🏠 Home
کوردیی ناوەڕاستکوردیی ناوەڕاست
📧Contact
ℹ️About!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
More
Kurdipedia
کوردیی ناوەڕاست
🏠|📧|About!|Library|📅
🔀 Random item!
❓ Help
📏 Terms of Use
🔎 Advanced Search
➕ Send
🔧 Tools
🏁 Languages
🔑 My account
✚ New Item
📕 Kurdish Nationalism in Mam û Zîn of Ahmad-î Khanî
Ferhad Shakely
Kurdish Institut of Brussles
📕 Kurdish Nationalism in Mam û Zîn of Ahmad-î Khanî
📕 Solution Prospects
ئاسۆکانی چارەسەر
چاوپێکەوتن لەگەڵ مەزلووم کۆبانی
پۆلات جان
لە بڵاوکراوەکانی ناوەندی غەزەلنووس
پێشەکی پۆلات جان بۆ کتێبەکە
بەر لە دە ساڵ (پاییزی 2011) و لە گەرمە و سەرەتای خۆپیشاندانەکانی سوریا
📕 Solution Prospects
👫 Waleed Mohammed Sulaiman Yusif
was born on 2-3-1985 in Sarkandal village in Dinarata district from a revolutionary and farmer family.
- His father Mohammed Sulaiman was sympathetic, Peshmerga and dervesh of the Kurdistan Liberatio
👫 Waleed Mohammed Sulaiman Yusif
📕 Sara: My Whole Life Was a Struggle
by Sakine Cansız
translated by Janet Biehl [1]
📕 Sara: My Whole Life Was a Struggle
📕 Sara: Prison Memoir of a Kurdish Revolutionary
by Sakine Cansız [1]
📕 Sara: Prison Memoir of a Kurdish Revolutionary
📝 Declaration of the establishment of The Zagros Liberal Alliance
To world public opinion!
To the public opinion of the nations occupied by the Iranian Persian chauvinist occupation regime.
We are very happy to announce that after months of contacts and exchange o
📝 Declaration of the establishment of The Zagros Liberal Alliance
📕 Atatürk and the Kurds
Atatürk and the Kurds
Author(s): Andrew Mango
Source: Middle Eastern Studies, Vol. 35, No. 4, Seventy-Five Years of the Turkish Republic
(Oct., 1999), pp. 1-25
Published by: Taylor & Francis, Ltd.
📕 Atatürk and the Kurds
📕 Revilution

Souran Shamsi
Transilated from Persian by: zhila Salimi
2020
📕 Revilution
📕 The Decision
Azal Jalil Ebrahim
كتێبى (The Decision) یه‌كه‌مین به‌رهه‌مى چاپكراوى (ئەزەل جه‌لیل ئیبراهیم)ه‌ و به‌مزوانه‌ به‌ زمانى ئینگلیزى بڵاوده‌كرێته‌وه‌.

ئه‌زەل له‌ واڵى تایبه‌تى خۆى له‌ تۆڕى كۆمه‌ڵایه‌تى
📕 The Decision
📕 Social Ecology
Emily Mcgvire
📕 Social Ecology
👫 Bestoon Omar
My name is Bestoon Omar Hamma-Umin Rashid. I have a Master\'s degree in Plant Breeding and Genetics. I am Assistant Professor in the Biotechnology and Crop Science Department, College of Agricultural E
👫 Bestoon Omar
📕 The Origin of the Kurds
Ferdinand Hennerbichler
The Origin of the Kurds
Abstract
Findings of this first interdisciplinary study suggest to connote Kurds as indigenous Northern Fertile Crescent people and descendants of an
📕 The Origin of the Kurds
👫 Ferdinand Hennerbichler
Ferdinand Hennerbichler Born 03-11-1946 in Linz, Upper Austria ,Nationality: European of Austrian origin ,Current Position: Historian, ormer Diplomat and Journalist
EDUCATION
1957-1965 Collegium Pet
👫 Ferdinand Hennerbichler
📕 Color Atlas Of The Breast
By: Hiwa Omer Ahmed
📕 Color Atlas Of The Breast
📕 Color Altas Of Laparoscopy
By: Dr. Hiw Omer Ahmed
📕 Color Altas Of Laparoscopy
📕 HONOUR
The true story of the police investigation into the \'honour\' killing of Banaz Mahmod
ACHIEVING JUSTICE FOR BANAZ MAHMOD
CAROLINE GOODE[1]
📕 HONOUR
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
Keeley Hawes stars in the new two-parter but who else can we expect to see in the true-life drama about the brutal murder of Banaz Mahmod?
A police chief\'s determination to uncover what happened to a
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
🏰 Mahabad River
Mahabad River is an endorheic river in Mahabad county Iran, located at 36°46′03″N 45°42′06″E and which flows into the southern end of Lake Urmia.
