🏠 دەستپێک
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
📧پەیوەندی
ℹ️دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
English
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
👫 عەبدوڵڵا فەلاحی - عەبەی فەلاحی
ساڵی 1953 لە شاری سەقز لەدایکبووە.
لە زانکۆی تاران ئەندازیاریی خوێندووە. زیندانی سیاسی و چالاکێکی سیاسی و رۆشنبیریی دیار بووە لە سەقز و لەناو ریزەکانی کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان. ژمارەیەکی زۆر نووسین
👫 عەبدوڵڵا فەلاحی - عەبەی فەلاحی
📝 هاوڕێی تێکۆشەر کاک عەبەی فەلاحی ماڵئاوایی لە ژیان کرد
کۆمەڵانی خەڵکی تێکۆشەری کوردستان
ئەندامان و لایەنگرانی کۆمەڵەی یەکسانیی کوردستان
بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە لە رێکەوتی 16/2/2021ی زایینی هاوڕێ عەبدوڵڵای فەللاحی ناسراو بە کاک عەبە (کاردۆخ)، یەکێک لە
📝 هاوڕێی تێکۆشەر کاک عەبەی فەلاحی ماڵئاوایی لە ژیان کرد
👫 مەلا تەلحەت
ژیاننامەی خوا لێخۆشبوو مامۆستا مەلا تەلحەت، خوا لیخۆشبوو مەلا جبار مەنتک نووسیویەتی لە رۆژنامەی پەیام ژمارە 40 رۆژی یەکشەم ریککەوتی 20-05-2007 بلاو کراوەتەوە.
ئەم زانا بەرزو خەباتگێرِە کە ناوی مەلا ت
👫 مەلا تەلحەت
📕 گەڕان بە دوای باپیرەمدا
نووسینی: ئارتۆ پائاسیلننا
وەرگێڕانی: ئەمیر قازی [1]
📕 گەڕان بە دوای باپیرەمدا
📖 رۆژنامەی رۆژا وڵات
یوسف ئەحمەد مەنتک
2012
📖 رۆژنامەی رۆژا وڵات
📕 گۆڤاری ئەدەبی کرێکاری: بیبلیۆگرافیا و لێکۆڵینەوە - سلێمانی- کوردستان- 1991
یوسف ئەحمەد مەنتک[1]
ئەلمانیا - 2021
📕 گۆڤاری ئەدەبی کرێکاری: بیبلیۆگرافیا و لێکۆڵینەوە - سلێمانی- کوردستان- 1991
📜 بە تەنها جێم مەهێڵن
بە تەنیا جێ مەهێڵن ئەم شەو زریان دەمچێنێ
تەم و مژ دام دەپۆشێ مانگە شەو دەم ڕفێنێ
کێ دەیزانی مەلی نە ئاوا دەتان تارێنن
باڵی هەزارتان دەبرن شارێکتان دەخنکێنن
کێ دەیزانی بەهاریش شەختەو زریان دەهێنێ
📜 بە تەنها جێم مەهێڵن
📕 چرای رێگای خۆت بە
ناوی کتێب :- چرای رێگای خۆتبە
نووسەر :- ئۆشۆ
وەرگێران لە فارسیەوە :- عەدنان موحەممەد سەعید

ناوەرۆک و کورتەی کتێب...
تەنها شتێک کە پێویست و سەرەکییە بە ئاگا بوونە، بەڵام خەڵکی لەنێو شتە بێ سوودەک
📕 چرای رێگای خۆت بە
📖 کۆمەڵی هونەرو وێژەی کوردی و شانۆگەری کێچ
کارێکی ئاشکرایە، کە کتێبی بیبلۆگرافیای یۆبیلی زێڕینی کۆمەڵەی هونەرە جوانەکانی کورد، 1969 – 2019، کە بۆ شانۆی کوردی ئامادە کراوە، دەبێ بەرلەهەمووشتێک نووسەرەکەی بیر لەوە بکاتەوە، کە ئەم کارەی لە داهاتو
📖 کۆمەڵی هونەرو وێژەی کوردی و شانۆگەری کێچ
📷 کوردۆ عەلی و جەمال نەبەز و حوسێن محەمەد عەزیز
کوردۆ عەلی و جەمال نەبەز و حوسێن محەمەد عەزیز، مانگی یانزەی ساڵی 1981، لە ڤیەننا.
📷 کوردۆ عەلی و جەمال نەبەز و حوسێن محەمەد عەزیز
📕 کوردستان و سیاسەتی سۆڤێت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا
نووسینی: خالید مەجید فەرەج [1]
📕 کوردستان و سیاسەتی سۆڤێت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا
📕 هەڵەکانی الحصري
نووسینی: خالید مەجید فەرەج [1]
📕 هەڵەکانی الحصري
📕 حەلاج، ئیبن ڕوشد، حافزی شیرازی
نووسینی: خالید مەجید فەرەج [1]
📕 حەلاج، ئیبن ڕوشد، حافزی شیرازی
📕 دوو هەنگاو تا پێکەنین
دوو هەنگاو تا پێکەنین
کۆکردنەوەو وەرگیران و نوسینی
حەسەن ئادینا زادە - زەهرا حسێنیان - سلماز بهگام - بریار بەکر
246 چیرۆکی زۆر کورت و کەمێک باڵا
کۆمەڵە چیرۆکیک دەربارەی عەشق و خەم و ئەزمون و زە
📕 دوو هەنگاو تا پێکەنین
📕 کوردستان لە رۆژگارە سەختەکاندا؛ کۆمەڵە وتارێکی سیاسی شیکاری رەخنەئامێزە
کامەران مەنتک
2021
📕 کوردستان لە رۆژگارە سەختەکاندا؛ کۆمەڵە وتارێکی سیاسی شیکاری رەخنەئامێزە
💬 دایتیە بەرداسی
دایتیە بەرداسی
پاڵە و سەپان بە(داس)ی دروێنەی گەنم و جۆیان کردووە، تەبارەیەکی گەورە و فراوانی دەغڵ و دانیان خستۆتە بەرداس و بە سوارە سوارە تەبارەیان دروێنە کردووە و گیشە و گەڵاوێژ و خەرمانیان لێ پێکهێ
💬 دایتیە بەرداسی
💬 لەنێوان دوو نانی گەرمدا بێت
