بڵاوکراوەکانی کوردیپێدیا: 2018نامە - وەشانی 1
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🏠 دەستپێک|📧 پەیوەندی|💡 دەربارە!
|
📅 ئەمڕۆ 31-05 لە مێژوودا
📅کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
📅 رۆژەکان
📆31-05-2020
📆30-05-2020
📆29-05-2020
📆28-05-2020
📆27-05-2020
📆26-05-2020
📆25-05-2020
📂 زۆرتر ...
📅31 May
📝 بەڵگەنامەکان
📊 ئامار و راپرسی
✌️ شەهیدان
💚 ئەنفالکراوان
☪ قوربانیی شەڕی دەوڵەتی ئیسلامی - داعش
😞 قوربانیی شەڕی ناوخۆ
👩 قوربانیی توندوتیژی
📅 رۆژی لەدایکبوون
📅 رۆژی کۆچی دوایی
|💳 کۆمەکیارمەتیمان بدە بۆ پێکهێنانی کوردیپێدیایەکی باشتر. تەنانەت کۆمەکێکی بچووکیش دەبێتە یارمەتیدەرمان.
یارمەتیی ئێوەمان دەوێت بۆ:
* بەدەستهێنانی تەکنەلۆجیای باشتر و خێراتر...
* دانانی ئۆفیسێک بۆ رێکخراوی کوردیپێدیا لە باشووری کوردستان.
* دامەزراندنی چەند کارمەندی تایبەت بەخۆیەوە، تا بەردەوام ناوەڕۆکی کوردیپێدیا باشتر بکرێت.
|📕 پەڕتووکخانەگەورەترین و پۆلێنکراوترین پەڕتووکخانەی دیجیتاڵی کوردی! - (10,958) پەڕتووک||
✌️ شاپوور فەیروزی
خەڵکی : کامیاران
له دایکبووی : کرماشان 1943
کاتی شەهیدبوون : 1992-05-31
شوێنی شەهیدبوون : قسڵان. باشووری کوردستان
شوێنی گڵکۆ : رانیە
چۆنیەتیی شەهیدبوون : تیرۆر
پلەی تەشکیلاتی : ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی[1]
👫 فرانسیس یوسف شابوو
پەڕڵەمانتاری مەسیحی خولی یەکەمی پەڕڵەمانی کوردستان لەساڵی 1993 کوژرا و تائێستاش تیرۆرکەرانی نادیارن.
👫 عەزیز محەمەد
سکرتێری حیزبی شیوعی ئێڕاقی و وەرگری خەڵاتی لینین.
لە 31-03-1924 لە گوندی (بێرکۆت)ی نزیک شاری هەولێر لە دایک بووە، باوکی کوردێکی هەژاری جوتیاری گوندی (بێرکۆت) بووە، دایکی کچە مەلا بووە و لە ناوچەکانی وان و باش قەلاوە هاتۆتە هەولێر، دایکی خەڵکی باکووری کوردستان بووە.
عەزیز محەمەد لە تەمەنێکی زۆر بچووکدا لەگەڵ دایکیدا دێنە شاری هەولێر و باوکی و دایکی بۆ هەتاهەتایە بەجێیدەهێڵن. لە مزگەوتی (ابوبکر) فێری قورئان خوێندن دەبێت و لە پیرزین و شاوەیس و بەحرکە دەرسی فەقێی دەخوێنێت، بەڵام دواتر واز لە خوێند
👫 حسێن میسری
ساڵی 1957 لە گەڕەکی شوان لە شاری کەرکوک لەدایکبووە.
لەبەر باری سیاسی و ئابوری خێزانەکەیان نەیتوانیوە بخوێنێت، بۆیە خۆی فێری نووسین و خوێندنەوە کردووه و لە ماوەیەکی زۆر کەمدا بووەتە خوێنەرێکی زۆر باشی دەقە شانۆییە عەرەبی و بیانییەکان، زمانی عەرەبی، تورکی، هیندی بەباشی زانیوە.
ساڵی 1977 کە بۆ خوێندنی کۆرسی شانۆیی دەچێتە میسرو لە گەڕانەوەی نازناوی میسری وەردەگرێت.
ساڵی 1973 بۆ یەکەمجار لە شاری موسڵ لە شانۆیی (من الزی قتل الوحش) وەکو ئەکتەر بەشداری کردووە، لە نووسینی عەلی سالم و عەدنان جویدجاتی
📊 بابەت 373,919 | وێنە 58,930 | پەڕتووک PDF 10,958 | فایلی پەیوەندیدار 42,240 | 📼 ڤیدیۆ 167 | 🗄 سەرچاوەکان 14,541 |
📖 سێواس، نیشتمانی یەکەمی سەگە هەوشارەکان | 🏷️ پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | 👁️‍🗨️
✍️

