Kurdipedia.org
🏠 Home
کوردیی ناوەڕاستکوردیی ناوەڕاست
📧Contact
ℹ️About!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
More
Kurdipedia
کوردیی ناوەڕاست
🏠|📧|About!|Library|📅
🔀 Random item!
❓ Help
📏 Terms of Use
🔎 Advanced Search
➕ Send
🔧 Tools
🏁 Languages
🔑 My account
✚ New Item
👫 Bestoon Omar
My name is Bestoon Omar Hamma-Umin Rashid. I have a Master\'s degree in Plant Breeding and Genetics. I am Assistant Professor in the Biotechnology and Crop Science Department, College of Agricultural E
👫 Bestoon Omar
📕 The Origin of the Kurds
Ferdinand Hennerbichler
The Origin of the Kurds
Abstract
Findings of this first interdisciplinary study suggest to connote Kurds as indigenous Northern Fertile Crescent people and descendants of an
📕 The Origin of the Kurds
👫 Ferdinand Hennerbichler
Ferdinand Hennerbichler Born 03-11-1946 in Linz, Upper Austria ,Nationality: European of Austrian origin ,Current Position: Historian, ormer Diplomat and Journalist
EDUCATION
1957-1965 Collegium Pet
👫 Ferdinand Hennerbichler
📕 Color Atlas Of The Breast
By: Hiwa Omer Ahmed
📕 Color Atlas Of The Breast
📕 Color Altas Of Laparoscopy
By: Dr. Hiw Omer Ahmed
📕 Color Altas Of Laparoscopy
📕 HONOUR
The true story of the police investigation into the \'honour\' killing of Banaz Mahmod
ACHIEVING JUSTICE FOR BANAZ MAHMOD
CAROLINE GOODE[1]
📕 HONOUR
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
Keeley Hawes stars in the new two-parter but who else can we expect to see in the true-life drama about the brutal murder of Banaz Mahmod?
A police chief\'s determination to uncover what happened to a
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
🏰 Mahabad River
Mahabad River is an endorheic river in Mahabad county Iran, located at 36°46′03″N 45°42′06″E and which flows into the southern end of Lake Urmia.
The river has been crossed by the Mahabad Dam near th
🏰 Mahabad River
🏰 Lake Urmia
Lake Urmia (Persian: دریاچه ارومیه‎, Daryâche-ye Orumiye) is an endorheic salt lake in Iran.The lake is located between the provinces of East Azerbaijan and West Azerbaijan in Iran, and west of the so
🏰 Lake Urmia
🏰 Urmia
Urmia or Orumiyeh[nb 1] (Persian: ارومیه‎, pronounced [oɾumiˈje] (About this soundlisten);[nb 2] Azerbaijani: اورمیهor اورمو‎, romanized: Urmiya or Urmu, Kurdish: Ûrmiyê ,ورمێ‎;Syriac: ܐܘܪܡܝܐ‎, romani
🏰 Urmia
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
Kingdom of Kurdistan in 1923[1]
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
🌏 Republic of Mahabad
Republic of Mahabad 1945-1946[1]
🌏 Republic of Mahabad
👫 Narmin Mustafa Awez
A Kurdish artist based in Sulaymaniyah.
She holds a MA from the College of Fine Arts, University of Sulaimany, and PHD nominate from the same institute.
Her works is mainly, painting, extending it
👫 Narmin Mustafa Awez
☂️ Hengaw Organization for Human Rights
Hengaw Organization for Human Rights was founded in October 2016 by a group of human rights activists to report about the extensive human rights violations that were occurring in the Kurdish areas in
☂️ Hengaw Organization for Human Rights
📕 Evaluation of Local Asphalt Production and Performance Grade (PG) for Kurdistan Region-Iraq
Agreen Abdoulla Azeez
Erbil - 2019
📕 Evaluation of Local Asphalt Production and Performance Grade (PG) for Kurdistan Region-Iraq
👫 Araz Ramazan Ahmad
DR. Araz Ramazan Ahmad is currently a lecturer and director of Media office at the University of Raparin. At the same time, he works as a journalist and writer since 2004, as he is a staff member of K
👫 Araz Ramazan Ahmad
📕 The stories of shilan and miran
Shilan Jamal Shahoyi
📕 The stories of shilan and miran
📕 The Death Trap as a Political Play by Saki
A Research Project Submitted to the Department of English, College of language at the University of Salahaddin-Hawler in partial fulfilment of the requirements for the degree of B.A in Language and Li
📕 The Death Trap as a Political Play by Saki
🎵 My Sweet Pepper Land
My Sweet Pepper Land is a 2013 Kurdish-language internationally co-produced drama film directed by Huner Saleem.It was screened in the Un Certain Regard section at the 2013 Cannes Film Festival It was
🎵 My Sweet Pepper Land
🎵 Vodka Lemon
Vodka Lemon (Kurdish Sorani: ڤۆدکا لیمۆ) is a 2003 film directed by the Iraqi–Kurdish director Hiner Saleem.
Produced by Fabrice Guez
Written by Lei Dinety
Pauline Gouzenne
Hiner Saleem
Starring
🎵 Vodka Lemon
👫 Hiner Saleem
Huner Saleem (Kurdish: هونه‌ر سەلیم), also transliterated as Huner Salim, (born 09-03-1964), is an Iraqi–Kurdish film director. He was born in the town of Aqrah (Akre) in Iraqi Kurdistan. He left Iraq
👫 Hiner Saleem
🎵 Kilomètre Zéro
Kilomètre zéro (Sorani Kurdish: کیلۆمەتری سفر) is a 2005 film written, produced, and directed by the Kurdish director Hiner Saleem. Kilometre Zero is the first Iraqi film chosen for the official Canne
🎵 Kilomètre Zéro
☂️ Kurdistan Botanical Foundation -KBF
Kurdistan Botanical Foundation -KBF
فاوندەیشنی رووەکی کوردستان [1]
The Kurdistan Botanical Foundation (hereafter KBF) is a non-profit organization that was established by a group of botanists and en
☂️ Kurdistan Botanical Foundation -KBF
📖 Articles
Yezidism (Alevism)
📖 Articles
Migrant crisis: The truth a...
📝 Documents
Turkey v Syria's Kurds: The...
👫 Biography
Asenath Barzani
👫 Biography
Zeynab Jalalian
📖 دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا | Group: Articles | Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ Share
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ Ranking item
⭐⭐⭐⭐⭐ Excellent
⭐⭐⭐⭐ Very good
⭐⭐⭐ Average
⭐⭐ Poor
⭐ Bad
☰ More
⭐ Add to my collections
💬 Write your comment about this item!