لەنێوان دوو نانی گەرمدا بێت
وتراویشە(لەبەینی دوونانی گەرمدا بێت) لایەنی ڕاستەقینەی ئه و ئیدیۆمە ئەوەیە نانی گەرمی تازە داگیراو لە سێر گەرمە، ئینجا ئەگەر دوو نانی گەرم بخەیتە سەر یەک و لە نێوانیاندا ش
💬 لەنێوان دوو نانی گەرمدا بێت
💬 ئەسپێ لەدەست کۆری نایەته دەرێ
ئەسپێ لەدەست کۆری نایەته دەرێ
ئەسپێ مێرووی وورد و بچوکە، زیندەوەرێکی مشەخۆرە و خوێن مژە لە نێو پرچ و قژ و سەری مرۆڤ دەژی، ئەسپێیەکی پێگەیشتوو، هێندەی قەبارەی تۆوی(کونجی) دەبێت، کۆریش واتە کەسێکی کوێ
💬 ئەسپێ لەدەست کۆری نایەته دەرێ
💬 ئیش گەیشتە نێر گاینێ
ئیش گەیشتە نێر گاینێ
نێر لە خۆڕسکەوە بۆ گاینێ نە خولقێنراوە، ئەوە زانراوە کە مێینە بۆ ئه و کارەی تایبەتە و چ عەیبێکی نییە، بە ڕێ وشوێنی ئادابی و سوننەتی خۆی بۆ ئه و کارەی مەیسەر کراوە، نێر گایین نابا
💬 ئیش گەیشتە نێر گاینێ
💬 مووی ناپسێنێ
مووی ناپسێنێ
هێمن موکریانی شاعیری گەورەی کورد، لە(تاریک ڕوون)دا دەفەرموێت:
ئەمن دەمگوت لە دونیا تا بمێنم
لەبەر کەس ئەستەمە سەردانەوێنم
کەچی ئێستا لە داوی بسکی تۆدا
گرفتارم گوڵم موو ناپسێنم
کەسێ
💬 مووی ناپسێنێ
📕 نەوەیەکی زێڕینی شۆڕش - چەن یاداشتێک لە شۆڕشی هەنگاریا ساڵی 1956
نووسینی: ئادی بڤایڤەر
وەرگێڕانی: محەمەد هەریری
بابەت: یاداشت
📕 نەوەیەکی زێڕینی شۆڕش - چەن یاداشتێک لە شۆڕشی هەنگاریا ساڵی 1956
🏰 ڕەندی خان
ڕەندی خان دەکەوێتە سەر زێی بچووک سەر بە گوندی گۆپتەپەی شەهیدە، دەکەوێتە دامێنی خواروی گوندەکە، جیاواز لە جوانیەکەی و سەرنج راکێشیەکەی، شوێنێکی بەرهەمی کشتوکاڵیە، بەتایبەت لەپێش کیمیای و ژەهر بارانکردن
🏰 ڕەندی خان
😊 موهیم ئەوەیە دەنگت پێبدەن، ئه و شتانە چنیه!
ئەوە (سەعدی پیرە) کاندید بوو بۆ پەرلەمانی عێراق، لە هەولێر بانگەشەی هەڵبژاردنی دەکرد، مامە غەفە فەرماندەی دێرینی یەکێتی لە قەزای خەبات لەناو جەماوەری یەکێتی وتاری دەدا، بەلای خۆی کاک سەعدی دەناسێنێ و
😊 موهیم ئەوەیە دەنگت پێبدەن، ئه و شتانە چنیه!
👫 نازەنین ئیبراهیم
نازەنین ئیبراهیم، لە ساڵی 1982 لە ئێران لەدایک بووە. قوناغی سەرەتایی لەوێ تەواو کردووە.
لە ساڵی 2013دا سیناریۆی کورتە فیلمی بەرەو پیرەکەم-ی نووسیوە.
لە 2020 یشدا یەکەمین ڕۆمانی بە ناوی ڕووحە سەروەشە
👫 نازەنین ئیبراهیم
📕 ڕووحە سەروەشەکان
نازەنین ئیبراهیم
2021
ڕوحە سەروەشەکان دڵۆپێکە لە دەریای پڕ لە نەهامەتی ئێمەی کورد، باس لە ڕو داوێک ئەکات هەرچەند وەک خەیاڵێک بەرجەستەم کردووە بەڵام ئەوە ڕاستیەکی تاڵی ژیانی ئێمەی کوردە، پیاوکان ناچا
📕 ڕووحە سەروەشەکان
✌️ شەهیدان
بەختیار عومەر حەسەن (هورێوە...
👫 کەسایەتییەکان
جەلال کۆچەر
👫 کەسایەتییەکان
کورده نەقشبەندی
👫 کەسایەتییەکان
یوسف خەیاڵۆغڵوو
📕 پەڕتووکخانە
2020نامە - وەشانی 1
📖 دووبارە بوونەوەی مێژوو (ئەزموون – وانە)، ئایا کورد پێویستە جارێکی تر ڕوو لە عێراق بکاتەوە ؟ | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂
دووبارە بوونەوەی مێژوو (ئەزموون – وانە)، ئایا کورد پێویستە جارێکی تر ڕوو لە عێراق بکاتەوە ؟
📖 کورتەباس

دوای کەوتنی موسڵ لە ساڵی 2014، بابەتێکمان لەسەر نەخشە ڕێگا بۆ سەرکردەکانی کورد نووسی، ئەوکات پێشنیازمان بۆ کردن کە لەکاری سیاسی عیراق بکشێنەوە، لەبەر چەند هۆکارێک، لەوانە حیزبی دەعوەی ئیسلامی ئینتیمای بۆ ئیسلامی –نازی هەیە هەروەک هەندێ وا ناوزدەی دەکەن، ونوری مالکی سیاسیەکی گشتگیری خۆسەپێنە، خۆیی وپارتەکەی هەڵویستی دژبەری بۆ کورد هەیە، زۆر جیاوازی لەگەڵ سەدام حسێن و حزبی بەعس نیە، جگە لەوەش ئیران مەیلی سەرکردەکانی شیعەی عیراقی بەرەو دژایەتی کورد پاڵدەدا، چونکە کوردو کوردستان بونەتە بەربەستێکی سیاسی و جوگرافی لەبەردەم سیاسەتی ئێرانی بۆ جێبەجێ‌ کردنی باڵادەستی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کە خۆی لە کەوانی شیعی دەبینێتەوە. ئەوکات کۆدەنگیەکی کوردی هەبوو کە کاتی ئەوەیە کوردستان وەک وڵاتێکی سەربەخۆ ڕابگەیەندرێ‌، چونکە زیاتر لە 40% عیراق لە ژێر دەسەڵاتی داعش دابوو.
