🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 04
آموش زبان کردی وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی بەرگی چوارەم وێنەدارە
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 04
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 03
آموش زبان کردی وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی بەرگی سێیەم وێنەدارە
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 03
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 02
آموش زبان کردی وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی بەرگی دووەم وێنەدارە
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 02
📷 کۆمەڵێک پێشمەرگەی دێرینی شۆرشی ئەیلول
لە چەپەوە:
عەریف عوسمان، ئامیر بەتالیۆن لە هێزی دەشتی هەولێر
سەید کاکە، ئامیر بەتالیۆن لە هێزی دەشتی هەولێر
فارس باوە، ئامیر هێز لە هێزی دەشتی هەولێر
سابیر شێخ جامی، جێگری ئامیر هێز، لە هێزی دەشتی
📷 کۆمەڵێک پێشمەرگەی دێرینی شۆرشی ئەیلول
👫 شەفیق عومەر ساڵەیی
ناوی تەواو شەفیق عومەر ئەحمەد لە 1/7/1938 لە گوندی رۆژبەیانی سەر بە شاری کەرکوک و ناوچەی ساڵەیی لەدایک بووە یەکێکە لە پێشمەرگەو قارەمانە دێرینەکانی شۆرشی ئەیلول لە خێزانێکی کورد پەروەر بووەو لە سالی 1
👫 شەفیق عومەر ساڵەیی
👫 ڕاپەر عوسمان عوزێری
لەدایکبووی 21-01-1964، لە گوندێکی نزیک شاخەڕەشی نزیک ماوەت، ئەو کاتەی کە عوسمان عوزێری رابەری سیاسی هێزی خەبات بوو، بەڵام لە هاوینی 1963 کە دەنگی کوردستانی عیراق دامەزرا، دەچێتە ئێزگەی و لەوێ درێژە بە
👫 ڕاپەر عوسمان عوزێری
📷 هونەرمەند ناسری رەزازی لەگەڵ شارباژێڕییەکان
هونەرمەند ناسری رەزازی لەگەڵ شارباژێڕییەکان
لەڕاستەوە: عەلی دڕەیی، حەسەن دڕەیی، ناسری رەزازی، ئەحەی بلە بەکر.[1]
گەڕەکی زەرگەتەی سلێمانی، ساڵی 1984
📷 هونەرمەند ناسری رەزازی لەگەڵ شارباژێڕییەکان
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 01
آموش زبان کردی وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی بەرگی یەکەم وێنەدارە
📕 وانەی ئەلف و بێی زمانی کوردی 01
📕 خودا خۆشی دەوێیت
خودا خۆشی دەوێیت
نووسینی عمر آل عوضه
وەرگێڕانی زامدار قادری

(سَيَجْعَلُ اللَّهُ بَعْدَ عُسْرٍ يُسْرًا)
لە دوای هەموو ڕۆژە سەختەکان، ڕۆژانێک چاوەڕێت دەکەن پڕاوپڕن لە ئاسوودەیی و بەختەوەری.
ئەمە
📕 خودا خۆشی دەوێیت
📕 گەوجاندن
نوسەر: محەمەد عەبدلخالیق
وەرگێڕ : نوری کەریم ئەحمەد [1]
بابەت : چیرۆک
📕 گەوجاندن
📖 وتاری عوسمان عوزێری لە کۆبونەوەی لێژنەی مەحەلی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغداد لە ڕۆژی 19ی حوزەیرانی 1960
وتاری عوسمان عوزێری لە کۆبونەوەی لێژنەی مەحەلی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغداد لە رۆژی 19ی حوزەیرانی 1960، بە بۆنەی 13 هەمین ساڵڕۆژی شەهیدکردنی چوار ئەفسەرە کوردە تێکۆشەرەکەی گەلی کوردمان کە لە لای
📖 وتاری عوسمان عوزێری لە کۆبونەوەی لێژنەی مەحەلی پارتی دیموکراتی کوردستان لە بەغداد لە ڕۆژی 19ی حوزەیرانی 1960
📕 چەشەی ئەدەبی
ناو نیشانی پەرتووک: چەشەی ئەدەبی
نووسەر: ئەرنۆڵد تێنێت
وەرگێڕان: عەزیز گەردی
ساڵی 1978
📕 چەشەی ئەدەبی
📝 بەرێوەچوونی کۆبوونەوەی ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران
بەرێوەچوونی کۆبوونەوەی ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران.

