولەکانی کوردستان و عێراقیان کردووە، ئەنجامی باشیان
👫 نیهاد عادل
📖 چاوپێکەوتنێکی دەگمەن لەمەڕ کۆڕی زانیاریی کورد لەگەڵ مامۆستا مەسعود محەمەد
چاوپێکەوتنێکی دەگمەن لەمەڕ کۆڕی زانیاریی کورد لەگەڵ مامۆستا مەسعود محەمەد

چۆن کۆڕی زانیاریی کورد دامەزرا؟ جۆری چالاکی و ئیشکردن و بەرهەم و پەیوەندییە ئەدەبی و ڕۆشنبیرییەکانی لەگەڵ جەماوەری ڕۆشنبیر
📖 چاوپێکەوتنێکی دەگمەن لەمەڕ کۆڕی زانیاریی کورد لەگەڵ مامۆستا مەسعود محەمەد
👫 میران خەسرۆ
ناو: میران
ناوی باوک: خەسرۆ
رۆژی لەدایکبوون: 01-10-1989
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر
یانە: یانەی وەرزشی هەولێر
جۆری یاری: تۆپی پێ
ژیاننامە
یاریزانی تۆپی پێیە، ئاستێکی زۆر بەرزی هەیە لە خولەکانی کور
👫 میران خەسرۆ
📖 سێ یاریزانی کورد لە ڕیزی هەڵبژاردەی عێراق مانەوە
کەمپی مەشق و ڕاهێنانی هەڵبژاردەی عێراق بۆ خۆ ئامادەکردن بۆ پاڵاوتنەکانی گەیشتن بە مۆندیالی 2018 لە ڕووسیا لە هەولێر کۆتایی دێت، سێ یاریزانانی کوردیش لە هەڵبژاردەکە مانەوە.
لەسەرەتای کردنەوەی کەمپەکەد
📖 سێ یاریزانی کورد لە ڕیزی هەڵبژاردەی عێراق مانەوە
💚 مەجید عەبدوڵڵا سەلیم
ناو: مەجید
ناوی باوک: عەبدوڵڵا سەلیم
ساڵی لەدایکبوون: 1945
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن: قوشتەپە
💚 مەجید عەبدوڵڵا سەلیم
💚 وەلی خەلیل حەسەن
ناو: وەلی
ناوی باوک: خەلیل حەسەن
ساڵی لەدایکبوون: 1967
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن: قوشتەپە
شوێ
💚 وەلی خەلیل حەسەن
💚 عەلی خەلیل حەسەن
ناو: عەلی
ناوی باوک: خەلیل حەسەن
ساڵی لەدایکبوون: 1965
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن: قوشتەپە
شوێ
💚 عەلی خەلیل حەسەن
👫 دلێر حاتەم
ناو: دلێر
ناوی باوک: حاتەم
شوێنی لەدایکبوون: کەرکوک
جۆری یاری: تۆپی پێ
یانە: یانەی وەرزشی برادۆست
ژیاننامە
گۆڵپارێزی یانەی وەرزشی برادۆستە، لە زۆربەی یانەکانی کوردستان گۆڵپارێز بووە، لەوانە یانە
👫 دلێر حاتەم
💚 ئەحمەد حەمەد حارس
ناو: ئەحمەد
ناوی باوک: حەمەد حارس
ساڵی لەدایکبوون: 1960
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن: قوشتەپە
شو
💚 ئەحمەد حەمەد حارس
💚 محەمەد مستەفا زوبێر مەلا موسا
ناو: محەمەد
ناوی باوک: مستەفا زوبێر مەلا موسا
ساڵی لەدایکبوون: 1955
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن
💚 محەمەد مستەفا زوبێر مەلا موسا
💚 مستەفا حارس مستەفا
ناو: مستەفا
ناوی باوک: حارس مستەفا
ساڵی لەدایکبوون: 1932
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن: قوشتەپە
ش
💚 مستەفا حارس مستەفا
💚 سەعید محەمەد حارس مستەفا
ناو: سەعید
ناوی باوک: محەمەد حارس مستەفا
ساڵی لەدایکبوون: 1955
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن: قوشت
💚 سەعید محەمەد حارس مستەفا
💚 محەمەد حارس مستەفا
ناو: محەمەد
ناوی باوک: حارس مستەفا
ساڵی لەدایکبوون: 1922
رۆژی گیران و ئەنفالکردن: 31-07-1983
شوێنی لەدایکبوون: شارەدێی بارزان ی شارۆچکەی مێرگەسۆر لە پارێزگای هەولێر.
شوێنی ئەنفالکردن: قوشتەپە
ش
💚 محەمەد حارس مستەفا
✌️ شەهیدان
مینوو مەجیدی
✌️ شەهیدان
دانش ڕەهنما
✌️ شەهیدان
ئەمین مەعریفەت
✌️ شەهیدان
زەکەریا سولەیمانی
✌️ شەهیدان
فەرەیدون مەحمودی
👫 Abdullah Cevdet | پۆل: کەسایەتییەکان | 🏳️ زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
⠪ بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🏁 وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️

