🏠 دەستپێک
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
📧پەیوەندی
ℹ️دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
English
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📄 هەتوان
یەک لە گۆڤارە پزیشکییەکانە، سەرنووسەرەکەی پڕپۆفیسۆر دکتۆر هیوا عومەر ئەحمەدە، ماوەی 20 ساڵە بە بەردەوامی لە شاری سلێمانی دەردەچێت. تا ئێستا 231 ژمارەی لێ دەرچووە.
[1]
📄 هەتوان
📕 خەونی حوشتر
نووسین: شاخەوان حەمە مامۆکی
بابەت: چیرۆکی مناڵان
📕 خەونی حوشتر
📕 کۆمەڵەی ئیخوان ئەلسەفا؛ فەلسەفە، مێژوو، ئەدەب
ئەبوبەکر شوان[1]
هەولێر - 2010
📕 کۆمەڵەی ئیخوان ئەلسەفا؛ فەلسەفە، مێژوو، ئەدەب
📕 پۆلیسی تەکنیکار
نووسین: د.مارسیل لوکلیر
وەرگێڕانی: غفران سەلیم سام
📕 پۆلیسی تەکنیکار
📕 تەق تەق چیرۆک و سەرهەڵدان
نووسین: مەلا ئەبوبەکر تەقتەقی
پیاچوونەوە: شاخەوان عەلی مامۆکی
📕 تەق تەق چیرۆک و سەرهەڵدان
👫 عەبدوڵڵا فەلاحی - عەبەی فەلاحی
ساڵی 1953 لە شاری سەقز لەدایکبووە.
لە زانکۆی تاران ئەندازیاریی خوێندووە. زیندانی سیاسی و چالاکێکی سیاسی و رۆشنبیریی دیار بووە لە سەقز و لەناو ریزەکانی کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان. ژمارەیەکی زۆر نووسین
👫 عەبدوڵڵا فەلاحی - عەبەی فەلاحی
📝 هاوڕێی تێکۆشەر کاک عەبەی فەلاحی ماڵئاوایی لە ژیان کرد
کۆمەڵانی خەڵکی تێکۆشەری کوردستان
ئەندامان و لایەنگرانی کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان
بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە لە رێکەوتی 16/2/2021ی زایینی هاوڕێ عەبدوڵڵای فەللاحی ناسراو بە کاک عەبە (کاردۆخ)، یەکێک لە
📝 هاوڕێی تێکۆشەر کاک عەبەی فەلاحی ماڵئاوایی لە ژیان کرد
👫 مەلا تەلحەت
ژیاننامەی خوا لێخۆشبوو مامۆستا مەلا تەلحەت، خوا لیخۆشبوو مەلا جبار مەنتک نووسیویەتی لە رۆژنامەی پەیام ژمارە 40 رۆژی یەکشەم ریککەوتی 20-05-2007 بلاو کراوەتەوە.
ئەم زانا بەرزو خەباتگێرِە کە ناوی مەلا ت
👫 مەلا تەلحەت
📕 گەڕان بە دوای باپیرەمدا
نووسینی: ئارتۆ پائاسیلننا
وەرگێڕانی: ئەمیر قازی [1]
📕 گەڕان بە دوای باپیرەمدا
📖 رۆژنامەی رۆژا وڵات
یوسف ئەحمەد مەنتک
2012
📖 رۆژنامەی رۆژا وڵات
📕 گۆڤاری ئەدەبی کرێکاری: بیبلیۆگرافیا و لێکۆڵینەوە - سلێمانی- کوردستان- 1991
یوسف ئەحمەد مەنتک[1]
ئەلمانیا - 2021
📕 گۆڤاری ئەدەبی کرێکاری: بیبلیۆگرافیا و لێکۆڵینەوە - سلێمانی- کوردستان- 1991
📜 بە تەنها جێم مەهێڵن
بە تەنیا جێ مەهێڵن ئەم شەو زریان دەمچێنێ
تەم و مژ دام دەپۆشێ مانگە شەو دەم ڕفێنێ
کێ دەیزانی مەلی نە ئاوا دەتان تارێنن
باڵی هەزارتان دەبرن شارێکتان دەخنکێنن
کێ دەیزانی بەهاریش شەختەو زریان دەهێنێ
📜 بە تەنها جێم مەهێڵن
📕 چرای رێگای خۆت بە
ناوی کتێب :- چرای رێگای خۆتبە
نووسەر :- ئۆشۆ
وەرگێران لە فارسیەوە :- عەدنان موحەممەد سەعید

ناوەرۆک و کورتەی کتێب...
تەنها شتێک کە پێویست و سەرەکییە بە ئاگا بوونە، بەڵام خەڵکی لەنێو شتە بێ سوودەک
📕 چرای رێگای خۆت بە
📖 کۆمەڵی هونەرو وێژەی کوردی و شانۆگەری کێچ
کارێکی ئاشکرایە، کە کتێبی بیبلۆگرافیای یۆبیلی زێڕینی کۆمەڵەی هونەرە جوانەکانی کورد، 1969 – 2019، کە بۆ شانۆی کوردی ئامادە کراوە، دەبێ بەرلەهەمووشتێک نووسەرەکەی بیر لەوە بکاتەوە، کە ئەم کارەی لە داهاتو
📖 کۆمەڵی هونەرو وێژەی کوردی و شانۆگەری کێچ
📷 کوردۆ عەلی و جەمال نەبەز و حوسێن محەمەد عەزیز
کوردۆ عەلی و جەمال نەبەز و حوسێن محەمەد عەزیز، مانگی یانزەی ساڵی 1981، لە ڤیەننا.
