🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست (# 245,188)
Kurmancî - Kurdîy Serû (# 56,780)
English (# 2,752)
کرمانجی - کوردیی سەروو (# 4,842)
هەورامی (# 61,814)
لەکی (# 17)
Kurdîy Nawerast - Latînî (# 1,154)
عربي (# 11,340)
فارسی (# 2,504)
Türkçe (# 1,595)
עברית (# 10)
Ελληνική (# 13)
Française (# 279)
Deutsch (# 570)
Nederlands (# 127)
Svenska (# 57)
Español (# 34)
Italiano (# 38)
Pусский (# 768)
Fins (# 11)
Norsk (# 13)
日本人 (# 18)
中国的 (# 11)
Հայերեն (# 10)
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 زەوی؛ بنەماکانی زەویناسی لەڕووی فیزیاییەوە
ناونیشانی پەڕتووک: زەوی؛ بنەماکانی زەویناسی لەڕووی فیزیاییەوە
ناوی وەرگێڕ: باوان فایەق جەلال
وەرگێڕان لە زمانی: ئینگلیزی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: کتێبخانەی دڵشاد
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ
📕 زەوی؛ بنەماکانی زەویناسی لەڕووی فیزیاییەوە
💬 وامزانی ڕادیۆیە
وامزانی ڕادیۆیە!
ئەو ئیدیۆمە نوێیە، لە سەدەی بیست و یەکەمدا هاوڵاتییەکی شاری سلێمانی بە نائاگاییەوە دایهێناوە و ئێستا خەڵکی باشووری کوردستان کردوویانە بە ئیدیۆم، سۆشیال-میدیا ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە بڵا
💬 وامزانی ڕادیۆیە
📖 ڕاپۆرتی دەستگیرکردنی سیاسی و ڕۆژنامەوان و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە هەرێمی کوردستانی عێراق
ڕاپۆرتی دەستگیرکردنی سیاسی و رۆژنامەوان و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە هەرێمی کوردستانی عێراق
ئێمە نیگەرانین لەو ڕاپۆرتانەی کە باس لە بەکارهێنانی گازی فرمێسکڕێژ و گولەی رووپۆشکراو بە پلاستیک و بڵاو
📖 ڕاپۆرتی دەستگیرکردنی سیاسی و ڕۆژنامەوان و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە هەرێمی کوردستانی عێراق
💬 مار تاسەری پان نەکەیتەوە ناتۆپێت
مار تاسەری پان نەکەیتەوە ناتۆپێت
مار، ئه و زیندەوەرە خشۆکەیە کە لە کوردەواریدا زۆر ئیدیۆمی لەسەر وتراوە و لەگەڵ مرۆڤی کورد و مرۆڤایەتی لەیەک ژینگەدا بەیەکەوە ژیاون، مار هێمای دوژمنە، مایەی پێوەدان و
💬 مار تاسەری پان نەکەیتەوە ناتۆپێت
💬 لیرەیە و کەوتۆتە ناو قوڕەوه
لیرەیە و کەوتۆتە ناو قوڕەوه
لیرە دراوێکی زێڕینی به نرخە، جگە لەوەی کە دراوە، زێڕیشە، ئەوە وای لێکردووە پڕ بایەخ بێت، لە کوردەواریدا بۆ شتی بەنرخ و باش وتراوە: دەڵێی زێڕە، ئەوە بووە بە ئیدیۆم و بە ک
💬 لیرەیە و کەوتۆتە ناو قوڕەوه
📖 کوردبوون یان تراژیدیای ژیان و مەرگی حەمەدی مەولوودی؟
کوردبوون یان تراژیدیای ژیان و مەرگی حەمەدی مەولوودی؟
سەمەد ئەحمەد