بەڵام ئەو هەلە مێژوویەمان لەدەست دا هەروەک لە ڕابردوو چەندین هەڵی ترمان لەدەست داوە، ئەویش لە ئەنجامی کورت بینی سەرکردەکان لە بڕیار و پێشخستنی بەرژەوەندی حیزبی تەسک، لەسەر بەرژەوەندی بەرزی نیشتیمان دەستمان کرد بە جێبەجێ‌ کردنی ئەجیندای هەرێمی و دەولی و بەرژەوەندی کوردمان بەدیوار داکێشا. دەستمان کرد بە ئیسفزازکردنی داعش بۆ ئەوەی هێرشمان بکاتە سەر، ئەویش ئەو کاتەی هەندیک لە باڵە کوردیەکان لە یەکێتی نیشتمانی بە تەنسیق لەگەڵ لایەنە شیعەکان لەژێر گوشاری ئیران، وهێرش کردنە سەر هێزەکانی داعش کە ئەوکاتە ڕوویان لە بەغدا بوو، هەروا سەرۆکی هەرێم ئەو کاتەی سەردانی چادرگەی پەنابەرانی موسلی کرد، لێدوانێکی ئیستفزازی دا “کە لەو نزیکانە هێرشە دەکەن سەر داعش ولە ناو موسل سزایان دەدەن”. هەر بەوشێوەیە کەوتینە نێو جەنگێک لەگەڵ بەربەریە داعشەکان، کە لەو جەنگە وەک عەرەب دەڵی نەوشتر ونە بێچووە وشتری ئێمەی تێدا نەبوو، بۆ زانیاری ئەو کاتەی کە توشی ئەو جەنگە هاتین یا باشتر بڵێم خۆمان توش کرد، لەگەڵ حەشدی شەعبی بووینە یەک بەرە، کە ئەوانیش لە بەر بەریتەو وەحشیگەریدا هیچیان لە داعش کەمتر نیە، بەبێ‌ هیچ گەرەتنیەکی ناوەند یا هێزە دەولیە هاوپەیمانانەکان. تائەو ڕادەیەی کە هێزی پێشمەرگە لە گەرمەی جەنگدابوو لایەنەکانی شیعە لە بەغدا ڕێگریان لە هاتنی یارمەتی بۆ هێزی پێشمەرگە دەکرد، لە یارمەتی ماڵی و چەکی پێویست بۆ کورد بێت، بگرە ڕگریان لە وڵاتانی ڕۆژ ئاواش دەکرد کە بۆ ڕووبەڕوبونەوەی داعش چەک و زەخیرەی پێویست بگاتە کورد.
نەبوونی دەزگایەک بۆ دیاری کردنی بەرژەوەندیە قەومیەکان(دەزگایەک کە بەرژەوەندی کوردستان و ئەمنی قەومی دەسنیشان بکات) وامان لێدەکات کە بڕیارەکانمان سەرلێشێواو بێت، چوونی من بۆ پەڕلەمانی بەغدا بۆ دەنگدان بە حکومەتی عەبادی بەشیوەیەکی داماوی و کزی گوێڕایەڵ بۆ بەرژەوەندیەکانی قەومی ئەمریکی کە ئەو مەوقیفەی لەسەر سەرکردەی حیزبەکان فەرزکرد، هەندێک مەرجمان بە عەبادی دا کە بۆ ماوەی سێ‌ مانگ جێبەجێ بکات، ئەگەر نا هەڵوێستی ترمان دەبێت، عەبادی هیچ مەرجێکی جێبەجێ‌ نەکرد، ئێمەش هیچمان پێنەکرا.
ئێستا دووبارە کاری سیاسی لە عیراق داڕوخاوە، هەلێکی مێژوویمان لەبەردەمە بۆ هەڵدانەوەی لاپەڕەیەکی تازە لە پەیوەندیەکانمان لەگەڵ بەغدا، بەڵام بۆ ئەو قۆناغە تێگەیشتن لە واقیعی عیراق و فاکتەرەکانی ئیقلیمی و دەولی پێویستە بۆ گرتنەبەری سیاسەتێکی گونجاو.
وەک قوتابیەکی مێژووی کورد بەڕاشکاویەوە دەڵێم زۆربەی بزوتنەوە کوردیە هاوچەرخەکان، لە بەدەست هێنانی ئامانجەکانیان شکستیان هێناوە، چونکە لە کەش و هەوای ئیقلیمی و دەولی چواردەوری نەگەیشتوە، ویستویەتی بە پێچەوانەی شەپوڵ مەلە بکات، یان لەگەڵ مەعەسکری هەڵە بووە، کە هەرکە گەیشتنە سەر دەسەڵات یەکسەر پیشتیان تێکردووە، هەر بۆیە پێویستە هەڵوێستمان لە خوارەوە دیاربکەین تا بزانین لە عیراق چ دەگوزەرێ‌؟
لە بەغدا چی ڕوو دەدەات؟
ڕۆژی 01-05-2016 بە رَۆژێکی مێژووی لە عیراق دادەنرێت، کە ئەو ڕۆژ لایەنگرانی ڕەوتی سەدر هێرشیان کردە سەر باڵخانەی پەرلەمانی عیراق و دەستیان بەسەر داگرت، هەروا ئیهانەی ئەندام پەرلەمانەکانیشیان کرد، تەنانەت هەندێک ئەندام پەرلەمانیان برینداریش کرد، هەندیک ئەو ڕووداوەیان بە کودەتا لەسەر شەرعیەت دانا، ساردیەکیش کەوتە نێوان سەدر و عەبادی و هەندێک لە سەرکردە سەربازیەکان و ئەمنیەکان، لەوانەی کە ئاسانکاریان بۆ لایەنگرانی سەدر کردبوو، کە بەربەستە ئەمنیە توندەکانی چوار دەوری ناوچەی سەوز ببڕن، کە پەرلەمان و حکومەت وبەشێکی زۆری سەفارەتی وڵاتانی لێیە، لەوانە سەفارەتی ئەمەریکا، بەر لەوە بە هەفتەیەک پەرلەمان ڕووداوێکی چاوەڕواننەکراوی بەخۆیەوە بینی، کە زۆر لە شانۆگەریکی کۆمیدی دەچوو کاتێک لایەنگرانی نوری مالکی کە خۆیان لە کوتلەی دوڵەتی یاسا دەبیننەوە هەستان بە ئەنجامدانی کۆبوونەوەیەکی بەپەلە و هەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێی پەرلەمان هەروا هەڕەشەی لادانی سەرۆکی حکومەت و سەرۆک کۆماریشیان کرد.ئەوەش بە کودەتایەکی سپی ئەژمار دەکرێت کە بە نەبونی سەرۆکی پەرلەومان و تەنانەت بە تەواو نەبوونی نیسابی قانوونیشن کرا.