📷 کوردۆ عەلی و جەمال نەبەز و حوسێن محەمەد عەزیز
📕 کوردستان و سیاسەتی سۆڤێت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا
نووسینی: خالید مەجید فەرەج [1]
📕 کوردستان و سیاسەتی سۆڤێت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا
📕 هەڵەکانی الحصري
نووسینی: خالید مەجید فەرەج [1]
📕 هەڵەکانی الحصري
📕 حەلاج، ئیبن ڕوشد، حافزی شیرازی
نووسینی: خالید مەجید فەرەج [1]
📕 حەلاج، ئیبن ڕوشد، حافزی شیرازی
📕 دوو هەنگاو تا پێکەنین
دوو هەنگاو تا پێکەنین
کۆکردنەوەو وەرگیران و نوسینی
حەسەن ئادینا زادە - زەهرا حسێنیان - سلماز بهگام - بریار بەکر
246 چیرۆکی زۆر کورت و کەمێک باڵا
کۆمەڵە چیرۆکیک دەربارەی عەشق و خەم و ئەزمون و زە
📕 دوو هەنگاو تا پێکەنین
📕 کوردستان لە رۆژگارە سەختەکاندا؛ کۆمەڵە وتارێکی سیاسی شیکاری رەخنەئامێزە
کامەران مەنتک
2021
📕 کوردستان لە رۆژگارە سەختەکاندا؛ کۆمەڵە وتارێکی سیاسی شیکاری رەخنەئامێزە
💬 دایتیە بەرداسی
دایتیە بەرداسی
پاڵە و سەپان بە(داس)ی دروێنەی گەنم و جۆیان کردووە، تەبارەیەکی گەورە و فراوانی دەغڵ و دانیان خستۆتە بەرداس و بە سوارە سوارە تەبارەیان دروێنە کردووە و گیشە و گەڵاوێژ و خەرمانیان لێ پێکهێ
💬 دایتیە بەرداسی
💬 لەنێوان دوو نانی گەرمدا بێت
لەنێوان دوو نانی گەرمدا بێت
وتراویشە(لەبەینی دوونانی گەرمدا بێت) لایەنی ڕاستەقینەی ئه و ئیدیۆمە ئەوەیە نانی گەرمی تازە داگیراو لە سێر گەرمە، ئینجا ئەگەر دوو نانی گەرم بخەیتە سەر یەک و لە نێوانیاندا ش
💬 لەنێوان دوو نانی گەرمدا بێت
💬 ئەسپێ لەدەست کۆری نایەته دەرێ
ئەسپێ لەدەست کۆری نایەته دەرێ
ئەسپێ مێرووی وورد و بچوکە، زیندەوەرێکی مشەخۆرە و خوێن مژە لە نێو پرچ و قژ و سەری مرۆڤ دەژی، ئەسپێیەکی پێگەیشتوو، هێندەی قەبارەی تۆوی(کونجی) دەبێت، کۆریش واتە کەسێکی کوێ
💬 ئەسپێ لەدەست کۆری نایەته دەرێ
✌️ شەهیدان
ئیبراهیم محەمەد ئیبراهیم - ...
✌️ شەهیدان
عوسمان مەحمود محەمەد
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
05-03-1991
📕 پەڕتووکخانە
لێکۆڵینەوەیەک لەسەر راپەڕین...
✌️ شەهیدان
بەختیار عومەر حەسەن (هورێوە...
📖 حزبی سۆسیالیستی کوردستان کەی و چۆن و دامەزرێنەرانی کێ بوون؟ | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂

حزبی سۆسیالیستی کوردستان کەی و چۆن و دامەزرێنەرانی کێ بوون؟
ژیانی سیاسیی لەباشووری کوردستان

حزبی سۆسیالیستی کوردستان
1976/8/8
کەی و چۆن و دامەزرێنەرانی کێ بوون؟
بزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان چۆن دامەزرا؟ سەرەتاکانی دامەزراندنی چۆن بوو؟ کەی دەستیانپێکرد؟ دامەزرێنەرانی کێبوون؟ بیروبۆچونی سیاسییان چی بوو؟

د.سەلام عەبدولکەریم


بڕیاری راوەستاندنی شۆڕش و خەباتی چەکداریی لەلایەن مەلا مستەفا بارزانییەوە بوو بەهۆی دەمەتەقێ، مقۆ مقۆ و ناڕەزایی لەنێوان کادیران و کەسانی هۆشیاری ئەوسای پارتی لەهەموو ئاستێکدا دروستبوو، هەندێ لەکادیرانی پێشکەوتوو هەوڵی رزگارکردنی جوڵانەوەی کوردیان لەم نسکۆیە دا. هەر بۆئەم مەبەستە بیر لەگەلێک رێگاچارە کرایەوە. لەلایەن هەندێ کەسەوە هەنگاوی بچووکیش بەمەبەستی بەردەوامی شۆڕش نرا. لەنێو ئەو کادیرە پێشکەوتووانەی بڕوایان بەدرێژەدان بەشۆڕش هەبوو(ساڵەح یوسفی، عەلی عەسکەری، د.خالید سەعید، ئیبراهیم ئەحمەد، عەلی هەژار)هەبوون.(1) هەر لەسەرەتاشەوە هەریەکە لەساڵەح یوسفی و عەلی عەسکەری لەگەڵ بڕیاری راوەستاندنی شۆڕشدا نەبوون. بۆئەو مەبەستەش عەلی عەسکەری لەوکاتەدا لەگەڵ مەلا مستەفا بارزانی قسەی کردبوو، کەدرێژە بەخەباتی چەکداری بدەن، بەڵام بارزانی لەوبارەوە رەزامەندی نیشان نەدابوو وەک پێشتر باسمانکرد.(2). هەروەها سیاسەتی شۆڤێنیزمی بەعس هۆکار و پاڵنەری گەورەبوو، تاوەکو هەندێ لەسەرکردە و پێشمەرگەکانی شۆڕشی ئەیلوول بیر لەدرێژەپێدانی خەبات و بەرەنگاری بکەنەوە و بکەونە بیری دامەزراندنی رێکخراو و پارتی سیاسی نوێ.(3) بۆئەو مەبەستە لەناوەڕاستی مانگی(نیسانی1975)دا یەکەم کۆبوونەوەی گرنگی چارەنوسساز لەشاری ورمێی ئێران لەماڵی عومەر مستەفا (دەبابە) بەسترا، بەشدارانی ئەم کۆبوونەوەیە بریتی بوون لە:(عەلی عەسکەری، رەسول مامەند، مەلا ناسیح، عەبدورەحمان گۆمەشینی، تاهیر عەلی والی بەگ، سەلیم ئاغۆک، کەمال محێدین و چەند کەسێکی تر).(4) هەندێ سەرچاوەی دیکە دەبێژێ کۆبوونەوەکە لەماڵی(سەید عەزیزی شەمزینی)تێکۆشەری رۆژهەڵاتی کوردستان ئەنجامدراوە، (5) بەڵام راستییەکەی لەماڵی عومەر مستەفا (دەبابە)بووە. هەروەها هەندێ سەرچاوەی دیکەش باس لەوەدەکەن کۆبوونەوەکە لەشاری نەغەدە کراوە(6)، بەڵام راستی ئەمەش ئەوەیە کۆبوونەوەی بەردەوام لەورمێ و نەغەدە و هەندێ جێگەی تر بەمەبەستی درێژەدان بەشۆڕش و بەرەنگاری هەبووە، بۆیە وا باسکراوە. لەو کۆبوونەوەیەدا پاش هەڵسەنگاندنی دۆخی ئەوکاتی کوردستان بیروبۆچوونی جیاجیا لەنێو ئەو کۆبوونەوەیەدا هەبووە، زۆربەیان بڕیاریان دابوو، کەدەبێ بەزوویی حزبێک لەکوردستان دروستبکرێت، چونکە بەبڕوای ئەوان پارتی رێکخستنەکانی هەڵتەکاوە.(7) هاوکات دوو بەش بڕیار دەردەکرێت، کەبەشی یەکەم:
ئەلف- بەهیچ جۆرێک ناچینە دەرەوە و هەندەران.