The river has been crossed by the Mahabad Dam near th
🏰 Mahabad River
🏰 Lake Urmia
Lake Urmia (Persian: دریاچه ارومیه‎, Daryâche-ye Orumiye) is an endorheic salt lake in Iran.The lake is located between the provinces of East Azerbaijan and West Azerbaijan in Iran, and west of the so
🏰 Lake Urmia
🏰 Urmia
Urmia or Orumiyeh[nb 1] (Persian: ارومیه‎, pronounced [oɾumiˈje] (About this soundlisten);[nb 2] Azerbaijani: اورمیهor اورمو‎, romanized: Urmiya or Urmu, Kurdish: Ûrmiyê ,ورمێ‎;Syriac: ܐܘܪܡܝܐ‎, romani
🏰 Urmia
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
Kingdom of Kurdistan in 1923[1]
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
🌏 Republic of Mahabad
Republic of Mahabad 1945-1946[1]
🌏 Republic of Mahabad
👫 Narmin Mustafa Awez
A Kurdish artist based in Sulaymaniyah.
She holds a MA from the College of Fine Arts, University of Sulaimany, and PHD nominate from the same institute.
Her works is mainly, painting, extending it
👫 Narmin Mustafa Awez
📖 Articles
Yezidism (Alevism)
📖 Articles
Migrant crisis: The truth a...
📝 Documents
Turkey v Syria's Kurds: The...
👫 Biography
Asenath Barzani
👫 Biography
Zeynab Jalalian
📖 شەڕی تورکیا و چەکی پەکەکە | Group: Articles | Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ Share
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ Ranking item
⭐⭐⭐⭐⭐ Excellent
⭐⭐⭐⭐ Very good
⭐⭐⭐ Average
⭐⭐ Poor
⭐ Bad
☰ More
⭐ Add to my collections
💬 Write your comment about this item!

✍️ Items history
🏷️ Metadata
RSS

📷 Search in Google for images related to the selected item!
🔎 Search in Google for selected item!
✍️✍️ Update this item!
| 👁️‍🗨️ | 👂

شەڕی تورکیا و چەکی پەکەکە
نوسینی: بێستون عوسمانبێستون عوسمان
لەگەڵ هێرشەکانی ئەم دواییەی تورکیا بۆ سەر پێگەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان PKK لە هەرێمی کوردستان، جارێکی دیکە، بوونی PKK لەنێو هەرێمی کوردستان و مەترسیی هێرشەکانی کۆماری تورکیا بۆ سەر کوردستان بوونەوە باسی نەک تەنیا میدیاکان، بەڵکو هەموو دانیشتووانی هەرێمی کوردستان. هەرچەندە هەموو دڵمان گەرمە و کاریگەری عاتیفی ئەوەمان لەسەرە کە کەسانی سیڤیل بوونەتە قوربانی، بەڵام لەم نووسینەدا، من هەوڵدەدەم، تاوەکو بتوانم، بەدەر لە کاریگەری عاتیفی، خوێندنەوەیەکی واقیعیانە بۆ کۆی رووداو و هاوکێشەکان بکەم.
بەهەڵەدا دەچین، ئەگەر بەوشێوەیە لێکیبدەینەوە ئەم ئۆپەراسیۆنانەی تورکیا پێشهاتێکی هەنووکەیین و ئامانج لێیان تەنیا لێدانی PKK یە. راستییەکە ئەوەیە کە ئەم ئۆپەراسیۆنانە هەڵقەیەکی دیکەن لە سیاسەت و ستراتیژی دوورمەودای کۆماری تورکیا، کە لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی رابردووەوە داڕێژراون و تاوەکو ئەمڕۆ دەقاودەق پیادە دەکرێن و ئامانجیان لێدان و لەنێوبردن و بێ کاریگەرکردنی نەتەوەی کوردە لە سەرتاپای رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا. کاتێک بەتایبەتی باس لە هێرشەکانی ئێستا دەکەین، لەسەر بنەمای ئەو هەنگاوانەی تورکیا تاوەکو ئێستا ناویەتی لەگەڵ ئەو قسانەی لە بەرپرسانی تورکیا و میدیای بندەستی دەسەڵاتی ئەو وڵاتە دەیبیستین، کە نییەتی ئۆپەراسیۆنەکان ئاشکرا دەکەن، دەکرێت ئامانجەکانی ئەم هێرشانە لەم خاڵانەدا کورتبکەینەوە:
1. دابڕاندنی باکوور و باشووری کوردستان لە یەک بە دروستکردنی کەمەرەیەک بەدرێژایی سنووری نێوان عێراق و تورکیا.
2. گوشارخستنە سەر دانیشتووانی رەسەنی نێوان ئەو کەمەرە کە لە کورد و کریستیان و کوردی ئێزدی پێکدێن، بۆ چۆڵکردنی زێدی باوباپیرانیان.
3. هاوردەکردن و جێگیرکردنی عەرەبی سوننە و تورکمانی سووریا، لەو ناوچەیەدا.