سەرەتا:
زۆرن ئەوانەی کە لە پێناوی کورد وەکو نەتەوە و کوردستان وەکو خاک تێکۆشاون و بەخۆیان و ماڵیانەوە و گیانفیدا بوون، بەڵام خەبا
📖 کوردبوون یان تراژیدیای ژیان و مەرگی حەمەدی مەولوودی؟
💬 لە هەر کەندێ پەندێ
لە هەر کەندێ پەندێ
لە سلێمانی دەوترێت: هەر کەنێ پەنێ، لە هەولێرێ دەوترێت: لە هەر کەندێک پەندێک، کەند و کەنگ و کەندەڵان و کەندڕ سروشت و کەشکاری دروستی دەکات ئه و زەوییانەی کە ئاو دایدەڕێت و بەهۆی کرد
💬 لە هەر کەندێ پەندێ
💬 وەک مریشکی ئاشەوان، بەسەر باراشی خەڵکەوە بەڕێ دەچێت
وەک مریشکی ئاشەوان، بەسەر باراشی خەڵکەوە بەڕێ دەچێت
ئه و باراشانەی کە لە ئاشدا هەن، هەندیکیان بەهۆی دڕان و کونی گونیەکانەوە زۆر گەنمیان لێ دەوەرێت و دەکەوێتە سەر زەوی و وەک(مزە)ش کەهەندێ گەنمە ئاشەوا
💬 وەک مریشکی ئاشەوان، بەسەر باراشی خەڵکەوە بەڕێ دەچێت
💬 نە مریشکی ئاشەوان، نەکەری دەورێش، نە کوڕی بێوەژن
نە مریشکی ئاشەوان، نەکەری دەورێش، نە کوڕی بێوەژن
مریشکی ئاشەوان لەسەر باراش و گەنم و دانەوێڵەی خەڵکیەوە دەژیێت و هیچ پێ پوڕە و کنەیەک ناکات بۆ پەیداکردنی رۆژوو و ڕسقی خۆی، کەری دەروێشیش هەر جۆڕکە و ت
💬 نە مریشکی ئاشەوان، نەکەری دەورێش، نە کوڕی بێوەژن
👫 زەکیە محەمەد ئەمین بابان - زەکێ بابان
ناو: زەکیە
نازناو: زەکێ بابان
ناوی باوک: محەمەد ئەمین
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
زەکیە محەمەد ئەمین بابان ناسراو بە (زەکێ بابان) لە سلێمانی لەناو خیزانێکی ناسراوی بابانییەکاندا لەدایکبو
👫 زەکیە محەمەد ئەمین بابان - زەکێ بابان
📕 لەبەردەم شکۆی مرۆڤە مەزنەکاندا
ناونیشانی پەڕتووک: لەبەردەم شکۆی مرۆڤە مەزنەکاندا
ناوی نووسەر: م. عەلی/ عەلی عەبدوڵڵا/ مامۆستا عەلی پەڕلەمان
شوێنی چاپ: سلێمانی
ساڵی چاپ: 2018
ژمارەی چاپ: یەکەم [1]
📕 لەبەردەم شکۆی مرۆڤە مەزنەکاندا
📖 ڕووەکەی ترمان لە دەرەوەی فەیسبووک
ڕووەکەی ترمان لە دەرەوەی فەیسبووک
یادگار ئیسماعیل

مەرج نیە ئەوەی لەم دنیای فەیسبووک و دیجیتاڵەدا جوانبین و جوانبیر بێت، لە دنیای واقیعی و زیندووشدا ئیتر هەر ئاواش ئەو کەسە جوانبین و بیرجوان بێت، ی
📖 ڕووەکەی ترمان لە دەرەوەی فەیسبووک
📖 دروستکراوین یان ئازادین؟
دروستکراوین یان ئازادین؟
سۆزیار بەختیار

هەندێ لە مەیل و خواستەکانی ئێمە بەرهەمی سروشتمانە، ژینگەکەمان لە بۆتەی خۆیدا شێوەی پێ دەدەن، حەقیقەت ئەوەیە کە بڕیاڕ و هەڵبژاردنمان خۆمان هەڵبژاردەی نین کات
📖 دروستکراوین یان ئازادین؟
📖 ڕۆشنبیریەکەی لێکەنەوە
ڕۆشنبیریەکەی لێکەنەوە
هونەر تۆفیق

پییەر بۆردیۆ، لەحەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا ڕەخنەی لە کاپیتاڵ (سەرمایە) کەی کارڵ مارکس گرت، چونکە ئەو تەنیا سەرمایەی ماددی لە لێکۆڵینەوە سیوسیۆلۆجیاکەیدا بەهەند وە
📖 ڕۆشنبیریەکەی لێکەنەوە
📖 ‏قەدەغە کردنی جلی کوردی
‏قەدەغە کردنی جلی کوردی
شەن سابیر

لە هەرێمی کوردستاندا بە بڕیارێک لە ناوەندەکانی خوێندن و فەرمانگە حکومییەکاندا پۆشینی جلی کوردی قەدەغەکراوە، واتە خوێندکار و کارمەندان لە ڕۆژانی ئاساییدا ڕێگەپێدرا
📖 ‏قەدەغە کردنی جلی کوردی
📖 بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا 11
بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا 11
شەماڵ بارەوانی

