🏠 Home
Send
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
Contact
About!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
More
Kurdipedia
🔎 کوردیی ناوەڕاست Menu
🏠|📧|About!|Library|📅
🔀 Random item!
❓ Help
📏 Terms of Use
🔎 Advanced Search
➕ Send
🔧 Tools
🏁 Languages
🔑 My account
✚ New Item
📝 The Outcome of the Conference on our National Common Stance Against Turkey’s Attacks and Invasions
Upon the request of the Kurdistan National Congress (KNK), we the: representatives of the political parties, organisations, Kurdistanian civil movements, representatives of the entities from various c
📝 The Outcome of the Conference on our National Common Stance Against Turkey’s Attacks and Invasions
📕 British Policy Towards the Government of the Mosul Vilayet 1916-1926
British Policy Towards the Government of the Mosul Vilayet 1916-1926
By: Ranjdar Mohammed Azeez Al-Jaf
Tesis Submitted for the Degree of Doctor of Philosophy at the School of History, Politics and I
📕 British Policy Towards the Government of the Mosul Vilayet 1916-1926
📕 The Cambridge History of the Kurds
Authors:
LHamit Bozarslan
Cengiz Gunes
Veli Yadirgi is
Published: 30-06-2021

Description
Product Description
The Cambridge History of the Kurds is an authoritative and comprehensive volume e
📕 The Cambridge History of the Kurds
📖 Kurdish-Swedish humanitarian and doctor Nemam Ghafouri dies from Covid-19 in Stockholm
Nemam Ghafouri an activist who founded an NGO to help Kurdish and Yazidi victims recover from the horrors of ISIS control died from Covid-19 in Stockholm.
Humanitarian Dr Nemam Ghafouri, 52, was desc
📖 Kurdish-Swedish humanitarian and doctor Nemam Ghafouri dies from Covid-19 in Stockholm
☂️ Joint Help For Kurdistan (JHK)
JHK is a volunteer-run NGO dedicated to helping victims of disaster, war, persecution and genocide in the Kurdistan Region.
Joint help for Kurdistan (JHK) is a not-for-profit organisation founded in
☂️ Joint Help For Kurdistan (JHK)
👫 Sajad Shingali
Sajad Shingali is a kurdish writer and journalist , was born on ( 6 january 1999) in sinjar district of mousl goverment.
*books
1_sinjar district over the years.
the link of book:
in noorbook site
👫 Sajad Shingali
📝 Letter from Rugash ‘Izzaddin Mahi-al-Din to
To,
The United States Consulate General in Erbil,
The Germany Consulate General in Erbil,
The Canadian embassy in Iraq,
The United Kingdom Consulate General in Erbil,
The France Consulate General
📝 Letter from Rugash ‘Izzaddin Mahi-al-Din to
📝 Letter from Ann Clwyd to Dr. Dindar Zebari
To Dr. Dindar Zebari
KRG International Advocacy Coordinator
Council of Ministers
Dear Mr. Zebari,
Thank you for your letter dated 30 November 2020 in reply to my letter dated 17 October regarding
📝 Letter from Ann Clwyd to Dr. Dindar Zebari
📝 The message of Badia Al-Zaman to the Kurdish people
Translated by Azadi News - North Kurdistan:
Quoted from the newspaper Cord Cooperation and promotion of the number of 1-22 of November 1908:
You Kurdish people
In agreement there is strength, in un
📝 The message of Badia Al-Zaman to the Kurdish people
📝 Kurds and the British Census 2021
Dear friends, ‌Happy Nawroz!
Most countries in the world carry out census of their population once every ten years in order to know the population of their cities and towns, their ages, race, religio
📝 Kurds and the British Census 2021
📕 Kurdish Hizbullah in Turkey
Islamism, Violence and the State
Mehmet Kurt
📕 Kurdish Hizbullah in Turkey
📕 The Armenian Rebellion at Van
Justin McCarthy
Esat Arslan
Cemalettin Taşkıran
Ömer Turan
Utah Series in Turkish and Islamic Studies
The University of Utah Press
Salt Lake City
📕 The Armenian Rebellion at Van
📕 A People Without a State (The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism)
Michael Eppel
University of Texas
📕 A People Without a State (The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism)
📕 Ethnic conflflict in theory and ethnic nationalism among the Kurdish people in Iran Iraq and Turkey
Kevin James Parsneau
1996