کۆبوونەوەی ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران بە بەشداری بەرپرسانی یەکەمی حیزبەکانی بەشداری ناوەندی هاوکاری و هەروەها هەیئەت
📝 بەرێوەچوونی کۆبوونەوەی ناوەندی هاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران
📕 پەیدابوون و بناخەی ناسیۆنالیزمی کورد لە ئێران
ناو نیشانی پەرتووک: پەیدابوون و بناخەی ناسیۆنالیزمی کورد لە ئێران
نووسەر: عەبباس وەلی
وەرگێڕ: حەسەنی قازی
لە بڵاوکراوەکانی بنکەی چاپەمەنی رۆژ[1] – سوید
چاپی یەکەم – 1995
📕 پەیدابوون و بناخەی ناسیۆنالیزمی کورد لە ئێران
📷 دروست کردنی کۆمەڵگای بەستۆڕە ساڵی 1976 س / هەولێری جاران
دروست کردنی کۆمەڵگای بەستۆڕە ساڵی 1976
📷 دروست کردنی کۆمەڵگای بەستۆڕە ساڵی 1976 س / هەولێری جاران
📕 زەبیحی ڕووناکبیرێکی گۆڕغەریب
کتێبی “زەبیحی ڕووناکبیرێکی گۆڕغەریب”
کۆکردنەوە و لێکۆڵینەوەیەکی وردە لە سەر ژیان، تێکۆشان و بەرهەمەکانی مامۆستا زەبیحی کە لە لایە ن فەرەیدون حەکیم زادە وە کاری بۆ کراوە. حەکیم زادە حەول و بەدواداچوو
📕 زەبیحی ڕووناکبیرێکی گۆڕغەریب
📖 تورکیا چەند پەنابەری کوردی ئێران ڕادەستی سوریا دەکات
تورکیا چەند پەنابەری کوردی ئێران رادەستی سوریا دەکات
بە پێی هەواڵێک کە لە توڕی ڕیکخراوەکانی مافی مرۆڤ، لەوانە تۆڕی مافی مرۆڤی کودستان و ڕێکخراوی مافی مرۆڤی هەنگاو بڵاویان کردوەتەوە، لە ڕۆژانی کۆتایی
📖 تورکیا چەند پەنابەری کوردی ئێران ڕادەستی سوریا دەکات
📜 وڕێنە
(وڕێنە)

دڵم هەر ئەو دڵەی جارانە، ئێستاکەش ئەناڵێنێ
هەناسەی ساردی ناکامی لە سینەمدا ئەتاسێێنێ
ئەگەر جوانیت سەرنجم ڕابکێشی، مەگرە لێم چونکە ؛
جەماڵت پەیکەری ڤینۆسی خوای جوانیش ئەجوڵێنێ !
پەچەت لا
📜 وڕێنە
📕 رووباری ئازادی
محەمەد محەمەدی (هەرمان)[1]
2021
📕 رووباری ئازادی
📝 راگەیەندراوێک لە ژووری ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەشەوە لە پارێزگای سلێمانی
لەسەر راسپاردەی بە رێز قوباد تاڵە بانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران،
ژوورێکی ئۆپەراسیۆنی هاوبەش پێکهێنرا لەدەزگای ئاسایشی هەرێم و ئاژانسی پاراستن و زانياری - زانياری و بە ڕێوبە رایە تی ئاسایشی
📝 راگەیەندراوێک لە ژووری ئۆپەراسیۆنێکی هاوبەشەوە لە پارێزگای سلێمانی
📕 جوڵانەوەی(1967 و 1968 ز) (1346 و 1347ی هەتاوی)؛ کۆمەلێک زانیاری، یادداشت، بیرەوەری و بەڵگەنامە
نووسینی: مەلا ڕەسوڵ پێشنماز
پێداچوونەوەی: گوڵاڵە پێشنماز[1]
2021
📕 جوڵانەوەی(1967 و 1968 ز) (1346 و 1347ی هەتاوی)؛ کۆمەلێک زانیاری، یادداشت، بیرەوەری و بەڵگەنامە
📕 کوڕانی گەڕەک
ناونیشانی پەرتووک: کوڕانی گەڕەک
نووسەر: نەجیب مەحفوز
وەرگێڕ: غەفوور ساڵح عەبدوڵڵا