کۆمەڵێک عەدنانی وازیان لە ئیسلام هێنا..
لە بەشەکانی پێشووتر کەمەک باسی ڕوانگەی قورئانیەکان و هەندەک لە قورئانیەکانم کرد.
لەو بەشه تۆزەک لە بارەی ع
📖 بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا 11
👫 هاوکار سالار
ناو: هاوکار
ناوی باوک: سالار
رۆژی لەدایکبوون: 1980/04/16
شوێنی لەدایکبوون: گەڕەگی ئازادی/سلێمانی

ژیاننامە

لە دوای 3 ساڵ لەگەڵ باوکی گەڕاوەتەوە بۆ شاری چەمچەماڵ وە لەوێ نیشتەجێ بووە تا تەواوک
👫 هاوکار سالار
📖 لە نێوان بەیت و قەسیدەدا
لە نێوان بەیت و قەسیدەدا
ڕەسوڵ بۆسکێنی

بەیتی کوردی لە بەسەرهاتی چیرۆک ئامێز و تایبەتمەند پێکهاتووە، دارشتنی بەیتەکان بەشێوەیەکی شیعری جوان و ڕەوان، لەسەر کێشی خۆماڵی و تایبەتی، بۆ دەربڕینی مەبەست
📖 لە نێوان بەیت و قەسیدەدا
📖 زمانی دایک لەپەراوێزی کۆمەڵگەی نووستودا
زمانی دایک لەپەراوێزی کۆمەڵگەی نووستودا
دانا عەزیز
زمانی من جیهانی منە و جیهانی من زمانی منە.وینگشتاین

لەهەفتەی ڕابردوو بەشداری کۆرسێک بووم کە ڕاستی گرنگ نیە لەسەر چی بوو، بەڵکو شتێک سەرنجی ڕاکێش
📖 زمانی دایک لەپەراوێزی کۆمەڵگەی نووستودا
👫 چراخان ئاسۆ
ناو: چراخان
نازناو: ئاسۆ

ژیاننامە
ڕۆژنامەنووس و وەرگێڕ و نووسەر و چالاکوانی ژنان.
👫 چراخان ئاسۆ
📖 پۆلیسی ئەخلاق
پۆلیسی ئەخلاق
ئاشتی ساڵح

هەڵوەستەیەکی بچووک، لە سەر تێروانینی خەڵک بۆ ئەخلاق.
چەمکی ئەخلاق بووە بە چەک و خەڵکیش بووە بە پۆلیس، پێوەری ئەخلاق سانسۆری لەسەر نییە، هەرکەسەو بەپێی بەرژەوەندیی خۆی پێ
📖 پۆلیسی ئەخلاق
📖 ژن و ناسیۆنالیزم لە کۆمارە کوردییەکەی ساڵی 1946دا
نوسینی: شەهرەزاد موجاب
لە ئینگلیزییەوە: محەمەد حەمەساڵح تۆفیق

پرۆفیسۆر د. شەهرەزاد موجاب:
توێژەر و پرۆفیسۆر و چالاکوانە و لە جیهاندا بە کارەکانی ناسراوە لە سەر کاریگەرییەکانی جەنگ، راگوێزان و ئا
📖 ژن و ناسیۆنالیزم لە کۆمارە کوردییەکەی ساڵی 1946دا
🧩 تۆوی ڕەش و حەوزی سپی
تۆوی ڕەش و حەوزی سپی.
تۆوی ڕەش: مەبەستی لە نووکی قەڵەمی نووسینە کە لە ماددەیەکی ڕەش درووست دەکرێت، حەوزی سپی واتە: کاغەزی نووسین کە سپییە، بۆ ئەوەی نووسینی تێدا دەرکەوێت. چۆن تۆو دەکرێ بە زەوییەوە
🧩 تۆوی ڕەش و حەوزی سپی
📖 گفتوگۆیەکی هونەریی نێوان دارا رەسوڵ (دارۆ)، لەگەڵ قەرەنی جەمیل
دارۆ: حەزئەکەم وەک رێکخەری پێشانگاکەت، گفتوگۆکەمان بەوە دەستپێبکەین، کە سەرەتا تۆ لە چەند ڕەهەندو دیدێکەوە باسی بەرهەمە نیگارکێشییەکانت بە گشتی بکەیت و بە تایبەتیش تیشک بخەیتە سەر ئەمبەرهەمانەی کە لە
📖 گفتوگۆیەکی هونەریی نێوان دارا رەسوڵ (دارۆ)، لەگەڵ قەرەنی جەمیل
📖 مێژووی دامەزراندنی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی بغداد، کارگەریەکانی بەسەر هونەری هاوچەرخی ئێمەوە
زامۆئا داراغا