چاودێران وتوێژەرانی کاروباری عێراق ئەو دوو ڕووداوەی باسکران بە ڕووداوی نا تەبیعی ناڕوون دەزانن، لێرە هەوڵ دەدەین چەند لایەنێکی نادیاری ئەو دوو ڕووداوە بخەینە بەر چاو و هەروەها داینەمیکیەتی هەندیک لە هێزە شیعەکان بەتایبەت لە پەیوەندیەکانیان لەگەڵ ئێران و ئەمریکا، بە پێی بۆ چوونی خاوەنی ئەو دیرانە لیکترازانێک لە نێو ماڵی شیعەدا بونی هەیە، ئەمریکا پاڵپشتی حکومەتەکەی عەبادی دەکات، و جەبهەیەکی تر هەیە کە بە سەرۆکایەتی موقتەدا سەدر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی پێگەی ئیران کە لە ناوەخۆ لەلایەن مالکیە و حەشدی شەعبیەوە پاڵپشتی دەکرێ‌.
لەو چەند مانگەی ڕابردوو داوای چاکسازی لە عیراق زیادی کردوە و ئێستا بەدەنگێکی باڵا تر لەهەر کاتێکی تر دەگوترێ‌ ئەویش لەبەر چەند هۆکارێک:
ئەمرۆ عەبادی ڕووبەڕوی چەندین تەحەدیات دەبێتەوە لە جێ‌ بەجێ‌ کردنی ئەو بەڵێنانەی کە بە چین و توێژەکانی دابوو بەمەبەستی چاکسازی. وە زۆربەی خەڵک ڕایان وایە کە گونجاو نیە بۆ ئەرکی ڕابەرایەتی کردنی عیراق و دەرچون لە و قەیرانانەی ئێستا کە چەند لایەنەیە. چونکە عەبادی خۆی دەبینێتەوە لە حاڵێکی زۆر خراپ وە لە نێوان دوو مەقاش دایە. لەلایەک ” صدر ” داوای جێ‌ بەجێ کردنی حکومەتی تەکنۆکرات و وازهێنان لە بنەمای حکومەتی “محاصصە “ی حزبی و مەزهەبی کەبۆتە مەرجەعیەتی نوێی عیراق لە دوای روخانی “صدام حسین ” وە لەلایەکی ترەوە داواکاریەکانی هێزە عەرەبە سونیەکان و کورد کە وا دەبینن داواکاریەکانی دەسەڵات ئامرازێکە بۆ “احتکار ” کردنی دەسەڵات لەلایەن حزبە شیعیەکاندا. کە هێزەکانی هاو پەیمانی سونی و هاوپەیمانی کوردی هەڕشەی قبوڵ نەکردنی گۆڕانکاریەکان لە حکومەت دەکەن ئەگەر وەزیرە نوێیەکان ئەو کەسانە نەبن کە خۆیان دەیانەوێ‌. لێرەدا ” عەبادی ” لە دۆخێکی وادایە کە حەسودی پێ‌ نابردرێت.
لێرەدا پرسیارێک دێتە ئاراوە کە پێویستی بە وەڵام دانەوە هەیە ئەویش کام لە دوو یاریکەرە بەهێزەکە دەتوانن بەڕەکە لە ژێر پێی “عە بادی ” دەربێنن ئیرانیەکان یان ئەمریکیەکان ؟ وە بۆ چی ؟
سێ هەفتە لەمەو بەر لە سەنتەری “اورسام لدراسات شرق الاوست “لە ئەنکەرە بابەتێکمان نووسی بەوەی کە هاو پەیمانیەکی نوێ خەریکە سەر هەڵدەدات لەنێوان ” صدر و سستانی و ئەمریکا ” بەرامبەر “دوڵەتی قانون و ڕکخراوی بدر ” کە ئیران پاڵپشتی دەکرێ‌ وە ئیرانیش دەیەوێ‌ ” عبادی ” لابدات..
وە لە 2/ مایس ڕۆژنامەی ” گاردیان ” بابەتێکی نوسیبو جەخت لە بۆچونەکەی ئێمە دەکاتەوە وە لەبابەتەکە دەتوانین چەند بڕگەیەکی لێ هەڵنجین..
” صدر “ئێستا ئەو کەسە نیە کە ئەمریکا لێی دەترسا وەک لە پێشدا. چونکە ئێستا بۆتە پیاوێکی قەومی عێراقی وە جەخت دەکاتەوە لەسەر عێراقێکی فیدراڵی پشت بەستو بە خۆی لە عەمەلییەی دیموکراتی بەبێ توند وتیژی بە پێچەوانەی هەڵوێستەکانی پێشوی. ئەگەر سەیر بکیەین دەبینین جێ پەنجەکانی ” صدر” دیارە لە گۆڕانکاری هەڵوێستەکانی سیاسی. لە ساڵی 2008 کە پێی دەڵێن” تجمید” کردنی گروپە چەکداریەکانی ناسراو بە ” سوپای مهدی”. وە لە ساڵی 2014 کوتلەی ڕەوتی صدری کە ناسراو ە بە “الاحرار” توانی زیاتر لە (34) کورسی پەرلەمانی بەدەست بهێنن. لێرەدا وە بەکورتی دەتوانین بڵێین کە “صدر ” زەعیمی سیاسی عیراقە تا ئەو گیژاوە سیاسیەی ئیستای عیراق بەردەوام بێت. دوور لە هەموو ئەو هەوڵانەی کە دەدرێت بۆ ڕوخانی “عبادی”. چونکە ” صدر ” دەڵێ‌ دەمەوێ یارمەتی “عبادی ” بدەم لە جێ بەجێ کردنی چاک سازیەکان وە کۆتایی پێ هێنانی حکومەتی محاصصەی تائیفی و مەزهەبی کەپەیدا بووە لە پێکهێنانی حکومەتە یەک لەدوای یەکەکانی دوای “صدام حسین ” لەدوای داگیر کردنی عیراق لەلایەن ئەمریکاوە. چونکە ئەمریکا باوەڕی وابوو کە حکومەتی “محاصصەی تائیفی ” داد پەروەرانەترە لە دابەش کردنی دەسەڵات لە نێوان پێکهاتەکانی عیراق. بەڵام کاتێک پێهاتەکان دەسەڵاتین گرتە دەست فەشەلیان هێنا لە بەڕێوەبردنی ووڵات بەڵکو تەنها گرنگیان بەوە دا کە چۆن خۆیان دەوڵەمەند بکەن.
