🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست (# 245,188)
Kurmancî - Kurdîy Serû (# 56,780)
English (# 2,752)
کرمانجی - کوردیی سەروو (# 4,842)
هەورامی (# 61,814)
لەکی (# 17)
Kurdîy Nawerast - Latînî (# 1,154)
عربي (# 11,340)
فارسی (# 2,504)
Türkçe (# 1,595)
עברית (# 10)
Ελληνική (# 13)
Française (# 279)
Deutsch (# 570)
Nederlands (# 127)
Svenska (# 57)
Español (# 34)
Italiano (# 38)
Pусский (# 768)
Fins (# 11)
Norsk (# 13)
日本人 (# 18)
中国的 (# 11)
Հայերեն (# 10)
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 زەوی؛ بنەماکانی زەویناسی لەڕووی فیزیاییەوە
ناونیشانی پەڕتووک: زەوی؛ بنەماکانی زەویناسی لەڕووی فیزیاییەوە
ناوی وەرگێڕ: باوان فایەق جەلال
وەرگێڕان لە زمانی: ئینگلیزی
شوێنی چاپ: سلێمانی
دەزگای پەخش: کتێبخانەی دڵشاد
ساڵی چاپ: 2022
ژمارەی چاپ
📕 زەوی؛ بنەماکانی زەویناسی لەڕووی فیزیاییەوە
💬 وامزانی ڕادیۆیە
وامزانی ڕادیۆیە!
ئەو ئیدیۆمە نوێیە، لە سەدەی بیست و یەکەمدا هاوڵاتییەکی شاری سلێمانی بە نائاگاییەوە دایهێناوە و ئێستا خەڵکی باشووری کوردستان کردوویانە بە ئیدیۆم، سۆشیال-میدیا ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە بڵا
💬 وامزانی ڕادیۆیە
📖 ڕاپۆرتی دەستگیرکردنی سیاسی و ڕۆژنامەوان و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە هەرێمی کوردستانی عێراق
ڕاپۆرتی دەستگیرکردنی سیاسی و رۆژنامەوان و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە هەرێمی کوردستانی عێراق
ئێمە نیگەرانین لەو ڕاپۆرتانەی کە باس لە بەکارهێنانی گازی فرمێسکڕێژ و گولەی رووپۆشکراو بە پلاستیک و بڵاو
📖 ڕاپۆرتی دەستگیرکردنی سیاسی و ڕۆژنامەوان و چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە هەرێمی کوردستانی عێراق
💬 مار تاسەری پان نەکەیتەوە ناتۆپێت
مار تاسەری پان نەکەیتەوە ناتۆپێت
مار، ئه و زیندەوەرە خشۆکەیە کە لە کوردەواریدا زۆر ئیدیۆمی لەسەر وتراوە و لەگەڵ مرۆڤی کورد و مرۆڤایەتی لەیەک ژینگەدا بەیەکەوە ژیاون، مار هێمای دوژمنە، مایەی پێوەدان و
💬 مار تاسەری پان نەکەیتەوە ناتۆپێت
💬 لیرەیە و کەوتۆتە ناو قوڕەوه
لیرەیە و کەوتۆتە ناو قوڕەوه
لیرە دراوێکی زێڕینی به نرخە، جگە لەوەی کە دراوە، زێڕیشە، ئەوە وای لێکردووە پڕ بایەخ بێت، لە کوردەواریدا بۆ شتی بەنرخ و باش وتراوە: دەڵێی زێڕە، ئەوە بووە بە ئیدیۆم و بە ک
💬 لیرەیە و کەوتۆتە ناو قوڕەوه
📖 کوردبوون یان تراژیدیای ژیان و مەرگی حەمەدی مەولوودی؟
کوردبوون یان تراژیدیای ژیان و مەرگی حەمەدی مەولوودی؟
سەمەد ئەحمەد