✍️ Items history
🏷️ Metadata
RSS

📷 Search in Google for images related to the selected item!
🔎 Search in Google for selected item!
✍️✍️ Update this item!

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا
وەرگێڕانی لە تورکییەوە: ماشەڵڵا دەکاک و هەوار ئیسماعیل
رۆژی 4ی نیسان، ساڵڕۆژی کۆمەڵکوژی دێرسمدێرسمە. ئەو کۆمەڵکوژییە کە لە ئەنجامی سەرکوتکردنی راپەڕینی دێرسم لەساڵی 1937 بەسەرۆکایەتی سەید رەزای دێرسم روویدا، بەپێی لێکدانەوەکان زیاتر 75 هەزار کورد لەلایەن دەوڵەتی تورکیاوە کۆمەڵکوژکران.
نووسەر و رۆشنبیری نێوداری کورد موسا عەنتەرموسا عەنتەر، ناسراو بە (ئاپێ موسا) لە کتێبە تورکییەکەیدا بەناونیشانی (یادگارییەکانم) باس لە کۆمەڵکوژی دێرسم دەکات. ئەو دەڵێ، کاتێک لە ئادانا بووم، دوو رووداوی سیاسی گرنگ روویاندا کە کاریگەرییان لێکردم، یەکێکیان پرسی هاتای و ئەوەی دیکەشیان سەرهەڵدانی دێرسم بوو.