سێواس، نیشتمانی یەکەمی سەگە هەوشارەکان


فایلی پەیوەندیدار 📂
سێواس، نیشتمانی یەکەمی سەگە هەوشارەکان
نووسینی: مانو بەرزنجیمانو بەرزنجی
سێواس (Sêwas)، یەکێکە لە شارە جوانەکانی باکووری وڵات. لە ئیستادا لە سنوری کۆماری تورکیای داگیرکەردایە و لە سەرەتای سەدەی رابردووەوە بەرەوڕووی سیاسەتی تورکاندن بووەتەوە و لە ئێستادا ژمارەیەکی زۆر تورکی تێدا دەژی.
ناوی سێواس لە سەردەمی رۆمەکاندا سیبەستیا (Sebasteia) بووە لەسەردەی ئیسلامدا بە دانیشمەند (Danişmend) و لە کاتی عوسمانێکندا بە ئەیالەتا رۆم (Eyaleta rom)یان ئەیالەتا سیڤاس ناوبراوە.
مێژووی شاری سێواس، لە 1650 بەرلە زایین لەسەردەمی هاییتیدا و 695-550 لە سەردەمی مادەکاندا هەر شار و ئاوەدانی بووە. لە ساڵی 17ی زایینی تا 395 لەژێر فەرمانڕەواییی رۆمەکاندا بووە، پاشان بیزەنتێکان و هەروەها لە 1152 دا سەلجوقییەکان حوکمیان کردووە. دواجاریش لە ساڵی 1408ی زایندا لەلایەن دەولەتی عوسمانییەوە داگیر و فەرمانڕەوایی کراوە.
بەپێی سەرژمێریی حکومەتی داگیرکەری تورک، لە ساڵی 1997دا شاری سێواس 278.734 روونیشتڤانی هەبووە و لە موسوڵمانی سوننە و عەلەوی پێکهاتووە. بەهەمان شێوەی هەریمەکانی تر کوردستان تورکیا هەولی تورکاندنی شارەکەی داوە و لە ئیستادا ژمارەی تورکەکان دە هێندەی کوردە لەو شارەدا.
سەگی هاوشار یان (قەنخاڵ) کە لە جیهاندا بە بەسەگی تورکی (کەنگاڵ) ناوزەند کراوە
قەنخاڵ یان قەنغاڵ بە تورکی (گەنگاڵ Kangal) قەنخاڵ یەکێکە لە شارۆچکەکانی پارێزگای سێواس بە پێی سەرژمێرێکانی حکومەتی داگیرکەری تورک لە ساڵی 2000 دا ئەم شارۆچکەیە 37000 هەزار ڕوونیشتڤانی هەبووە. ناوەندی شارۆچکەکەش 12099 ڕوونیشتڤانی بووە، سەرجەم دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە و گوندەکانی دەوروبەری لە کوردانی زازاک پێکهاتووە.
زێدی یەکەمی ئەم سەگە کوردستانە. سەگێکی کوردستانیی بێ چەند وچوونە، نەک تورکی! ئەوەی گرنگە لەلام نیشتمانی یەکەمی ئەم سەگە بناسینم بە کورد خۆی نەک نەتەوەکانی تر وەک چۆن لە رابردوودا هەوڵمدا نیشتمانی یەکەمی پشیلە چاو رەنگاو رەنگەکانی وان بناسینم بە تاکی کورد. کەچی تر کوردەکان بە پشیلەی تورکی ناوی نەبەن! بەهەمان شێوەش لێرەدا هەوڵ ئەدەم نیشتمانی یەکەمی سەگی هەوشار و شێوە، توخماتی، قەبارە، کێش و باڵا و ناسینەوەی و رەسەنی ئەم سەگە کوردییە بە خوێنەر و تاکی کورد بناسێنم.
سەگی هاوشار یان قەنغاڵ (قەنخاڵ)، لە جیهاندا بە سەگی ئەنتۆلی کەنگالی تورکی یان (Shepherd Dog) ناسراوە.هۆکارەکەشی بەهۆی داگیرکاری تورکیاوەیە کە لە ساڵی 1408دا لەلایەن سوپای عوسمانلی بەناوی دینەوە کاولکاری لەوشارەدا دەکەن. تا ئەم ساتە وەختە نەک لە هەوڵی سڕینەوەی کوردبوونی شارەکەدا بوون، بگرە ئاژەلەکانیشیان بە تورکی کردووە! بەهۆی نەبوونی دامەزراوەیەکی کوردی یان زانکۆ و توێژەری کوردەوە لە سەرو هەمووشیانەوە نەبوونی نیشتمان و دەستەڵاتێکی کوردستانی ئاژەڵەکانیشمان بە تورکی و عەرەبی و فارسی کراوە.
ناسینەوە سەگی هەوشار یان (قەنخاڵ)
سەگی هاوشار (قەنخاڵ) ئەم سەگە 6000 هەزار ساڵ بەر لە ئیستا لە شاری سێواس لە هەرێمی (قەنخاڵ) لە باکووری کوردستان لە چیاکاندا ژیاوە. دواجاریش لەلایەنی مرۆڤەوە ماڵی کراوە و بۆ پارێزگاری و پاسەوانی بەکاریان هێناوە واتا نیشتمانی یەکەمی ئەم سەگە هەرێمی (قەنخاڵ)ە لە شاری سێواسی باکووری کوردستان. بەر لەو مێژووە ئەم جۆرە سەگە لە هیچ ناوچەیەکی تری یان وڵاتێکی تر لەسەر هەسارەی زەوی نەبووە و بوونی نەبووە. واتا نیشتمای یەکەمی ئەم سەگە کوردستانە.