سەرەتا:
زۆرن ئەوانەی کە لە پێناوی کورد وەکو نەتەوە و کوردستان وەکو خاک تێکۆشاون و بەخۆیان و ماڵیانەوە و گیانفیدا بوون، بەڵام خەبا
📖 کوردبوون یان تراژیدیای ژیان و مەرگی حەمەدی مەولوودی؟
💬 لە هەر کەندێ پەندێ
لە هەر کەندێ پەندێ
لە سلێمانی دەوترێت: هەر کەنێ پەنێ، لە هەولێرێ دەوترێت: لە هەر کەندێک پەندێک، کەند و کەنگ و کەندەڵان و کەندڕ سروشت و کەشکاری دروستی دەکات ئه و زەوییانەی کە ئاو دایدەڕێت و بەهۆی کرد
💬 لە هەر کەندێ پەندێ
💬 وەک مریشکی ئاشەوان، بەسەر باراشی خەڵکەوە بەڕێ دەچێت
وەک مریشکی ئاشەوان، بەسەر باراشی خەڵکەوە بەڕێ دەچێت
ئه و باراشانەی کە لە ئاشدا هەن، هەندیکیان بەهۆی دڕان و کونی گونیەکانەوە زۆر گەنمیان لێ دەوەرێت و دەکەوێتە سەر زەوی و وەک(مزە)ش کەهەندێ گەنمە ئاشەوا
💬 وەک مریشکی ئاشەوان، بەسەر باراشی خەڵکەوە بەڕێ دەچێت
💬 نە مریشکی ئاشەوان، نەکەری دەورێش، نە کوڕی بێوەژن
نە مریشکی ئاشەوان، نەکەری دەورێش، نە کوڕی بێوەژن
مریشکی ئاشەوان لەسەر باراش و گەنم و دانەوێڵەی خەڵکیەوە دەژیێت و هیچ پێ پوڕە و کنەیەک ناکات بۆ پەیداکردنی رۆژوو و ڕسقی خۆی، کەری دەروێشیش هەر جۆڕکە و ت
💬 نە مریشکی ئاشەوان، نەکەری دەورێش، نە کوڕی بێوەژن
👫 زەکیە محەمەد ئەمین بابان - زەکێ بابان
ناو: زەکیە
نازناو: زەکێ بابان
ناوی باوک: محەمەد ئەمین
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
زەکیە محەمەد ئەمین بابان ناسراو بە (زەکێ بابان) لە سلێمانی لەناو خیزانێکی ناسراوی بابانییەکاندا لەدایکبو
👫 زەکیە محەمەد ئەمین بابان - زەکێ بابان
📕 لەبەردەم شکۆی مرۆڤە مەزنەکاندا
ناونیشانی پەڕتووک: لەبەردەم شکۆی مرۆڤە مەزنەکاندا
ناوی نووسەر: م. عەلی/ عەلی عەبدوڵڵا/ مامۆستا عەلی پەڕلەمان
شوێنی چاپ: سلێمانی
ساڵی چاپ: 2018
ژمارەی چاپ: یەکەم [1]
📕 لەبەردەم شکۆی مرۆڤە مەزنەکاندا
📖 ڕووەکەی ترمان لە دەرەوەی فەیسبووک
ڕووەکەی ترمان لە دەرەوەی فەیسبووک
یادگار ئیسماعیل

مەرج نیە ئەوەی لەم دنیای فەیسبووک و دیجیتاڵەدا جوانبین و جوانبیر بێت، لە دنیای واقیعی و زیندووشدا ئیتر هەر ئاواش ئەو کەسە جوانبین و بیرجوان بێت، ی
📖 ڕووەکەی ترمان لە دەرەوەی فەیسبووک
📖 دروستکراوین یان ئازادین؟
دروستکراوین یان ئازادین؟
سۆزیار بەختیار

هەندێ لە مەیل و خواستەکانی ئێمە بەرهەمی سروشتمانە، ژینگەکەمان لە بۆتەی خۆیدا شێوەی پێ دەدەن، حەقیقەت ئەوەیە کە بڕیاڕ و هەڵبژاردنمان خۆمان هەڵبژاردەی نین کات
📖 دروستکراوین یان ئازادین؟
📖 ڕۆشنبیریەکەی لێکەنەوە
ڕۆشنبیریەکەی لێکەنەوە
هونەر تۆفیق

پییەر بۆردیۆ، لەحەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا ڕەخنەی لە کاپیتاڵ (سەرمایە) کەی کارڵ مارکس گرت، چونکە ئەو تەنیا سەرمایەی ماددی لە لێکۆڵینەوە سیوسیۆلۆجیاکەیدا بەهەند وە
📖 ڕۆشنبیریەکەی لێکەنەوە
📖 ‏قەدەغە کردنی جلی کوردی
‏قەدەغە کردنی جلی کوردی
شەن سابیر