موسا عەنتەر


موسا عەنتەر، کە رۆژنامەڤان و تێکۆشەرێکی نێوداری کوردستان بوو، رۆژی 20ی ئەیلولی 1992 لە شاری ئامەدئامەد تیرۆرکرا. کوشتنی موسا عەنتەریش چووە نێو دۆسیەی بکوژانی نادیاردا، کە دواتر گرووپی ئەرگەنەکۆن پێی تاوانبارکرا.
موسا عەنتەر بەوشێوەیە باس لەو رووداوانە دەکات:
ئەوکاتە سووریا ژێردەستەی فەرەنسا بوو، بەڵام ئەو ژێر دەستەییە لە ژێردەستەییەکانی دیکەی فەرەنسا نەدەچوو، چونکە کاتێک سووریا لە دوای شەڕی جیهانی یەکەم لە ژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی عوسمانییەکان دەرهێنرا، لەلایەن کۆمەڵەی گەلان بۆ ماوەی 20 ساڵ وەک ماندات درابووە فەرەنسا. ئانتاکیا و ئیسکەندەروونیشی لەگەڵ بوو.
ئەو وادەیەی فەرەنسییەکان لە ساڵی 1938 بەرەو کۆتایی دەچوو.
وەک باسدەکرێت، فەرەنسا بەگوێرەی دۆستایەتی نێوانیان، لە بەرژەوەندی خۆیدا دڵی تورکیای خۆشکردووە. ئەو گوتەیەی کە تورکیا راستەوخۆ دەیڵێ هەتای خاکی ئێمەیە ئەو راستییەی دەسەلماند. تاوەکو ئەو رۆژە لە هیچ کاتێک و لەنێو خەڵکدا بە ئێرە نەگوتراوە هاتای. وەک چۆن بە کورد دەڵێن کورد تورکن بە عەرەبەکانیشیان گوت ئێوە تورکن. گوتیان لە ئاسیای نێوەڕاست لە هەرێمی مەغۆڵستان شوێنیک هەیە بە ناوی هاتای و ئێوەش لە وێوە هاتوون. وایان بە عەرەبەکان گوت، هەڵبەت جوتیارەکانی ئەو ناوچەیە هیچ شتێک لەو قسانە تێنەدەگەیشتن.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


تەنانەت رۆژێک گردبوونەوەیەکیان سازدا بوو. لە گردبوونەوەکەدا مستەفا بەگ، خاوەنی کارگەی جوتیارانی ئادانا چووبووە سەر سەکۆ. کابرای داماو چووە سەر سەکۆ، بەڵام تورکی نەدەزانی. سێ-چوار جار دەستی نا بە سینگییەوە و گوتی وەڵڵا ئێمە تورکین، بیللا ئێمە تورکین، بە قورئان ئێمە تورکین. زۆر پێیەوە دیار بوو، پێیگوترابوو کە دەبێ بڵێیت ئێمە تورکین.
بە راپرسی ئیسکەندەروون کرایە کۆمار
لەو ماوەیەدا ئەتاتورک دوو جار هاتە ئادانا. ئێمە لە نزیکەوە ئەومان بینی. لە هەرێمی هاتای راپرسییەک کرا. بە چاوپۆشیکردنی فەرەنسییەکان، لە راپرسییەکەدا تورکەکان دەنگی زیاتریان لە عەرەبەکان هێنا. ئانتاکیا، ئیسکەندەروون و دەوروبەری هاوشێوەی کۆماری قوبرسی باکوور سەربەخۆ بوو.
تەیفور سۆکمەن، بووە سەرۆککۆمار و عەبدولڕەحمان مەلەک، بووە سەرۆکوەزیرانی ئەو کۆمارە. پەرلەمان و کابینەی حکومەتیش پێکهێنران. دەستوور داڕێژرا. لە یەکێک لە ماددەکانی دەستووردا نووسرا هاتای بە زۆرینەی دەنگی پەرلەمان، لەگەڵ هەر دەوڵەتێکدا کە دەیەوێت دەتوانێ یەکبگرێت.
بێگومان لێرەدا بەشێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ئاماژە بە تورکیا دەکرا. دوای ماوەیەکی کورت بڕیارێکی لەو جۆرە درا و هاتای بووە بەشێک لە تورکیا. دواتر ئاشکرابوو کە تەیفور سۆکمەن، سیخوڕی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی تورکیا بووە.
هەمان ساڵ لە دێرسم سەرهەڵدان دەستیپێکرد. لەوبارەوە بەتایبەتی لە دەرەوەی وڵات ژمارەیەکی زۆر کتێب نووسران. هەڵبەت لە تورکیا ئەو مژارە بەلادان لە راستییەکان نووسراوەتەوە. پەیوەست بەو رووداوە کاتێک لە قۆناخی ئامادەیی ئادانا دەمخوێند، تووشی رووداوێک بووم و بەهۆی ئەو رووداوەوە بۆ یەکەمینجار دەستبەسەرکرام.
نەوەی بەسێ