گەڕانەوەو دەرکەوتنی “صدر” وەک سەرکردەیەکی بەهێزبووە مایەی پێشوازی کردنی لە ئەمریکا وە بە چاو پۆشی کردن لەو سێ ساڵەی کە “صدر ” بردیە سەر لە ئێران. بەڵام ئێستا بۆتە مایەی قسەو باسی زۆربەی لایەن و تائیفەکان بەوەی کە بۆتە ڕەوتێک وەستاوەتەوە لە بەرامبەر هەژمونی ئێرانی کە تا ئێستا زۆر کاریگەر بووە لە دوای کشانەوەی ئەمریکا لە عیراق.بۆیە وادەکات کە ئەمریکا لیکی دەمی بێتە خوارەوە بۆ ئەم جۆرە ڕەوتە لە داهاتودا. وەلەکاتێک کە پێشبڕکێکە زۆر بە هێزە لە نێوان ” صدر ” و لایەنە شیعەکانی تر بە بەڵگەی پێکهەڵچوونی هێزەکان (صدر) لەگەڵا حەشدی شعبی لە بۆنە جیاجیاکاندا کە ئەوەش نیشانەیەکی ڕوونە لە جیاوازییەکان.
(صدر) لە ئێستادا پاڵپشتیەکی زۆری جەماوەری هەیە هەتا لەلایەن سوننەکانیشەوە. بۆیە ئەمە وا لە واشنتۆن دەکات تەعامولی لەگەڵا بکەن. لەگەڵا ئەوروپا کە لە لە ڕوانگەی ئەمریکاوە کەسێکی (مکروهە) وە لەگەڵا ئەوەی کە ناویان ناوە (ختر رجل فی العراق) بەڵام لە هەمان کاتدا دەبێ تەعامولی لەگەڵا بکەن لە داهاتوودا وە لەو کاتەش کەوا خەریکە (داعش) لە پاشەکشەدایەو کێبڕکێی ئێران و ئەمریکا بە هێز دەبێ لە زیادکردنی دەسەڵات و نفوزی خۆی لە عێراق وە کێبڕکێی ئەم دوو (معسکر) بەڕوونی دیارە تا لە نێوان هێزە شیعیەکان خۆیاندا.
شوێنکەوتووانی (نوری مالکی) کە ئێران پاڵپشتیان دەکات و حکومەت بە سەرکردایەتی (حیدر عبادی) ئەمریکا و ووڵاتانی کەنداو و تورکیا پاڵپشتی دەکات.
وە ئەو صراعەی کە زۆر کات پەردەپۆش دەکرا بە هۆی مەترسی داعش بەڵام ئێستا بە ئاشکرا بەدی دەکرێ. لەگەڵا ئەوەی کە هەریەک لە (نوری مالکی و حیدر عبادی) سەر بە (حزب الدعوە الاسلامی)ن کە کۆتاکانی ساڵی 1960 دامەزراوە، بەڵام هەریەک لەمانە باکگراوندێکی جیاوازی هەیە لەوی تر.
بنەچەی (مالکی) دەگەڕێتەوە بۆ گوندێکی ناوچەی دەشتی لە باشوووری عێرَاق. وە تەمەنێکی زۆری ژیانی لە سوریاو ئێران بەسەر بردووە وە جگە عەرەبی هیچ زمانێکی تر نازانێ وە زۆربە توندی دژی خۆرئاوایە. لەو کاتەی کە (عبادی) سەر بە ناوچەیەکی پێشکەوتووی بەغدایە. وە زۆر بەباشی ئینگلیزی قسە دەکات وە ماوەیەکی زۆر لە (بەریتانیا) بەسەر بردووە وە سیاسی ودبلۆماسیەتە ئەمریکیانەی کە کاریان لەگەڵا کردووە زۆر بە ئیجابی سەیری دەکەن. بەڵام لە هەمان کاتیشدا زۆر تەحەددی لەبەردەم دایە لە حوکم کردنی عێرأق. وە بەشێک لەو تەحەددیانە دەگەڕێتەوە بۆ خۆی کە کەسێکی یەکلاکەرەوە نیە.
هەرچی لایەنی دووەمە ئاشتەوایی نێوان هێزە کوردیەکانە، مەبەستیشمان لێرەدا ئاشتەوایی مێژووییە لەگەڵ (گۆڕان) و کاراکردنەوەی پەرلەمانی کوردستانە بە زووترین کات و تاوتوێ‌ کردنی داهاتووی ئەم هەرێمەیە لەم مینبەرە شەرعیەدا تاکوو بریارەکانی سەرۆکایەتی هەرێم شەرعی بێت لە ناوەخۆو دەرەوە. وە ئەمڕۆش هەموویان هەڵەکانیان و سنووری هەوڵەکانیان دەزانن، برایانی پارتی دیموکراتی کوردستان باش دەزانن کە هیچ بەدیلێک نیە تەنها رێزگرتن نەبێ‌ لە ئیرادەی دەیان هەزار دەنگدەری کورد کە دەنگیان بە نوێنەرانی گۆڕان داوە لە پەرلەمانی هەرێم. وە هەرچی برایانی گۆڕانن تازە تێگەیشتوو پێگەیشتوون، وە باش دەزانن کە ئەوان ناتوانن پارتی دیموکراتی کوردستان لەسەر نەخشەی سیاسی کوردستان بسڕنەوە، وە ئەمڕۆش ویستێکی گەلە داوای ئاشتەوایی نیشتیمانی دەکەن، وە بەڕێز(مسعود بارزانی) دەتوانێ‌ رۆلی خۆی ببینێ‌ کە خودی خۆی بەوە ناسراوە کەسێکە هەست بە لێپرسراوەتی دەکات و بە جورئەتە، بۆ زانیاریش بەرێز (کاک مسعود) کەسێکی نەخوێندەوار نیە بەڵکو ئەو سەرکردەی هەرە گونجاوی کوردە بۆ سەرکردایەتی کورد، چونکە ئەو دەرچووی قوتابخانەی (مەلا موستەفای بارزانی)یە، جگە لەوەش ئەو شارەزاییەکی باشی هەیە لە سیاسەت و خاوەن پەیمان و سیفات بەرزیە. ئا لێرەدا داوای لێبوردن لە بەرێز (مسعود بارزانی) دەکەم کە هەڵوێستێکی بارزانی بە بیردێنمەوە، وە دڵنیاشم لای ئەو شاراوە نیە بەڵام تەنها بۆ وەبیر هێنانەوەیە.