The University of Montana
📕 Ethnic conflflict in theory and ethnic nationalism among the Kurdish people in Iran Iraq and Turkey
📕 The Future of the Kurds
Edited by: Ferdinand Hennerbichler
First joint international Forum
University of Sulaimani and
Polytechnic University of Sulaimani
İsmail Beşikçi Hall – The New Campus of the Sulaimani University
📕 The Future of the Kurds
📕 The Last Mufti of Iranian Kurdistan
Ali Ezzatyar
Ethnic and Religious Implications in the Greater Middle East
📕 The Last Mufti of Iranian Kurdistan
📕 CITIZENSHIP AND ETHNICITY IN TURKEY AND IRAN
A THESIS SUBMITTED TO THE GRADUATE SCHOOL OF SOCIAL SCIENCES OF MIDDLE EAST TECHNICAL UNIVERSITY
BY
MUSTAFA SUPHĐ ERDEN
IN PARTIAL FULFILLMENT OF THE REQUIREMENTS FOR THE DEGREE OF DOCTOR OF PHILOS
📕 CITIZENSHIP AND ETHNICITY IN TURKEY AND IRAN
📕 Kurds for the Empire: “The Young Kurds” (1898-1914)
Djene Rhys Bajalan
107671001
İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ
SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ
TARIH YÜKSEK LİSANS PROGRAMI
Tez Danışmanı Prof. Dr. Christoph K. Neumann
2009
📕 Kurds for the Empire: “The Young Kurds” (1898-1914)
📕 Kurdish Identity; Human Rights and Political Status
Edited by Charles G. MacDonald
and Carole A. O’Leary
University Press of Florida
Gainesville/Tallahassee/Tampa/Boca Raton/Pensacola
Orlando/Miami/Jacksonville/Ft. Myers/Sarasota
📕 Kurdish Identity; Human Rights and Political Status
📕 Kurdish Kurmanji for the Beginners
‌Harvard Faculty of Arts and Sciences
Uppsala Universitet
2008
📕 Kurdish Kurmanji for the Beginners
📕 Jewish Subjects and Their Tribal Chieftains in Kurdistan
A Study in Survival
By
Mordechai Zaken
LEIDEN - BOSTON
2007
📕 Jewish Subjects and Their Tribal Chieftains in Kurdistan
📕 Comparative Kurdish Politics in the Middle East
Emel Elif Tugdar & Serhun Al
Actors, Ideas, and Interests
📕 Comparative Kurdish Politics in the Middle East
📕 Library
The Kurds of Lebanon: Socio...
📝 Documents
General Funk: US forces wil...
📖 Articles
Yezidism (Alevism)
📖 Articles
Migrant crisis: The truth a...
📝 Documents
Turkey v Syria's Kurds: The...
🌳 پرۆژەی بەنداوەکانی باشوری ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ | Group: Environment of Kurdistan | Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ Share
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ Ranking item
⭐⭐⭐⭐⭐ Excellent
⭐⭐⭐⭐ Very good
⭐⭐⭐ Average
⭐⭐ Poor
⭐ Bad
☰ More
⭐ Add to my collections
💬 Write your comment about this item!

✍️ Items history
🏷️ Metadata
RSS

📷 Search in Google for images related to the selected item!
🔎 Search in Google for selected item!
✍️✍️ Update this item!
| 👁️‍🗨️ | 👂
پرۆژەی بەنداوەکانی باشوری ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ
🌳 Environment of Kurdistan

د. مەدیحە سۆفی
هەر لە کۆنەوە دابینکردنی ئاو و دۆزینەوەی دەروازەی گەیشتن بە سەرچاوەی ئاو مەرجی گەشەی کۆمەڵایەتی و سەرهەڵدانی شارستانیەت و نیشتەجێبوون بووە، لەگەنەی روباری دیجلە و فوراتیش کە بە مێزۆپۆتامیا ناسراوە، یەکەم لانکەی شارستانیەت بووە لە سەردەمە یەک بەدوای یەکەکانی سۆمەری و ئەکەدی و بابلی و ئاشوریەکاندا.
ئاو پێکهاتەیەکی کیمیاییە لە دوو گەردیلە هایدرۆجین و یەک گەردیلە ئۆکسجین، گرنگترین سامانی سروشتیە بۆ ژیانی زیندەوەر، ئاو بنەما و مەودای ژیاری زیندەوەرە، سەرچاوەی وزە و ناوەندی گوازتنەوەیە و لە هەندێ شوێنیش پیرۆزیە، ئاو دەروازەی ژیانی هەموو بوونەوەر و بنەمای چالاکیەکانی مرۆڤە.
لەوەتەی بوون و بوونەوەر هەیە، ئاو هەر به و ڕێژە نەگۆڕ و جێگیرەی خۆی لەسەر گۆی زەوی بەردەستە و هەمیشە لە ڕێی سووڕی هایدرۆلۆژیەوە دوبارە دەبێتەوە و کاریگەری زۆری لەسەر هاوسەنگکردنی کەشوهەوا هەیە.
بە گشتی بڕی ئاوی سەر گۆی زەوی نزیکەی 1، 4 ملیار کیلۆمەتر سێجایە، لەو بڕە ئاوەش 97، 5% ی ئاوی سوێری دەریا و ئوقیانوسەکانە و بڕی 2، 5% ئاوی شیرینە، له و بڕە ئاوی شیرینەش 2، 2% ی بە شێوەی بەستەڵەک لە سەهۆڵبەندانی جەمسەرەکاندا و لە شێوەی ئاوی ژێر زەوی قەتیس بووە، ئەوەی دەمێنێتەوە 0.03% ی هەموو ئاوی جیهان وەکو ئاوی شیرین لە ڕوبار و دەریاچەکاندا بۆ بەرکارهێنانی زیندەوەری سەر گۆی زەوی بەردەستە، ئەم بڕە ئاوەش کەم نەدەبوو ئەگەر بە یەکسانی لەسەر گۆی زەوی دابەش ببوایە.