بۆ تێگەشتن لە هونەری هاوچەرجی ئێستامان زۆر گرنگە ئاگاداری مێژووی هونەری ناوچەکە بین وە بە تایبەتی لە عێراق دا.
لە دوای جەنگی جیهانی یەکەمەوە بە بڕیاری (براوەکانی جەنگ) ئیمبراتۆریەتی
📖 مێژووی دامەزراندنی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی بغداد، کارگەریەکانی بەسەر هونەری هاوچەرخی ئێمەوە
👫 کەسایەتییەکان
حسێن شۆخ کەمان - زێ زێ
👫 کەسایەتییەکان
شەن سابیر
📷 وێنە و پێناس
ئەنجامدانی نوێژی بە کۆمەڵی ...
📷 وێنە و پێناس
کوردانی ئێزیدی لە سەر چیای ...
👫 کەسایەتییەکان
تەحسین وسو عەبدوڵڵا
👫 Abdullah Cevdet | پۆل: کەسایەتییەکان | زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
⠪ بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🏁 وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
Kurmancî - Kurdîy Serû0
English0
عربي0
فارسی0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️

Abdullah Cevdet
Abdullah Cevdet

Abdullah Cevdet Karlıdağ (d. 9 Eylül 1869, Arapgir, Malatya - ö. 29 Kasım 1932, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarında ve cumhuriyetin kuruluş döneminde yaşamış Türk siyasetçi, düşünür, göz hekimi, şair ve çevirmen.

Osmanlı ve Türkiye’de Batıcılık akımının önde gelen isimlerinden birisidir. Fikirleri, İkinci Meşrutiyet dönemi düşünce yapısının şekillenmesinde etkili oldu. Sonradan İttihat ve Terakki’ye dönüşecek İttihâd-ı Osmânî Cemiyeti’nin kurucusu beş tıbbiyeliden birisi Abdullah Cevdet idi (diğerleri İbrahim Temo, İshak Sükûti, Mehmet Reşit ve Hikmet Emin). Ancak yaşantısı siyasal alanda etkin görevler alarak değil, bir düşünce üreticisi olarak devam etti. Dönemindeki ana düşünce akımlarının çerçevesinde kendine özgü görüşler geliştirerek düşünce tarihinde özel bir yer edindi. Türkiye’nin ilk kadın ve işçi hakları savunucularındandır. Tıp, felsefe, sosyoloji, siyaset alanlarında yetmişten fazla eserin yazarı veya çevirmenidir.

Hayatı
1910 yılında Abdullah Cevdet
9 Eylül 1869 günü Arapgir’de dünyaya geldi. Kürt kökenlidir. Kimi kaynaklara göre 1867 doğumludur. Babası Diyarbakır’a birinci tabur kâtiplerinden Hacı Ömer Vasfi Efendi’dir. İlköğrenimini Hozat ve Arapgir’de tamamladıktan sonra ailesiyle Harput’a gitti. 1885’te Ma‘mûretülazîz (Elazığ) Askerî Rüşdiyesi’nden mezun oldu.
On beş yaşında İstanbul’a giderek Kuleli Askerî Tıbbiyye İdâdîsi’ne girdi. Üç yıl sonra mezun oldu ve eğitimine Askeri Tıbbiye’ye devam etti.

Tıbbiye yılları
Tıbbiyedeki öğrenciliği sırasında okulda hakim olan biyolojik materyalist eğilimlerden etkilendi. Ludwig Büchner’e ait, kendisini çok etkileyen “Kraft und Stoff” adlı kitabın bir bölümünü biyolojik materyalist görüşleri herkesin anlayacağı bir dille anlattığı için “Fizyolociya-i Tefekkür” (1890) adıyla Türkçeye çevirdi. Onun çevirilerini hedef alan çeşitli reddiyeler kaleme alındı. Aynı yıl beyin fonksiyonları üstüne “Dimağ” adlı kitabı yayımladı. Ertesi yıl İslâm âlimleriyle biyolojik materyalist filozofların fikirlerini bağdaştırmaya çalışan “Fünûn ve Felsefe” adlı çalışmasının ilk taslağını hazırladı. Okuldaki son yılında biyolojik materyalizm ve beyin fonksiyonları üzerine “Fizyolociya ve Hıfz-ı Sıhhat-i Dimâğ” ve “Melekât-ı Akliyye” adlı iki kitap daha yayımlayan Abdullah Cevdet, aynı konular üzerinde Maârif, Musavver Cihan ve Resimli Kitab mecmualarında makaleler yazdı.