لە هەرێمی کوردستاندا بە بڕیارێک لە ناوەندەکانی خوێندن و فەرمانگە حکومییەکاندا پۆشینی جلی کوردی قەدەغەکراوە، واتە خوێندکار و کارمەندان لە ڕۆژانی ئاساییدا ڕێگەپێدرا
📖 ‏قەدەغە کردنی جلی کوردی
📖 بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا 11
بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا 11
شەماڵ بارەوانی

کۆمەڵێک عەدنانی وازیان لە ئیسلام هێنا..
لە بەشەکانی پێشووتر کەمەک باسی ڕوانگەی قورئانیەکان و هەندەک لە قورئانیەکانم کرد.
لەو بەشه تۆزەک لە بارەی ع
📖 بیرەوەریەکانی فەقێیەکی گوومڕا 11
👫 هاوکار سالار
ناو: هاوکار
ناوی باوک: سالار
رۆژی لەدایکبوون: 1980/04/16
شوێنی لەدایکبوون: گەڕەگی ئازادی/سلێمانی

ژیاننامە

لە دوای 3 ساڵ لەگەڵ باوکی گەڕاوەتەوە بۆ شاری چەمچەماڵ وە لەوێ نیشتەجێ بووە تا تەواوک
👫 هاوکار سالار
📖 لە نێوان بەیت و قەسیدەدا
لە نێوان بەیت و قەسیدەدا
ڕەسوڵ بۆسکێنی

بەیتی کوردی لە بەسەرهاتی چیرۆک ئامێز و تایبەتمەند پێکهاتووە، دارشتنی بەیتەکان بەشێوەیەکی شیعری جوان و ڕەوان، لەسەر کێشی خۆماڵی و تایبەتی، بۆ دەربڕینی مەبەست
📖 لە نێوان بەیت و قەسیدەدا
📖 زمانی دایک لەپەراوێزی کۆمەڵگەی نووستودا
زمانی دایک لەپەراوێزی کۆمەڵگەی نووستودا
دانا عەزیز
زمانی من جیهانی منە و جیهانی من زمانی منە.وینگشتاین

لەهەفتەی ڕابردوو بەشداری کۆرسێک بووم کە ڕاستی گرنگ نیە لەسەر چی بوو، بەڵکو شتێک سەرنجی ڕاکێش
📖 زمانی دایک لەپەراوێزی کۆمەڵگەی نووستودا
👫 چراخان ئاسۆ
ناو: چراخان
نازناو: ئاسۆ

ژیاننامە
ڕۆژنامەنووس و وەرگێڕ و نووسەر و چالاکوانی ژنان.
👫 چراخان ئاسۆ
📖 پۆلیسی ئەخلاق
پۆلیسی ئەخلاق
ئاشتی ساڵح

هەڵوەستەیەکی بچووک، لە سەر تێروانینی خەڵک بۆ ئەخلاق.
چەمکی ئەخلاق بووە بە چەک و خەڵکیش بووە بە پۆلیس، پێوەری ئەخلاق سانسۆری لەسەر نییە، هەرکەسەو بەپێی بەرژەوەندیی خۆی پێ
📖 پۆلیسی ئەخلاق
📖 ژن و ناسیۆنالیزم لە کۆمارە کوردییەکەی ساڵی 1946دا
نوسینی: شەهرەزاد موجاب
لە ئینگلیزییەوە: محەمەد حەمەساڵح تۆفیق

پرۆفیسۆر د. شەهرەزاد موجاب:
توێژەر و پرۆفیسۆر و چالاکوانە و لە جیهاندا بە کارەکانی ناسراوە لە سەر کاریگەرییەکانی جەنگ، راگوێزان و ئا
📖 ژن و ناسیۆنالیزم لە کۆمارە کوردییەکەی ساڵی 1946دا
🧩 تۆوی ڕەش و حەوزی سپی
تۆوی ڕەش و حەوزی سپی.
تۆوی ڕەش: مەبەستی لە نووکی قەڵەمی نووسینە کە لە ماددەیەکی ڕەش درووست دەکرێت، حەوزی سپی واتە: کاغەزی نووسین کە سپییە، بۆ ئەوەی نووسینی تێدا دەرکەوێت. چۆن تۆو دەکرێ بە زەوییەوە
🧩 تۆوی ڕەش و حەوزی سپی
📖 گفتوگۆیەکی هونەریی نێوان دارا رەسوڵ (دارۆ)، لەگەڵ قەرەنی جەمیل
دارۆ: حەزئەکەم وەک رێکخەری پێشانگاکەت، گفتوگۆکەمان بەوە دەستپێبکەین، کە سەرەتا تۆ لە چەند ڕەهەندو دیدێکەوە باسی بەرهەمە نیگارکێشییەکانت بە گشتی بکەیت و بە تایبەتیش تیشک بخەیتە سەر ئەمبەرهەمانەی کە لە
📖 گفتوگۆیەکی هونەریی نێوان دارا رەسوڵ (دارۆ)، لەگەڵ قەرەنی جەمیل
📖 مێژووی دامەزراندنی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی بغداد، کارگەریەکانی بەسەر هونەری هاوچەرخی ئێمەوە
زامۆئا داراغا