زانراوە کە (مەلا موستەفای بارزانی) خاوەنی زۆرێک لە رەوشت و بەهای بەرز بووە، وە جوانترین و بەرزترین رەوشت لە ئەودا لێبووردەیی بووە لە بەرامبەرەکانی لە کاتی هەبوونی دەسەڵات. لە چاوپێکەوتنێکم لەگەڵ برای بەڕێزم (نێچیروان بارزانی) لە شاری (کرمانشاه) ساڵی (1994) پێم گووت زۆر سەرسامم بە باپیرت، ئەویش گووتی باپیرم قوتابخانەیەکە بۆ کورد. دوای چەند خولەکێک وتووێژمان سەبارەت بە شەری نێوان یەکێتی و پارتی بەرێز (نێچیروان بارزانی) گووتی: (کاک دکتۆر گەر باپیرم لە ساڵی 1970 دوای رێکەوتننامەی ئازار جدی و کارەکەی یەکلا کردباوە لەگەڵ فلان و فیسار ئەوا ئێستا تووشی ئەم کێشەیە نەدەبووین)، وە مەبەستی بارزانی دەیتوانی ئەوکات کۆتایی بە زۆربەی سەرکردەکانی باڵی مەکتەب سیاسی(جلال تاڵەبانی و إبراهیم أحمد) بێنێ‌، ئەو کاتەی کە باڵی مەکتەب سیاسی ناچاربوون بچن بۆ (گەڵاڵە) بۆ لای (بارزانی) داوای لێبووردنی لێبکەن. منیش دەڵێم کاک(نێچیروان بارزانی) بە هەڵە داچووە بۆ ئەو هەڵوێستەی باپیری لەگەڵ دوژمنەکانی، چونکە (بارزانی) بە رەوشتی ئیسلام جۆش درابوو کە لێبووردەییە لە دوژمن لە کاتی دەسەڵات و دووربین بوو لە کار و هەڵوێستەکانی، وە لە ساڵی (1970) (صدام) داینابوو (بارزانی) هەڵدەستێ‌ بە تۆڵە سەندنەوە لە دوژمنەکانی کەبە جەلالیەکان ناسرابوون و کوردستان سارتاپای دەبێتە خوێن رشتنی یەکتری، بەڵام (بارزانی) صدامی تووشی شۆک کرد کاتێ‌ لێبووردەیی بۆ ئەوانی دەرکرد، چونکە لێبووردەیی و نەرم و نیانی لە سیفاتی سەرکردە مەزنەکانن. وە (بارزانی) دەیزانی کە کورد ئەو قۆناغە ئەستەمە تێدە پەرێنێت و پێویستیان بە یەکریزی کورد هەیە، چونکە حزبی بەعس راستگۆ نەبوو بەو رێکەوتننامەیەی لەگەڵ (بارزانی) کردی.
بۆیە ئەمڕۆ پێویستمان زۆر بەو هەڵوێستە بەرزانە هەیە، چونکە دەیزانین نزیکە پرۆسەی دیموکراسی لە کوردستان لە باربچێ‌ بەهۆی جیاوازی بیرووبۆچونی سەرکردەکان، وە پیلانگێڕی هێزە ستەمکارەکانی حکومەتی بەغداد و تاران بەرامبەر بە کورد بوونی هەیە، بە هەزارەها میلیشیاتی حەشدی شەعبیان ئامادەکردووە بۆ ئەوەی لە دوای موصل بە هاوکاری ئێران دەست بەسەر کوردستان دابگرن.
خۆزگە (بارزانی) بریارێکی مێژوویی دەدا و دەچووە لای (نەوشێروان) و وازی لە دەرەوە دەهێنا، یان (کاک مسعود بارزانی و نەوشێروان) دانیشتنێکیان لە ماڵی (تاڵەبانی) دەکرد، هەروەک ئەم پێشنیارە کراوە.
وە دەمەوێ‌ بە ڕاشکاوی باس لە رۆلی برای بەرێز (شێخ علی باپیر) و برای بەڕێزم(کاک محمد فەرەج) لە یەکگرتووی ئیسلامی بکەم، پێویستە ئەوان توانای خۆیان بەگەڕبخەن بۆ ئاشتەوایی نیشتیمانی و یەکریزی ماڵی کورد، چونکە پەرەسەندنی کێشەکان لە کوردستان سوود بە ئامانجەکانی بانگەوازی ئیسلامی ناکەیێنێ‌ و چارەنووسی ئەوانیش بەندە بەو پرۆسەیە دیموکراسیەی لە کوردستان هەیە.
-بۆچوونەکانی ئێران و ئەمریکا بەرامبەر عبادی –
عبادی بەردەوام دەژمێردرێت بە پارێزەری بەتینی کارکردن لەگەڵ بەرێوەبەرایەتی ئەمریکا، ئەوشتەیە کەجیای دەکاتەوە لەگەڵ مالیکی،کەمالیکی هەوڵی دەدا کە سوپای ئەمریکا بوونی نەمینێت لەعێراقدا، لەرێگەی گفتوگۆ واژووکردن لەسەری لەساڵی (2008)، بەڵام عەبادی باوەڕی وابوو کەیارمەتی دانی وولایەتە یەکگرتوەکان بۆعێراق وا لەحکومەتی عێراق دەکات کەوا کەمترین پاڵپشتی سەربازی لەئیران داوا بکات، جێگای بەبیرهێنانەوەیە کەئێرانیەکان پێشتر دژایەتی ئەوەیان دەکرد قەبوولی عەبادیان نەدەکرد ببێتە جێگرەوەی مالیکی،دوای ئەوە قەبووڵیان کرد بەهۆی سوربوونی سیستانی لەسەرپێوستی رۆیشتنی مالیکی بووبۆیە عبادی لەئامۆژگاریەکانی ئیران دەردەچوو، دەیووت کەپەیوەندی گەرمم لەگەڵ (قاسم سلێمانی) دانییە،کە سەرکردەی لیوای قودسە،سەر بە پاسەوانی شۆرشی ئیسلامی ئێرانە، کە رەفتاردەکات لە عێراق وەکو پاشایەکی ئاراستەکراو،وە زیاتر لەم بارەیەوە کەوا سیاسەتی ئێران لەعێراقدا بووە هۆی دابەشبوونی چەندین کۆمەڵ لەگروپە شیعەکان وەکو (حزب الدعوە، المجلس الاعلی فی العراق)، (تەیاری صەدری) بەهۆی یاریەکانی ئێران و دەست خستنە ناوکاروباری عێراق بەشێوەیەیەکی ئاشکرا، وەئێران بوە هۆی جیابوونەوەی هێزی مەهدی لەصەدر ودروست بوونی (عصائب الحق)،وەجیابوونەوەی (رێکخراوی بەدر) لەمەجلیسی ألاعلی بەئاراستە کردنی ئێران و رێکخستنیان بەسەرۆکایەتی هادی عامری بۆ سەربازگەی مالیکی، ئیران هەست بەدڵراوکێ دەکات بەهۆی پەیوەندی نێوان حکومەتی عبادی و وولایەتە یەکگرتوەکان،هەوڵی دروست بوونی حکومەتێکی تەکنۆکرات دەدات و بۆچاکسازی ڕیشەیی،دەبینریت ئەوبەشانەی سەربە ئێرانن بەەنیان کەم دەبێتەوە لەعێراق، لەم دوایانەدا دەبینرا کەپەیوەندی نێوان ئەمریکاو حکومەتی عێراق بەتین بوو هەوڵی پەراوێزخستنی ئەوهێزانەدرا کەسەربەئیرانن، هەروەک لەجەنگی رومادی بەدیارکەوت وەئەمریکاو عەبادی هەوڵی ئەوەیان داوە هاوشێوەی رومادی بۆجەنگی (موصل) جێ بەجێ بکەن لەبەرامبەریشدا ئێرانیەکان ئیش دەکەن لەگەڵ مالیکی و هادی عامری کەسەرۆکی هێزەکانی (ألحشدی الشعبی) یە کۆسپ دەخەنە بەردەم هەنگاوەکانی حکومەت بۆ چاکسازی. بەکورتی ململانێی نێوان ئەمریکا و ئێران بۆزیادکردنی بوونیان لەعێراق دا قۆناغێکی یەکلاکەرەوەیە لەوگۆرانکاریەگلانگانەی کەدوارۆژی عێراق بەم ململانێیە بەستراوەتەوە.