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


رابەری سەرهەڵدانی دێرسم سەیدا رەزا بوو. رێزدار (بەسێ)ی هاوژینی لە شەڕی پارتیزانیدا فەرماندەیی یەکەیەکی دەکرد. هەموو رۆژێک لە چاپەمەنییەکانی ئیستەنبووڵ بەشێوەیەکی بێ رێزانە هێرشی دەکرایە سەر. ئەو هێرشانە منیان زۆر خەمبار دەکرد. لە بەرامبەر ئەو هێرشانە ناڕەزاییم پێشاندەدا. هاوڕێیەکانم دەرکیان بەوە دەکرد. نیو بە گاڵتە و نیو بە جیدی پێیاندەگوتم نەوەی بەسێ، هەروەها رۆژێک لە پۆلدا لەسەر کاخەزیک نووسیبوویان نەوەی بەسێ و کاخەزەکەیان بە پشتی منەوە نووساندبوو. دوای ئەوەی مامۆستا لە پۆل رۆیشتە دەرەوە، بە حلکە حلک و پێکەنین گاڵتەیان پێکردم. شەوێکیش نۆ دە هاوڕێم پێکەوە بە یەک دەنگ هاواریان کرد و بێ رێزییان بە بەسێ کرد. منیش لە شوێنی مامۆستا وەستام و بە دەنگێکی بەرز چەند جارێک لەسەر یەک بێ رێزیم بە زوبەیدە کرد (زوبەیدە دایکی ئەتاتورکە)، دواتر دەستمان لە گاڵتەجاڕی بەردا، بەڵام کەنعان، کوڕی مفەوەزی ناوەندی پۆلیسی کوروکۆپروی ئادانا دەستبەجێ رووداوەکەی بۆ باوکی گێڕابووەوە. دواتر تیمێکی پۆلیس هاتن بۆ قوتابخانە و منیان برد بۆ ناوەندی پۆلیس. لە وێ بۆ ماوەی 15 رۆژ دەستبەسەر کرام، ئەمە زیندانیکردنی یەکەمم بوو.
دوای ماوەیەک زانیم کە بەڕێوەبەری قوتابخانەکەمان چووەتە لای والی و پێیگوتووە والی بەگ، منداڵەکان لەبەرئەوەی دەیانزانی مووسا کوردە، (بەسێ)یان بە داپیرەی داناوە و بێڕێزییان پێکردووە. ئەویش، هاوڕێیەکانی خۆی وەک تورک قبوڵکردووە و زوبەیدەی دایکی ئەتاتورکیشی بە نەنکیان داناوە و بەهەمانشێوە وەڵامی داونەتەوە. لەو بێڕێزیکردنەدا مەبەست ئەتاتورک نییە. وەک هاوڕێیەکانی وەڵامی داوەتەوە. لەبەرئەوەی دوو کوڕی تۆفیق هادی، والی لە هەمان قوتابخانە بوون، والی بێ دڵی بەڕێوەبەرەکەمانی نەکردووە و بەوشێوەیە ئازاد کراوم. لەو سەردەمەدا پۆلیس دەسەڵاتی ئەوەی هەبوو کەسێک بەر لەوەی ببرێتە بەردەم دادوەر، بۆ ماوەی 6 مانگ بە دەستبەسەرکراوی بیهێڵێتەوە.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


بەڕێوەبەرەکەمان خۆی هات بۆ بەڕێوەبەرایەتی پۆلیس و منی هێنایە دەرەوە. لە رێگە دوو ئامۆژگاری کردم. یەکێکیان، باسنەکردنی ئەم رووداوە بۆ هیچ کەسێک، ئەوەی دیکەشیان، زۆر هەوڵدانم بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو وانانەی لە دەستم دابوون.
کاتێک گەڕامەوە بۆ قوتابخانە، نۆ هاوڕێم کە لە رووداوەکەدا تێوەگلابوون، لە قوتابخانە دوور خرابوونەوە. وامدەزانی رووداوەکە کۆتاییهاتووە، دوو مانگ بەسەر رووداوەکەدا تێپەڕیبوو. رۆژێک بانگکرام بۆ ژووری بەڕێوەبەر. کە رۆیشتمە ژوورەوە، پیاوێکی بیانی دانیشتبوو، ئەو کەسە داواکاری گشتیی ئادانا بوو. کاخەزێکی دەرهێنا و خوێندیەوە، پێی واژۆکردم. لە ئەتاتورکیان پرسیووە، داوای لەسەر من هەیە یان نا، ئەویش گوتوویەتی نەخێر داوام لەسەری نییە. داواکاری گشتیی پێیگوتم بڕوانە کوڕم، ئەتاتورک لێت خۆشبووە، جارێکی دیکە هەڵەی وا نەکەیت. بە سارد و سڕی سوپاسی داواکاری گشتییم کرد و دەستی بەڕێوەبەرەکەم ماچ کرد و لە ژوورەکە چوومە دەرەوە.
رووداوەکانی دێرسم کاریگەری لە هەموو کوردێکی بەشەرەف کردبوو. ئەوەندە تاوان و کۆمەڵکوژی ئەنجامدرابوو، مەحاڵ بوو مرۆڤ پێی خەمگین نەبێت.
دوای ئەوەی لێرە بە کورتی باسی دوو لە ئەنجامدەرانی ئەو رووداوە دەکەم، دەمەوێت یادگارییەکی خۆم بگێڕمەوە کاتێک خوێندکاری زانکۆ بووم.
یەکەمیان دەمەوێت باس لە کتێبەکەی موحسین باتوور، فەرماندەی پێشووی هێزی ئاسمانی بکەم کە بە ناونیشانی (پاش پەردەی سێ قۆناخ-یادگاری و بۆچوونەکانم) کە لە ساڵی 1985 لەلایەن وەشانخانەی مللییەتەوە چاپکراوە.
باتوور لە کتێبەکەیدا بە کورتی دەڵێ ساڵی 1938 ملازم بووم لە ئەلعەزیز. بە فەرمانێک کە لە ئەنقەرەوە بۆم هات، لەگەڵ یەکە سەربازییەکەم بەشداریم کرد لە رووداوەکانی دێرسم، بەڵام داوای لێبووردن لە خوێنەرانم دەکەم، ئەم لاپەڕەیەی ژیانم نانووسمەوە.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