بۆ تێگەشتن لە هونەری هاوچەرجی ئێستامان زۆر گرنگە ئاگاداری مێژووی هونەری ناوچەکە بین وە بە تایبەتی لە عێراق دا.
لە دوای جەنگی جیهانی یەکەمەوە بە بڕیاری (براوەکانی جەنگ) ئیمبراتۆریەتی
📖 مێژووی دامەزراندنی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی بغداد، کارگەریەکانی بەسەر هونەری هاوچەرخی ئێمەوە
👫 کەسایەتییەکان
حسێن شۆخ کەمان - زێ زێ
👫 کەسایەتییەکان
شەن سابیر
📷 وێنە و پێناس
ئەنجامدانی نوێژی بە کۆمەڵی ...
📷 وێنە و پێناس
کوردانی ئێزیدی لە سەر چیای ...
👫 کەسایەتییەکان
تەحسین وسو عەبدوڵڵا
📖 ”Kurd. Efsaneya Rohilatê” – 22 | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû
⠪ بەشکردن
Facebook0
Twitter0
Telegram0
LinkedIn0
WhatsApp0
Viber0
SMS0
Facebook Messenger0
E-Mail0
Copy Link0
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🏁 وەرگێڕان
کوردیی ناوەڕاست0
English0
عربي0
فارسی0
Türkçe0
עברית0
Deutsch0
Español0
Française0
Italiano0
Nederlands0
Svenska0
Ελληνική0
Azərbaycanca0
Fins0
Norsk0
Pусский0
Հայերեն0
中国的0
日本人0
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️