4. پڕچەککردنی ئەو دانیشتووانە هاوردانە و جێگیرکردنی چەکدارانی سووری رادیکال بۆ پاراستنیان، لەگەڵ هێشتنەوەی چەند بنکەیەکی سەربازیی تورکی بۆ راهێنان پێکردن و بەرگریکردن لەو چەکدارانە.
5. نەهێشتنی شتێک بەناوی سەروەری هەرێمی کوردستان و کۆماری عێراق، لەگەڵ لێدانی قەوارەی سیاسی هەرێمی کوردستان و تەحجیمکردنی.
6. دروستکردنی کێشەی ئەمنی، بگرە شەڕ و پێکدادانیش لە ئایندەدا، بۆ هەرێمی کوردستان بە جێگیرکردنی چەکدارانی رادیکاڵی سووری لەنێو خاکەکەیدا.
وەک دەبینرێت، ئامانج تەنیا PKK نییە، بەڵکو ئامانج گەلی کوردە، بە گۆڕینی دیموگرافیای ناوچەکە و قوتکردنەوەی عەرەبی سوننی و تورکمانی سووریا و دابەشکردنەوەی خاکی پارچە پارچەکراوی کوردستان و دابڕاندنی کوردی باکوور و باشوور لە یەک، لەگەڵ گوشارخستنە سەر قەوارەی سیاسیی هەرێمی کوردستان. PKK لەم ناوەندەدا بیانوویەکە کە کۆماری تورکیا بەکاریدەهێنێت بۆ ئەوەی لەژێر ناوی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا ئەو ئامانجە مەترسیدارانەی خۆی بێنێتە دی.
کۆماری تورکیا لەسەر بنەمای دەوڵەتی نەتەوەیی تورکی دروستبووە و دەستووری ئەو وڵاتە، بەئەمڕۆشەوە، هەموو دانیشتووانی نێو سنوورەکانی تورکیا بە تورک ناوزەد دەکات. کاتێک دەوڵەتێک لەسەر بناخەی ئەوە دروستدەبێ کە هەموو دانیشتووانەکەی تورک بن، هەبوونی هەر ناسنامەیەکی جیاواز بە مەترسی بۆ سەر مانەوەی ئەو دەوڵەتە هەژمار دەکرێت، بێگومان لەلایەن بنیادنەران و پارێزەرانی دەوڵەتەکەوە. هەر بۆیە هەوڵی ئەوە دەدەن، بە هەموو توانای خۆیان، ئەو ناسنامەیە لەنێوبەرن. هەر واشبوو. لە ساڵی 1923ەوە کۆماری تورکیا دەستیکرد بە پەیڕەوکردنی سیاسەتی لەنێوبردنی کورد لەنێوخۆی سنوورەکانیدا، بە داڕشتنی ستراتیژێکی قوڵ و سیستەماتیک، کە خۆی دەبینییەوە لە قەدەخەکردنی زمانی کوردی، گۆڕینی ناوی شار و گوند و چیا و چۆڵەکانی باکووری کوردستان، راگواستنی کورد لە زێدی باووباپیری خۆیان و گۆڕینی دیموگرافیای ناوچە کوردستانییەکان، نووسینەوەی مێژووی فەرمی و هەڵکۆڵینی کورد لەنێویدا، رێکخستنی سیستم و بەرنامەی خوێندن بەشێوەیەک کە هەموو دانیشتوویەکی تورکیا لەسەر ئەوە رابهێنرێت کە ئەو تورکە و تورکبوون جێگەی شانازییە. هەر کاتێکیش دەنگی ناڕەزایی بەرامبەر بەم ستراتیژی پاکتاوکردن و لەناوبردنە بەرزببووایەتەوە، دەنگەکە دادەمرکێنرایەوە و ئەو کەسانەش کە دەنگیان هەڵبڕیبوو دادەپڵۆسێنران. لەسێدارەدانی شێخی پیران و سەید رەزا و کۆمەڵکوژییەکانی دێرسم، زیلان و ئاگری و هەموو ئەوانیدیکە، نموونەی ئەو داپڵۆساندنانەن. کۆماری تورکیا کە ئەمڕۆ دەڵێت ئەوانە هەڵە بوون و پەشیمانین و ئەردۆغان داوای لێبووردن لە خەڵکی دێرسم دەکات، ئەو رۆژ دەیگوت، ئێمە هەموو دانیشتووانی تورکیا بە برای خۆمان دەزانین و کێشەمان لەگەڵ کەس نییە. ئێمە تەنیا مومارەسەی مافی رەوای خۆمان دەکەین لە بەرەنگاربوونەوەی یاخی و ئەشقییەکان. بەڵام