Abdullah Cevdet
Abdullah Cevdet

Abdullah Cevdet Karlıdağ (d. 9 Eylül 1869, Arapgir, Malatya - ö. 29 Kasım 1932, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında ve cumhuriyetin kuruluş döneminde yaşamış Türk siyasetçi, düşünür, göz hekimi, şair ve çevirmen.

Osmanlı ve Türkiye’de Batıcılık akımının önde gelen isimlerinden birisidir. Fikirleri, İkinci Meşrutiyet dönemi düşünce yapısının şekillenmesinde etkili oldu. Sonradan İttihat ve Terakki’ye dönüşecek İttihâd-ı Osmânî Cemiyeti’nin kurucusu beş tıbbiyeliden birisi Abdullah Cevdet idi (diğerleri İbrahim Temo, İshak Sükûti, Mehmet Reşit ve Hikmet Emin). Ancak yaşantısı siyasal alanda etkin görevler alarak değil, bir düşünce üreticisi olarak devam etti. Dönemindeki ana düşünce akımlarının çerçevesinde kendine özgü görüşler geliştirerek düşünce tarihinde özel bir yer edindi. Türkiye’nin ilk kadın ve işçi hakları savunucularındandır. Tıp, felsefe, sosyoloji, siyaset alanlarında yetmişten fazla eserin yazarı veya çevirmenidir.

Hayatı
1910 yılında Abdullah Cevdet
9 Eylül 1869 günü Arapgir’de dünyaya geldi. Kürt kökenlidir. Kimi kaynaklara göre 1867 doğumludur. Babası Diyarbakır’a birinci tabur kâtiplerinden Hacı Ömer Vasfi Efendi’dir. İlköğrenimini Hozat ve Arapgir’de tamamladıktan sonra ailesiyle Harput’a gitti. 1885’te Ma‘mûretülazîz (Elazığ) Askerî Rüşdiyesi’nden mezun oldu.
On beş yaşında İstanbul’a giderek Kuleli Askerî Tıbbiyye İdâdîsi’ne girdi. Üç yıl sonra mezun oldu ve eğitimine Askeri Tıbbiye’ye devam etti.