”Kurd. Efsaneya Rohilatê” – 22
”Kurd. Efsaneya Rohilatê” – 22
Malpera me bi rêzenivîseke nû dest bi çapkirina berhemên ser dîrok, çand, ziman, wêje û zargotina kurdî dike, ku wê wergerên ji rûsî yên ji pirtûka gelekî delal ”Kurd. Efsaneya Rohilatê” bin, ku şîrketa neftê û gazê ya Rûsîyayê ”Gazprom”ê bi naverokeke gelekî xurt û dagirtî bi zimanê rûsî çap kirîye.
Bi bawerîya me, eva pirtûka ji hemû pirtûkên derheqa kurdan û Kurdistanê da, ku heta niha çap bûne, ya here serketî û bi bûyeran va têr û tije ye: him bi nivîskar û zanyarên di cihanê da gelekî binavûdeng va, ku nivîsên wan yên ser dereceya bilind û li ser bingehê ulmî, bi belgeyan va dewlemend di vê berhemê da cî girtine, him bi mîzanpaj û dîzayna xwe va, him jî bi xemilandina wêneyên dîrokî va, ku piranîya wan heta niha li tu cîyan çap nebûne.
Mizgînîyeke din jî ew e, ku ev berhema bêhempa xênji zimanê rûsî, êdî bi zimanên îngilîsî, bi du zaravên zimanê kurdî – kurmancî û soranî çap bûne.
Berhema me a îro ha tê binavkirin: ”PARÊZKARÊN DILSOZ YÊN ERF Û EDETÊN BÊHEMPA YÊN PÊŞÎYAN”.
Em îro para wê a duduyan çap dikin.
Amadekar û wergera ji rûsî: Têmûrê Xelîl
M. Rewendî-Fedaî
PARÊZKARÊN DILSOZ YÊN ERF Û EDETÊN BÊHEMPA YÊN PÊŞÎYAN -2
Merasîma navlêkirina zarokan cem “merivên ser riya rastîyê” (ehlî-heq)
Erefata mohrkirin-navlêkirina kesên ji bawermendîya ehlî-heq tê binavkirinê wek ”cwûz şikandin” (“şikênandina gûzan”) an jî “ser siparden” (“sipartina serî”). Her zarek di olka xwe da dema digihîje pênc-şeş salî, nav lê dikin, dema ew êdî fem dike ka çi diqewime. Ew merasîm bi hazirîya seyid (nûnerê ruhanîya bilind cem ehlî-heq) û komekdarê wî – xelîf, herwiha mirovên zarokê tê derbazkirin.
Gorî êtnografê kurd Reşad Sebrî Reşîd, naveroka wê merasîmê ha ye. Zaro li pêşa kincên seyid digire û gûzekê dide wî. Seyid gûzê dişkêne û kakilê wî pareveyî li ser hemû kesên hazir dike. Xelîf wê demê duayan dibêje. ”Maneya merasîmê di wê yekê da ne,- Reşad Sebrî Reşîd şirove dike,- ku zaro hîvî ji seyid dike bibe kirîvê wî – Pîrê wî, dema dawa cilê wî digire û gûzekê dide wî, tê maneya ku serê xwe ”dide” wî, sozê dide ku wê di tevaya jîyana xwe da di hindava wî da amin be. Dema seyid gûzê dişkêne, bi wê yekê va razîbûna xwe dîyar dike…”7.
Di dema navlêkirinê gûzan, şîrinayên nebat ku taybet bo wê rojê anîne, dixun û wek edet hediyayan didin seyid.
Merasîma navlêkirinê cem qizilbaşan
Malûmatîyên derheqa merasîmên qizilbaşan da pir caran dijî hev in, lê bi saya berhema Reşad Sebrî Reşîd em pê dihesin ka merasîma navlêkirinê cem şebekên Îraqê çawan e. Em bikine bîra we, ku şebek perçeyekî qizilbaşan e, ku tesîra îslamê li ser wana xurttir e8. ”…Dema zarok digihîje temenê xwe yê heft salî, bav wî dibe cem baba (cem pîr). Zaro sê caran destê baba radimûse, baba jî heft caran qayîşê bi pişta wî va girê dide. Piştî sê rojan zaro 40 pereyên hesinî û 40 hêkan ji wî ra tîne. Baba qayîşa pişta wî vedike, pê ra jî duayan dixwîne. Piştî wê zaro dibe neferekî malê û dikare tevî duakirina bi kom be”9.