بە پێی پێناسەی شارەزا و پسپۆری سویدی فەلکینمارک لە هەر وڵاتێکدا ئەگەر هەر کەسێک لە 1700 مەتر سێجا ئاوی لە ساڵێکدا زیاتر بەرکەوێ، واتە کێشەی ئاوی نیە، لە نێوان 1000 – 1700 مەتر سێجا لە ساڵێکدا واتە بوونی کێشە و تەنگژەی ئاوی نیوخۆیی هەیە، بوونی قەیرانی ئاو لە بوونی کەمتر لە 1000 مەتر سێجا بۆ هەر کەسێک لە ساڵێکدا دەست پێدەکات.
لە ساڵی 2030 دا ڕێژەی 47٪ ی دانیشتوانی جیهان لەو شوێنانە دەژین کە کێشەی ئاویان هەیە، واتە بابەتی ئاو دەبێتە بابەتێکی گرنگی ئەم سەدەیە، دەسەڵات دەبێتە دەسەڵاتی سامانی سروشتی لەوانە سامانی سروشتی ئاو، ئەگەری زۆریش هەیە کە کیشەی ئیقلیمی نێوان دەوڵەتەکان لەسەر ئاو، بەتایبەت لەسەر ئاوی ڕوبارە هاوبەشەکان یا ئەوانەی بە چەند دەوڵەتێکدا تێپەڕ دەبن، دروست ببێت، شارەزایان لەسەر ئەوە کۆکن، کە بەهۆی زۆربوونی دانیشتوان و وێرانکردنی ژینگە و ڕەچاونەکردنی یاسا نێودەڵەتیەکان و پابەند نەبوون بە پێوەرە چەسپاوەپاوەکان بۆ بەکارهێنانێکی لۆژیکی ئاوی روبارەکان، دوور نیە کێشەی ئاو ببێتە کێشەی سەردەم.
لەگەنەی ڕوباری دیجلە و فورات
ڕوباری دیجلە و فوراتی دوو ڕوباری بەخوڕڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستن، لە چیاکانی ناوچەی ئەنادۆڵەوە لە باکوری کوردستانەوە هەڵدەقوڵێن، ڕوباری فورات بە تورکیا و سوریا و عیڕاقد و ڕوباری دیجلە بە تورکیا و عیراقدا تێدەپەڕێ و لە شاری قوڕنە یەک دەگرنەوە و شەت العڕب پێک دەهێنن.
لە سەردەمی سۆمەریەکاندا لە چوار هەزار ساڵ پێش زاینیدا، توانرا بۆ یەکەم جار بیرۆکەی دروستکردنی بەنداو، بۆ گلدانەوەی ئاوی لافاو و چارەسەرکردنی وەرزی وشکەساڵی لەسەر ئەو دوو ڕوبارەدا دروست بکرێت، کە ڕۆڵی گرنگی لەسەر گەشە و سەرهەڵدانی شارستانیەتێکی مێژوویی هەبوو لە مێزۆپۆتامیا.
ئاو سامانێکی سروشتی دوبارەیە، داهاتێکی هەمیشەیی سەوزە، بنەمای پێشکەوتن و شارستانیەتە، کەمی ئاوی شیرین بەهۆی فاکتەری سیاسی و ئابووری و پەیڕەونەکردنی ڕێکاری تەکنەلۆژی نوێ و سەردەمیانە، دەبێتە هۆی تێکچوونی ئاسایشی ئاو و کەمی داهاتی کشتوکاڵ و پاشتر دەبێتە هۆکاری تێکچوونی ئاسایشی خۆراک وئاسایشی نەتەوەیی، نمونەی ئەم پێشهاتەش کە دەرکەوتەکانی لە ئێستادا ڕەنگ دەداتەوە، پرۆژەی روستکردنی بەنداوەکانی سەر ڕوباری دیجلە و فوراتن لەلایەن تورکیاوە بە ناوی پرۆژەی باشوری ڕۆژهەڵاتی ئەنادۆڵ کە بە پرۆژەی (گاپ) ناسراوە و لە 22 بەنداو و 19 ویستگەی بەرهەمهێنانی وزە پێکهاتووە، عیراق و سوریای ڕووبەڕوی کێشەی جۆراوجۆر کردووەتەوە و زۆر جاریش وەکو فشاری سیاسی بۆ سەر ئەو وڵاتانە بەکارهێنراوە.