چۆن کورد بتوانێت لەگەڵئەم بارودۆخەدا هەلبکات؟
چەندین هەڵبژاردە لەبەردەم کورداهەیە:
هەڵبژاردەی یەکەم: ملکەچ بوون بۆئیدارەی ئەمریکاو جارێکی تر گەڕانەوەی نوێنەرەنانی کورد بۆ بەغدا دوای گرێنتی پۆستە وەزاریەکان بۆ کورد کە وە ئەگەر زانیمان تەنازول لە بەرژەوەندیەکانی کوردکرا لەبەغداو چەند پۆستێکی بێ هێز و شایستە نەبوو بۆ کورد، جا دەست پێدەکات بە (فواد معصوم) وئەوانی ترکەخەریکە تواناوهێزلەدەست دەدەن لەپاراستنی بەرژەوەندیەکانی کورد لەبەغدا، هەرلەجێبەجێ کردنی مادەی (140) پشکی کوردلەبودجەی عێراق و مووچەی پێشمەرگەو. وەهەندێک لەسەرکردە شیعەکان هەندێک مەلەفی گەندەڵی هەندیک وەزیرو پەرلەمانتارە کوردەکانیان لەلایە هەرکاتێ بیانەوێت ئاشکرای دەکەن، وەزیادەڕەوی ناکەین ئەگەر بڵین هەڵوێستی کورد ئەمرۆلەبەغدازۆر لاوازترە وەکو لەسەردەمی مالیکی دا هەی بوو، چونکە عبادی خواستی نی یە و ناتوانێت هیچ شتێک پێشکەش بکات بەرامبەر ئەوشەعیەتەی کە کورد دایبووی بە حکومەتەکەی، جا لێرەدا شەرعیەت دان بە حکومەتێکی گشتگیر بەهێزی سونەکانی عەرەب و وەرگرتنی هەموو رێکارەکان وئامادەکاریەکان بۆ جێ بە جێ کردنی ئەم سیاسەتە دژی کورد لە دوا رۆژێکی نزیکدا، ڕەنگە هەندێک بەشێک لەو شتانەتێنەگات کەوتوومە،بەڵام بەهۆی سەردانی کردنم بۆقەزای (دوز خورماتوو) شیکردنەوەم بۆئەو رووداوانەی کەبەسەر کورد وماڵو موڵکیان دا هاتوە لەسەردەستی (الحشدی شعبی)،دووپاتی دەکەمەوە دەڵێم سەرکردایەتی کورد لەبژاردن و متمانە بەخۆبوونەوە لەگەڕانەوەی نوێنەرانی کوردبۆبەغدالەسەرداوای ئەمریکا تەنها بۆ بەهێز کردنەوەی پێگەی عەبادی یە، بۆ زانیاری لە 2ی مایس،(اشتون کارتر) کە وەزیری بەرگری ئەمریکایە ڕایگەیاند کەئەمریکا پاڵپشتی عەبادی دەکات لەو تەنگژەی کە ئێستا هەیە لەبەغدا.
هەڵبژاردەی دووەم: کشانەوە لەکاییەی سیاسی لەبەغدا ئەم هەڵبژاردەیە بیانۆکی زۆری بۆ کورددەبێت چوونکە ئەم حکومەتە شەرعیەتی لەدەست داوە بەرامبەر ئیمەی کورد نە ئیش دەکات ونەبڕوای بەهاوبەشی نیشتیمانی هەیە لەدروست کردنی عێراقی فیدراڵ، چوونکە پابەند نەبووە بەو بەڵێنانەی کەبەکوردی داوەلە رابردوودا وەلەداهاتووشدا، هەر وەکو عەرەب دەڵێت (شتێک تاقی مەکەوە کەتاقیکرابێتەوە).