Felsefi fikirlerin topluma ancak siyaset aracılığı ile aktarılabileceğini düşünüyordu. Bu düşünceyle çeşitli siyasi hareketlerin içinde yer aldı. 1889’da dört arkadaşı ile birlikte “İttihad-i Osmânî Cemiyeti” adını verdikleri bir cemiyet kurdular. Daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne dönüşen bu cemiyet, 1908 Devrimi’ne önayak olmuş, 1918’e kadar devlet yönetimine egemen olmuştur. II. Abdülhamit’e karşı yürütülen propagandanın önde gelen isimlerinden biri olan Abdullah Cevdet, siyasal faaliyetleri nedeniyle öğrenimi boyunca birkaç kez tutuklandı, bir süre okuldan uzaklaştırıldı.

Tıbbiye’deki öğrenciliği sırasında edebiyatla da ilgilendi ve Abdülhak Hamid’in isteğine uyarak şiirlerini kitap haline getirdi. Ömer Cevdet adıyla yayımladığı bu ilk eserlerinde özellikle Namık Kemal, Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamid ve Halit Ziya’nın etkileri sezilir. 1890 yılında yayımladığı ilk şiir kitabı Hiç’ten sonra Tuluat (1891) ve Masumiyet (1893) adlı şiir kitaplarını da yayımlamıştır.
Temmuz 1894’te tıp öğrenimini tamamladı, göz hekimi oldu.

Sürgün yılları
El yazısı ve imzası
Okulu bitirdikten sonra İstanbul’da Haydarpaşa Numune Hastanesi’nde göreve başladı. Kolera salgını nedeniyle aynı yıl kasım ayında geçici görevle Diyarbakır’a gönderildi; İttihat ve Terakki’nin Diyarbakır şubesini kurdu. Bu şehirde bulunduğu sırada Mehmet Ziya Bey (Gökalp)’in intihar girişiminde ilk müdahale eden ve onu kurtaran kişi oldu ve Ziyâ Gökalp’in cemiyete intisâbına önayak oldu.

Bu arada Büchner’in Natur und Geist adlı eserini Goril adıyla çevirdi. Eseri, “Hikmet Müslüman’ın kayıp malıdır.” hadisiyle sundu.

1895’te İstanbul’a döndüğünde İttihatçı hareketleri tehlikeli görüldüğünden bozgunculukla suçlanarak tutuklandı ve başkentten uzaklaşması için Trablusgarp Merkez Hastanesi’nin göz hekimliğine getirildi. Fakat cemiyet adına çalışmalarına orada da devam etti. Bir buçuk yıl görev yaptıktan sonra hapsedildi. Dört ay sonra serbest bırakıldığında , Fîzan’a sürülmesinin kararlaştırıldığını öğrenince, önce Tunus’a kaçtı; oradan 1897 yılında Fransa’ya geçti.

İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin iki gruba ayrıldığını, Mizancı Murat ve arkadaşlarının Serhafiye Ahmed Celâleddin Paşa arasında imzalanan anlaşma gereğince İstanbul’a geri döndüğünü gördü. Cenevre’ye geçerek Tunalı Hilmi ve Dr. Çerkez Mehmet Reşit gibi Jön Türkler'le buluştu. İki fırkaya ayrılan Jön Türkler’den Ahmet Rıza Bey’in liderliğindeki gruba katıldı. İshak Sükûti ile birlikte derneğin yayın organı olan Osmanlı gazetesini Türkçe - Fransızca olarak çıkardı ve istibdat karşıtı yazılar yazdı. Batı eserlerinden çeviriler yaptı; çevirdiği yapıtlar arasında Schiller’in Giyom Tell adlı draması vardır. Bu esere yazdığı önsözü daha sonra “İki Emel” adıyla kitap olarak yayımladı. Ayrıca Vittorio Alfieri’nin, Della Tirannide(1789) adlı kitabını, İstibdad” adıyla çevirdi. Cenevre’de yayınladığı şiir kitaplarından birisi olan Kahriyat adlı eserinde sanat kaygısından ziyade siyasi özlemlerle kaleme alınmış özgürlük, vatan sevgisi temalı olan ve hemen hemen hepsi II. Abdülhamid hakkında olan, onu hürriyet düşmanlığı ile suçlayan şiirlere yer verdi.

Yayımladığı yazılardan rahatsız olan padişah Abdülhamit, siyasi yazılar yazmaması ve İstanbul’a dönmemesi koşuluyla kendisini Viyana elçilik doktorluğuna atamayı önerince teklifi kabul etti. Onun Abdülhamit’e jurnalcilik yaptığı ve gazeteyi kapatıp Viyana’da doktorluğu kabul etmesinin bunun kanıtı olduğu öne sürülmüştür ; öte yandan diğer yayın çalışmalarını sürdürebilmek için gazeteyi kapatmaları karşılığında alacakları parayı kabul ettikleri de iddia edilir. 1903’e kadar Viyana sefareti tabipliğini sürdürdü. Bu görevi sırasında belirli ölçüde muhalefete devam etse da daha çok şiirle meşgul oldu ve sembolist şiir çevrelerinde ilgiyle karşılanan kitaplar yayımladı.