کوڕانی گەڕەک، ناودارترین رۆمانی نەجیب مەحفوزە، کە تاکە نووسەری عەرەبە کە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە. جۆرت تەرابیشی لە کت
📕 کوڕانی گەڕەک
📕 بە ئینگلیزی بیربکەوە خێراتر قسەبکە
ناونیشانی پەرتووک: بە ئینگلیزی بیربکەوە خێراتر قسەبکە
نووسەر: دیار سەعدی عەلی
📕 بە ئینگلیزی بیربکەوە خێراتر قسەبکە
📖 ئەوەی کە دەبێ ئێمە رێبوارانی رێگەی ڕزگاری بێکەینە جەوهەری کارو خەباتمان
ئەوەی کە دەبێ ئێمە رێبوارانی رێگەی
ڕزگاری بێکەینە جەوهەری کارو خەباتمان!
کێشەو مەشاکلی حیزبەکانی باشوور کوردستان بوەتە
هۆی دوور خستنەوەمان لە ئەرکەکانمان بۆ
ڕۆژهەاڵتی کوردستان، هێندەیان خەبات ل
📖 ئەوەی کە دەبێ ئێمە رێبوارانی رێگەی ڕزگاری بێکەینە جەوهەری کارو خەباتمان
📕 نامەی دایکێکی دڵسۆز بۆ کچەکەی
ناونیشانی پەرتووک: نامەی دایکێکی دڵسۆز بۆ کچەکەی
نوسەر: عبداللە خاک
لەم ڕۆژگارە پێویستمان بەنامەگەلێکی هاوشێوەی ئەم نامەیەزۆرێکمان پێویستمان بەوەیە نامەیکی ئاوامان بۆ بنوسرێت پێویستمان بەوەیە دایکا
📕 نامەی دایکێکی دڵسۆز بۆ کچەکەی
👫 کەسایەتییەکان
حەمەی نێرگز
✌️ شەهیدان
نوری حەمە عەلی
👫 کەسایەتییەکان
جەلال جۆبار
👫 کەسایەتییەکان
هاوڕێ کەریمی - باقی کەریمی
👫 کەسایەتییەکان
سەلیم سەیدۆک
📖 دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا
وەرگێڕانی لە تورکییەوە: ماشەڵڵا دەکاک و هەوار ئیسماعیل
رۆژی 4ی نیسان، ساڵڕۆژی کۆمەڵکوژی دێرسمدێرسمە. ئەو کۆمەڵکوژییە کە لە ئەنجامی سەرکوتکردنی راپەڕینی دێرسم لەساڵی 1937 بەسەرۆکایەتی سەید رەزای دێرسم روویدا، بەپێی لێکدانەوەکان زیاتر 75 هەزار کورد لەلایەن دەوڵەتی تورکیاوە کۆمەڵکوژکران.
نووسەر و رۆشنبیری نێوداری کورد موسا عەنتەرموسا عەنتەر، ناسراو بە (ئاپێ موسا) لە کتێبە تورکییەکەیدا بەناونیشانی (یادگارییەکانم) باس لە کۆمەڵکوژی دێرسم دەکات. ئەو دەڵێ، کاتێک لە ئادانا بووم، دوو رووداوی سیاسی گرنگ روویاندا کە کاریگەرییان لێکردم، یەکێکیان پرسی هاتای و ئەوەی دیکەشیان سەرهەڵدانی دێرسم بوو.

موسا عەنتەر


موسا عەنتەر، کە رۆژنامەڤان و تێکۆشەرێکی نێوداری کوردستان بوو، رۆژی 20ی ئەیلولی 1992 لە شاری ئامەدئامەد تیرۆرکرا. کوشتنی موسا عەنتەریش چووە نێو دۆسیەی بکوژانی نادیاردا، کە دواتر گرووپی ئەرگەنەکۆن پێی تاوانبارکرا.
موسا عەنتەر بەوشێوەیە باس لەو رووداوانە دەکات:
ئەوکاتە سووریا ژێردەستەی فەرەنسا بوو، بەڵام ئەو ژێر دەستەییە لە ژێردەستەییەکانی دیکەی فەرەنسا نەدەچوو، چونکە کاتێک سووریا لە دوای شەڕی جیهانی یەکەم لە ژێر دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی عوسمانییەکان دەرهێنرا، لەلایەن کۆمەڵەی گەلان بۆ ماوەی 20 ساڵ وەک ماندات درابووە فەرەنسا. ئانتاکیا و ئیسکەندەروونیشی لەگەڵ بوو.
ئەو وادەیەی فەرەنسییەکان لە ساڵی 1938 بەرەو کۆتایی دەچوو.
وەک باسدەکرێت، فەرەنسا بەگوێرەی دۆستایەتی نێوانیان، لە بەرژەوەندی خۆیدا دڵی تورکیای خۆشکردووە. ئەو گوتەیەی کە تورکیا راستەوخۆ دەیڵێ هەتای خاکی ئێمەیە ئەو راستییەی دەسەلماند. تاوەکو ئەو رۆژە لە هیچ کاتێک و لەنێو خەڵکدا بە ئێرە نەگوتراوە هاتای. وەک چۆن بە کورد دەڵێن کورد تورکن بە عەرەبەکانیشیان گوت ئێوە تورکن. گوتیان لە ئاسیای نێوەڕاست لە هەرێمی مەغۆڵستان شوێنیک هەیە بە ناوی هاتای و ئێوەش لە وێوە هاتوون. وایان بە عەرەبەکان گوت، هەڵبەت جوتیارەکانی ئەو ناوچەیە هیچ شتێک لەو قسانە تێنەدەگەیشتن.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