راستییەکە ئەوەیە کە کۆماری تورکیا شەڕی کوردی دەکرد لەژێر ناوی بەرەنگاربوونەوەی یاخی و ئەشقی، هەر وەک ئەوەی ئەمڕۆ، کە لەژێر ناوی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆردا، دووبارە شەڕی کورد دەکرێت. هاوتەریب لەگەڵ ئەم سیاسەتەدا لە نێوخۆ، کۆماری تورکیا، هەر لە سەرەتای دامەزراندنییەوە، بەردەوام لە هاوئاهەنگیدا بووە لەگەڵ ئێران و عێراق و سووریا بۆ ئەوەی ئەوانیش بەهەمان شێوە، کورد لەنێوبەرن و نەهێڵن سەر بەرزکەنەوە، نەوەک دەنگی کورد لەو پارچانە بگاتە باکوور و مەترسی بۆ سەر کۆماری تورکیا دروستببێت کە لەسەر بنچینەی دەوڵەتی نەتەوەیی تورکی داڕێژراوە. ئەوە لەولاوە بووەستێت کە هەرسێک لەو دەوڵەتانەش لە دوێنێوە رازیبوون، بۆ ئەو هاوئاهەنگییە و هەر چواریان، ئەگەر لەسەر هیچ شتێکیش رێک نەکەوتبن لەسەر داپڵۆسین و لەنێوبردنی کورد هاودەنگ و هاوهەڵوێست بوون. ئەم هاوئاهەنگییە، لە دوای بەهاری عەرەبی و شەڕی نێوخۆی سووریا زۆر لە جاران، بەرەوپێشتر چوو و گەیشتە ئاستێک کە تورکیا رۆڵی رابەرایەتیکردنی جیهانی سوننی بگرێتە دەست و بە سوود وەرگرتن و وەرچەرخاندنی چەکدارانی سوپای ئازادی سووریا، میلیشیایەکی رادیکاڵی سوننیگەرانە بۆ خۆی دروست بکات و پەلبهاوێژێت بۆ نێو سووریا و لیبیا و وا ئەمڕۆش هەرێمی کوردستان. بە واتایەکی دیکە، ببێتە ڤێرژنی سوننی کۆماری ئیسلامی ئێران و شۆڕش هەناردە بکات.
لە بەرامبەردا، بێگومان شۆڕشە یەک لەدوای یەکەکانی کورد لە تورکیا، کاریگەری خۆیان هەبووە لەسەر بەرەوپێشبردنی دۆزی کورد لە تورکیا و ناچارکردنی ئەو وڵاتە بۆ سازشکردن لەسەر سیاسەتی فەرمیی خۆی کە لەنێوبردن و دووژمنایەتیکردنی کوردە، بەڵام گەورەترین گورز کە بەر ئەم سیاسەت و ستراتیژەی کۆماری تورکیا کەوت ساڵی 1992 بوو کاتێک دوای راپەڕینەکەی بەهاری 1991 ئەنجوومەنی نیشتمانی کوردستان و حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە باشوور، بنیادنران. لەبەرئەوەی، ئەوە یەکەم جاربوو قەوارەیەکی کوردی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دروست ببێت، کورد ئەگەر بە دیفاکتۆش بێت، ببێتە خاوەنی ستاتوویەک، ئەوەش بووە هۆکاری ئەوەی چاوی کوردی باکووریش باشتر بکرێتەوە و بە دەنگێکی بەرزتر داوای مافی خۆیان بکەن. ئامانجی تورکیا لەنێوبردنی ئەم قەوارەیەی هەرێمی کوردستان بوو، بەڵام سێ هۆکاری سەرەکی هەبوون کە نەیتوانی بگاتە ئامانجەکەی:
1. پشتگیری نێودەوڵەتی بۆ دۆزی کورد لە عێراق، لەوکاتەدا، کە فەرەنسا رابەرایەتی دەکرد.
2. کاریگەریی تورگوت ئۆزال، لەوکاتەدا، لەسەر سیاسەتی تورکیا، کە بۆ خۆی بە رەچەڵەک کورد بوو و بە شایەتی سەرکردەکانی هەرێمی کوردستانیش رۆڵی بینی لەوەی تورکیا کەمترین زیان لە قەوارەی هەرێمی کوردستان بدات.
3. ئەو سیاسەتە ژیرانەیەی هەرێمی کوردستان دایڕشت بۆ رێکخستنی پەیوەندییەکان لەگەڵ وڵاتانی هاوسێ و لەوچوارچێوەیەشدا لەگەڵ تورکیا.