بێ- بەهیچ جۆرێک لەئێران نامێنینەوە.
جیم- دەگەڕێینەوە خوارووی کوردستان.
دال- هەوڵبدرێت زۆرترین کادیر و خەڵکیتر بنێردرێنەوە خوارووی کوردستان، چونکە کوردستانی بندەستی عێراق شوێنی خەباتی ئێمەیە.
بەشی دووەمی بڕیارەکان:
ئەلف- بەردەوامی پەیوەندی بەیەکترەوە هەبوون، دوای گەڕانەوە بۆناو حکومەت.
بێ- دوای گەڕانەوە رێکخراوێکی سیاسی دروستبکرێت، رێکخراوێکی فراوان بێت، کەهەردوو باڵی کۆنی پارتی بگرێتەخۆی، واتە(مەلایی و جەلالی). ئەمەش بەمەبەستی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان ئەو دوو باڵە دوای جیابوونەوەکەی(1964). هەروەها دوورکەوتنەوە لەشەڕی براکوژی. دوای گەڕانەوەیان بۆناو حکومەت لەسەر ئەمانەش رێکدەکەون:
1. پەلەنەکردن لەدروستکردنی رێکخراوێکی سیاسی.
2. خۆدەرنەخستن و وریایی و خۆدوورخستنەوە لەهەنگاوی پەلە و تاوتوێ نەکراو.(8)
رەسول مامەند وەکو یەکێک لەبەشداربووانی ئەو کۆبوونەوەیە لەوتارێکدا باس لەوە دەکات، باس و خواسەکانی کۆبوونەوەکە بریتیبوون لەبڕیاردان لەسەر پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییە سیاسییەی، کەدوای هەرەس دروستبووبوو، نەهێشتنی نائومێدی خەڵکی کوردستان، هەوڵدان بۆدۆزینەوەی رێگاچارەیەک تائەو بارودۆخە سەختەی هاتبووەکایەوە، چارەسەر بکرێت. بۆیە ئەم کۆبوونەوەیە بەسەرەتایەک دادەنرێ بۆ خۆرێکخستنەوە و درێژەدان بەتێکۆشان. هەر لەم کۆبوونەوەیەدا بڕیاردرا خەڵکی لەئێران نەمێننەوە و بگەڕێنەوە کوردستانی عێراق و ژیان و تێکۆشانیان لەنێو خەڵکی خۆیان و جەماوەری خۆیان سازبدەن.(9) بۆیە ئەوانەی دواتر بزوتنەوەی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستانیان دامەزراند، بڕیاری گەڕانەوەیان بۆکوردستانی عێراق دا.(10)
نەوشیروان مستەفا لەمبارەیەوە دەنوسێت:ئەمانە لایان وابوو سەرکردایەتی بارزانی بەو رێبازە سیاسییە چەوتەی لەچەند ساڵی رابردوودا گرتبوویەبەر، جوڵانەوەی کوردی توشی هەڵدێرکردووە، هەروەها رێکخستنەوەی پارتی لەسەر بنچینەیەکی پێشکەوتوو، بەدۆستایەتی لەگەڵ بەعس و بەشداری لەدامو دەزگای ئۆتۆنۆمی دەکرێت هەندێ لەدەستکەوتەکانی کورد بپارێزرێ.(11) ئەمانە بەنیازبوون پاش گەڕانەوە بەناوی ئەو رێکخراوە تازەیەی دایدەمەزرێنن، گفتوگۆ لەگەڵ حکومەتدا بکەن و کاری سیاسی و رێکخراوەییان بەشێوەیەکیتر دابڕێژن. هەرچەندە کاربەدەستانی بەعس لەسەرەتادا بەڵێنیان پێدان و ئەوانیش بەو هیوایەوە بەکۆمەڵ گەڕانەوە بۆعێراق، ئەوەبوو عێراق بەگەرمی پێشوازی لێکردن، بەڵام بەعس هیچ کام لەبەڵێنەکانی بەجێ نەهێنا. پاش ماوەیەکی کورت چالاکی سیاسی لێ قەدەغەکردن و لەکوردستان دووری خستنەوە. هەریەکێکیانیشی بەوەزیفەیەکی حکومی نارد بۆجێگایەکی خوارووی عێراق.(12) د.خالید سەعید و سەعدی عەزیز(گچکە) لەبەغدا و عومەر مستەفا و سەید کاکە لەرومادی و عەلی عەسکەری لەرفاعی و تاهیری عەلی والی لەعەممارە بوون، (13) بەڵام ئەمانە لەئێران قسەیان کردبوو بەیەک، لەعێراقیش لەنێوخۆیاندا پەیوەندیان پاراست و رێکخستنێکیان پێکهێنا. سەرەتا بەچاولێکەری بزوتنەوەی راستکردنەوە(الحرکە التصحیحیە)کەی بەعسی لەسوریا، ئەمانیش هەمان ناویان لەخۆیان نا. گوایە چەوتی و لادانە سیاسییەکانی پارتی راستدەکەنەوە. چەندین کەسی تریش لەوانە:ساڵەح یوسفی بوو بەهاوبیر و هاودەنگییان.(14) باسیش لەوە دەکرێت ساڵەح یوسفی ناوی بزوتنەوەی راستکردنەوەی لەو رێکخراوە تازەیە ناوە.(15)
دواجار ئەمانە توانیان لەهاوینی(1976)، یان وەک هەندێکیتر دەڵێن لە(10/5/1976)دا، پاش کۆبوونەوەی عەلی هەژار، کاردۆ گەڵاڵی، سەید کاکە، عەلی عەسکەری، سەعدی عەزیز(گچکە) دامەزراندنی رێکخراوێکی سیاسی وەکو بیرۆکەیەک پیشنیاز کراوە.(16) پاشئەوەی هەندێ پەیوەندیان لەگەڵ یەکتردا بەست و دانیشتن و لێکدانەوەی هەلومەرجی ئەوکاتەی کوردستانیان خستە بەر باس و لێکۆڵینەوە، بەدەستپێشخەری ساڵەح یوسفی و بەشداری ژمارەیەک لەکادیر و سەرکردەی هەردوو باڵەکەی پارتی دیموکراتی کوردستان(بزوتنەوەی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستان)یان دامەزراند(17) و بەیاننامەی دامەزراندنیش لەرێگای(کەریمی حیسامی)یەوە لەبەیروت چاپکرا و(18) لەئابی(8/8/1976)دا راگەیەنرا.(19)