Cejinên gelêrî
Cejin beşeke erf-edetên gel in, ew mecalê dide çanda dewlemend biparêzin û wana derbazî nifşên nû bikin.
Yek ji cejinên di cihanê da kevinar Newroz e (Sala nû li gorî Salnameya Rojê), kurd vê cejinê bi gelên Îranê û gelên din ra tevayî pîroz dikin. Ew di dema wekehevtîya rojûşevê ya buharê da, 21ê adarê, pêk tê, lê dîroka wê digihîje bi hezaran salan. Di pêşî da Newroz cejina buharê bû, roja ku şerûroj wekehev dibin, dema Ro di rêzesitêrkên Beran da ne. Di bawerîyên gelên Îranê yên kevinare da dinya wê demê hatîye sazkirinê, dema Ro ji serê Beran hilatîye, ango wê demê ronahî ji tarîyê, roj ji şevê, qencî ji xirabîyê hatine veqetandin.
Gotina ”Newroz” di zimanê kurdî da ji du gotinan pêk tê: nu(h) û roj û herdu bi hev ra tê maneya gotina farisî jî – ”noûrûz”: ”noû” (nu) û ”rûz” (roj), ku koka wê ji hindoawropîya kevinare ”ronahî” tê. Varyanta wê a bi zimanê kurdî bi transkrîpsyona latînî bi çend awahan tê nivîsar: newroz, newroj, nweroz, nweroj. Wek ku zimanzan-kurdzan Zera Elî Yûsûpova destnîşan dike, cem kurdan bo wê cejinê navên din yên helbestkî jî hene: li hinek herêman jê ra dibêjin darkpişkwan/darpişkêw (”bişkivîna daran”), li hinek deveran dibêjin — hermêpişkwan/hermêpişkêw (”bişkivîna darên hurmê”), li çend herêman dibêjin xakelêwe, ku wergera wê tê maneya ”ax ber lêvan e” (ango, ”axlêve”.- Not ya redaktor e). A dawî, wisa xuya ye, ku bi wê yekê va girêdayî ye, ku erdê çêrandinê hela di bin berfê da ne, û heywan gîhaya bi xwelîyê va tevlêkirî dixwe.
Rast e, Newroz cejineke kevinare ya berî îslamê ye, lê îslamê piştî belakirina dînê xwe, ew cejin qebûl kir, û di dema desthilatdarîya xelîfên îslamê Newroz herwiha li welatên ereban jî pîroz kirin.
Di “Şah-Name”ya şairê farisan yê sedsala X Fîrdûosî da xuliqîna wê cejinê bi mêrxasîya qiralê Farizistana kevinare Cemşîd va girêdayî ye, yê ku, gorî efsaneyê, zora zivistanê birîye. Lê kurd xuliqîna Newrozê bi bûyereke din a di heman kitêba “Şah-Name” da heyî ra girê didin – bi çîroka hesinkar (hedad) ra. Hesinkar Zihakê zulmkar dikuje, miletê xwe ji zêrandinê rizgar dike û agirekî wek sîmvola serketinê pê dixe. Û niha jî di dema pîrozkirina Newrozê şanoyeke bi navê ”Kawayê hesinkar” nîşan didin, li wir Kawa şervanekî bo rizgarkirina gelê kurd e. Bi vî awahî, cejina buharê bo kurdan rengê sîyasî jî wergirtîye, û ne tesedûf e, ku li Tirkîyê ji sala 1925an heta sala 2000î pîrozkirina Newrozê bi fermî hatibû qedexekirin.
Em mêza bikin derheqa vê yekê da di kovara kurdî a “Dostanî” da çi tê gotin: “Tirkan fêm dikirin ku Newroz ruhê gelê kurd e, lema jî her tişt dikirin û her firsend bi kar dianîn, ku ew cejin bê bîrkirinê”10. Fotografê Îranî Riza, ku di wan demên bo kurdên Tirkîyê pir giran da li wî welatî bû, gava desthilata welêt êdî cara sisîyan dijî kurdan opêrasyonên leşkerî pêk dianîn, nivîsî, ku kurdan bi eynatî desthilata tirkan 21ê adara sala 1993an roja buharê a pêşin pîroz kirin: ”Bajarê Cizîrê li Kurdistana Tirkîyê bo rojnamevanan girtî ye. Desthilata Tirkîyê civîn û pîrozkirina cejinan qedexe kirîye. Cizîr gerekê bibûya ”bajarê mirî”. Lê nebû. Gorî edetên pêşîyan, agirvêxistin bûbû nîşana serhildana dijî zordestîyê û zêrandinê. Tenê çend rojnamevan hatibûne Cizîrê, bona ser meseleya komkujîya sala par binivîsin û qedirê bîranîna şehîdan bigirin. Artêşê gulle berî milet dida; sêsed kes hatine birîndarkirin, hinek kes hatine kuştin. Îsal, wek her caran, agir vêdixistin, û zaro li dor agir direqisîn. Li kolanan serhildanên dijî zordestîyan dihatine tevrakirin. Bi tankan, ku Tirkîyê ji NATOyê kirîbûn, hewil didan kesên serhildêr ji hev bela bikin. Li kolanan, di nava gemarê û agir û alavan, sertbûn her diçe zêdetir dibe.
Ez bi awayekî fesal ji xanîyekî diçim ber bi xanîyekî din. Tarî dikeve erdê, û hemû vedigerin malên xwe. Êdî dema ku tu kes nikare derkeve derva tê. Cizîr dikeve nava bêdengîyeke bi hewarze va dagirtî. Ez di odeya xwe a mêvanxaneyê da bi tenê me, li bendê me ka wê çi biqewime. Ji nişkêva di wê rewşa bêdengîyê da dengê gulleyan tê. Heta niha jî ew ewrên reş, ku ezman dişewitand, di bîra min da mane”11.
Sala 1986an li Sûrîyê dema pîrozkirina Newrozê di navbera kurdan û polîsan da pevçûn qewimîn, berî salekê desthilata Sûrîyê ew cejin qedexe kiribû. Wek ku Reşad Sebrî Reşîd destnîşan kirîye, ”girêdayî bilindbûna tevgera miletîyê-azadarîyê ra, desthilatdarên Îraqê û Sûrîyê hewara xwe li Xwedênasan daxistin, wana jî fetwa çap kirin12 û cejina Newrozê îlan kirin wek cejina agirperestan… Kurd, ku di dorgirtina gelên da jîyane, zordestî û neheqî li wan hatîye kirin, lî dîsa jî herdem cejina Newrozê pîroz kirine, bi wê yekê va ferqa xwe ji miletên din dane xuyakirin”13.
Nelihevkirina ku mirovan xemgîn dike ew e, ku Newroz cejina lihevhatinê ye. Eger di navbera du mirovên hev da dijminatî hebe, wê demê gorî edetê kesê malbetê yê sere berî Newrozê hewil dide wana li hev bîne: ne axir ew kesê ku di dilê wî da xeyd hebe, ew nikare ji dil şa bibe. Lema jî hema di roja Newrozê da, sala 2013an Abdulla Ocalan, rêberê Partîya Karkerên Kurdistanê, ji hebisê bangî partîya xwe kir çekan daynin û derbazî şerê sîyasî bo bidestxistina otonomîyê li Tirkîyê bibin. Û dawîya dawî serokkomarê Tirkîyê S. Demirel sala 1995an soz da, ku wê cejina Newrozê bike cejina fermî. Piştî hilweşîna Yekîtîya Sovyet û sazbûna çend dewletên serbixwe, Tirkîye ku hewil dida bo dewletên esiltirk – komarên Asîya Navîn û Azirbêcanê – bibe wek dayka ruhanî, nikaribû pîrozkirina Newrozê di van welatan da înkar bike, ku bo wana Newroz cejina gelêrî ye. Rast e, ew cejin li Tirkîyê heta niha jî nebûye şahîya fermî, lê dîsa jî di van salên dawî da wê cejinê bi awayekî berfireh pîroz dikin.
Gorî bawerîyên kevinare, di rojên Newrozê da milyaketên qenc ji esmanan dadikevine ser erdê, ji merivan ra xezîneyan û xweşbextîyê tînin, lê naçine malên wisa ku ji sala par va li wir gemarî û toz maye û di navbera neferên malê da hevfêmkirin tune. Bi vê yekê ra du ritualên Newrozê yên giring girêdayîne: paqijkirina malê berî pîrozkirina cejinê û lihevkirina kesên ku bêhna wan ji hev teng bûye.