ئەم دوو روبارە وەکو شادەماری زیندەچالاکیەکانی عیڕاق وایە بۆ سەرجەم بوارەکانی کشتوکاڵ و پیشەسازی و ماڵداری، بوونی ئەو بەنداوانە و گلدانەوەی ئاو و کەمکردنەوەی خوڕڕی ئەو ڕوبارانە لە عیڕاقدا هۆکاری وێرانکردنی بنەمای عیڕاقی دوێنێن، لەم توێژینەوەیەدا جەخت دەکەینە سەر کاریگەری ئەو بەنداوانە لەسەر پشکی ئاوی عیڕاق و لەسەر تێکدان و شێواندنی باری ئابووری و هەڵوەشاندنەوەی ڕایەڵی کۆمەڵایەتی و تەنگژەی سیاسی چ لە ئێستادا و چ لە داهاتوودا، هەروەها کاریگەری لەسەر دەرکەوتنی کێشەکانی ژینگە لەو وڵاتەدا، جگە لەوەش ئەم توێژینەوەیە کار لەسەر خستنەڕووی کزەخاڵی سیاسەتی ئاو و کۆسپەکانی پەیڕەوکردنی سیاسەتێکی دروستی سامانی ئاو دەکات، لەلایەکیترەوە پیسبوونی ژینگەی عیڕاق بەهۆی شەڕی بەردەوام و بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی و بەهۆی دەرئەنجامی ناهەمواری ئەو پرۆژەیەوە، کە پێویستی بە داڕیژانی پلان و ستراتیژێکی نوێی سیاسەتی ئاو هەیە لە عیڕاقدا.
لە میانەی ئەم توێژینەوە چڕ و وردەدا و لە بەدواداچوونی دەرکەوتەکانیدا توانرا ئەم دەرئەنجامانە بخرێنە ڕوو:
بەرفراوانبوونی گرنگیدانی جیهان بە گشتی، بە بابەتی قەیرانی ئاو و تێکچوونی ژینگە لەسەر ئاستی ئیقلیمی و نێودەوڵەتیدا، ئەویش بە بەستنی کۆنفڕانس و کۆبوونەوە و سیمینار و یەکاڵاکردنەوەی هۆکار و دیاریکردنی چارەسەرکان، لە کۆنفڕانسی نەتەوە یەکگرتووەکانی ساڵی 1972 بۆ ژینگە لە ستۆکهۆڵم لە ژێر دروشمی (پارێزگاریکردن لە ژینگەی مرۆڤ)، یەکەم زەنگی هۆشداری لێدرا بەوەی ئاو گرنگترین پایەی گەشەی بەردەوام و پێشکەوتنی مرۆڤایەتی و پەرەسەندنی ئابووری و پاراستنی ژینگەیە، ئەوەش خرایەڕوو کە بەڕێوەبردنی سیاسەتێکی دروست بۆ بەکارهێنانی ئاو پێویستی بە هەمئاهەنگی تەواوی بوار و لایەنە جۆربەجۆرەکانی دیکەی کۆمەڵگا و تێهەڵکێشکردنی هاوکاری هەموو ئاست و بوارەکان هەیە، هەر لە هەمان ساڵدا (یانەی ڕۆما) ڕاپۆڕتێکی گرنگی لە ژیر ناونیشانی (سنوورێک بۆ گەشەسەندن) بڵاوکردەوە، ناوەڕۆکەکەی هۆشداری بوو لە زیادەڕۆیی بەکاربردنی سامانی سروشتی لەلایەن فابریک و بەرهەمهێنەرەکان.
کەمبوونەوەی بڕی ئاوی شیرین لە تەواوی وڵاتە عەرەبیەکان و لەم حاڵەتەدا لە عیڕاقدا، یەکێکە لە کێشە هەنوکەیی و سەختەکانی ئەو ناوچەیە و ئەگەری زۆری ڕوبەڕووبوونەوەی وشکەساڵی و زیادەڕۆیی لە هەڵهێنجانی ئاوی ژێر زەوی هەیە بەبێ دڵنیابوون لە دوبارە پڕبوونەوەی ئەو ئاوی ژێر زەویە، لە کاتێکدا کە ڕێوشوێنی سیاسەتی ئاو و بەڕێوەبردنی ئاو و وشیاری لە زۆربەی ئەو وڵاتانەدا لە ئاستێکی پێویست نیە.
بنیاتنانی پرۆژەی گەورە بۆ دروستکردنی بەنداو و سیستەمی ئاودێری و وەبەرهەمهێنانی وزە، لەسەر ئەو ڕوبارانەی هاوبەشن و زیاتر بە وڵاتێکدا تێدەپەڕن، لەلایەن ئەو وڵاتانەی سەرچاوەکانی ئاوی تێدا هەڵدەقوڵێ، وەکو پرۆژەی گاپ لە تورکیا، بەبێ ڕێکەوتنی پێش وەخت لەسەر پشکی وڵاتە هاوبەشەکانی سەر ئەو ڕوبارانە، ڕێگری لە گەشەی بەردەوام دەکات و دەبێتە هۆکاری تێکچوونی ژینگە و سیستەمی کشتوکاڵ و کەمبوونەوەی سامانی ماسی و ئاسایشی ئاویش دەشێوێنێ.
تورکیا دەیەوێ لە ڕێی دروستکردنی ئەم پرۆژە زەبەلاح و زنجیرە بەنداو و ویستگە هەمەجۆرەکانی بەرهەمهێنانی وزەوە، ببێتە خاوەن پێگەی دەسەڵات و گەشە بە ئابووری خۆی بدات و وەکو هێزێکی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی دەرکەوێ و قۆرخی دۆخی کەمی ئاوی شیرین لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکات، زۆر بە وریاییەوە سیاسەتی ئاوی خۆی وەکو بەهێزترین چەکی سەردەم بەکاربهێنێ، لەلایەکیترەوە ئەم سیاسەتەی تورکیا دەیەوێت ڕەهەندی ئاو بەرامبەر نەوت پەیڕەو دەکات.