لەسەر خاڵی سێیەم، پێویستە زیادتر بڕۆم و روونکردنەوە بدەم. کاتێک تۆ بزووتنەوەیەکی شۆڕشگێڕبیت و بە شاخەوە خەباتی چەکداری بکەیت، دەتوانی شەڕی زیاتر لە دەوڵەتێک بکەیت، لە یەک کاتدا. لەبەرئەوەی ئەو خەباتەی تۆ خەباتی پارتیزانییە و بەرپرسیارییەتییەکانت سنووردارن و کەمتر خەمت هەیە. بەڵام کاتێک دابەزیت بۆ نێو شار و فۆرمێکی بەڕێوەبردنت پێکهێنا و بووی بە حکومەت، بەرپرسیارییەتییەکانت زیاد دەکەن و سنوورێکت دەبێ کە دەبێت بیپارێزیت، هەم خەڵکێکت دەبێت کە ناچاری ئەمنییەت و بژێوییان بۆ دابین بکەیت. هەرێمی کوردستان ئەم راستییانەی لەبەر چاو بوو، زۆر باشیش سیاسەت و ستراتیژی کۆماری تورکیای خوێندبووەوە کە بریتییە لە دووژمنایەتیکردن. هەر بۆیە، ستراتیژی پەیوەندییەکانی خۆی لەگەڵ تورکیا لەسەر بنەمای ئەوە داڕشت کە دووژمنێک (دەوڵەتێک کە سیاسەتی فەرمیی دووژمنایەتی کردنتە) وەرچەرخێنێت بۆ دۆست، یان هیچ نەبێ بتوانێت خۆی لە شەڕی ئەو دووژمنە بپارێزێت. ئەمەش بە مانای دانیشتن و دانوستاندن دێت لەگەڵ تورکیادا؛ دانوستاندنێک کە تۆ تێیدا لایەنە بێهێزەکەیت کە تازە لە دایکبوویت و هەزار و یەک کەموکورتی و کێشەی نێوخۆییت هەیە، بەرامبەرەکەشت دەوڵەتێکی بەهێزی خاوەن ئەزموونی دەوڵەتداریی 500 ساڵی و سوپایەکی گەورەیە و ئەندامی هاوپەیمانییەتی ناتۆیە. ئەگەر لە من بپرسن، هەرێمی کوردستان لەگەڵ ئەو ناهاوسەنگییەشدا، هێشتا باش کارتەکانی بەکارهێنا و کەمتری داوە لەوەی سەندوویەتی. میعمیاری ئەم سیاسەتە خودی سەرۆک مام جەلالمام جەلال و سەرۆک بارزانی بوون و هەرچەندە جاروبار گۆڕانکاری کاتی و بەند بە بارودۆخەوە، دروست بووبێتن تاوەکو ئەمڕۆش هەر پارتی دیموکراتی کوردستانپارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتی نیشتیمانی کوردستان درێژەپێدەری سیاسەتەکەن. دەبێ ئەوەش بڵێم کە هەر پارتێکی دیکە لە جێگەی ئەوان بووایە دەبووایە هەر ئەوەی بکردایە، راستتر وایە بڵێم، باشترین بژاردەی هەر ئەوەی دەبوو، پێگەی جیۆپۆلیتیکی کوردستان و واقعی سیاسەتی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست رێگە بە لەوە زیادتر نادات. بۆ ئەوەی روونتر بێت؛ ئەگەر سبەی PKK بۆ خۆی لە باکووری کوردستان بتوانێ هەرێمێک کۆنترۆڵ بکات و حکومەتێک دابمەزرێنێت، هەر ناچار دەبێت لەگەڵ تورکیا دابنیشیت و دانوستاندن بکات و رازیبێ بەوەی چەند دەستێنێت، دوو هێندە بدات. لە نموونەی رۆژئاواشدا ئەوەمان بینی کە لە سەرەتای 2014 ەوە پارتی یەکێتی دیموکراتی PYD چەند جار لەگەڵ تورکیا دانیشت و ناچاربوو هەوڵی دانوستاندن بدات. تەنانەت لەکاتی هێرشەکانی تورکیاش بۆ سەر سەرێکانیسەرێکانی و گرێسپی، خودی جەنەرال مەزڵوم کۆبانێ لەڕێگەی دۆناڵد ترەمپەوە پەیامی بۆ ئەردۆغان نارد و ئامادەیی دەربڕی بۆ دانوستاندن. ئەمەش هیچ نەنگییەکی تێدا نییە، لەبەرئەوەی ئاشتی لەگەڵ ئەو کەسەدا دەکرێت کە شەڕت لەگەڵی هەیە، ئاشتی لەگەڵ دۆستدا ناکرێت، چونکە خۆی دۆستتە.
دووەم گورزی گەورە کە لە سیاسەت و ستراتیژی دژەکوردی تورکیا کەوت، دەستکردنی کورد بوو بە کاری سیاسی لەنێوخۆی تورکیادا، ئەویش بەو پرۆسەیەی بە چوونە نێو پەرلەمانی لەیلا زانا و هاوڕێیەکانی دەستی پێکرد و ئەمڕۆ گەیشتووەتە پارتی دیموکراتی گەلان HDP. ئەم رەوتە سیاسییە میانڕەوە، کە میتۆدە مەدەنییەکان بەکاردەهێنێت، پێش هەموو شتێک بووە هۆی ئەوەی دەنگی کوردی باکوور لەژێر یەک چەتردا کۆببێتەوە، کە لە یەکەم هەڵبژاردنی تورکیاوە لە 1946 دا تاوەکو دەرکەوتن و بەرەوپێشچوونی ئەم رەوتە تەواو پەرتەوازە بوو و بەسەر پارتە تورکییەکاندا دابەش ببوو. دوای ئەوە توانی فەرهەنگی کورد بوون و ناسنامەی کوردی لای تاکی کورد لە باکوور زیندوو بکاتەوە. بێجگە لەوەش بە زمانی سیاسەت کۆمەڵگەی تورکی تێگەیاند کە بە راستی کێشەیەک هەیە لەو وڵاتەدا کە کێشەی کوردە و کورد خاوەنی دۆزێکە. ئەوەبوو لە ساڵانی 2011 بۆ 2015 بینیمان حکومەتی تورکیای هێنایە ژێر بار بۆ دانوستاندن لەگەڵ PKK.