تەنانەت رۆژێک گردبوونەوەیەکیان سازدا بوو. لە گردبوونەوەکەدا مستەفا بەگ، خاوەنی کارگەی جوتیارانی ئادانا چووبووە سەر سەکۆ. کابرای داماو چووە سەر سەکۆ، بەڵام تورکی نەدەزانی. سێ-چوار جار دەستی نا بە سینگییەوە و گوتی وەڵڵا ئێمە تورکین، بیللا ئێمە تورکین، بە قورئان ئێمە تورکین. زۆر پێیەوە دیار بوو، پێیگوترابوو کە دەبێ بڵێیت ئێمە تورکین.
بە راپرسی ئیسکەندەروون کرایە کۆمار
لەو ماوەیەدا ئەتاتورک دوو جار هاتە ئادانا. ئێمە لە نزیکەوە ئەومان بینی. لە هەرێمی هاتای راپرسییەک کرا. بە چاوپۆشیکردنی فەرەنسییەکان، لە راپرسییەکەدا تورکەکان دەنگی زیاتریان لە عەرەبەکان هێنا. ئانتاکیا، ئیسکەندەروون و دەوروبەری هاوشێوەی کۆماری قوبرسی باکوور سەربەخۆ بوو.
تەیفور سۆکمەن، بووە سەرۆککۆمار و عەبدولڕەحمان مەلەک، بووە سەرۆکوەزیرانی ئەو کۆمارە. پەرلەمان و کابینەی حکومەتیش پێکهێنران. دەستوور داڕێژرا. لە یەکێک لە ماددەکانی دەستووردا نووسرا هاتای بە زۆرینەی دەنگی پەرلەمان، لەگەڵ هەر دەوڵەتێکدا کە دەیەوێت دەتوانێ یەکبگرێت.
بێگومان لێرەدا بەشێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ئاماژە بە تورکیا دەکرا. دوای ماوەیەکی کورت بڕیارێکی لەو جۆرە درا و هاتای بووە بەشێک لە تورکیا. دواتر ئاشکرابوو کە تەیفور سۆکمەن، سیخوڕی بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی تورکیا بووە.
هەمان ساڵ لە دێرسم سەرهەڵدان دەستیپێکرد. لەوبارەوە بەتایبەتی لە دەرەوەی وڵات ژمارەیەکی زۆر کتێب نووسران. هەڵبەت لە تورکیا ئەو مژارە بەلادان لە راستییەکان نووسراوەتەوە. پەیوەست بەو رووداوە کاتێک لە قۆناخی ئامادەیی ئادانا دەمخوێند، تووشی رووداوێک بووم و بەهۆی ئەو رووداوەوە بۆ یەکەمینجار دەستبەسەرکرام.
نەوەی بەسێ

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


رابەری سەرهەڵدانی دێرسم سەیدا رەزا بوو. رێزدار (بەسێ)ی هاوژینی لە شەڕی پارتیزانیدا فەرماندەیی یەکەیەکی دەکرد. هەموو رۆژێک لە چاپەمەنییەکانی ئیستەنبووڵ بەشێوەیەکی بێ رێزانە هێرشی دەکرایە سەر. ئەو هێرشانە منیان زۆر خەمبار دەکرد. لە بەرامبەر ئەو هێرشانە ناڕەزاییم پێشاندەدا. هاوڕێیەکانم دەرکیان بەوە دەکرد. نیو بە گاڵتە و نیو بە جیدی پێیاندەگوتم نەوەی بەسێ، هەروەها رۆژێک لە پۆلدا لەسەر کاخەزیک نووسیبوویان نەوەی بەسێ و کاخەزەکەیان بە پشتی منەوە نووساندبوو. دوای ئەوەی مامۆستا لە پۆل رۆیشتە دەرەوە، بە حلکە حلک و پێکەنین گاڵتەیان پێکردم. شەوێکیش نۆ دە هاوڕێم پێکەوە بە یەک دەنگ هاواریان کرد و بێ رێزییان بە بەسێ کرد. منیش لە شوێنی مامۆستا وەستام و بە دەنگێکی بەرز چەند جارێک لەسەر یەک بێ رێزیم بە زوبەیدە کرد (زوبەیدە دایکی ئەتاتورکە)، دواتر دەستمان لە گاڵتەجاڕی بەردا، بەڵام کەنعان، کوڕی مفەوەزی ناوەندی پۆلیسی کوروکۆپروی ئادانا دەستبەجێ رووداوەکەی بۆ باوکی گێڕابووەوە. دواتر تیمێکی پۆلیس هاتن بۆ قوتابخانە و منیان برد بۆ ناوەندی پۆلیس. لە وێ بۆ ماوەی 15 رۆژ دەستبەسەر کرام، ئەمە زیندانیکردنی یەکەمم بوو.
دوای ماوەیەک زانیم کە بەڕێوەبەری قوتابخانەکەمان چووەتە لای والی و پێیگوتووە والی بەگ، منداڵەکان لەبەرئەوەی دەیانزانی مووسا کوردە، (بەسێ)یان بە داپیرەی داناوە و بێڕێزییان پێکردووە. ئەویش، هاوڕێیەکانی خۆی وەک تورک قبوڵکردووە و زوبەیدەی دایکی ئەتاتورکیشی بە نەنکیان داناوە و بەهەمانشێوە وەڵامی داونەتەوە. لەو بێڕێزیکردنەدا مەبەست ئەتاتورک نییە. وەک هاوڕێیەکانی وەڵامی داوەتەوە. لەبەرئەوەی دوو کوڕی تۆفیق هادی، والی لە هەمان قوتابخانە بوون، والی بێ دڵی بەڕێوەبەرەکەمانی نەکردووە و بەوشێوەیە ئازاد کراوم. لەو سەردەمەدا پۆلیس دەسەڵاتی ئەوەی هەبوو کەسێک بەر لەوەی ببرێتە بەردەم دادوەر، بۆ ماوەی 6 مانگ بە دەستبەسەرکراوی بیهێڵێتەوە.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