لە ڕوانگەی تورکیاوە ڕوباری دیجلە و فورات ڕوباری نێودەوڵەتی نین و بە موڵکی خۆی دادەنێت، دیمیریل سەرۆکی تورکیا لە ساڵی 1992 دەڵێت: دیجلە و فورات لە تورکیاوە هەڵدەقوڵێن و تا ئاودیوی سنووری تورکیا دەبن موڵکی خۆمانە، هەروەکو چۆن نەوت موڵکی ئەوانە.
لەبەر ئەوەی عیڕاق بە شێوەیەکی گشتی و بۆ هەموو چالاکیە ئابووری و پیشەسازی و کشتوکاڵیەکەی، پشت بە ئاوی ئەو دوو ڕوبارە دەبەستێ، بۆیە پرۆژەی (گاپ) ڕەنگدانەوەیەکی نەرێنی تەواوی لەسەر هەموو بوارەکانی پێشکەوتن و گەشەسەندنی ئەم وڵاتەدا هەیە، بەتایبەتی کە لە ئێستادا ژمارەی دانیشتوانی زۆر بە خێرایی لە زۆربووندایە، لە کاتی کردنەوەی بەنداوی ئەتاتورک لە ساڵی 1990 و پڕکردنی بە ئاوی ڕوباری فورات زیانی لە یەک ملیۆن و نیو جوتیاری عیڕاقی دا و کاریگەری لەسەر زیاتر لە پێنج ملیۆن هاوڵاتی هەبوو، کە بە درێژایی کەناری ئەو ڕوبارە نیشتەجێی ببوون، بە دڵنیاییەوە بەگەڕخستنی (بەنداوی ئیلیسو) ش لەسەر ڕوباری دیجلە کاریگەری زۆر ناهەموارتری دەبێت و زیانی زۆر لەعیڕاق دەدات.
دابەزینی ئاستی خوڕڕی ئاوی ڕوباری دیجلە لە ئێستادا زۆر ئاشکرایە و بە ڕێژەی 60٪ ە، ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ دەرئەنجامی دروستکردنی ئەو پرۆژەیە، جگە لەوەی ئێرانیش ڕێڕەوی ئاوی ئەو لقانەی گۆڕیوە کە دەڕژێنە نێو ڕوباری دیجلەوە و ئەوەش ڕۆڵی گرنگ لە کەمکردنەوەی ئاستی ئاوی عیڕاق دەبینێ.
دروستکردنی پرۆژەی ئاودێری و بەرهەمهێنانی وزە لە سەر ئەو دوو ڕوبارە، چ لە تورکیا و چ لە ئێراندا و بەکارهێنانی ڕێژەیەکی زۆری پەینی کیمیاوی و دەرمانی دژە مێروو، بووەتە هۆی پیسبوونی ئاوی ئەو ڕوبارانە کە کاریگەری پیسبوونەکەی لە کاریگەری کەمبوونەوەی ئاوەکە زۆر زیاترە و ژینگەی ئاو و خاکەکەی شێواندووە، جگە لە سوێربوونی ئاوەکە و بەکەڵک نەهاتنی و لەناوچوونی فرەزیندەوەر و گیاندارە وشکاویەکان.
بەهۆی شەڕی کەنداو و شەڕی ڕوخانی ڕژێمی سەددامەوە، ژینگەی عیڕاق بە ئاو و هەوا و خاک و خۆڵیەوە، بووەتە پیسترین ژینگە لە ناوچەکەدا، بەتایبەت پاش بەکارهێنانی چەکی ئەتۆمی لە لایەن هاوپەیمانەکانەوە، تا ئێستاش هیچ بەرنامەیەک بۆ پاکژکردنەوەی ئەو ژینگە نەخۆشە دانەڕێژراوە و وەکو پرۆژەش بە هەند وەرنەگیراوە.
لە میانەی ئەم توێژینەوەیەوە دەرکەوت کە پیسبوونی خاک لە عیڕاقدا بەهۆی یوڕانیۆمی چەکی ئەتۆمیەوە، ترسناکترین کێشەی ژینگەییە، بەکارهێنانی ئەو چەکە لەلایەن ئەمریکا و بەڕیتانیاوە، عیڕاقی ڕووبەڕووی ئەرکێکی قورس کردووەتەوە چ لە ئاستی ئابووری و چ لە ئاستی کۆمەڵایەتی و تەندروستیدا، تەنانەت ئاسایشەکەیشی ناجێگیر کردووە، پێوانی ڕادەی ئەو پیسبوونە و داڕێژانی بەرنامەی چارەسەرکردنی کارێکی ئاسان نیە.
یەکێک لە ناوازەترین ئیکۆسیستیمی جیهان کە تەنها لە عیڕاقدا هەیە بریتیە لە زەلکاوەکان، ئەم زەلکاوانەش بەهۆی کەمی ئاوی ئەو دوو ڕوبارە زۆربەی وشک بوونە و زیانێکی زۆری کۆمەڵایەتی و ئابووری و مێژوویی گەیاندووەتە ئەو ناوچانەی ئەو زەلکاوانەی تێدایە.