دوایین گورزیش کە بەر سیاسەت و ستراتیژی فەرمیی دژەکوردی تورکیا کەوت خەباتی گەلی کوردبوو لە رۆژئاوا لەگەڵ درووستبوونی ئیدارەی خۆسەری. لەگەڵ ئەم پێشهاتەدا کورد لە پارچەیەکی دیکە ئازاد بوو و قەوارەیەکی سیاسیی دیکەی کوردی لە رۆژهەڵاتی نێوەڕاست دروستبوو. ئەمەش ئەوەیە کە تورکیا لێی دەترسێ و بە مەترسی بۆ سەر مانەوەی خۆی دەیبینێت. زیاتر لەوە، ئەو قەوارە سیاسییە شەڕێکی گەورەی بەرامبەر بە تیرۆر بردەوە و سەرنجی جیهانی بۆ خۆی راکێشا و گەیشتە ئاستێک کە پەیوەندی دیپلۆماسی لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و فیدراسیۆنی رووسیا دروست بکات و جۆرێک لە رەوایەتی نێودەوڵەتی بۆ خۆی بستێنێت. ئیدارەی رۆژئاواش هەر لە سەرەتاوە هەوڵیدا ئەو سیاسەت و ستراتیژە لەگەڵ تورکیا پەیڕەو بکات کە هەرێمی کوردستان لە سەرەتای نەوەتەکانەوە پیادەی دەکات و لەگەڵ کۆماری تورکیا لەسەر مێزی دانوستاندن دانیشت. دووان لەو سێ فاکتەرەی ساڵی 1992 هاوکاریی هەرێمیان کرد بۆ ئەوەی بتوانێ لەو ستراتیژەیدا تاوەکو رادەیەک سەرکەوێت، بۆ رۆژئاواش هەر هەبوون؛ پشتگیری نێودەوڵەتی و خواست لە سەرکردەکانی رۆژئاوا بۆ پەیڕەوکردنی ئەو سیاسەتە، بەڵام سێیەمیان نەک هەر غایب بوو، بەڵکو پێچەوانەکەی راست بوو. لە ئەنقەرە لەجیاتی تورگوت ئۆزال، رەجەب تەییب ئەردۆغان لەسەر کورسی دەسەڵات دادەنیشت. ئەردۆغان لە سەرەتادا خۆی وەک باوکی پرۆسەی دیموکراتیزەکردنی تورکیا و فراوانکردنی ئازادییەکان و چارەسەری کێشە بە گانگرینبووەکانی تورکیا دەرخست، بەڵام لە ناخیدا هەڵگری دەمارێکی نەژادپەرستی تورکی ئیسلامی بوو، ئەو تاکتیکەی بەکارهێنا بۆ ئەوەی بەتەواوی هەموو جومگەکانی دەسەڵات لە تورکیا بگرێتە دەست. مستەفا کەمال ئەتاتورکیش کە دوای جەنگی جیهانیی یەکەم ماسکێکی پۆشی و پەیمانی بە کورد دا کۆمارەکەی کە بنیادی دەنێت دەوڵەتی هەردوو نەتەوەی کورد و تورک بێت، تاوەکو ئەوکاتەی دەسەڵاتی رەهای گرتە دەست و دواتر هەموو ئەوانەی لەسێدارەدا کە ئەو پەیمانەی پێدابوون. بە پێچەوانەی ئۆزالەوە، ئەردۆغان تورکیا بەهەردوو دەست باوەشیکرد بە سیاسەتی لەنێوبردنی ئەو قەوارە کوردییەی لە رۆژئاوا دروستبوو. ئەم پێشهاتانەی دووایش کە کوردی رۆژئاوا دانوستاندنیان دەستپێکردووە و هەنگاو بەرەو یەکخستنی نێوماڵی کورد دەنێن لە رۆژئاوا، هێندەی دیکە حکومەتی تورکیای توڕەکرد و ناچاری کرد تووڕەتر سیاسەتەکانی پەیڕەو بکات.