دەستەی دامەزرێنەری بزوتنەوەی سۆسیالیستی پێکهاتبوون لە(ساڵەح یوسفی، عەلی عەسکەری و د.خالید سەعید و سەعدی عەزیز و عەلی هەژار و کاردۆ گەڵاڵی و رەسوڵ مامەند و تاهیری عەلی والی و سەید کاکە و مەلا ناسیح).(20)
ئەگەر سەیری ئەو قۆناغ و بارودۆخ و پاڵنەرانە بکەین بزوتنەوەی سۆسیالیستی تێدا دروستبوو، دەبینین لەسەختترین و دژوارترین هەلومەرجدا، لەتەمی نائومێدی و بێهیواییدا، کەسەرتاپای کوردستانی داپۆشیبوو دامەزرا. لەلایەک رێکەوتننامەی جەزائیری نێوان عێراق و ئێران و لەلایەکیتریشەوە بڕیاری کۆتایی هێنان بەشۆڕش و خەباتی چەکداریی و دواتریش سیاسەتەکانی راگواستن و بەعەرەبکردن و بەبەعسیکرن و....تاد پاڵنەری سەرەکی دامەزراندنی ئەو رێکخراوە سیاسییە بوون.(21) بزوتنەوە وەکو رێکخراوێکی پێشکەوتووخوازی شۆڕشگێڕ هاتەگۆڕەپان، بۆئەوەی ئەرکێکی قورس و گران جێبەجێ بکات، کەبریتی بوو لەیەکخستنی ریزە پەرش و بڵاوەکانی بزوتنەوەی رزگاریخوازیی کورد.(22) ئەوەش هاتووە، بزوتنەوەی سۆسیالیستی هەڵگری تیۆرێکی زانستییانەیە و بیر لەبەرژەوەندی بەشی هەرە زۆری چینە زەحمەتکێشەکانی کوردستان دەکاتەوە و بزوتنەوەی کرێکار و جوتیار و شێرە شۆڕشگێڕەکانی کوردستانە و لەسەر رێبازی پێشکەوتووانە و زانستییانە بۆگەیاندنی گەلی کورد بەمافی چارەنوس خەبات دەکات.(23)
بزوتنەوەی سۆسیالیستی هەر لەسەرەتاوە هەندێ تایبەتمەندی هەبوو لەوانەش: پشتبەستن بەسەرکردایەتی بەکۆمەڵ و رێگانەدان بەکاری تاکڕەوانە، حەرامکردنی شەڕی براکوژی، جەختکردنە سەر لایەنی چۆنایەتی رێکخستن، واتە کەمی و پوختی رێکخستن، خۆدوورخستنەوە لەکاری هەرزەکارانە و خۆدەرپەڕاندن.(24) لەرووی ئامانجی سیاسیشەوە کۆمەڵێک ئامانجی هەبوو، کە لەپێناویدا تێدەکۆشا لەوانە:
1. یەکگرتنی هەموو رێکخراو و هێزە نیشتمانییە پێشکەوتووخوازەکانی کوردستان لەبەرەیەکی کوردستانیدا.
2. پتەوکردن و بەهێزکردنی برایەتی عەرەب و کورد و تورکمان و کەمە نەتەوایەتییەکان.
3. بەهێزکردنی پەیوەندی دۆستانە لەگەڵ هێزە نیشتمانییە پێشکەوتووخوازەکانی عەرەب لەژێر بناغەی مافی چارەنوسی گەلانی ژێر دەستە.
4. بەهێزکردنی پەیوەندیی هاوکاری لەگەڵ بەرەی سۆسیالیست بۆپشتگیریی خەباتی گەلانی ژێردەستەی دونیا و لەباربردنی ئیمپریالیزمی حکومەتی سەرمایەداریی.(25)
لەگەڵ ئەمانەشدا دەبێ تێبینی هەندێ شت بکەین لەنێو بزوتنەوەدا، کەکەمو کورتی و خاڵی لاوازیی بوون و لەقۆناغەکانی دواتری کاری سیاسی و چەکداریدا، بەشێوەیەکی خراپ رەنگیدایەوە و کاریگەری لەسەر دروستکردن. ئەویش ئەوەبوو بزوتنەوە لەبنەڕەتدا رێکخراو بوو نەک حزب.(26) پاشان لەئەنجامی کۆنگرە و کۆنفرانس و بیرکردنەوەی قوڵ و درێژخایەن دانەمەزرابوو، بەڵکو دوای رێکەوتننامەی جەزائیر و بڕیاری کۆتایی هێنان بەشۆڕشی چەکداریی و بەردەوامی سیاسەتەکانی حکومەتی بەعس هاتبووە سەر گۆڕەپانی سیاسی، جگەلەوە لەنێو بزوتنەوەدا راو بۆچوونی جیاواز بوونی هەبوو، تەنانەت یەک بیرو بۆچوونی سیاسی و فیکری دیاریکراو نەبوو، بەڵکو بزوتنەوە لەکەسانی (نەتەوەیی، چەپی و سۆسیالیستی، مارکسی- لینینی، دیموکراتی)پێکهاتبوو.(27) لەسەرووی ئەمانەوە بزوتنەوە بەگشتی لەهەردوو باڵە کۆنەکەی مەلایی و جەلالی پێکهاتبوو.(28)
لەگەڵ ئەمانەشدا دوای ماوەیەک ناوی بزوتنەوەی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستان گۆڕا بۆ بزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان. رەسوڵ مامەند لەراپۆرتی سیاسی یەکەم کۆنگرەی حزبی سۆسیالیستی یەکگرتووی کوردستاندا، هۆکاری ئەم ناو گۆڕینە بۆئەوە دەگێڕێتەوە، کەزاراوەی سۆسیال دیموکراتی جیهانی جێگەی گومان بووە، چونکە پشتی لەهزری شۆڕشگێڕی کردووەناچار، بزوتنەوە بەرێگای هەمەپرسی گشتی و پاش پرس ورا وەرگرتنی هەندێ هێزی نیشتمانی تر وشەی دیموکرسی لابرا و بوو بەبزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان.(29)