بەڕێوەبەرەکەمان خۆی هات بۆ بەڕێوەبەرایەتی پۆلیس و منی هێنایە دەرەوە. لە رێگە دوو ئامۆژگاری کردم. یەکێکیان، باسنەکردنی ئەم رووداوە بۆ هیچ کەسێک، ئەوەی دیکەشیان، زۆر هەوڵدانم بۆ قەرەبووکردنەوەی ئەو وانانەی لە دەستم دابوون.
کاتێک گەڕامەوە بۆ قوتابخانە، نۆ هاوڕێم کە لە رووداوەکەدا تێوەگلابوون، لە قوتابخانە دوور خرابوونەوە. وامدەزانی رووداوەکە کۆتاییهاتووە، دوو مانگ بەسەر رووداوەکەدا تێپەڕیبوو. رۆژێک بانگکرام بۆ ژووری بەڕێوەبەر. کە رۆیشتمە ژوورەوە، پیاوێکی بیانی دانیشتبوو، ئەو کەسە داواکاری گشتیی ئادانا بوو. کاخەزێکی دەرهێنا و خوێندیەوە، پێی واژۆکردم. لە ئەتاتورکیان پرسیووە، داوای لەسەر من هەیە یان نا، ئەویش گوتوویەتی نەخێر داوام لەسەری نییە. داواکاری گشتیی پێیگوتم بڕوانە کوڕم، ئەتاتورک لێت خۆشبووە، جارێکی دیکە هەڵەی وا نەکەیت. بە سارد و سڕی سوپاسی داواکاری گشتییم کرد و دەستی بەڕێوەبەرەکەم ماچ کرد و لە ژوورەکە چوومە دەرەوە.
رووداوەکانی دێرسم کاریگەری لە هەموو کوردێکی بەشەرەف کردبوو. ئەوەندە تاوان و کۆمەڵکوژی ئەنجامدرابوو، مەحاڵ بوو مرۆڤ پێی خەمگین نەبێت.
دوای ئەوەی لێرە بە کورتی باسی دوو لە ئەنجامدەرانی ئەو رووداوە دەکەم، دەمەوێت یادگارییەکی خۆم بگێڕمەوە کاتێک خوێندکاری زانکۆ بووم.
یەکەمیان دەمەوێت باس لە کتێبەکەی موحسین باتوور، فەرماندەی پێشووی هێزی ئاسمانی بکەم کە بە ناونیشانی (پاش پەردەی سێ قۆناخ-یادگاری و بۆچوونەکانم) کە لە ساڵی 1985 لەلایەن وەشانخانەی مللییەتەوە چاپکراوە.
باتوور لە کتێبەکەیدا بە کورتی دەڵێ ساڵی 1938 ملازم بووم لە ئەلعەزیز. بە فەرمانێک کە لە ئەنقەرەوە بۆم هات، لەگەڵ یەکە سەربازییەکەم بەشداریم کرد لە رووداوەکانی دێرسم، بەڵام داوای لێبووردن لە خوێنەرانم دەکەم، ئەم لاپەڕەیەی ژیانم نانووسمەوە.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