Tıbbiye yılları
Tıbbiyedeki öğrenciliği sırasında okulda hakim olan biyolojik materyalist eğilimlerden etkilendi. Ludwig Büchner’e ait, kendisini çok etkileyen “Kraft und Stoff” adlı kitabın bir bölümünü biyolojik materyalist görüşleri herkesin anlayacağı bir dille anlattığı için “Fizyolociya-i Tefekkür” (1890) adıyla Türkçeye çevirdi. Onun çevirilerini hedef alan çeşitli reddiyeler kaleme alındı. Aynı yıl beyin fonksiyonları üstüne “Dimağ” adlı kitabı yayımladı. Ertesi yıl İslâm âlimleriyle biyolojik materyalist filozofların fikirlerini bağdaştırmaya çalışan “Fünûn ve Felsefe” adlı çalışmasının ilk taslağını hazırladı. Okuldaki son yılında biyolojik materyalizm ve beyin fonksiyonları üzerine “Fizyolociya ve Hıfz-ı Sıhhat-i Dimâğ” ve “Melekât-ı Akliyye” adlı iki kitap daha yayımlayan Abdullah Cevdet, aynı konular üzerinde Maârif, Musavver Cihan ve Resimli Kitab mecmualarında makaleler yazdı.

Felsefi fikirlerin topluma ancak siyaset aracılığı ile aktarılabileceğini düşünüyordu. Bu düşünceyle çeşitli siyasi hareketlerin içinde yer aldı. 1889’da dört arkadaşı ile birlikte “İttihad-i Osmânî Cemiyeti” adını verdikleri bir cemiyet kurdular. Daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne dönüşen bu cemiyet, 1908 Devrimi’ne önayak olmuş, 1918’e kadar devlet yönetimine egemen olmuştur. II. Abdülhamit’e karşı yürütülen propagandanın önde gelen isimlerinden biri olan Abdullah Cevdet, siyasal faaliyetleri nedeniyle öğrenimi boyunca birkaç kez tutuklandı, bir süre okuldan uzaklaştırıldı.

Tıbbiye’deki öğrenciliği sırasında edebiyatla da ilgilendi ve Abdülhak Hamid’in isteğine uyarak şiirlerini kitap haline getirdi. Ömer Cevdet adıyla yayımladığı bu ilk eserlerinde özellikle Namık Kemal, Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamid ve Halit Ziya’nın etkileri sezilir. 1890 yılında yayımladığı ilk şiir kitabı Hiç’ten sonra Tuluat (1891) ve Masumiyet (1893) adlı şiir kitaplarını da yayımlamıştır.
Temmuz 1894’te tıp öğrenimini tamamladı, göz hekimi oldu.

Sürgün yılları
El yazısı ve imzası
Okulu bitirdikten sonra İstanbul’da Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde göreve başladı. Kolera salgını nedeniyle aynı yıl kasım ayında geçici görevle Diyarbakır’a gönderildi; İttihat ve Terakki’nin Diyarbakır şubesini kurdu. Bu şehirde bulunduğu sırada Mehmet Ziya Bey (Gökalp)’in intihar girişiminde ilk müdahale eden ve onu kurtaran kişi oldu ve Ziyâ Gökalp’in cemiyete intisâbına önayak oldu.

Bu arada Büchner’in Natur und Geist adlı eserini Goril adıyla çevirdi. Eseri, “Hikmet Müslüman’ın kayıp malıdır.” hadisiyle sundu.