پێشهات و چارەسەرەکان
بنیاتنان و دروستکردنی پرۆژەی بەنداوەکان، ئەوانەی لە سەر ڕوباری دیجلە و فورات و ئەو لقانەی دەڕژێنە ئەو ڕوبارانەوە، لەلایەن تورکیا و ئێرانەوە و گلدانەوە و گۆڕینی ڕێڕەوی ئەو ئاوانە و کەوتنەوەی زیانێکی زۆری ئابووری و ژینگەیی و کۆمەڵایەتی و تەنانەت سیاسیش لە عیڕاق و سوریادا، پێویستی بە لێکۆڵینەوە و هاوکاری نێوان ئەو وڵاتانە هەیە، هاوکاریەک کە لەسەر بنەمای پەیڕەوکردنی یاسا نێودەوڵەتی و پەیمانامە مۆرکراوەکان و سود و بەرژەوەندی گشتی بێت، نەک بێبەشکردنی وڵاتانی خوارووی ڕوبارەکە لە ئاو پیسکردنی ئاوەکە بە جۆرێک زیان بە ژینگە و بەروبووم و ئابووری بگەیەنێ.
لەم توێژینەوەیەدا دەرکەوت کە قەیرانی ئاوی شیرین، ئێستای عیڕاق و داهاتووەکەشی دەگرێتەوە، بەتایبەتی لەگەڵ زۆربوونی ژمارەی دانیشتواندا، بۆیە ڕێنمایی و چارەسەر و پلانەکان دەبێ لە ژێر ڕۆشنایی سیستەمێکی نوێی تەکنیکی بێت و سیاسەتی ئاوی پەیڕوکراو ئەوەندە پێشکەوتووی بێت کە تەکنەلۆژیا و زانست و وشیارکردنەوە و بەفیڕۆنەدانی ئاو، پێگەیەکی گرنگی بەرنامەڕێژیەکە بێت و بایەخی زۆر بە پێوان و تۆمارکردنی بەیانات بدرێ و لە ڕێی تەکنیکی نوێوە خەمڵاندنی ئاوی ژێر زەوی و خستنەڕووی تەواوی داهاتی ئاو و ئەژمارکردنی بڕی ئاوی پێویست لە وڵاتدا بە بەڵگەوە ئامادە بکرێ، بۆ بەردەوامیدان بە شارستانیەت و ڕێگری لە بەبیابانیبوون و پیسبوونی ژینگە و ئاوارەبوونی خەڵک و جێهێشتنی زێدی خۆیان.
دابەزینی ئاستی ئاوی دیجلە و فورات بە هۆکاری دروستکردنی ئەو پرۆژانەی سەر ڕوبارەکان لە لایەن تورکیا و ئێرانەوە، دەبێ عیڕاق ناچار بکات بە گۆڕینی سیاسەتی ئاو و ڕوانگەی ئاراستەکردنی بەرنامەکانی، ئەویش لە ڕێی:
داڕێژانی پلان و بەرنامەی نوێ و لەسەر بنەمای تەکنەلۆژیای نوێ بۆ بەڕێوەبەردنی سامانی ئاو.
ڕەچاوکردنی چۆنیەتی بەکارهێنانی ئاو لە بوارە جیاوازەکاندا.
گۆڕینی شانە کۆنەکانی دابەشکردنی ئاو بە شانەی نوێ و تەکنیکی نوێ و پێشکەوتووەوە و بۆ کەمکردنەوەی ئاوی بە فیڕۆچوو.
پەیڕەوکردنی سیستەمی نوێی ئاودێری لە بواری کشتوکاڵدا.
مامەڵەکردنێکی دروست لەگەڵ ستراتیژی سیاسەتی ئاو بۆ ئێستا و داهاتوو، کە هاوپێچی بارودۆخی ئابووری و سیاسی و کۆمەڵایەتی و تەکنەلۆژی و ئەو ڕێوشوێنە گونجاوانە بن کە فشاری کەمی ئاو چارەسەر دەکەن و دۆستی ژینگەن و ڕەوڕەوەی پێشکەوتن واڵا دەکەنەوە و مافی مرۆڤ دابین دەکەن، ئەوەش بە گرتنەبەری ئەم خاڵانەی خوارەوە:
لەژێر ڕۆشنایی یاسا نێودەوڵەتی و ئیقلیمیە چەسپاوەکاندا و بەپێی ڕێکەوتنەکان، بە شێوەیەکی فەرمی بەردەوامیدان بە دوبارەکردنەوەی داواکاریەکانی عیڕاق لەمەڕ مافی زەوتکراوی لە پشکی ئاوی ئەو دوو ڕوبارە، لەلایەن تورکیا و عیڕاقەوە.
بۆ دابینکردنی مافی هەر هاوڵاتیەک بۆ ئێستا و بۆ نەوەی داهاتوو و پەیڕەوکردنی مافی مرۆڤ و لە پێناو دواڕۆژێکی باشتر و بە ژینگەیەکی تەندروستەوە، دەبێ حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان جەخت لەسەر ڕوبەڕووبوونەوەیەکی چارەساز بکەن بۆ لەناوبردنی کاریگەریە زیانبەخشەکانی شەڕ و ماڵوێرانی چ بۆ هاوڵاتی و چ بۆ ژینگە بە گشتی، بەتایبەتی پیسبوونی ژینگەکەی بە چەکی ئەتۆمی.