ئەو فەرماندەیە ناهەقی نییە، بە چ رووییەکەوە باسی ئەو رۆژە دەستبەخوێناوییانەی خۆی بکات.
دووەمیان سەبیحە گۆکچەن، کە یەکەمین فڕۆکەوانی ژنە لە تورکیا و کچی مەعنەوی ئەتاتورکە. لە 15ی شوباتی 1990 لە بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنیدا کاتێک باسی یادگارییەکانی خۆی دەکات، وەک ئاماژەیەکی ناڕاستەوخۆ باس لە رووداوەکانی دێرسم دەکات و دەڵێ بەشداریم لە رووداوێکدا کرد و بەسەر رووداوەکەدا تێدەپەڕێت و باسی ناکات. ئەمە لە کاتێکدایە ئەو رووداوەی بەشداری تێدا کردووە، کۆمەڵکوژی دێرسمە کە بێ بەزەییانە ژنان و منداڵانیان بۆردوومان کردووە. بیرم دێت رۆژنامەکانی ئەو کاتە هەموو رۆژێک باسی قارەمانێتی سەبیحە گۆکچەنیان دەکرد و وێنەکانی ئەویان بە جلوبەرگی فڕۆکەوانی سەربازییەوە بڵاودەکردەوە. کاتێک ئەتاتورک لە ساڵی 1938 هات بۆ ئادانا سەبیحە گۆکچەنیشم لە نزیکەوە بینی.
کاتی خۆی لە قۆناخی ئامادەیی سێ ساڵ و لە زانکۆش دوو ساڵ لە کۆتاییەکانی ساڵی خوێندندا بە درێژایی 20 رۆژ دەچووینە کەمپی سەربازی پیادە. لە ساڵی خوێندنی 1941 کەمپی زانکۆمان لە پەندیک بوو. لەوکاتەدا پەندیک گوندێکی بچووکی کۆچبەران بوو. هەر چوار دەوری بە دارستانەکانی زەیتوون دەوردرابوو کە لە رۆمەکان مابوونەوە. ئەو رۆژەی چووینە کەمپ، فەرماندەی کەمپەکەمان کۆیکردینەوە و داوای لێکردین دەستنوێژ بگرین. دوای ئەو رووداوە لەنێو هاوڕێکانمدا ئەو فەرماندەیە بەوە ناوی دەرکەوت. کابرا ئەمەی بەر گوێ کەوت، بەڵام نەیتوانی رێگری لێبکات. نەخۆش کەوت و دوای هەفتەیەکیش رۆیشت. لە شوێنی ئەو رۆمەل عاسم ئەرەن کە کەسێکی تووند بوو و لە گەنەراڵی رۆمەڵی ئەڵمان دەچووێنرا، بووە فەرماندەمان. بەجۆرێک مەشقی پێدەکردین وەک ئەوەی سەربازێک بین لە شەڕدا. بەردی دەخستە نێو جانتاکەمان و بارەکەی تاوەکو 35 کیلۆ قورس دەکردین. رۆژێکیان بۆ ماوەیەکی زۆر بەپێ رۆیشتین. لە ناوچەی یاکاجک پشوومان دا. ملازم رەفیق توڵگا کە دواتر بووە گەنەڕاڵ و لە ئیستەنبووڵ بووە فەرماندەی حوکمی عورفی (باری نائاسایی) سواری ئەسپ بوو. هاوڕێیەکم بە ناوی ئارناڤوت سلێمان بەشێوەیەکی سەرسوڕهێنەر لاسایی ئەسپی کردەوە و حیلاندی. ئەسپی ملازمەکە لەسەر دوو پێ وەستایەوە و ئەوەندەی نەمابوو لەسەر ئەسپەکە بکەوێتە خوارەوە. خۆی لێمان تووڕە کرد و گوتی ناسنامەکەتم بدەرێ، ناسنامەکەی لێوەرگرتم.
من ئەوسا لە هەمانکاتدا بە کامێرایەکەوە وەک پەیامنێری رۆژنامەی (ڤاکیت) کارم دەکرد. عاسم ئوس خاوەنی رۆژنامەکە بوو. ئەم ئوس-انە سێ برا بوون و هیچ کامێکیان منداڵیان نەبوو. هەواڵێکم لەسەر فەخرەدین ئاڵتای فەرماندەی سوپا ئامادە کرد کە سەردانی کەمپەکەمانی کردبوو و لەگەڵ وێنەیەکدا بۆ رۆژنامەکەم نارد. بەوهۆیەوە عاسم ئەرەن منی خۆشدەویست. سلێمانی هاوڕێم زۆر ترسابوو. کە شەو داهات لە فەرماندەیی بانگیان کردم.
هاوڕێیەکانم زۆر خەمبار بوون، چونکە عاسم ئەرەن بە لێدانی خراپ ناسراوبوو. رۆیشتم، کاتێک عاسم ئەرەن چاوی بە من کەوت گوتی وای. ئەوە تۆیی!، گوتم من نیم، لەسێدارەشم بدەن ناتوانم وەک ئەسپ بحیلێنم. پرسی کەواتە کێ بوو؟. منیش گوتم، فەرماندە رێگەم بدە با قسە بکەم. ئێوە لێرە فێری سەربازیی، مەردایەتی و پیاوەتیمان دەکەن، بەدەستەوەدان لە ئێمە دەوەشێتەوە؟ من نەبووم، چ سزایەکم دەدەن بیدەن، بەڵام من وەک سەربازێک هاوڕێیەکەی خۆم بەدەستەوە نادەم، گوتی ئافەرین کوڕم، بەڵام بەو کەرە بڵێ با جارێکی دیکە شتی وا نەکات.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