ئەو فەرماندەیە ناهەقی نییە، بە چ رووییەکەوە باسی ئەو رۆژە دەستبەخوێناوییانەی خۆی بکات.
دووەمیان سەبیحە گۆکچەن، کە یەکەمین فڕۆکەوانی ژنە لە تورکیا و کچی مەعنەوی ئەتاتورکە. لە 15ی شوباتی 1990 لە بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنیدا کاتێک باسی یادگارییەکانی خۆی دەکات، وەک ئاماژەیەکی ناڕاستەوخۆ باس لە رووداوەکانی دێرسم دەکات و دەڵێ بەشداریم لە رووداوێکدا کرد و بەسەر رووداوەکەدا تێدەپەڕێت و باسی ناکات. ئەمە لە کاتێکدایە ئەو رووداوەی بەشداری تێدا کردووە، کۆمەڵکوژی دێرسمە کە بێ بەزەییانە ژنان و منداڵانیان بۆردوومان کردووە. بیرم دێت رۆژنامەکانی ئەو کاتە هەموو رۆژێک باسی قارەمانێتی سەبیحە گۆکچەنیان دەکرد و وێنەکانی ئەویان بە جلوبەرگی فڕۆکەوانی سەربازییەوە بڵاودەکردەوە. کاتێک ئەتاتورک لە ساڵی 1938 هات بۆ ئادانا سەبیحە گۆکچەنیشم لە نزیکەوە بینی.
کاتی خۆی لە قۆناخی ئامادەیی سێ ساڵ و لە زانکۆش دوو ساڵ لە کۆتاییەکانی ساڵی خوێندندا بە درێژایی 20 رۆژ دەچووینە کەمپی سەربازی پیادە. لە ساڵی خوێندنی 1941 کەمپی زانکۆمان لە پەندیک بوو. لەوکاتەدا پەندیک گوندێکی بچووکی کۆچبەران بوو. هەر چوار دەوری بە دارستانەکانی زەیتوون دەوردرابوو کە لە رۆمەکان مابوونەوە. ئەو رۆژەی چووینە کەمپ، فەرماندەی کەمپەکەمان کۆیکردینەوە و داوای لێکردین دەستنوێژ بگرین. دوای ئەو رووداوە لەنێو هاوڕێکانمدا ئەو فەرماندەیە بەوە ناوی دەرکەوت. کابرا ئەمەی بەر گوێ کەوت، بەڵام نەیتوانی رێگری لێبکات. نەخۆش کەوت و دوای هەفتەیەکیش رۆیشت. لە شوێنی ئەو رۆمەل عاسم ئەرەن کە کەسێکی تووند بوو و لە گەنەراڵی رۆمەڵی ئەڵمان دەچووێنرا، بووە فەرماندەمان. بەجۆرێک مەشقی پێدەکردین وەک ئەوەی سەربازێک بین لە شەڕدا. بەردی دەخستە نێو جانتاکەمان و بارەکەی تاوەکو 35 کیلۆ قورس دەکردین. رۆژێکیان بۆ ماوەیەکی زۆر بەپێ رۆیشتین. لە ناوچەی یاکاجک پشوومان دا. ملازم رەفیق توڵگا کە دواتر بووە گەنەڕاڵ و لە ئیستەنبووڵ بووە فەرماندەی حوکمی عورفی (باری نائاسایی) سواری ئەسپ بوو. هاوڕێیەکم بە ناوی ئارناڤوت سلێمان بەشێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لاسایی ئەسپی کردەوە و حیلاندی. ئەسپی ملازمەکە لەسەر دوو پێ وەستایەوە و ئەوەندەی نەمابوو لەسەر ئەسپەکە بکەوێتە خوارەوە. خۆی لێمان تووڕە کرد و گوتی ناسنامەکەتم بدەرێ، ناسنامەکەی لێوەرگرتم.
من ئەوسا لە هەمانکاتدا بە کامێرایەکەوە وەک پەیامنێری رۆژنامەی (ڤاکیت) کارم دەکرد. عاسم ئوس خاوەنی رۆژنامەکە بوو. ئەم ئوس-انە سێ برا بوون و هیچ کامێکیان منداڵیان نەبوو. هەواڵێکم لەسەر فەخرەدین ئاڵتای فەرماندەی سوپا ئامادە کرد کە سەردانی کەمپەکەمانی کردبوو و لەگەڵ وێنەیەکدا بۆ رۆژنامەکەم نارد. بەوهۆیەوە عاسم ئەرەن منی خۆشدەویست. سلێمانی هاوڕێم زۆر ترسابوو. کە شەو داهات لە فەرماندەیی بانگیان کردم.
هاوڕێیەکانم زۆر خەمبار بوون، چونکە عاسم ئەرەن بە لێدانی خراپ ناسراوبوو. رۆیشتم، کاتێک عاسم ئەرەن چاوی بە من کەوت گوتی وای. ئەوە تۆیی!، گوتم من نیم، لەسێدارەشم بدەن ناتوانم وەک ئەسپ بحیلێنم. پرسی کەواتە کێ بوو؟. منیش گوتم، فەرماندە رێگەم بدە با قسە بکەم. ئێوە لێرە فێری سەربازیی، مەردایەتی و پیاوەتیمان دەکەن، بەدەستەوەدان لە ئێمە دەوەشێتەوە؟ من نەبووم، چ سزایەکم دەدەن بیدەن، بەڵام من وەک سەربازێک هاوڕێیەکەی خۆم بەدەستەوە نادەم، گوتی ئافەرین کوڕم، بەڵام بەو کەرە بڵێ با جارێکی دیکە شتی وا نەکات.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