(JÊRÊNOT)
7) Сабри Рашид, Рашад (Рашад Миран). Этноконфессиональная ситуация в современном Курдистане. М.; СПб., 2004. С. 136.
8) Ew bi wê yekê va girêdayî ye, ku ew ji qizilbaşên Tirkîyê qetîyane, ku di bin hukumê xaçparêzîyê da nin.
9) Сабри Рашид, Рашад (Рашад Миран). Этноконфессиональная ситуация в современном Курдистане. М.; СПб., 2004. С. 159.
10) Дружба = Dostanî. М., 2002. № 14–15. С. 87.
11) Op. cit.: Meiselas, Susan. Kurdistan: In the Shadow of History. Chicago, 2008. P. 360.
12) Fetwa di îslamê da – biryara xizmetkarê ruhanî yê herî bilind e derheqa wê yekê da ka qirarên desthilata sivîl, herwiha delîlên jîyana civakî yên hiqûqî, sîyasî û yên din gorî qanûnên îslamê ne an na.
13) Сабри Рашид, Рашад (Рашад Миран). Этноконфессиональная ситуация в современном Курдистане. М.; СПб., 2004. С. 47.[1]

⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
⚠️ Ev babet bi zimana (🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû) hatiye nvîsandin, klîk li aykona bike ji bu vekirina vî babetî bi vî zimana ku pî hatiye nvîsandin!


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû | krd.riataza.com
📚 فایلی پەیوەندیدار: 1
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 6
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️ЭНЦИКЛОПЕДИЮ ОБ ИСТОРИИ И КУЛЬТУРЕ КУРДСКОГО НАРОДА
📖 کورتەباس
1.👁️”Kurd. Efsaneya Rohilatê” – 48
2.👁️Kurd. Efsaneya Rohilatê – 59
3.👁️Kurd. Efsaneya Rohilatê – 60
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️Cefer axa Elî beg Şemşedîn axa ogli
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ Kurmancî - Kurdîy Serû
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ⚔ مێژوو
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🏙 شار و شارۆچکەکان: 🔘 ئامەد
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ سنە
🏙 شار و شارۆچکەکان: 🕊️ عەفرین
🏙 شار و شارۆچکەکان: ♖ هەولێر
🗺 وڵات - هەرێم: 🌄 کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (راپەڕ عوسمان عوزێری)ەوە لە: Mar 17 2022 6:03PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان عەلی)ەوە لە: Mar 17 2022 7:43PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (زریان عەلی)ەوە لە: Mar 17 2022 6:06PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 434 جار بینراوە