Siyasi faaliyetlerini gizlice devam ettirdiğini saraya bildiren büyükelçi Mahmut Nedim Paşa’yı tokatlaması üzerine 1903’te Avusturya’dan sınır dışı edildi. Cenevre’ye dönerek Ethem Ruhi Bey ile buluştu; Osmanlı İttihat ve İnkılap Cemiyeti’ni kurdu ve örgütün yayın organı olarak yeniden Osmanlı gazetesini çıkardı.

İçtihad
1904’te İçtihad adlı bir basımevi kurdu. Basımevinde Batılılaşma yanlısı eserler bastı, İçtihad adlı bir dergi çıkardı. 1904 yılından öldüğü 1932 yılına kadar dönem dönem kesintiye uğramakla birlikte İçtihad’ı çağrıştıran Cehd, İşhâd, İştihâd, Âlem, Eski İçtihad isimleri altında Cenevre, Mısır ve İstanbul’da bu dergiyi yayımlamayı sürdürmüştür.


Abdullah Cevdet'e ait bir karikatür. Altındaki yazı: «Darvin» nazariyesinin temsili
Abdullah Cevdet, 1905’te Cenevre’de kısa bir süre görüşme imkânı bulduğu Mısırlı reformist din âlimi Muhammed Abduh’un fikirlerinden de etkilendi. Aynı yıl Osmanlı hükümetinin baskısı sonucu İsviçre hükümeti kendisini sınır dışı ettiğinde, basımevini Kahire’ye taşıdı.
Kahire’de Teşebbüs-ü Şahsi ve Adem-i Merkeziyet Cemiyeti’nin önemli bir üyesi haline geldi. 1906’da başlayan ve bazı vergilerin kaldırılması ile birlikte meşrutiyet talebini de dile getiren Erzurum ayaklanmasını destekleyen yazılar yazdı. Meşrutiyet ilan edildiğinde hemen yurda dönmedi, bir süre daha Mısır’da kaldı.

Doğu ile Batı arasında fikir alışverişinin yapılabildiği bir ortam yaratmayı amaçlıyordu. Bu amacı çerçevesinde Sâdî, Mevlânâ ve Hayyam’ın yanı sıra Shakespeare, Schiller, Byron’dan çeviriler yaptı. 1908’de Reinhardt Dozy’nin Essai sur l’Histoire de l’Islamisme (İslamcılığın tarihi üzerine deneme) adlı iki ciltlik eserini Tarih-i İslamiye başlığı ile çevirip yayımladı. İslâm’ı ve İslâm peygamberini çok ağır biçimde eleştiren bu kitap, Osmanlı kamuoyunda büyük infiâle yol açtı; Şubat 1910’da yasaklandı, toplatıldı ve mevcut nüshâlar Galata Köprüsü’nden atılarak imhâ edildi. Abdullah Cevdet Bey, eseri Müslüman tarihçilerin Dozy’nin yanlışlıklarını düzeltmelerine imkân tanımak amacıyla tercüme ettiğini iddiâ etti.

Yurda dönüş ve mütareke yılları
1910’da İstanbul’a döndü. Kendi matbaası İçtihad Evi’ni kurdu. Kütüphane-i İçtihad dizisini yayımladı. İçtihad dergisini 24'üncü sayıdan itibâren neşretmeye devam etti. Cağaloğlu’ndaki evi, aydınların sık sık gelip gittikleri, tartıştıkları bir mekân hâlini aldı ve bu özelliği, Abdullah Cevdet Bey’in ölümüne kadar da sürdü. Ölümünden sonra şahsî kütüphanesi ve arşivi, kızı Gül Karlıdağ tarafından korunarak muhafaza edilmiştir. Nâdide eserler, günümüzde hâlâ ayakta duran Cağaloğlu’ndaki İçtihad Evi’nin en üst katında, kullandığı mobilya ve diğer eşyalarla birlikte saklanmaktadır.
Abdullah Cevdet Bey ve kerimesi Gül Hanımefendi
İttihat ve Terakki yönetimine karşı eleştirel tutumu nedeniyle baskılara maruz kalan Abdullah Cevdet Bey, 1914’te basımı durdurmak zorunda kalmıştı. Bir süre İkdam gazetesinde imzasız başyazılar yazdı. İşgal yıllarında Sadrazam Damat Ferit Paşa tarafından Sıhhiye Genel Müdürlüğü’ne atanan Abdullah Cevdet Bey, kadınlara ilk kez genelev vesikası verilmesi uygulamasını başlatınca halktan gelen tepki üzerine görevden alındı. İngiliz Muhipler Cemiyeti’nin kuruluşunda rol oynadı, Kürt Teali Cemiyeti’nde de çalıştı. “Seçkin” insanların yetişmesine yönelik bir eğitimi ve biyolojik materyalizmi savunan Abdullah Cevdet Bey, daha cumhuriyet kurulmadan yıllar önce Latin harflerine geçilmesi gerektiğini vurguladı ve kadın hakları konusundaki görüşleriyle dikkat çekti. Bahâîlik hakkında hazırladığı yazı dizisi ile dinî çevrelerin tepkisini çekti, kovuşturmaya uğradı.[1]