مولازم سەلاحەددین: هەزاران کوردمان لە مونزوور خنکاندن
رۆژێکیان لە کەمپ بووین لە ژێر سێبەری درەختەکان پشوومان دابوو، ئەفسەر سەلاحەدین کە فەرماندەی فیرقەکەمان بوو بەجۆرێک کە لە هۆش خۆی چووبێت بەجۆشەوە قسەی دەکرد و گوتی دەمەوێت باسی یەکێک لە بەسەرهاتەکانی خۆمتان بۆ بکەم: ئێمە لە دێرسم دەستمان بە ئۆپەراسیۆنێکی پاککردنەوە کردبوو. خیزانێکمان لە ئەشکەوتێکدا دۆزییەوە. باپیرە، باوک، دایک و منداڵێکی 5-6 ساڵ بوون. گەورەکانمان بە قەمە پاککردنەوە، منداڵەکەمان نەکوشت گوتمان بەڵکو قسەیەکی لەدەم دەربێنین، چونکە نەمانتوانی هیچ وشەیەک لە دەمی گەورەکانی دێرسم وەربگرین. دەستبەجێ گەورەکانمان دەکوشتن، چونکە دەمانزانی قسەمان بۆ ناکەن. بۆ ئەوەی نەترسێ کاتێک باپیرە و باوک و دایکیمان کوشت منداڵەکەمان دوورخستەوە. هەڵماندەدا لەگەڵ منداڵەکەدا ببینە هاوڕێ، نانمان دایێ، چوکلێتمان دایێ، بەڵام نەیدەخوارد. لەوکاتەدا فڕۆکەیەکمان بەسەرماندا فڕی، ئەو منداڵەی گرتبوومان لە شوێنی خۆیەوە پارچە دارێکی هەڵگرت و وەک چەک بەدەستیەوە گرت و نیشانەی لە فرۆکەکەمان گرت. بەو رەفتارەی زۆر تووڕە بووم. فەرمانم دا و گوتم ئەم زۆڵە پاکبکەنەوە، سەربازەکان بە قەمە چوونە گیانی و دوای ئەوەی کوشتیان لە بەرزاییەکەوە هەڵیاندایە خوارەوە.
رۆژێکی دیکە لە ناوچەیەکی بەرفراواندا ئۆپەراسیۆنمان دەکرد. هەزاران کوردمان لە ئەشکەوت و بن بەرد و کونەکان دەرهێنان و کۆکردنەوە. ئەفسەرەکەمان گوتی، ئەگەر هەموویان بە فیشەک بکوژین، فیشەکەکانمان خەسار دەبن و فیشەکی زۆرمان پێویستن، بۆیە فەرمانی پێداین هەموویان فڕێبدەینە نێو رووباری مونزوور و بیناخنکێنین. کوردە کۆکراوەکانمان بردن بۆ سەر پردەکەی سەر ڕووباری مونزوور، چونکە ڕووبارەکە لەو شوێنەدا زۆر قوڵ و هار و ترسناک بوو. کوردەکانمان بردنە ئەوێ و دەستمانکرد بە بەردانەوەیان بۆ نێو رووبارەکەوە. ئەوانەی خۆیان فڕێدەدا، خۆیان فڕێدەدا، ئەوانەش کە خۆیان فڕێنەدەدا، راماندەکێشان و فڕێمان دەدانە نێو رووبارەکەوە. ئەوەی خۆی بچووایە، دەچوو. ئەوەی نەچووایە، بەر قەمەمان دەدا و هەڵماندەدایە نێو ڕووبارەکەوە. هەندێکیان لە تاو گیانی خۆیان بەجۆرێک خۆیان بە یەکەوە نووساندبوو پردەکەیان بەرنەدەدا. دەستوورم دا چەند چڵ و شوولکێک لە دار بەڕووە بەرزەکانی تەنیشت پردەکە ببڕن و فەرمانم بە سەربازەکان دا بەو چڵە دارانە لێیانبدەن تاوەکو لەسەر پردەکەوە خۆیان فڕێدەدەنە رووبارەکەوە. بۆ هەر ئەگەرێکیش لەژێر پردەکەدا سەربازم بە چەکەوە دانابوون. هەرکەسێک هەوڵی بدایووایە بە مەلە خۆی رزگار بکات، سەربازەکان لێی دەهاتنە دەست و دەیانکوشت.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