📚 پەڕتووکخانە
  📖 کۆدەکانی جیۆپۆلیتیکی س...
  📖 کۆدەکانی جیۆکلتووری سی...
  📖 خوێندنی کوردی ئەلف و ب...
  📖 هەڵدێرانی عێراق لە ڕوا...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 08-08-2022
  🗓️ 07-08-2022
  🗓️ 06-08-2022
  🗓️ 05-08-2022
  🗓️ 04-08-2022
  🗓️ 03-08-2022
  🗓️ 02-08-2022


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
📌 رۆژەڤ
حسێن شۆخ کەمان - زێ زێ
کوڕی میرزا شوکروڵڵا و کافیە خانم ساڵی 1317ی هەتاوی لە شاری سەقز لە دایک دەبێ، بنەماڵەکەیان لە چوار برا و خوشکێک پێک دێن کە براکانی عەلی، حەسەن و مەسعود هەرسێکیان کۆچی دواییان کردووە و تەنیا کاک حوسێن زێ زێ و کوبرا خانمی خوشکی ماونەتەوە و ئێستاش لە شاری سەقز دەژین.
هونەرمەند زێ زێ ساڵەکانی 29 1328 لە سەقز شاگرد قاوەچی دەبێ، و ئەوکات کاک عەلی برای کاری هونەری دەکرد و کاتێک دیتی زێ زێ دەنگی خۆشە و زەربی چاکیش لێدەدا، هانی دا هەتا بچێتە ناو کاری هونەریەوه. کاک حوسەین سەرەتا لە گەڵ هونەرمەند عەزیز ن
حسێن شۆخ کەمان - زێ زێ
شەن سابیر
ناو: شەن
ناوی باوک: سابیر
شوێنی لەدایکبوون: سلێمانی

ژیاننامە
شەن سابیر هەڵگری بەکالۆریۆسە لە کۆلێژی کارگێڕی و ئابووری لە زانکۆی سلێمانی، دانیشتووی شاری سلێمانییە.[1]
شەن سابیر
ئەنجامدانی نوێژی بە کۆمەڵی هەینی لە مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی ساڵی 1967
شوێن: سلێمانی
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1967
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: نەناسراو
ناوی وێنەگر: نەناسراو. [1]
ئەنجامدانی نوێژی بە کۆمەڵی هەینی لە مزگەوتی گەورەی شاری سلێمانی ساڵی 1967
کوردانی ئێزیدی لە سەر چیای شنگال لە ساڵی 1950 دا
شوێن: چیای شنگال
ساڵی گیرانی وێنەکە: 1950
کەسایەتییەکانی ناو وێنەکە: نەناسراو
ناوی وێنەگر: نەناسراو.[1]
کوردانی ئێزیدی لە سەر چیای شنگال لە ساڵی 1950 دا
تەحسین وسو عەبدوڵڵا
ناو: تەحسین
ناوی باوک: وسو عەبدوڵڵا
رۆژی لەدایکبوون: 01-04-1987
شوێنی لەدایکبوون: هەولێر

ژیاننامە
قۆناغی بکالۆریۆس (2009-2013)
زانکۆی سەلاحەدین/کۆلێژی زانستە سیاسیەکان/بەشی زانستە سیاسییەکان
توێژینەوەی دەرچوون: (کاریگەری شۆڕشی 25ی یەنایەری میسری لەسەر ستراتیژیەتی ویلایەتەیەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ڕۆژهەلاتی ناوەراست)
پڵەی دەرچون: یەکەم لەسەر ئاستی بەش.

قۆناغی ماستەر(2015-2018)
زانکۆی غازی/ بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان/ ڕۆژهەلاتی ناوەڕاست و کاروباری ئەفریقیا
ولاتی تورکیا/ ئەنقەر
تەحسین وسو عەبدوڵڵا


Kurdipedia.org (2008 - 2022) version: 14.08
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 4.265 چرکە!
009647701579153 | 009647503268282
| 0031654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2022)