لە جیهانیشدا بە کۆنترن توخمی سەگ ناودەبرێت
بۆ یەکەم جار لە ساڵی 1965 براوەتە وڵاتی بەریتانیا. لەساڵی 1967 تولەیان لەم سەگە گرتووە لەلایەن ئینگلئیزەکانەوە ناوی لێنرا - (Karrabash) Shepherd Dog
هەروەها لەلایەن Charmian Steele گرنگی پێدراوە و دواجار لەگەل سەگی پینتۆ جووتکراوە لە ئاکامدا سەگی (herder) ئەڵمانی لێگیراوە. هەروەها لە سەردەمی ئاسورێکاندا گرنگی زۆری پێدراوە بەهەمان شێوە لەسەردەمی ئەلکسەندەی گەورەدا سەگی هەوشار براوەتە مەکەدۆنیا و بەشێوەیەکی بڵاو لە ئەلبانیا و سیربیا لە یوگۆسلاڤیای پێشوو لە گەل شیپ هیرد (YugoslavianShepherd Dog) جووت کراوە.
لە ساڵی 1985 لەلایەن دوو خوێندکاری ئەمریکیەوە بەناوی (David en Judith Nelson) براوەتە وڵاتە یەکگرتۆکانی ئەمریکا. هەرلەلایەن ئەو دوو خوێندکارەوە بە ئەمریکییەکان ناسراوە.
تایبەتمەندێکانی سەگی هەوشار
سەگێکی قەبارە گەورەی بەهێز و ماسولکەدار و قورسە، مەچەک گەورە و پێ بڵندو بەرزە، جیاواز لە سەگەکانی تر نێوان گەردەملی تا ئاست کلکی درێژە. لمۆزی رەش و کوێچکە رەش و چەماوەیە بۆ خوارەوە. سکی بەررز و بەستراوە بە بشتیەوە،واتا شۆڕ نەبۆتەوە. کلکی سەگی هاوشار هەڵگەڕاوەیە تا ئاستی پشتی و شێوەی بازنەیەک دروست دەکات. وریا و چالاک و بزێوە، دەنگی گڕو حەپەی پەرزە، هەروەها توکی کورت و ئەستورە. بە دوو بەفرۆ ناسراوە، لای گەردنی توکی درێژترە لە شوێنەکانی تر، رەنگی جەستەی بە گشتی لە نێوان خۆڵ، یان لمی بیابان (دەریا) زەردێکی کاڵە (Fawn). واتا رەنگی کارمامزی و لێواری چاوەکانی خەتی رەش و چاوی هەنگوێنی و هەندێکایان قاوەیی باوە. سەگێکی وریا و زیرەکە، لەهەر ماڵێکدا بێت سەرجەمیان دەناسێتەوە و زۆر وەفادار و خاوەن پەرستە، بەرەنگاری گورگ و ورچ دەبێتەوە، جیاواز لە سەگەکانی تر زۆر ئازایە، ناسراوە بەوەی لە هیچ گیاندار و شتێک ناترسێت، کورد وتەنی کون لە دڵیدا نیە و لەگەل منداڵی خاوەن ماڵدا بەسۆزە و موتمانە پێکراوە. ئەگەرچی لەهەندێک لە وڵاتە ئەورپێکاندا بە پێجەوانەوە متمانە پێکراو نیە، ئەگەر خاوەن ماڵ خاوەنداریتی سەگی هاوشار نەکات بە پێچەوانەوە سەگەکە هەوڵ دەدات خۆی بەخاوەندار بزانیت! هەندیک جار تا ئاستی (دڕندەیی) دەچێت، ئەمەش لەسەرجەم ئاژەلەکانی تردا بەدی دەکرێت، بۆیە دەبێت مرۆ هەمیشە وا خۆی پیشانی ئەژەڵەکەی بدات کە ئەو خاوەنێتی. سەگی هاوشار بەزەحمەت دەتوانێت لە نێو باڵەخانەکان بژی! چوون زۆر چالاکە و ڕۆژانە پێویستی بە جوڵەیەکی زۆرە، بەتایبەت بەیانیان و ئێواران. کاتیک لە باڵەخانەدا بە خێو بکرێت نینۆکەکانی درێژ دەبێتەوە توکی جەستەی دەست بە وەرین دەکات! بۆیە سەگی هاوشار پێویستی بە سروشتە نەک کۆشک و بالەخانەکان.
باڵای سەگی هاوشار (گەماڵە)کانیان لە نیوان 30-32 ئنجە واتا (77-86) هەندێکیان (77-95) cm سانتیمەتر
باڵای سەگی هاوشار (دەڵە)کانیان لە نیوان 28-30ئینڤە واتا (72-77)هەدنێکیان (72-85) cm سانتیمەتر
تەمەنی سەگی هاوشار بەگشتی ج بۆ دەڵ و بۆ گەماڵ لە نێوان 12-15 سالدایە
سەگی هاوشار دەلەکانی ساڵانە دەزێن هەر جارێک 5-10 تولە دەخەنەوە
سەگی هاوشار بە گشتی بەهیزە و بەرگەی سەرجەم نەخۆشێکان دەگرێت و پێویستی زۆر بە گرنگی پێدان نیە
کێشی سەگی هاوشار (گەماڵ)ەکانیان لە نیوان 110-145 پۆندایە 50-66 kg +- کیلۆکرام
کێشی سەگی هاوشار (دەڵ)ەکانیان لە نیوان 90-120 پۆندایە 41-54 kg +- کیلۆکرام
خێرایی سەگی هاوشار 50 کیلۆمەتر لە یەک کاتمژیردایە