1895’te İstanbul’a döndüğünde İttihatçı hareketleri tehlikeli görüldüğünden bozgunculukla suçlanarak tutuklandı ve başkentten uzaklaşması için Trablusgarp Merkez Hastanesi’nin göz hekimliğine getirildi. Fakat cemiyet adına çalışmalarına orada da devam etti. Bir buçuk yıl görev yaptıktan sonra hapsedildi. Dört ay sonra serbest bırakıldığında , Fîzan’a sürülmesinin kararlaştırıldığını öğrenince, önce Tunus’a kaçtı; oradan 1897 yılında Fransa’ya geçti.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin iki gruba ayrıldığını, Mizancı Murat ve arkadaşlarının Serhafiye Ahmed Celâleddin Paşa arasında imzalanan anlaşma gereğince İstanbul’a geri döndüğünü gördü. Cenevre’ye geçerek Tunalı Hilmi ve Dr. Çerkez Mehmet Reşit gibi Jön Türkler'le buluştu. İki fırkaya ayrılan Jön Türkler’den Ahmet Rıza Bey’in liderliğindeki gruba katıldı. İshak Sükûti ile birlikte derneğin yayın organı olan Osmanlı gazetesini Türkçe - Fransızca olarak çıkardı ve istibdat karşıtı yazılar yazdı. Batı eserlerinden çeviriler yaptı; çevirdiği yapıtlar arasında Schiller’in Giyom Tell adlı draması vardır. Bu esere yazdığı önsözü daha sonra “İki Emel” adıyla kitap olarak yayımladı. Ayrıca Vittorio Alfieri’nin, Della Tirannide(1789) adlı kitabını, İstibdad” adıyla çevirdi. Cenevre’de yayınladığı şiir kitaplarından birisi olan Kahriyat adlı eserinde sanat kaygısından ziyade siyasi özlemlerle kaleme alınmış özgürlük, vatan sevgisi temalı olan ve hemen hemen hepsi II. Abdülhamid hakkında olan, onu hürriyet düşmanlığı ile suçlayan şiirlere yer verdi.

Yayımladığı yazılardan rahatsız olan padişah Abdülhamit, siyasi yazılar yazmaması ve İstanbul’a dönmemesi koşuluyla kendisini Viyana elçilik doktorluğuna atamayı önerince teklifi kabul etti. Onun Abdülhamit’e jurnalcilik yaptığı ve gazeteyi kapatıp Viyana’da doktorluğu kabul etmesinin bunun kanıtı olduğu öne sürülmüştür ; öte yandan diğer yayın çalışmalarını sürdürebilmek için gazeteyi kapatmaları karşılığında alacakları parayı kabul ettikleri de iddia edilir. 1903’e kadar Viyana sefareti tabipliğini sürdürdü. Bu görevi sırasında belirli ölçüde muhalefete devam etse da daha çok şiirle meşgul oldu ve sembolist şiir çevrelerinde ilgiyle karşılanan kitaplar yayımladı.

Siyasi faaliyetlerini gizlice devam ettirdiğini saraya bildiren büyükelçi Mahmut Nedim Paşa’yı tokatlaması üzerine 1903’te Avusturya’dan sınır dışı edildi. Cenevre’ye dönerek Ethem Ruhi Bey ile buluştu; Osmanlı İttihat ve İnkılap Cemiyeti’ni kurdu ve örgütün yayın organı olarak yeniden Osmanlı gazetesini çıkardı.

İçtihad
1904’te İçtihad adlı bir basımevi kurdu. Basımevinde Batılılaşma yanlısı eserler bastı, İçtihad adlı bir dergi çıkardı. 1904 yılından öldüğü 1932 yılına kadar dönem dönem kesintiye uğramakla birlikte İçtihad’ı çağrıştıran Cehd, İşhâd, İştihâd, Âlem, Eski İçtihad isimleri altında Cenevre, Mısır ve İstanbul’da bu dergiyi yayımlamayı sürdürmüştür.


Abdullah Cevdet'e ait bir karikatür. Altındaki yazı: «Darvin» nazariyesinin temsili
Abdullah Cevdet, 1905’te Cenevre’de kısa bir süre görüşme imkânı bulduğu Mısırlı reformist din âlimi Muhammed Abduh’un fikirlerinden de etkilendi. Aynı yıl Osmanlı hükümetinin baskısı sonucu İsviçre hükümeti kendisini sınır dışı ettiğinde, basımevini Kahire’ye taşıdı.
Kahire’de Teşebbüs-ü Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti’nin önemli bir üyesi haline geldi. 1906’da başlayan ve bazı vergilerin kaldırılması ile birlikte meşrutiyet talebini de dile getiren Erzurum ayaklanmasını destekleyen yazılar yazdı. Meşrutiyet ilan edildiğinde hemen yurda dönmedi, bir süre daha Mısır’da kaldı.