شەڕی کۆماری تورکیا، لە چوارچێوەی ستراتیژە دوورمەودا دژەکوردەکەی، ئەمڕۆ بەرامبەر بەم سیانەیە: هەرێمی کوردستان لە عێراق، پارتی دیموکراتی گەلان لە تورکیا و ئیدارەی خۆسەریی رۆژئاوا لە سووریا. لەو نێوەندەدا، PKK بیانوویەکە بەدەستی تورکیاوە، بۆ ئەوەی رەوایەتی بداتە هێرشەکانی و بیکاتە پەردەیەک بۆ شاردنەوەی ئەو نیازانەی هەیەتی، کە بریتین لە دابڕدنی کورد لەیەک لەگەڵ گۆڕینی دیموگرافیای کوردستان و پەلوپۆکردنی هەرێمی کوردستان و پارتی دیموکراتی گەلان و ئیدارەی خۆسەریی رۆژئاوا. بە دووریشی مەزانن، هەر وەک چۆن لە نەوەتەکاندا، هاوشانی ئێران، لە هەرێمی کوردستان دەیکرد، ژێر بە ژێر هەوڵی هەڵگیرساندن و خۆشکردنی شەڕی نێوخۆ لەنێوان هێزە کوردییەکاندا بدات و کورد بە دەستی کورد بکوژێت و دواییش لە ئەنقەرە کۆیان بکاتەوە بۆ ئەوەی ئاشتیان بکاتەوە.
لەم ناوەندەدا، پێش هەموو شتێک پێویستە هەموو کورد زۆر باش ئەم راستییە ببینن و نیازی کۆماری تورکیا بخوێننەوە، هەڵنەخڵەتێن بەو مەکینەی پڕوپاگەندیەیەی کۆماری تورکیا کە لە لایەکەوە بە فەرمی بە زمانی تورکی دەیکات و لە لایەکی دیکەشەوە بە نهێنی بە کوردی بە گوێی هەموو دانیشتیوانی هەرێمی کوردستاند دەچرپێنێت. دوای ئەوە، پاراستنی یەکڕیزی کورد و بنیادنانی یەکێتی نیشتیمانی و نەتەوەیی گرنگترین هەنگاوە بۆی بنرێت. پێویستە لە بەرامبەر نەیارەکانماندا هەموو جیاوازییەکانی نێوان خۆمان وەلابنێین و یەکبگرین، ببینە یەک دەنگ و یەک رەنگ و یەک هەڵوێست. ئەمە مانای ئەوە نییە، لە نێوخۆدا فرەڕەنگی و دیموکراسییەتمان نەمێنێت، یان یەکێک بچێتە ژێر بار بۆ ئەویدیکە. پێویستە ئەو فرەڕەنگی و فرەدەنگی و ئەزموونی دیموکراسییەتەی لەنێوخۆ هەمانە برەوی پێبدەین و بواری ئازادییەکان فراوانتر بکەین، بەڵام کاتێک مەسەلە هاتە سەر مامەڵەکردن لەگەڵ نەیارەکانمان، هەموو یەک بگرین. دەوڵەتی ئیسرائیل جوانترین نموونەی ئەم ستراتیژەیە، کە باسیدەکەم. وڵاتێکی بچووک، کە لە نێوخۆی خۆدا دەیان پارتی سیاسیی تێدایە و تاوەکو دوا هەناسە کێبڕکێ دەکەن و لەسەر هیچ شتێک رێکناکەون، خاوەنی سیستمێکی سیاسی و حوکمڕانی تا بڵێی داینامیکن، بەڵام کاتێک مەسەلە دێتە سەر رووبەڕووبوونەوەی نەیارەکانیان، هەموو یەک دەنگ و یەک رەنگ و یەک هەڵوێستن. کورد پێویستە ئەم ستراتیژە پیادە بکات. لەو چوارچێوەیەشدا، هەموو پارت و لایەنە کوردییەکان، کە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی قابیلی قبوڵن، لە چوارچێوەی هاوپەیمانییەتییەکی نیشتیمانیی نەتەوەیی کوردستانیدا کۆببنەوە و تواناکانیان یەکخەن بۆ رووبەڕووبوونەوەی نەیارەکانی کورد و قایلکردنیان بە دانوستاندن، جا ئەوکات، لەو یەکێتییەوە هێزمان دەستدەکەوێت بۆ ئەوەی لەو دانوستاندنانەدا زۆر بسەنین و کەم بدەین. لەو دوو هەنگاوەش گرنگتر ئەوەیە، کە ئیدی PKK دەست لە خەباتی چەکداری هەڵگرێت و بوارێک بکاتەوە بۆ کورد، بە هەرێمی کوردستان و HDP و رۆژئاواشەوە، تاوەکو بتوانن لە رێگەی سیاسەت و دیپلۆماسییەت و لۆبیکارییەوە هەوڵی بەدەستهێنانی مافە رەواکانی کورد بدەن، نەک بەهانە بداتە دەست نەیارانی کورد، بە بیانووی ئەوانەوە لە کورد بدەن. روونە کە ناتوانین ئەم شەڕە بە خەباتی چەکداری ببەینەوە. نیشتیمانێکی بە خاک دەورەدراو کە سنوورەکەی لەگەڵ چوار دەوڵەتی نەیاردایە، ناتوانێ بە کڵاشینکۆفەوە شەڕی ئەو چوار دەوڵەتە بکات و لێیان بەرێتەوە کە هەر چواریان خاوەنی سوپای زەبەلاح و میلیشیای تووندڕەوی لابەلان و پەیوەندی نێودەوڵەتی بەهێز و بەرژەوەندی ئابووری گەورەیان هەیە.[1]

⚠️ This item has been written in (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!