مولازم سەلاحەددین: هەزاران کوردمان لە مونزوور خنکاندن
رۆژێکیان لە کەمپ بووین لە ژێر سێبەری درەختەکان پشوومان دابوو، ئەفسەر سەلاحەدین کە فەرماندەی فیرقەکەمان بوو بەجۆرێک کە لە هۆش خۆی چووبێت بەجۆشەوە قسەی دەکرد و گوتی دەمەوێت باسی یەکێک لە بەسەرهاتەکانی خۆمتان بۆ بکەم: ئێمە لە دێرسم دەستمان بە ئۆپەراسیۆنێکی پاککردنەوە کردبوو. خیزانێکمان لە ئەشکەوتێکدا دۆزییەوە. باپیرە، باوک، دایک و منداڵێکی 5-6 ساڵ بوون. گەورەکانمان بە قەمە پاککردنەوە، منداڵەکەمان نەکوشت گوتمان بەڵکو قسەیەکی لەدەم دەربێنین، چونکە نەمانتوانی هیچ وشەیەک لە دەمی گەورەکانی دێرسم وەربگرین. دەستبەجێ گەورەکانمان دەکوشتن، چونکە دەمانزانی قسەمان بۆ ناکەن. بۆ ئەوەی نەترسێ کاتێک باپیرە و باوک و دایکیمان کوشت منداڵەکەمان دوورخستەوە. هەڵماندەدا لەگەڵ منداڵەکەدا ببینە هاوڕێ، نانمان دایێ، چوکلێتمان دایێ، بەڵام نەیدەخوارد. لەوکاتەدا فڕۆکەیەکمان بەسەرماندا فڕی، ئەو منداڵەی گرتبوومان لە شوێنی خۆیەوە پارچە دارێکی هەڵگرت و وەک چەک بەدەستیەوە گرت و نیشانەی لە فرۆکەکەمان گرت. بەو رەفتارەی زۆر تووڕە بووم. فەرمانم دا و گوتم ئەم زۆڵە پاکبکەنەوە، سەربازەکان بە قەمە چوونە گیانی و دوای ئەوەی کوشتیان لە بەرزاییەکەوە هەڵیاندایە خوارەوە.
رۆژێکی دیکە لە ناوچەیەکی بەرفراواندا ئۆپەراسیۆنمان دەکرد. هەزاران کوردمان لە ئەشکەوت و بن بەرد و کونەکان دەرهێنان و کۆکردنەوە. ئەفسەرەکەمان گوتی، ئەگەر هەموویان بە فیشەک بکوژین، فیشەکەکانمان خەسار دەبن و فیشەکی زۆرمان پێویستن، بۆیە فەرمانی پێداین هەموویان فڕێبدەینە نێو رووباری مونزوور و بیناخنکێنین. کوردە کۆکراوەکانمان بردن بۆ سەر پردەکەی سەر ڕووباری مونزوور، چونکە ڕووبارەکە لەو شوێنەدا زۆر قوڵ و هار و ترسناک بوو. کوردەکانمان بردنە ئەوێ و دەستمانکرد بە بەردانەوەیان بۆ نێو رووبارەکەوە. ئەوانەی خۆیان فڕێدەدا، خۆیان فڕێدەدا، ئەوانەش کە خۆیان فڕێنەدەدا، راماندەکێشان و فڕێمان دەدانە نێو رووبارەکەوە. ئەوەی خۆی بچووایە، دەچوو. ئەوەی نەچووایە، بەر قەمەمان دەدا و هەڵماندەدایە نێو ڕووبارەکەوە. هەندێکیان لە تاو گیانی خۆیان بەجۆرێک خۆیان بە یەکەوە نووساندبوو پردەکەیان بەرنەدەدا. دەستوورم دا چەند چڵ و شوولکێک لە دار بەڕووە بەرزەکانی تەنیشت پردەکە ببڕن و فەرمانم بە سەربازەکان دا بەو چڵە دارانە لێیانبدەن تاوەکو لەسەر پردەکەوە خۆیان فڕێدەدەنە رووبارەکەوە. بۆ هەر ئەگەرێکیش لەژێر پردەکەدا سەربازم بە چەکەوە دانابوون. هەرکەسێک هەوڵی بدایووایە بە مەلە خۆی رزگار بکات، سەربازەکان لێی دەهاتنە دەست و دەیانکوشت.

دێرسم لە یادگارییەکانی موسا عەنتەردا


ئەمەش لاپەڕەیەکی دیکەی خوێناوییە
هەموو ئەمانە بۆ دووژمانیەتیکردنی مرۆڤ، چاندنی رق و کینە و هاوشێوەی ئەوەی لە ئایینی محەممەد دا هاتووە بۆ وەگرتنەوەی تۆڵە بە هەمان ئەندازە نانووسمەوە، بەڵکو بۆ ئەوە دەینووسمەوە کە نەوەکانی مرۆڤ لە داهاتوودا نەفرەت لەم رووداوانە بکەن و جارێکی دیکە رەفتاری دڕندانەی هاوشێوە ئەنجام نەدەن. هەمان ئەفسەر بێ شەرمانە و بەبێ ئەوەی بیر لەوە بکاتەوە کە خۆیشی لە ئافرەتێک لەدایکبووە، باسی ئەوەی کرد کە چۆن لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر ئەفسەری دیکەدا دەستدرێژییان کردووەتە سەر کچە کوردێکی دێرسمیی تەمەن 12-13 ساڵان و شەهیدیان کردووە. کێ دەزانێ، رەنگە بەشێکی زۆر لەو ئەفسەرانە وەک فەرماندەی سوپا و هێز رەوانەی کوردستان کرابن.
ژێدەر: موسا عەنتەر. یادگارییەکانم (هاتراڵارم) (1-2). وەشانی، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاڤێستا.