بەڵام بیروڕای راست ئەوەیە وەک هەندێ لەسەرچاوەکانیش ئاماژەی پێدەدەن، ئەم ناو گۆڕینە لەسەر پێشنیازی جەلال تاڵەبانی بووە، وەکو داواکاری و مەرجێکیش لەکاتی چوونە ناوەوەی بزوتنەوە بۆنێو نیمچە بەرەی یەکێتی ی نیشتمانی کوردستان، (30) بەڵام ناکرێ باس لەو جیاوازییە هزرییانە نەکەین، کەدوای دامەزراندنی بزوتنەوە وردە وردە دەرکەوتن، بەتایبەت لەکاتی پێشنیازی گۆڕینی ناوی بزوتنەوە و لابردنی وشەی(دیموکراتی)دا، چونکە هێڵی چەپی ناو بزوتنەوە، ئەوانەی زیاتر کاریگەری مارکسییەتیان لەسەر هەبوو، خۆیان بەمارکسی دەزانی، لەگەڵ لابردنی وشەی(دیموکراتی)بوون و نەیاندەویست بزوتنەوە هیچ رواڵەتێکی سۆسیال دیموکراتانە بەخۆوە بگرێ، لەبەرئەوەی ئەوان سۆسیال دیموکراتیان بەلادەر و داردەستی سەرمایەدار دادەنا، بیروڕاکانیش دژی وشەی دیموکراتی یەکنەبوون. هاوکات بەربڵاوی بیروڕای مارکسییەت لەکوردستان و ناوچەکەش بەگشتی بۆئەم ناو گۆڕینە پاڵنەربوون.(31)
پەیڕەوکردنی بیری سۆسیالیستی لەنێو بزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستاندا بەرەزامەندی هەموو ئەندامانی سەرکردایەتی نەبووە، بەتایبەت ساڵەح یوسفی، کەکرا بەسکرتێری بزوتنەوە، هەر لەسەرەتاوە لەگەڵ بیری سۆسیال دیموکراتیدا بوو، پێشی وابووەسۆسیالیستی لەگەڵ بیروڕای رووناکبیراندا یەکناگرێتەوە و دواجار پەرتبوونی نێوخۆیی حزبی لێدەکەوێتەوە.(32) لەمبارەیەوە ساڵەح یوسفی لەیەکێک لەنامەکانیدا، کە لەپاییزی(1979)دا بۆسەرکردایەتی(حسیک)ی ناردووە، دەنوسێت:من بەر لەدروستبوونی بزوتنەوە و لەئاییندەشدا هەروای بۆدەچم، کەپەسەندکردنی ئەم دروشمە لەگەڵ رای زۆربەی رۆشنبیراندا یەکناگرێتەوە و ڕاڕایی و ناکۆکی یەکێتی بیروباوەڕی لێدەکەوێتەوە و دەبێتەهۆی بڕبوونی حزب.(33)
هاوکات پەیڕەوکردنی بیری سۆسیالیستی پەیوەندیشی بەهەندێ هۆکاری تر و بەو بارودۆخانەوە هەیە، کە لەوکاتەدا بوونی هەبووە، بەشێوەیەک سەرکەوتنی سۆڤیەت لەجەنگی دووەمی جیهانی بووە هۆی خێرا تەشەنەکردنی بیری سۆسیالیستی لەوڵاتانی رۆژهەڵاتی نزیکدا. هەر لەژێر کاریگەری ئەم بیرەدا لەناوەڕاستی چلەکاندا پارت و رێکخراوی سیاسی دروستبوون، کە لەرووی ئایدۆلۆجییەوە کەوتبوونە ژێر کاریگەرێتی رێبازی چەپ.(34) لەلایەکیترەوە سەرهەڵدانی بیری چەپ لەنێو جوڵانەوەی رزگاریخوازیی کوردیدا دەگەڕێتەوە بۆسەردەمی داگیرکردنی رۆژئاوای کوردستانی ئێران لەساڵی(1941) لەلایەن سۆڤییەتەوە.(35)
بیری چەپ لەباشوری کوردستانیش لەدوای جەنگی جیهانی دووەمەوە پەرەی سەندووە، بەتایبەت هەندێ پێیانوایە لەنێو پارتی(هیوا)وە چەکەرەی کردووە.(36) هۆکارێکیتر ئەوەبوو، سەرکردایەتی شۆڕشی ئەیلوول پشتی بەیارمەتییەکانی ئەمریکا- ئێران- ئیسرائیل بەستبوو، دیارە ئەم سەرکردایەتییە سیاسەتێَکی راستڕەوی گرتبووەبەر. هەرەسی شۆڕشی ئەیلوول کاردانەوەیەکی وای لەنێو سەرکردایەتی کورددا دروستکردبوو، کەزۆر لەو سەرکردانە گەیشتنە ئەو باوەڕەی بیروباوەڕی رەوتی راستڕەو سودی نییە و پێچەوانەی ئامانجەکانی جوڵانەوەی نەتەوەیی کوردە. دوای ساڵی(1975) ئایدۆلۆجیای مارکسیزم و بیروباوەڕی چەپ، بۆئەو رێکخراوە سیاسییە کوردییانەی، کەتازە فۆرمەلە بوو بوون، تاکە چەک و ئامرازی خەبات بوو، لەدژی دەسەڵاتدارانی عێراق، بۆگەیشتن بەئامانج و ئاواتە نەتەوەییەکانی گەلی کورد.(37) پێویستە ئەوەش بوترێ سەرنەکەوتنی جوڵانەوەی رزگاریخوازیی کورد و هەرەسهێنانی شۆڕشی ئەیلوول لەبەهاری(1975)دا خرایە ئەستۆی باڵی راستڕەوی نێو جوڵانەوەکە بەهۆی پابەند نەبوون و پەیڕەونەکردنی جوڵانەوەکە لەبیروباوەڕی چەپ و پێشکەوتنخوازیی.