I. Dünya Savaşı sonrası
İşgal yıllarındaki İngiliz yanlısı tutumu ve Kürt milliyetçisi örgütlerde yer almasından dolayı I. Dünya Savaşı sonrasında siyasal iktidarın gözünden düşmüştü. Cumhuriyet döneminde hakkında ömür boyu devlet hizmetinden men cezası verildi. Ömrünün kalan kısmını şiir yazarak, çeviri yaparak ve İçtihad’ı neşri ile uğraşarak geçirdi. Shakespeare’den Mevlânâ’ya ve Ömer Hayyam’a uzanan geniş ilgi alanında tercümeler ortaya koydu.
Cumhuriyetin ilk yıllarında Cevat Paşa’nın Elazığ milletvekilliğinden çekilmesi üzerine onun yerine meclise girmesi söz konusu olduysa da 1925’te tarımı geliştirmek üzere göçmen getirilmesine ilişkin sözleri nedeniyle “damızlık adam getirmek istiyor” şeklinde söylenti çıkarılınca siyasetle ilişkisini kesti.
1928 yılında cumhurbaşkanı Atatürk’ün isteğiyle Fransız filozof Jean Meslier’nin kaleme aldığı din eleştirisi kitabını çevirdi; eser, Akl-ı Selim adıyla Devlet Matbaası’nda, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları arasında yayımlandı. 1931 yılında şiirlerini Karlıdağ’dan Ses adıyla kitaplaştırdı.
29 Kasım 1932’de İstanbul’da kalp krizinden hayatını kaybetti. Dinsizlikle suçlanan Abdullah Cevdet Bey’in Ayasofya Camii’ne getirilen cenazesi sahipsiz kalmış, cenaze namazının kılınmaması gerektiği ifade edilmişse de Peyami Safa’nın ricası üzerine namazı kılınmış, birkaç belediye görevlisi tarafından Merkezefendi Mezarlığı’na defnedilmiştir. Burhan Bozgeyik’in Meşhurların Son Anları adlı kitabında ise cenaze namazının kılınamadığı, cenazesini taşıyacak araba bulunamadığı, Fener Rum Patrikhanesi’nden araba istenerek haç sembollü araba ile mezarlığa götürülüp birkaç belediye görevlisince defnedildiği anlatılmaktadır.[1]

Eserleri
Şiir kitapları
Hiç (1890)
Türbe-i Masumiyet (1890)
Tulûat (1891)
Mensur kitabı
Ramazan Bahçeleri (1891)
Düşünce eserleri
Dimağ (1890)
Fizyolacya-i Tefekkür (1892)
Fünun ve Felsefe (1897)
Çevirileri
Weber’den Asırların Panoraması
Gustave Le Bon’dan Asrımızın Hususu Felsefiyesi
Hayyam’dan Rubaiyat
Mevlana’nın Divanından Seçmeler
Gustave Le Bon’dan Dün ve Yarın (1921)
Gustave Le Bon’dan İlm-i Ruh-i İçtimai (1924)
Gustave Le Bon’dan Ameli Ruhiyat (1931)
Jean Meslier’den Akl-ı Selim (Sağduyu Tanrısızlığın İlmihali) (1928)[1]

⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🇹🇷 Türkçe) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ Bu madde (🇹🇷 Türkçe) dilinde yazılmış olan, orijinal dilinde öğeyi açmak için simgesini tıklayın!