عیڕاق زۆرترین پشکی لە پیسبوونی ژینگە بەرکەوتووە، خێراکردن لە گرتنەبەری هەنگاوەکانی چارەسەر بە هاوکاری هەموو لایەن و بوارەکان جێبەجێ دەکرێ.
کارکردن لەگەڵ تەواوی ڕێکخراو و شارەزا و پسپۆر و خاوەن تواناکان، ئەوانەی لە بەرژەوەندی زیندووکردنەوەی ژێرخانی وڵات و پاراستنی ژینگە و مافی مرۆڤ و سەقامگیرکرنی یەکسانی و ئازادیدا کار دەکەن، فشار خستنەسەر نەتەوە یەکگرتووەکان کە بۆ جێبەجێ کردنی ئەرکی ئەخلاقی خۆی لە پاکردنەوەی شوێن پێی ئەو وێرانکاریەی ڕابوردوو هاوبەش و هاوکار بێت،
وابەستەبوونی وڵاتانی دراوسێ بە یاساکانی ئاوی هاوبەش و سیاسەتی ئاوی نێودەوڵەتیەوە ئەرکە، لادان لە وردەکاریەکانی ئەو یاسایانە، دەبێ لێپێچینەوە و بەدواداچوونی یاسایی بەدوای خۆیدا بێنێ، دەبێ نێودەوڵەتی ماڤ و یاسا پەیڕەو بکات و قسەی هەبێ، مامەڵەکردن لەگەڵ ڕوبارە هاوبەشەکاندا بە پێی بەندە یاساییە نێودەوڵەتیەکان بکرێ وەکو:
وابەستەبوونی ئەخلاقی ئەو وڵاتانەی سەرچاوەکانی ئاوی لێ هەڵدەقوڵێ، بە یاسا و پەرەگرافەکانی تایبەت بە یاسای ئاوی نێودەوڵەتیەوە و ڕەچاوکردنی مافی پشکی ئاوی ئەو وڵاتانەی ڕوبارەکانی پێدا تێپەڕ دەبن، ڕێگەنەدان بە هەڵسوکەوت کردنی وڵاتی خاوەن سەرچاوە وەکو موڵکدارێکی ڕەهای ئەو ڕوبارانە.
ڕێگەنەدان بە بنیاتنانی پرۆژەی ئاودێری ئەندازیاری گەورە لەلایەن وڵاتی سەرچاوەوە، بەبێ گەڕانەوە بۆ گفتوگۆ و پرس و ڕاوبۆچوون و ڕەزامەندی وڵاتەکانی هاوبەشی سەر ئەو ڕوبارانە.
قەدەغەکردنی گۆڕینی ئاراستەی ئاوی ڕوبار و ئەو لقانەی دەڕژێنە ئەو ڕوبارانەوە لەلایەن وڵاتی سەرچاوەوە و مانەوەی ئاراستەی ئەو ئاوانە بە سروشتی خۆی.
ڕێگەنەدان بە بنیاتنانی هیچ پرۆژەیەک لەسەر ڕوبارەکان، کە زیان بە وڵاتەکانی خوارووی خۆی بگەیەنێ و لەکاتی بوونی هەر زیانێک، دەبێ قەرەبوو بکرێتەوە.
لە کاتی هاتنەکایەوەی هەر کێشەیەک بەهۆی پشکی ئاوی ئەو ڕوبارە هاوبەشانەوە، دەبێ بە دانوستان و ڕاوێژ و لیژنەی پسپۆر نێوەندگیری بکرێ و داننان بە ماف و پشکی بەرامبەر ببێتە مەرجی گفتوگۆکان و بە تەکنیکی چارەسەر بکرێ و لە کاتی نەگەیشتن بە هیچ ڕێکەوتنێک دەبێ بابەتەکە بدرێتە لیژنەی نێودەوڵەتی بە یاسای نێودەوڵەتی شێکاری بۆ بکرێ و ڕوون بکرێتەوە.
لە کۆتاییدا دەبێ بوترێت، ئەم بابەتە بابەتێکی سەخت و ئاڵۆزە، هێز تیایدا بووەتە دادوەر و تا ڕژێمی سەددام لەسەر تەخت بوو تورکیا بوێری ئەوەی نەبوو بەو ڕادەیە مامەڵە لەگەڵ ئەو دوو ڕوبارە بکات و مافی عیڕاق زەوت بکات، لە ئیستادا عیڕاقێکی لاواز توانای پاراستنی ماف و پشکی خۆی نیە لە ئاوی ئەو ڕوبارانە.
هەروەها، بڕیارە نێودەوڵەتیەکانیش تا ئێستا هیچ کێشەیەکی چارەسەر نەکردووە. لە میانەی ئەو هەموو ڕێکەوتن و مۆرکردنەیش لەگەڵ تورکیادا، ئەم وڵاتە یەک ڕێکەوتنی نەبردووەتەسەر و هەمیشە بە پێی بەرژەوەندی خۆی کاری لەسەر پرۆژەکە کردووە.