(38) دەبێ لێرەدا رۆڵی گۆڤاری(رزگاری)یش ون نەکەین، کە لەلایەن کۆمەڵە گەنجێکەوە لەکۆتایی ساڵانی شەستەکانی سەدەی رابردوودا دەردەکرا و هەڵگری بیری مارکسی- لینینی و سۆسیالیستی بوون، وەک(نەوشیروان مستەفا ئەمین، شازاد صائب) و زۆر کەسی دیکە، کە لەبنەڕەتدا وەک ئۆرگانی پەخشکردن و تیۆریزەکردنی هزری سیاسی کۆمەڵە وابوو. بیری سۆسیالیزم لەم گۆڤارەدا لەرێگای چەندین وتارەوە شرۆڤە دەکرا و شیدەکرایەوە و تیۆریزە دەکرا، بۆنمونە باس لەزنجیرە وتارێکی عەبدورەحمان زەبیحی(عولەما)، بەناونیشانی(سۆسیالیزم) دەکرێت، کە لەگۆڤاری رزگاریدا بڵاوکراوەتەوە.(39)
بزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان لەرووی رێکخستنەوە بەجۆرێ خۆی رێکخستبوو، کەپێکهاتبوو لەکۆمیتەی سەرکردایەتی، بەشی رێکخستنی سەروو، بەشی رێکخستنی خواروو، واتە کۆمیتەی سەرکردایەتی سەرپەرشتی هەردوو بەشەکەی کردووە.بەشی رێکخستنی خواروو بەغداد و شارەکانیتری عێراقی گرتبووەوە و شێخ محەمەدی شاکەلی لەقۆناغێکدا بەرپرسی بووە. هەرچی بەشی رێکخستنی سەروو بووە هەموو شارو شارۆچکەکانی خوارووی کوردستانی گرتۆتەوە. هەموو شارێکیش کۆمیتەی تایبەت بەخۆی هەبووە.(40) شێوەی رێکخستن لەساڵەکانی سەرەتای بزوتنەوەدا، شێوەیەکی زنجیرەیی هەبووە لەسەر بنچینەی هێڵ شۆڕبۆتەوە خوارەوە، واتە تاکەکەس پەیوەندی بەتاکەکەسەوە کردووە و بەشێوەی زنجیرە لەیەکتر گرێدراون. ئەمەش بەمەبەستی زیاتر نهێنی پارێَزی و دڵنیایی، واتە زۆر گرنگی بەنهێنی پاراستن دراوە.(41) لەساڵەکانی دواتردا شێوەی پێکهاتن یان ستراکتۆری رێکخستن گۆڕدراوە و شێوەیەکی هەرەمی وەرگرتووە. واتە لەسەرەوە بۆخوارەوە و لق و پۆپی زیاتر، بەمجۆرە: کۆمیتەی رێکخستن، کۆمیتەی ناوچەی شار، رێکخراو، شانەی سەرەکی و شانە سەرەتاییەکان.(42) کاتێکیش بەشی زۆری سەرکردەکانی بزوتنەوە پەیوەندی بەشۆڕشی نوێوە دەکەن، ئەرکی سەرکردایەتی رێکخستنی نهێنیی شارەکان دەکەوێتە ئەستۆی (شێخ محەمەد شاکەلی، محەمەد فاتیح، نیزامەدین گلی، عەلی رەسوڵ، نورەدین عەبدورەحمان). ئەمانە ئەندامی سەرکردایەتی بزوتنەوە بوون، بەبێ بەشداری کۆنگرە و بەدامەزراندنی سەرکردایەتی ناوخۆ دانرابوون.(43) رێکخستنەکانی بزوتنەوەی سۆسیالیستی لەساڵانی دواتردا گەشەیان کرد، بەجۆرێ سەرکردایەتی بزوتنەوە و لقەکانی چەندین تۆڕی رێکخستنیان پێکهێنابوو.(44)
لەرووی راگەیاندنەوە بزوتنەوە تاماوەیەکی زۆر تەنها لەرێگای بڵاوکردنەوەی بەیاننامە و راگەیاندنی زارەکی و نامە و شتی لەمجۆرەوە کاری راگەیاندنی ئەنجامداوە و هیچ ئۆرگانێکی راگەیاندنی تایبەتی نەبووە، تاوەکو دواجار و دوای هاتنەدەرەوەی بزوتنەوە لەریزەکانی(ی.ن.ک) و ئەو باڵەی کەمایەوە لەکۆبوونەوەیەکدا لەکانوونی دووەمی(1979) بڕیاری دەرکردنی گۆڤارێک بەناوی(بزوتنەوە)وە دەدەن، کەوەک ئۆرگانێکی ئەو باڵە وادەبێت و لەدوو خولیشدا دەرچووە:
- خولی یەکەم: لە(1979-1981) چوار ژمارەی لێدەرچووە.
- خولی دووەم: لە(1982-؟)دوو ژمارەی لێَدەرچووە.(45)
ئیتر لێرەوە وردە وردە بزوتنەوە خۆی بۆخەباتی چەکداری و دەستپێکردنەوە و هەڵگیرساندنەوەی شۆڕشی نوێ ئامادەکرد و پێی نایە قۆناغێکی نوێی خەباتی سیاسییەوە، ئەم قۆناغە جگە لەوەی خەباتی سیاسی و سەربازی بوو، هاوکات لەدوای هەرەسهێنانی شۆڕشی ئەیلوول، قۆناغی دەستپێکردنەوە و هەڵگیرساندنەوەی شۆڕشی نوێش بوو.
پەراوێز و سەرچاوەکان:
1. شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل90.
2. خەلیل عەبدوڵڵا و شیلان ئەحمەد: بزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستان، لەکتیبی(یەکێتی ی نیشتمانی کوردستان..سەرهەڵدان و نوێبوونەوە)، ل98، مقابلە مع (عبدالخالق زنگنە)، گۆڤاری(پێشکەوتن)، ژمارە(3)، ص7، 8.
3. نەوشیروان مستەفا: لەکەناری، ل35.
4. سەروەر عەبدورەحمان عومەر: یەکێتی، ل96، خەلیل عەبدوڵڵا و شیلان ئەحمەد: بزوتنەوەی، ل98.