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Wikipediya
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️09-09-1869
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏳️ زمانی بابەت: 🇹🇷 Türkçe
📅 رۆژی لەدایکبوون: 09-09-1869
📅 رۆژی کۆچی دوایی: 29-11-1932 (63 ساڵ)
👫 جۆری کەس: 🔄 وەرگێڕ
👫 جۆری کەس: ✍ نووسەر - لێکۆڵەر
⚤ رەگەزی کەس: 👨 نێر
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی سەروو
🌐 زمان - شێوەزار: 🇹🇷 تورکی
🌐 زمان - شێوەزار: 🇸🇦 عەرەبی
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ مەلاتێ
🏡 شوێنی نیشتەنی: 🌎 هەندەران
💓 لەژیاندا ماوە؟: ✖️ نەخێر
👥 نەتەوە: ☀️ کورد
🗺 وڵات - هەرێم: ⬆️ باکووری کوردستان
🗺 وڵات - هەرێم (کۆچی دوایی): 🇹🇷 تورکیا

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (سارا کامەلا)ەوە لە: Apr 9 2022 7:50AM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (ئاراس ئیلنجاغی)ەوە لە: Apr 9 2022 9:36AM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (ئاراس ئیلنجاغی)ەوە لە: Apr 9 2022 8:08AM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 342 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.163 KB Apr 9 2022 8:07AMسارا کامەلا
📚 پەڕتووکخانە
  📖 کۆدەکانی جیۆپۆلیتیکی س...
  📖 کۆدەکانی جیۆکلتووری سی...
  📖 خوێندنی کوردی ئەلف و ب...
  📖 هەڵدێرانی عێراق لە ڕوا...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 08-08-2022
  🗓️ 07-08-2022
  🗓️ 06-08-2022
  🗓️ 05-08-2022
  🗓️ 04-08-2022
  🗓️ 03-08-2022
  🗓️ 02-08-2022


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
📌 رۆژەڤ
حسێن شۆخ کەمان - زێ زێ
کوڕی میرزا شوکروڵڵا و کافیە خانم ساڵی 1317ی هەتاوی لە شاری سەقز لە دایک دەبێ، بنەماڵەکەیان لە چوار برا و خوشکێک پێک دێن کە براکانی عەلی، حەسەن و مەسعود هەرسێکیان کۆچی دواییان کردووە و تەنیا کاک حوسێن زێ زێ و کوبرا خانمی خوشکی ماونەتەوە و ئێستاش لە شاری سەقز دەژین.
هونەرمەند زێ زێ ساڵەکانی 29 1328 لە سەقز شاگرد قاوەچی دەبێ، و ئەوکات کاک عەلی برای کاری هونەری دەکرد و کاتێک دیتی زێ زێ دەنگی خۆشە و زەربی چاکیش لێدەدا، هانی دا هەتا بچێتە ناو کاری هونەریەوه. کاک حوسەین سەرەتا لە گەڵ هونەرمەند عەزیز ن
حسێن شۆخ کەمان - زێ زێ
شەن سابیر
ناو: شەن
ناوی باوک: سابیر
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
شەن سابیر هەڵگری بەکالۆریۆسە لە کۆلێژی کارگێڕی و ئابووری لە زانکۆی سلێمانی، دانیشتووی شاری سلێمانییە.[1]
شەن سابیر
ئەنجامدانی نوێژی بە کۆمەڵی هەینی لە مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی ساڵی 1967
شوێن: سلێمانی
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1967
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: نەناسراو
ناوی وێنەگر: نەناسراو. [1]
ئەنجامدانی نوێژی بە کۆمەڵی هەینی لە مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی ساڵی 1967
کوردانی ئێزیدی لە سەر چیای شنگال لە ساڵی 1950 دا
شوێن: چیای شنگال
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1950
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: نەناسراو
ناوی وێنەگر: نەناسراو.[1]
کوردانی ئێزیدی لە سەر چیای شنگال لە ساڵی 1950 دا
تەحسین وسو عەبدوڵڵا
ناو: تەحسین
ناوی باوک: وسو عەبدوڵڵا
رۆژی لەدایکبوون: 01-04-1987
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر

ژیاننامە
قۆناغی بکالۆریۆس (2009-2013)
زانکۆی سەلاحەدین/کۆلێژی زانستە سیاسیەکان/بەشی زانستە سیاسییەکان
توێژینەوەی دەرچوون: (کاریگەری شۆڕشی 25ی یەنایەری میسری لەسەر ستراتیژیەتی ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەلاتی ناوەراست)
پڵەی دەرچون: یەکەم لەسەر ئاستی بەش.

قۆناغی ماستەر(2015-2018)
زانکۆی غازی/ بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان/ ڕۆژهەلاتی ناوەڕاست و کاروباری ئەفریقیا
ولاتی تورکیا/ ئەنقەر
تەحسین وسو عەبدوڵڵا


Kurdipedia.org (2008 - 2022) version: 14.08
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 1.625 چرکە!
009647701579153 | 009647503268282
| 0031654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2022)