🗄 Sources
[1] 📡 Website | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رووداو - 04-07-2020
🖇 Linked items: 2
👫 Biography
1.👁️بێستون عوسمان
📅 Dates & Events
1.👁️03-07-2020
📂[ More...]

⁉️ Items Property - Meta-Data
🏷️ Group: 📖 Articles
🏳️ Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📅 Publication date: 03-07-2020
📙 Book: 📖 Politic
🗺 Country - Province: ⬆️ North Kurdistan
🗺 Country - Province: ⬇️ South Kurdistan
🗺 Country - Province: ⬅️ West Kurdistan
📄 Document Type: ⊶ Original language
🌐 Language - Dialect: 🏳️ Kurdish - Sorani

⁉️ Technical Metadata
✨ Item Quality: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
Bad👎
✖️
 40%-49%
Bad
✖️
 50%-59%
Poor
✔️
 60%-69%
Average
✔️
 70%-79%
Very good
✔️
 80%-89%
Very good👍
✔️
 90%-99%
Excellent👏
99%
✔️
Added by (Jiwan O Ehmed) on Jul 4 2020 12:49AM
👌 This article has been reviewed and released by (Hawrê Baxewan) on Jul 4 2020 9:49AM
✍️ This item recently updated by (Hawrê Baxewan) on: Jul 4 2020 9:49AM
☁️ URL
🔗
🔗
👁 This item has been viewed 384 times

📚 Library
  📖 Atatürk and the Kurds
  📖 Revilution
  📖 Social Ecology
  📖 The Origin of the Kurds
  📖 More...


📅 Chronology of events
  🗓️ 27-02-2021
  🗓️ 26-02-2021
  🗓️ 25-02-2021
  🗓️ 24-02-2021
  🗓️ 23-02-2021
  🗓️ 22-02-2021
  🗓️ 21-02-2021


💳 Donate
👫 Kurdipedia members
💬 Your feedback
⭐ User Collections
📊 Statistics Articles 380,860
Images 61,746
Books 11,642
Related files 49,030
📼 Video 182
🗄 Sources 15,917
📌 Actual
Yezidism (Alevism)
History/Founder: Yezidis are a Kurdish sect, is believed by some to be named after their supposed founder Yezid, the Umayyad Caliph (more probable is that Yezidi is related to the Sumerian, Ezidi, \'shining path,\' or from the Pahlavi word Yazd, \'angel.\'). The Yezidi revere the Prophet Mohammed and the Sufi mystic Adi Musafir, a descendent of the Umayyad Caliphs (Kalifs). Adi is credited with writing many of the Yezidi Holy texts and is most likely to be the originator of the faith. Islamic writin
Yezidism (Alevism)
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
His lifeless body cradled in a policeman’s arms, the drowned boy on the beach has become a symbol for the suffering of Syrian refugees.
Three-year-old Alan Kurdi (his first name was initially incorrectly given as Aylan) perished along with his five-year-old brother and mother off the coast of Turkey.
His father survived and gave a heart-rending account of how he watched his family die after the flimsy dinghy that was supposed to carry them to a brighter future was swamped by rough seas.
They
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
The Turkish military has launched a major cross-border operation in north-eastern Syria against a Kurdish-led militia alliance allied to the United States.
The move came after US troops, who relied on the militia alliance to defeat the Islamic State (IS) group on the ground in Syria, withdrew from the border area.
We\'ve boiled down why it matters.
Why has Turkey launched an assault?
One main reason: Turkey considers the biggest militia in the Kurdish-led alliance a terrorist group. It says i
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
Asenath Barzani
Asenath Barzani, Born to Samuel Ben Nathanel halevi in 1590 CE in the Kurdish city of Mosul in Southern Kurdistan. She was raised by her father Samuel who taught her Kabbalah and excused her from all daily tasks that other young girl her age usually did. She dedicated her life to studying and memorizing the Holy words of God. Asenath was quoted by Rabbi Tirzah Firestone, The Receiving; Recovering Feminine Wisdom p. 112 as saying “Never in my life did I step outside of my home. I was the daughter
Asenath Barzani
Zeynab Jalalian
Zeynab Jalalian, born in 1982, is a Kurdish activist from a small village called Deim Qeshlaq located around Maku in Eastern Azerbaijan province in Iran. She was arrested in February 2007 by the forces of Kermanshah Intelligence Bureau on charges of membership in PJAK (Party for a Free Life in Kurdistan).
She was interrogated at Intelligence Detention Centre in Kermanshah for a month while being seriously tortured both mentally and physically. She was then transferred to Kermanshah Youth Rehabi
Zeynab Jalalian

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.02
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| Page generation time: 0,484 second(s)!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574