5. بەهرۆز گەڵاڵی: رەسوڵ مامەند 50 ساڵ تەمەن و 33ساڵ خەبات، چ2، سلێمانی، 1998، ل156، 155، ئیسماعیل تەنیا: کاردۆ گەڵاڵی نوسەر و پارێزەر و سیاسەتمەدار، چ1، 1997، ل9.
6. نەوشیروان مستەفا: لەکەناری ل44، شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل91، 90.
7. رێباز : قەندیل بەغدای هەژاند، بەرگی یەکەم و دووەم، ل70.
8. شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل92، 91.
9. بەهرۆز گەڵاڵی: رەسول مامەند، ل157، 156.
10. شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل90، 70.
11. لەکەناری، ل44.
12. عومەری سەید عەلی: هەندێ لایەن و رەوتی مێژوویی و سەرەتایی دامەزراندنی یەکێتی ی نیشتمانی کوردستان، لەکتێبی(چەند لاپەڕەیەک لەمێژووی یەکێتی ی نیشتمانی کوردستان)، ل74، 75، نەوشیروان مستەفا: لەکەناری، ل317، 44.
13. سەروەر عەبدورەحمان عومەر: یەکێتی، ل98.
14. نەوشیروان مستەفا: لەکەناری، ل45.
15. بێ نوسەر: تێڕوانینی سەیدای نەمر بۆئاشتی و ئازادی و مافی مرۆڤ، گۆڤاری(دەنگی پێشمەرگە)، ژمارە(3)، حوزەیرانی 1996،
16. ل27.
17. برزۆ عەلی هەژار: عەلی هەژار، ل10.
18. بڕوانە یەکەم بەیاننامەی لیژنەی ئامادەکاری بزوتنەوەی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستان لەئابی(1976)، لەپاشکۆی ژ(5).
19. کەریمی حیسامی: بیرەوەرییەکانم، بەرگی پێنجەم، سوید، ل57.
20. هەندێ سەرچاوە رۆژی(15/8/1976) دیاریدەکەن، محەمەدی حاجی مەحمود: رۆژژمێری پێشمەرگەیەک، بەرگی دووەم، چ1، بێ شوێنی چاپ، 1999، ل313، صلاح الخرسان: التیارات، ص485، بەگوێرەی چەند چەند سەرچاوەیەکیتر لە(7/4/1976)دا یەکەم بەیاننامەی راگەیاندنی بزوتنەوە دەرچووە و بڵاوکراوەتەوە و هەندێکیتریش پێیانوایە لەمانگی(5/1976)دا، دامەزراوە، عبدالسلام علی: صفحات، ص27. بەڵام راستییەکەی لە(8/8/1976)دا بووە.
21. چاوپێکەوتنی توێژەر لەگەڵ جەمال حەکیم ئاغا لەرۆژی(7/2/2009)، سلێمانی، ئیسماعیل تەنیا: کاردۆ، ل10، 9، صلاح الخرسان: التیارات، ص486، 485.
22. گۆڤاری(خوێندکاری کورد)، ژمارە(5)، ئەیلوولی(1989)، دەزگای چاپەمەنی شەهید فەرهاد، سوید، ل3. گۆڤاری(سۆسیالیست)، ژمارە(11)، ساڵی شەشەم، حوزەیرانی 1987، ل20.
23. پرۆژەی بەرنامەی حزبی سۆسیالیستی کوردستان- عێراق بۆکۆنگرەی دووەم، ل5، گۆڤاری(سۆسیالیست)، ژمارە(11)، ل19.
24. بڕوانە یەکەم بەیاننامەی لیژنەی ئامادەکاری بزوتنەوەی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستان لەئابی(1976)، لەپاشکۆی ژ(5).
25. بۆ تایبەتمەندێتی زیاتر بڕوانە شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل95.
26. یەکەم بەیاننامەی لیژنەی ئامادەکاری بزوتنەوەی سۆسیالیستی دیموکراتی کوردستان لەئابی(1976)، بڕوانە بەڵگەنامەی ژمارە(5).
27. شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل94.
28. نامەی گۆران جەلال بۆتوێژەر، لەرۆژی(15/10/2009)، لەرێگای پۆستی ئەلەکترۆنییەوە، هەولێر.
29. چاوپێکەوتنی توێژەر لەگەڵ عەدنان موفتی لەرۆژی(15/10/2009)، هەولێر.
30. بەهرۆز گەڵاڵی: رەسوڵ مامەند، ل103.
31. مەلا بەختیار: یاخی بوون، ل73، جەلال تاڵەبانی لەمبارەیەوە دەڵێت: ئەو برادەرانە هاتن ببنە ئەندام لە(ی.ن.ک)دا، ئێمە مەرجێکمان لەسەریان دانا کەناوی خۆیان بگۆڕن، ئەو دەمە دژی ناوی سۆسیالیستی دیموکراتی بووین، سۆسیالیستی دیموکرات دژی خەباتی چەکدارە و گوتمان ئێوە سۆسیال دیموکرات بن، کەواتە خەباتی چەکداریتان بەلاوە پەسەند نیە، ئەگەر ئێوە ئەوەبن مانای خەباتی چەکداری ناکەن، لەبەرئەوە دەبێت بڵێن ئێمە بزوتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانین. چاوپێکەوتنی رۆژنامەی(کوردستانی نوێ)، ژمارە(1258) لەگەڵ مام جەلال(2/6/1996).
32. شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل114.
33. ب.گۆران: واقیعبینی، ل9، شاخەوان شۆڕِش: قادر شۆڕِش، ل97.
34. بڕوانە دەقی نامەی ساڵەح یوسفی بۆ سەرکردایەتی حسیک، لە: عبدالسلام علی: صفحات، ل78.
35. د.دلێر ئەحمەد: ئەو، ل8.
36. فاتیح رەسوڵ: بنچینەی، ل314، 313.
37. فرید اسسرد: الاتجاهات السیاسیە الکردیە بعد الحرب العالمیە الپانیە، گ1، منشورات مۆسسە کردستان للدراسات الاستراتیجیە، السلێمانیە، 2008، ص21-32.
38. د.دلێر ئەحمەد، ئەو، ل20، 19.
39. سەروتاری گۆڤاری سۆسیالیست، ژمارە(16) ساڵی نۆیەم، ئاداری 1999، ل3، عادل مراد: الاتحاد، ص48، بەهرۆز گەڵاڵی: رەسوڵ مامەند، ل31.