Doğu ile Batı arasında fikir alışverişinin yapılabildiği bir ortam yaratmayı amaçlıyordu. Bu amacı çerçevesinde Sâdî, Mevlânâ ve Hayyam’ın yanı sıra Shakespeare, Schiller, Byron’dan çeviriler yaptı. 1908’de Reinhardt Dozy’nin Essai sur l’Histoire de l’Islamisme (İslamcılığın tarihi üzerine deneme) adlı iki ciltlik eserini Tarih-i İslamiye başlığı ile çevirip yayımladı. İslâm’ı ve İslâm peygamberini çok ağır biçimde eleştiren bu kitap, Osmanlı kamuoyunda büyük infiâle yol açtı; Şubat 1910’da yasaklandı, toplatıldı ve mevcut nüshâlar Galata Köprüsü’nden atılarak imhâ edildi. Abdullah Cevdet Bey, eseri Müslüman tarihçilerin Dozy’nin yanlışlıklarını düzeltmelerine imkân tanımak amacıyla tercüme ettiğini iddiâ etti.

Yurda dönüş ve mütareke yılları
1910’da İstanbul’a döndü. Kendi matbaası İçtihad Evi’ni kurdu. Kütüphane-i İçtihad dizisini yayımladı. İçtihad dergisini 24'üncü sayıdan itibâren neşretmeye devam etti. Cağaloğlu’ndaki evi, aydınların sık sık gelip gittikleri, tartıştıkları bir mekân hâlini aldı ve bu özelliği, Abdullah Cevdet Bey’in ölümüne kadar da sürdü. Ölümünden sonra şahsî kütüphanesi ve arşivi, kızı Gül Karlıdağ tarafından korunarak muhafaza edilmiştir. Nâdide eserler, günümüzde hâlâ ayakta duran Cağaloğlu’ndaki İçtihad Evi’nin en üst katında, kullandığı mobilya ve diğer eşyalarla birlikte saklanmaktadır.
Abdullah Cevdet Bey ve kerimesi Gül Hanımefendi
İttihat ve Terakki yönetimine karşı eleştirel tutumu nedeniyle baskılara maruz kalan Abdullah Cevdet Bey, 1914’te basımı durdurmak zorunda kalmıştı. Bir süre İkdam gazetesinde imzasız başyazılar yazdı. İşgal yıllarında Sadrazam Damat Ferit Paşa tarafından Sıhhiye Genel Müdürlüğü’ne atanan Abdullah Cevdet Bey, kadınlara ilk kez genelev vesikası verilmesi uygulamasını başlatınca halktan gelen tepki üzerine görevden alındı. İngiliz Muhipler Cemiyeti’nin kuruluşunda rol oynadı, Kürt Teali Cemiyeti’nde de çalıştı. “Seçkin” insanların yetişmesine yönelik bir eğitimi ve biyolojik materyalizmi savunan Abdullah Cevdet Bey, daha cumhuriyet kurulmadan yıllar önce Latin harflerine geçilmesi gerektiğini vurguladı ve kadın hakları konusundaki görüşleriyle dikkat çekti. Bahâîlik hakkında hazırladığı yazı dizisi ile dinî çevrelerin tepkisini çekti, kovuşturmaya uğradı.[1]