ئەمەش لاپەڕەیەکی دیکەی خوێناوییە
هەموو ئەمانە بۆ دووژمانیەتیکردنی مرۆڤ، چاندنی رق و کینە و هاوشێوەی ئەوەی لە ئایینی محەممەد دا هاتووە بۆ وەگرتنەوەی تۆڵە بە هەمان ئەندازە نانووسمەوە، بەڵکو بۆ ئەوە دەینووسمەوە کە نەوەکانی مرۆڤ لە داهاتوودا نەفرەت لەم رووداوانە بکەن و جارێکی دیکە رەفتاری دڕندانەی هاوشێوە ئەنجام نەدەن. هەمان ئەفسەر بێ شەرمانە و بەبێ ئەوەی بیر لەوە بکاتەوە کە خۆیشی لە ئافرەتێک لەدایکبووە، باسی ئەوەی کرد کە چۆن لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر ئەفسەری دیکەدا دەستدرێژییان کردووەتە سەر کچە کوردێکی دێرسمیی تەمەن 12-13 ساڵان و شەهیدیان کردووە. کێ دەزانێ، رەنگە بەشێکی زۆر لەو ئەفسەرانە وەک فەرماندەی سوپا و هێز رەوانەی کوردستان کرابن.
ژێدەر: موسا عەنتەر. یادگارییەکانم (هاتراڵارم) (1-2). وەشانی، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاڤێستا.

⚠️ This item has been written in (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
🗄 Sources
[1] 📡 Website | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رووداو - 08-05-2020
📚 Related files: 9
🖇 Linked items: 6
🎥 Albums
1.👁️جینۆسایدی دەرسیم
📖 Articles
1.👁️Dersim massacre through the memories of prominent Kurdish writer Musa Anter
2.👁️ديرسم في مذكرات موسى عنتر
📅 Dates & Events
1.👁️08-05-2020
✌️ Martyrs
1.👁️موسا عەنتەر
🏰 Places
1.👁️دێرسیم
📂[ More...]