لە باشوور و رۆژهەڵاتی کوردستان بەم سەگە دەگووترێت هەوشار. زۆرتر لە ناوچەی پشدەر و موکریاندا هەن. سەگی هەوشار لە پشدەر هەمان ناوبانگی کەنگالی هەیە و یەک توخمن. لە ساڵی 2003 و پاش رزگارکردنی ئێڕاق، سوپای ئەمریکا گەلێک لەو سەگە هەوشارانەی بردە ئەمریکا.
شایانی باسە لە باشووری کوردستان ئەم جۆرە سەگە سەرباری پاسی ماڵ و ئاژەڵ، شەڕەسەگ و قوماری گەورەشی لەسەر دەکرێت، ئەم شەڕەسەگە دەچێتە خانەی تاوانکاریی ئاژەڵەوە و تاوەکو ئێستا بە یاسا نەرێکخراوە و نە قەدەخە!
بەهیوای ئەوەی لایەنی پەیوەندیدار و رێکخراوە ژینگەییەکان بیرێک لەم کێشەیە بکەنەوە. هەوشار یان کەنگاڵ هەزاران ساڵە هاوڕێیەکی بەئەمەکمانە، پاسی خۆمان و سەروماڵ و ئاژەڵمانی کردووە. پێویستە پێناسە کوردستانییەکەیی بۆ بگێڕینەوە و بۆ خۆشیی خۆمان لەگەڵ هاوتوخمەکانیان بەشەڕیان نەدەین..

تێبینی: کورد جگە لە سەگی هاوشار خاوەنی سەگی (نهێنگرە) کە سەگێکی قەبارە بچووکترە لە سەگی هاوشار بەڵام ژێرو نهێنگرە.
🗄 سەرچاوەکان
[1] ⚫ دیارینەکراو | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | نووسین و ئامادەکردنی مانو بەرزنجی
[2] 📡 ماڵپەڕ | 🇬🇧 English | dogbreedinfo
[3] 📡 ماڵپەڕ | 🇳🇱 Nederlands | hondenrassen
[4] 📡 ماڵپەڕ | 🇬🇧 English | davidhancockondogs

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📅 رۆژی دەرچوون: 08-08-2018
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: 📖 بیبلۆگرافیا
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ⚔ مێژوو
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم: 🌏 دەرەوە

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Aug 11 2018 8:19PM تۆمارکراوە
👌 ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 11 2018 8:31PM پێداچوونەوەی بۆکراوە و ئازادکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Aug 11 2018 10:05PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
👁 ئەم بابەتە 13,344 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.135 KB Aug 11 2018 8:41PMمانو بەرزنجی
✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ

سێواس، نیشتمانی یەکەمی سەگە هەوشارەکان

📚 فایلی پەیوەندیدار: 8
📂[ زۆرتر...]
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 2
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️08-08-2018
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️بەرهەم مانو بەرزنجی
📂[ زۆرتر...]

Kurdipedia.org (2008 - 2020) version: 12.05
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,297 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574