I. Dünya Savaşı sonrası
İşgal yıllarındaki İngiliz yanlısı tutumu ve Kürt milliyetçisi örgütlerde yer almasından dolayı I. Dünya Savaşı sonrasında siyasal iktidarın gözünden düşmüştü. Cumhuriyet döneminde hakkında ömür boyu devlet hizmetinden men cezası verildi. Ömrünün kalan kısmını şiir yazarak, çeviri yaparak ve İçtihad’ı neşri ile uğraşarak geçirdi. Shakespeare’den Mevlânâ’ya ve Ömer Hayyam’a uzanan geniş ilgi alanında tercümeler ortaya koydu.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Cevat Paşa’nın Elazığ milletvekilliğinden çekilmesi üzerine onun yerine meclise girmesi söz konusu olduysa da 1925’te tarımı geliştirmek üzere göçmen getirilmesine ilişkin sözleri nedeniyle “damızlık adam getirmek istiyor” şeklinde söylenti çıkarılınca siyasetle ilişkisini kesti.
1928 yılında cumhurbaşkanı Atatürk’ün isteğiyle Fransız filozof Jean Meslier’nin kaleme aldığı din eleştirisi kitabını çevirdi; eser, Akl-ı Selim adıyla Devlet Matbaası’nda, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları arasında yayımlandı. 1931 yılında şiirlerini Karlıdağ’dan Ses adıyla kitaplaştırdı.
29 Kasım 1932’de İstanbul’da kalp krizinden hayatını kaybetti. Dinsizlikle suçlanan Abdullah Cevdet Bey’in Ayasofya Camii’ne getirilen cenazesi sahipsiz kalmış, cenaze namazının kılınmaması gerektiği ifade edilmişse de Peyami Safa’nın ricası üzerine namazı kılınmış, birkaç belediye görevlisi tarafından Merkezefendi Mezarlığı’na defnedilmiştir. Burhan Bozgeyik’in Meşhurların Son Anları adlı kitabında ise cenaze namazının kılınamadığı, cenazesini taşıyacak araba bulunamadığı, Fener Rum Patrikhanesi’nden araba istenerek haç sembollü araba ile mezarlığa götürülüp birkaç belediye görevlisince defnedildiği anlatılmaktadır.[1]

Eserleri
Şiir kitapları
Hiç (1890)
Türbe-i Masumiyet (1890)
Tulûat (1891)
Mensur kitabı
Ramazan Bahçeleri (1891)
Düşünce eserleri
Dimağ (1890)
Fizyolacya-i Tefekkür (1892)
Fünun ve Felsefe (1897)
Çevirileri
Weber’den Asırların Panoraması
Gustave Le Bon’dan Asrımızın Hususu Felsefiyesi
Hayyam’dan Rubaiyat
Mevlana’nın Divanından Seçmeler
Gustave Le Bon’dan Dün ve Yarın (1921)
Gustave Le Bon’dan İlm-i Ruh-i İçtimai (1924)
Gustave Le Bon’dan Ameli Ruhiyat (1931)
Jean Meslier’den Akl-ı Selim (Sağduyu Tanrısızlığın İlmihali) (1928)[1]

⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🇹🇷 Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ Bu madde (🇹🇷 Türkçe) dilinde yazılmış olan, orijinal dilinde öğeyi açmak için simgesini tıklayın!

🗄 سەرچاوەکان
[1] ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Wikipediya

🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📅 ڕێکەوت و ڕووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️09-09-1869
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏳️ زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
📅 رۆژی لەدایکبوون: 09-09-1869
📅 رۆژی کۆچی دوایی: 29-11-1932 (63 ساڵ)
⚤ رەگەزی کەس: 👨 نێر
💓 لەژیاندا ماوە؟: ❌ نەخێر
🏡 شوێنی نیشتەنی: 🌎 هەندەران
🌐 زمان - شێوەزار: 🇸🇦 عەرەبی
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی سەروو
🌐 زمان - شێوەزار: 🇹🇷 تورکی
👫 جۆری کەس: 🔄 وەرگێڕ
👫 جۆری کەس: ✍ نووسەر - لێکۆڵەر
👥 نەتەوە: ☀️ کورد
🗺 وڵات - هەرێم (کۆچی دوایی): 🇹🇷 تورکیا
🗺 وڵات - هەرێم: ⬆️ باکووری کوردستان
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ مەلاتێ