بەپێی دوادەرئەنجامی ئەم توێژینەوەیە، عیڕاق ڕووبەڕووی کێشەی ئاو و کێشەی ژینگە و کێشەی ئاسایشی ئاو و ئاسایشی نەتەوەیی دەبێتەوە[1].

⚠️ This item has been written in (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
#️ HashTag
#پاوە |


🗄 Sources
[1] 📡 Website | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | ترانسكلتور
🖇 Linked items: 3
👫 Biography
1.👁️مەدیحە سۆفی
📅 Dates & Events
1.👁️08-09-2019
🔤 Words & Phrases
1.👁️بەنداو
📂[ More...]

⁉️ Items Property - Meta-Data
🏳️ Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📅 Publication date: 08-09-2019
🌳 Environmental Metadata: No specified
🌳 Environmental Metadata: No specified
🌳 Environmental Metadata: No specified
🌳 Environmental Metadata: No specified

⁉️ Technical Metadata
✨ Item Quality: 93% ✔️
93%
✖️
 30%-39%
Bad👎
✖️
 40%-49%
Bad
✖️
 50%-59%
Poor
✔️
 60%-69%
Average
✔️
 70%-79%
Very good
✔️
 80%-89%
Very good👍
✔️
 90%-99%
Excellent👏
93%
✔️
Added by (Naliya Ibrahim) on Oct 2 2019 5:25PM
👌 This article has been reviewed and released by (Hawrê Baxewan) on Oct 5 2019 12:34AM
✍️ This item recently updated by (Hawrê Baxewan) on: Oct 5 2019 12:34AM
☁️ URL
🔗
🔗
👁 This item has been viewed 894 times

📚 Attached files - Version
Type Version 💾📖🕒📅 👫 Editor Name
📷 Photo file 1.0.110 KB Oct 2 2019 5:28PMNaliya Ibrahim
📚 Library
  📖 British Policy Towards...
  📖 Kurdish Hizbullah in T...
  📖 The Armenian Rebellion...
  📖 A People Without a Sta...
  📖 More...


📅 Chronology of events
  🗓️ 17-05-2021
  🗓️ 16-05-2021
  🗓️ 15-05-2021
  🗓️ 14-05-2021
  🗓️ 13-05-2021
  🗓️ 12-05-2021
  🗓️ 11-05-2021


💳 Donate
👫 Kurdipedia members
💬 Your feedback
⭐ User Collections
📊 Statistics Articles 382,979
Images 63,114
Books 12,015
Related files 50,774
📼 Video 202
🗄 Sources 16,176
📌 Actual
The Kurds of Lebanon: Socioeconomic Mobility and Political Participation via Naturalization
Guita G. Hourani
November 2011
The Lebanese Emigration Research Center (LERC)
Notre Dame University-Louaizé (NDU), Lebanon
LERC Research Paper Series 1/2011
ISBN 978-9953-0-2096-9; ISSN 2221-3333
The Kurds of Lebanon: Socioeconomic Mobility and Political Participation via Naturalization
General Funk: US forces will stay in Manbij
ANF
NEWS DESK
Thursday، 8 Feb 2018، 00:30
Speaking to Associated Press from a military outpost in Manbij، General Funk pledged on Wednesday that American troops would remain in the northern Syrian Kurdish town of Manbij despite Ankara’s demands for a U.S. pullout.
“We\'re here to ensure the lasting defeat of ISIS is maintained in this area،” Lt. Gen. Paul E. Funk said during a visit to U.S. forces in Manbij.
Funk told reporters in Manbij that the U.S. would continue to support the Syria
General Funk: US forces will stay in Manbij
Yezidism (Alevism)
History/Founder: Yezidis are a Kurdish sect, is believed by some to be named after their supposed founder Yezid, the Umayyad Caliph (more probable is that Yezidi is related to the Sumerian, Ezidi, \'shining path,\' or from the Pahlavi word Yazd, \'angel.\'). The Yezidi revere the Prophet Mohammed and the Sufi mystic Adi Musafir, a descendent of the Umayyad Caliphs (Kalifs). Adi is credited with writing many of the Yezidi Holy texts and is most likely to be the originator of the faith. Islamic writin
Yezidism (Alevism)
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
His lifeless body cradled in a policeman’s arms, the drowned boy on the beach has become a symbol for the suffering of Syrian refugees.
Three-year-old Alan Kurdi (his first name was initially incorrectly given as Aylan) perished along with his five-year-old brother and mother off the coast of Turkey.
His father survived and gave a heart-rending account of how he watched his family die after the flimsy dinghy that was supposed to carry them to a brighter future was swamped by rough seas.
They
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
The Turkish military has launched a major cross-border operation in north-eastern Syria against a Kurdish-led militia alliance allied to the United States.
The move came after US troops, who relied on the militia alliance to defeat the Islamic State (IS) group on the ground in Syria, withdrew from the border area.
We\'ve boiled down why it matters.
Why has Turkey launched an assault?
One main reason: Turkey considers the biggest militia in the Kurdish-led alliance a terrorist group. It says i
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.05
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| Page generation time: 0,297 second(s)!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)