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەری رووداو - 08-05-2020
📚 فایلی پەیوەندیدار: 9
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 6
🎥 ئالبومەکان
1.👁️جینۆسایدی دەرسیم
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️08-05-2020
🏰 شوێنەکان
1.👁️دێرسیم
✌️ شەهیدان
1.👁️موسا عەنتەر
📖 کورتەباس
1.👁️Dersim massacre through the memories of prominent Kurdish writer Musa Anter
2.👁️ديرسم في مذكرات موسى عنتر
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📅 رۆژی دەرچوون: 08-05-2020
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊷ وەرگێڕدراو
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ دێرسیم
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشووری کوردستان
🗺 وڵات - هەرێم: ⬆️ باکووری کوردستان
🌐 وەرگێڕدراو لە زمانی: 🇹🇷 تورکی

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 8 2020 12:52PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (بەناز جۆڵا)ەوە لە: May 8 2020 1:14PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: May 10 2020 12:19PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
👁 ئەم بابەتە 2,885 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.191 KB May 8 2020 1:05PMهاوڕێ باخەوان
📊 ئامار
   بابەت 383,920
  
وێنە 64,219
  
پەڕتووک PDF 12,305
  
فایلی پەیوەندیدار 52,514
  
📼 ڤیدیۆ 202
  
🗄 سەرچاوەکان 16,356

📚 پەڕتووکخانە
  📖 وانەی ئەلف و بێی زمانی...
  📖 وانەی ئەلف و بێی زمانی...
  📖 وانەی ئەلف و بێی زمانی...
  📖 وانەی ئەلف و بێی زمانی...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 22-09-2021
  🗓️ 21-09-2021
  🗓️ 20-09-2021
  🗓️ 19-09-2021
  🗓️ 18-09-2021
  🗓️ 17-09-2021
  🗓️ 16-09-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
حەمەی نێرگز
هونەر مەند ناوی تەواوی محەمەد ساڵحی حاجی شەریفە باوکی ناسرابوو بە سالح بەگی عەلاف (1965کۆچی کردووە) و باپیریشی حاجی شەریف مالی لە تەنیشت مزگەوتی گەورەی سلێمانی کەماڵەکەی بە حەوشی گەورەی کانی ئەسکان (کانێسکان) ناسرابوو، ، بە هۆی کوێر بوونی باوکی کە هونەرمەندو براو خوشکەکانی مندال بوون دایکیان بە خێووی کردوون 3 برا و 4 خوشک بوون وە هەروەها نازناوی نێرگز بە هۆی کە باوکی دوو ژنی بووە ودواتر کوێر بوونی و رۆڵی بەرزی پەروەردەی نێرگزی دایکیان نازناوی پێداون ئافرەتێکی زۆر زیرەک بووە لە هونەری خواردن کردن
حەمەی نێرگز
نوری حەمە عەلی
ساڵی 1941 لەدایکبووە، یەکێک بوو لە پاڵەوانەکانی جەنگی بەرەیی زۆزگ - باڵەک، لە ساڵی 1974دا. ساڵی 1981 لە سلێمانی تیرۆرکرا.
نوری حەمە عەلی
جەلال جۆبار
هۆزانەوان جەلال سەعید عەبدوڵڵا، لە ساڵی 1929 لەشاری کۆیە لەدایک بووە. رۆژی 23-09-2018 کۆچی دوایی کرد.
جەلال جۆبار
هاوڕێ کەریمی - باقی کەریمی
لە بانە لەدایکبووە. رۆژی 23-09-2016 لە هندستان کۆچی دوایی کرد. برای هونەرمەند تەها کەریمی-یە.
هاوڕێ کەریمی - باقی کەریمی
سەلیم سەیدۆک
سەلیم سەیدۆک 1910- 1970

سەلیمی کوری عەبدوللا جۆلەمێرگییە، لەساڵی 1910 لە قەلای هەولێر هاتووتە دونیا، لە ساڵی 1927 لەبەردەستی مەلا ئەفەندی هەولێری ئیجازەی مەڵایەتی وەرگرتووە، ئەو کەڵە مێردە، سێ زمانی دەزانی بە نووسین و خوێندن (کوردی، عەرەبی، فارسی)، شاعیرێکی کارامە بوو زۆر لە ووتاری لە رۆژنامەی (خەبات، صوت الاکراد، المبدأ، الاستقلال...)بڵاو کردووتەوە.
لە سییەکانی سەدەی رابووردوو.. ئاهەنگێکی جەژنی نەورۆز لەماڵی ساز دەکات لە قەڵاتێ و دەتوانین بڵێین کە یەکەم یادی نەورۆژ لەناو قەڵاتی هەولێر کرا.
سەلیم سەیدۆک

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.09
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,327 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)