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (👩 سارا کامەلا 📧)ەوە لە: 09-04-2022 تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (👨 ئاراس ئیلنجاغی 📧)ەوە لە: 09-04-2022 پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (👨 ئاراس ئیلنجاغی 📧)ەوە لە: 09-04-2022 باشترکراوە ✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 465 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار👫
📷 فایلی وێنە 1.0.163 KB 09-04-2022👩 سارا کامەلاس.ک.
📊 ئامار
   بابەت 398,171
  
وێنە 78,901
  
پەڕتووک PDF 15,300
  
فایلی پەیوەندیدار 63,671
  
ڤیدیۆ 373
  
سەرچاوەکان 21,704
  
تایبەتمەندییەکانی بابەت 1,326,943
  
بابەتە پەیوەستکراوەکان 647,322

📚 پەڕتووکخانە
   فرە کلتووری
   ڕوجدا
   دیسان ئیدیەم؛ پێداچوون...
   444 شەو
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
   24-09-2022
   23-09-2022
   22-09-2022
   21-09-2022
   20-09-2022
   19-09-2022
   18-09-2022


👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
📌 رۆژەڤ
مینوو مەجیدی
ناو: مینوو
نازناو: مەجیدی
رۆژی شەهیدبوون: 21-09-2022
شوێنی لەدایکبوون: شاری کرماشان ی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
شوێنی شەهیدبوون: شاری کرماشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ژیاننامە
هاووڵاتییەکی کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە، لە خۆپیشاندانەکانی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دژی شەهیدکردنی ژینا ئەمینی شەهیدکراوە.
[1]
مینوو مەجیدی
دانش ڕەهنما
ناو: دانش
نازناو: ڕەهنما
رۆژی شەهیدبوون: 21-09-2022
شوێنی لەدایکبوون: شاری ورمێ ڕۆژهەڵاتی کوردستان
شوێنی شەهیدبوون: ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ژیاننامە
هاووڵاتییەکی کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە، لە خۆپیشاندانەکانی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دژی شەهیدکردنی ژینا ئەمینی شەهیدکراوە.
[1]
دانش ڕەهنما
ئەمین مەعریفەت
ناو: ئەمین
نازناو: مەعریفەت
رۆژی شەهیدبوون: 21-09-2022
شوێنی لەدایکبوون: شاری شنۆ ی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
شوێنی شەهیدبوون: شاری شنۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ژیاننامە
هاووڵاتییەکی کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە، تەمەنی 16 ساڵ بووە، لە خۆپیشاندانەکانی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دژی شەهیدکردنی ژینا ئەمینی شەهیدکراوە.
[1]
ئەمین مەعریفەت
زەکەریا سولەیمانی
ناو: زەکەریا
نازناو: سولەیمانی
ساڵی لەدایکبوون: 2006
رۆژی شەهیدبوون: 20-09-2022
شوێنی لەدایکبوون: ڕۆژهەڵاتی کوردستان
شوێنی شەهیدبوون: ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ژیاننامە
هاووڵاتییەکی کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە، لە خۆپیشاندانەکانی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دژی شەهیدکردنی ژینا ئەمینی شەهیدکراوە.
[1]
زەکەریا سولەیمانی
فەرەیدون مەحمودی
ناو: فەرەیدون
نازناو: مەحمودی
رۆژی شەهیدبوون: 21-09-2022
شوێنی لەدایکبوون: شاری سەقز ی ڕۆژهەڵاتی کوردستان
شوێنی شەهیدبوون: شاری سەقز ڕۆژهەڵاتی کوردستان
ژیاننامە
هاووڵاتییەکی کوردی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بووە، لە خۆپیشاندانەکانی شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دژی شەهیدکردنی ژینا ئەمینی شەهیدکراوە.
[1]
فەرەیدون مەحمودی


Kurdipedia.org (2008 - 2022) version: 14.09
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0.672 چرکە!
009647508574727 | 009647503268282 | 009647509744770
| 0031654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2022)