⁉️ Items Property - Meta-Data
🏷️ Group: 📖 Articles
🏳️ Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📅 Publication date: 08-05-2020
🏙 Cities: ⚪ Dersim
🗺 Country - Province: ⬆️ North Kurdistan
🗺 Country - Province: ⬇️ South Kurdistan
📄 Document Type: ⊷ Translation
🌐 Language - Dialect: 🏳️ Kurdish - Sorani
🌐 Original Language: 🇹🇷 Turkish

⁉️ Technical Metadata
✨ Item Quality: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
Bad👎
✖️
 40%-49%
Bad
✖️
 50%-59%
Poor
✔️
 60%-69%
Average
✔️
 70%-79%
Very good
✔️
 80%-89%
Very good👍
✔️
 90%-99%
Excellent👏
99%
✔️
Added by (Hawrê Baxewan) on May 8 2020 12:52PM
👌 This article has been reviewed and released by (Benaz Jola) on May 8 2020 1:14PM
✍️ This item recently updated by (Hawrê Baxewan) on: May 10 2020 12:19PM
☁️ URL
🔗
🔗
👁 This item has been viewed 1,830 times

📚 Attached files - Version
Type Version 💾📖🕒📅 👫 Editor Name
📷 Photo file 1.0.191 KB May 8 2020 1:05PMHawrê Baxewan
📚 Library
  📖 The Origin of the Kurds
  📖 Student's Medical Dict...
  📖 Color Atlas Of The Breast
  📖 Color Altas Of Laparos...
  📖 More...


📅 Chronology of events
  🗓️ 03-12-2020
  🗓️ 02-12-2020
  🗓️ 01-12-2020
  🗓️ 30-11-2020
  🗓️ 29-11-2020
  🗓️ 28-11-2020
  🗓️ 27-11-2020


💳 Donate
👫 Kurdipedia members
💬 Your feedback
⭐ User Collections
📊 Statistics Articles 379,101
Images 60,910
Books 11,385
Related files 46,760
📼 Video 180
🗄 Sources 15,747
📌 Actual
Yezidism (Alevism)
History/Founder: Yezidis are a Kurdish sect, is believed by some to be named after their supposed founder Yezid, the Umayyad Caliph (more probable is that Yezidi is related to the Sumerian, Ezidi, \'shining path,\' or from the Pahlavi word Yazd, \'angel.\'). The Yezidi revere the Prophet Mohammed and the Sufi mystic Adi Musafir, a descendent of the Umayyad Caliphs (Kalifs). Adi is credited with writing many of the Yezidi Holy texts and is most likely to be the originator of the faith. Islamic writin
Yezidism (Alevism)
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
His lifeless body cradled in a policeman’s arms, the drowned boy on the beach has become a symbol for the suffering of Syrian refugees.
Three-year-old Alan Kurdi (his first name was initially incorrectly given as Aylan) perished along with his five-year-old brother and mother off the coast of Turkey.
His father survived and gave a heart-rending account of how he watched his family die after the flimsy dinghy that was supposed to carry them to a brighter future was swamped by rough seas.
They
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
The Turkish military has launched a major cross-border operation in north-eastern Syria against a Kurdish-led militia alliance allied to the United States.
The move came after US troops, who relied on the militia alliance to defeat the Islamic State (IS) group on the ground in Syria, withdrew from the border area.
We\'ve boiled down why it matters.
Why has Turkey launched an assault?
One main reason: Turkey considers the biggest militia in the Kurdish-led alliance a terrorist group. It says i
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
Asenath Barzani
Asenath Barzani, Born to Samuel Ben Nathanel halevi in 1590 CE in the Kurdish city of Mosul in Southern Kurdistan. She was raised by her father Samuel who taught her Kabbalah and excused her from all daily tasks that other young girl her age usually did. She dedicated her life to studying and memorizing the Holy words of God. Asenath was quoted by Rabbi Tirzah Firestone, The Receiving; Recovering Feminine Wisdom p. 112 as saying “Never in my life did I step outside of my home. I was the daughter
Asenath Barzani
Zeynab Jalalian
Zeynab Jalalian, born in 1982, is a Kurdish activist from a small village called Deim Qeshlaq located around Maku in Eastern Azerbaijan province in Iran. She was arrested in February 2007 by the forces of Kermanshah Intelligence Bureau on charges of membership in PJAK (Party for a Free Life in Kurdistan).
She was interrogated at Intelligence Detention Centre in Kermanshah for a month while being seriously tortured both mentally and physically. She was then transferred to Kermanshah Youth Rehabi
Zeynab Jalalian

Kurdipedia.org (2008 - 2020) version: 12.12
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| Page generation time: 0,546 second(s)!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574