40. بۆزانیاری زیاتر بڕوانە نەوشیروان مستەفا: پەنجەکان یەکتری ئەشکێنن، دیوی ناوەوەی رووداوەکانی کوردستانی عێراق(1979-1983)، ب.ش، 1997، ل98، 97.
41. شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل112.زۆر رێ و شوێن و تاکتیکی تر بەکارهێنراوە بۆنموونە لەگەڵ هەر گومان پەیداکردنێکدا چاوپێکەوتن بۆماوەیەک لەگەڵ یەکتر نەکراوە هەروەها ناوی نهێنی لەکاتی پێویستیدا گۆڕدراوە، ئەو شوێنانەش بۆ کۆبوونەوە دیاریکراون، کەکەمتر جێگای گومان بوون، لەکاری هەرزەکارانەش دوور کەوتوونەتەوە. چاوپێکەوتن لەگەڵ شێخ محەمەد شاکەلی، هەولێر، 24/2/2009، شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل112.
42. شاخەوان شۆڕش: قادر شۆڕش، ل113.
43. چاوپێکەوتن لەگەڵ شێخ محەمەد شاکەلی، هەولێر، 24/2/2009، خەلیل عەبدوڵڵا و شیلان ئەحمەد: بزوتنەوەی، ل100.
44. نەوشیروان مستەفا: پەنجەکان، ل13.
45. ئازاد خانەقینی: مادێنا، مێَژوو ببلۆگرافیای راگەیاندنی یەکێتی ی نیشتمانی کوردستان(1975-1991)، چ1، چاپەمەنی راگەیاندنی خاک، سلێمانی، 2000، ل105.
تێبینی: ئەم وتارە لەبنەڕەتدا بریتییە لەباسی سێیەمی بەشی یەکەمی ماستەرنامەکەمان بەناونیشانی (ژیانی سیاسیی لەباشووری کوردستان 1975-1991) کە ساڵی 2011 چاپکراوە.


🗄 سەرچاوەکان
[1] 👪 تۆڕی کۆمەڵایەتی | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Salam Abdulkareem
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 2
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️ژیانی سیاسیی لەباشووری کوردستان
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️سەلام عەبدولکەریم
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ☀️ دۆزی کورد
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (زریان سەرچناری)ەوە لە: Aug 8 2019 10:21AM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 8 2019 1:10PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 8 2019 1:10PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
👁 ئەم بابەتە 799 جار بینراوە

📚 پەڕتووکخانە
  📖 خەونی حوشتر
  📖 کۆمەڵەی ئیخوان ئەلسەفا...
  📖 ملوانکە شیعری مۆبایل
  📖 مەملەکەتی ژن
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 04-03-2021
  🗓️ 03-03-2021
  🗓️ 02-03-2021
  🗓️ 01-03-2021
  🗓️ 28-02-2021
  🗓️ 27-02-2021
  🗓️ 26-02-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
ئیبراهیم محەمەد ئیبراهیم - حاجی ئیبراهیم
لە ساڵی 1949 لە گوندی گوڵان لەدایک بووە، لە ساڵی 1977 بۆتە پێشمەرگە، لە سەرەتاکانی شۆرِشەوە لەگەڵ شەهید عەلی نەبی دا بووە، لە رۆژی 05-03-1991 لە ئیستخبارات شەهید بووە.
ئیبراهیم محەمەد ئیبراهیم - حاجی ئیبراهیم
عوسمان مەحمود محەمەد
لە ساڵی 1968 لە رانیە لەدایک بووەو لەکاتی دەستپێکردنی راپەڕیندا ئەویش قارەمانانە بەشداری کردووە، لە 05-03-1991 لە ئیستخبارات شەهید بووە.
عوسمان مەحمود محەمەد
05-03-1991
باشووری کوردستان
- پاش راپەڕینەکەی ئێڕاق، جەماوەری ئۆردوگای حاجیاوا و شاری رانیە هێرشیان کردە سەر دام و دەزگاکانی د.ق و شارەکەیان رزگارکرد، بەو شێوەیە رانیە بووە خاڵی گەشە و بڵاوبوونەوەی راپەڕینەکەی بەهاری 1991ی باشووری کوردستان، تاوەکو زۆربەی ئۆردوگا زۆرەملێکان و شار و شارۆچکەکانی تری گرتەوە.[1][2]
05-03-1991
لێکۆڵینەوەیەک لەسەر راپەڕینەکەی بەهاری 1991ی باشووری کوردستان
هاوڕێ قادر رەسوڵ - هاوڕێ باخەوان
چاپی یەکەم - هۆڵندا - 1994.
ئەم نامیلکەیە ساڵی 1994 بە تایپڕایتەر و فۆتۆکۆپی لەلایەن نووسەرەوە راکێشراوە.
ناوەڕۆکی ئەم نامیلکەیە وەک سەمینار لە ساڵی 1991 لە رواندز و ساڵی 1993 لە شاری ئامستەردام پێشکەشکراوە.

رووناکبیرانی کورد، ڕەخنەی ئەوە لە باوو باپیرانیان دەگرن کە بۆچی کورد تا ئێستا مێژوویەکی نووسراوەی تەواو و گشتگیری نییە، لەگەڵ ئەوەشدا چەندین کێشەی مێژوویی سەبارەت بە کورد و کوردایەتی لەم سەدەی بیستەمەدا هەست پێ دەکەین و هاوکاتیش لەگەڵ ژیان و تەمەنی نا
لێکۆڵینەوەیەک لەسەر راپەڕینەکەی بەهاری 1991ی باشووری کوردستان
بەختیار عومەر حەسەن (هورێوەیی) یەکەم شەهیدی راپەرینەکەی ساڵی 1991
لەساڵی 1974 لە پشدەر لە دایکبووە.
لە لە 04-03-1991 لەقەزای خەبات (بەختیار عومەر حەسەن)وەک یەکەم هاوڵاتی لەکاتی دەستپێکردنی راپەڕین بەدەستی سەربازەکانی ئەوکاتی بەعس شەهید کرا.[2]
هەروەها ئەندامێکی لیژنەی مافی مرۆڤ لە پەرلەمانی کوردستان داوا لەسەرۆکایەتی پەرلەمان دەکات کە شەهیدبوونی بەختیار هوڕێوەیی بەفەرمی بکرێتە یەکەم شەهیدی راپەڕین.[3]
بەختیار عومەر حەسەن (هورێوەیی) یەکەم شەهیدی راپەرینەکەی ساڵی 1991

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.03
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,687 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574