بەڵام ئەم پێشنیارە پێویستی بە جوولانەوەیەکی بوێرانە هەیە لە لایەن سەرکردایەتی کورد لە ئاستی ناوەو دەرەوەدا،لەئاستی ناوەوە ناتوانین هیچ بڕیارێکی چارەنووساز دەربکەین،بەبێ کۆدەنگی نیشتمانی وکوردستانی لەسەربڕیاردان بەم شێوەیەدەبێت ئاشتەوای نیشتیمانی دروست بکەین،کەدەبێتە سسەنگەرێکی ناووەخۆی بەهێز بەرامبەر دوژمنانی کوردلەوڵاتانی دەورووبەر، وەسوودوەرگرتن لەهەر توێژێکی کورد بۆدەست پێکردنی ئاژاوەی ناوەخۆی لەلایەن دوژمنانەوە، بەدوورێگا دەتوانین بەرژەوەندیەکانی کورد بپارێزین یەکەمیان دەرکردنی بڕیارێکی بوێرانە دژی ئەوکەسانەی کە بژێوی خەڵکی کوردستانیان دزیوە لەرێگەی دادگایەکی روون و ئاشکرا لەدژی ئەم گەندەڵانە دروست بکرێت تاوەکو کورد متمانەی بەسەرکردایەتی خۆی هەبێت و جدی بێت بۆراوەستان لەدژی دوژمنانی ناوەخۆ گەندەڵکاران. هەروەها پێکاتنەوە لەگەڵ گەڵ دەبێت پێویستی بەسینەیەکی فراوان هەیە، وەفراوان کردنی هەمووبوارەکانی ڕادەربڕین تاوەکو هەمووچینەکانی گەل بتوانێت هەستی دەربڕینی خۆی هەبێت وڕەخنە لەکاییەی سیاسی وشێوازی بەرێوەبردن بگرێت تاوەکە پرۆسەکە دەوڵەمەند تربێت،لەوکاتەدا بەکارنەهێنانی مزگەوتەکان بۆکاری حزبی لەلایەن حزبە عەلمانیەکان وئیسلامیەکان، زۆر بەراشکاوانەوە دوڵێم سیاسەتی تەنگ پێ هەڵچنین بەرامبەر بەزانایانی کوردستان دەکرێت بەهۆی دەربڕینی بۆچوونەکانیان ترساندنیان تەنها لەبەر ئەوەیە کەرەخنەی ئاشتیانە دەگرن لەبارودۆخی ئابوری وگەندەڵیەکان لەکوردستان کەهیچ کاتێک لەبەرژەوەندی گەلدا نیە لەهیچ کاتێکدا،بەتایبەتی لەو رۆژە دژوارەدا،دوای ئەوەی هەندێک لەمزگەوتەکان وئەو زانا بەرێزانە بەتایبەتی شێخ ادریس کاریتانی بەپاڵپشتی دەیان وتاربێژی مزگەوتەکانی هەڵەبجە کە هیچ سوود بەبارودۆخی سیاسی وناوەخۆیی ناگەیەنێت،وەکو ئاشکرایە کەشێخ ادریس لەخانەوادەیەکی پێشمەرگەی ئەیلول بووە دەورێکی دیاری هەبووە لەدژایەتیکردنی داعش لەوتارەکانیدا لەمزگەوتەکەی هەروەکو زانایان و شوینە پیرۆزەکانی پەرستان تایبەتمەندی خۆیان هەیە لەلایەن هەموو نەتەوەیەک،ئەوە زۆر خراپە کەئەم راستیە نەزانرێت 0 بەشێکی زۆر لەزانایان لەسەردەمی ئەتاتورک ئەزیەت وئازار دەدران بەڵام ئەتاتورک سەرکەوتوو نەبوو هیچ بەروو بوومێکی نەبوو، (جون اسبستو) زانایەکی ئەمریکی وراوێژکاری پێشووی سەرۆک کلنتۆن بووە بۆ کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەراست دەڵێت هەرکاتێک بانگخوازان ئیسلام ماندوو دەکەین وبواری جولانەوەی ئاشکراو چالاکی بانگەوازی ئاشتیانە لیچ تەسک دەکەینەوە دەبێتە هۆی شلە ژاوی قوتابیەکانی وکە رێگای تر بەکار دەهێنن کەزۆر تری رادیکاڵی دەبێت جا ئەم بارودۆخە بەتەواوی لەسەر کوردستان جێ‌ بەجێ‌ دەبێت لەپرۆسە دیموکراسیەکەیدا ئاشکرایە کە مەلا موستەفای بارزانی کە زۆر لەزانایانی ئاینی دەنارد بەشداری کاریگەریان هەبووە لەپاڵپشتی جولانەوەی کوردیدا چونکە ئەم زانایانە سەربازی دڵسۆز بوون لەجولانەوەی کوردی لە سەردەمی ئەو دا بارزانی تەنها رێزی لەو وتار بێژی مزگەوتەکان کە سەر بەپارتی دیموکراتی کوردستانن بەڵکو زۆر رێز لەزانا گەورەکان وپیاوانی خاوەن هەڵوێستی نیشتیمانین ئەگەر هاتوو بێ‌ لایەنیش بن، شێخ عوسمان عبدالعزیز رەحمەتی خوای لێبێت رابەری بزووتنەوەی ئیسلامی لەساڵی 1993 کاتێک چاوی بە بارزانی کەوتووە لەساڵی 1973 بارزانی داوای لێکردووە کەدەستەیەک لەزانایانی کوردستان ولێژنەی راوێژکاری پێک بهێنن نە تەنها بۆ بەرژەوەندی دینی بەڵکو سوودیان هەبێت لەجولانەوەی کوردی چونکە شێخ عوسمان بەرەحمەت بیت خاوەنی متمانە بووە بارزانی و کاک مەسعودی خۆشویستووە بۆیە سەرکردایەتی کورد لەهەرێمی کوردستان پێویستی بەهەوڵ وکۆششی هەموو ئەو دڵسۆزانە هەیە لەبنیاتنانەوەی کوردستان جێ‌ بەجێکردنی سەربەخۆیی بەتایبەتی زانایان.
دکتۆر عوسمان عەلی
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 4
☂️ پارت و رێکخراوەکان
1.👁️حەشدی شەعبی
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️01-05-2016
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️دکتۆر عوسمان عەلی
2.👁️قاسم سلێمانی
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ☀️ دۆزی کورد
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 68% ✔️
68%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
68%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (مانو بەرزنجی)ەوە لە: Aug 20 2016 9:09AM تۆمارکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 5,135 جار بینراوە

📚 پەڕتووکخانە
  📖 دەنکی قاوە؛ وانەیەکی س...
  📖 گەڕان بە دوای باپیرەمدا
  📖 گۆڤاری ئەدەبی کرێکاری:...
  📖 چرای رێگای خۆت بە
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 03-03-2021
  🗓️ 02-03-2021
  🗓️ 01-03-2021
  🗓️ 28-02-2021
  🗓️ 27-02-2021
  🗓️ 26-02-2021
  🗓️ 25-02-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
بەختیار عومەر حەسەن (هورێوەیی) یەکەم شەهیدی راپەرینەکەی ساڵی 1991
لەساڵی 1974 لە پشدەر لە دایکبووە.
لە لە 04-03-1991 لەقەزای خەبات (بەختیار عومەر حەسەن)وەک یەکەم هاوڵاتی لەکاتی دەستپێکردنی راپەڕین بەدەستی سەربازەکانی ئەوکاتی بەعس شەهید کرا.[2]
هەروەها ئەندامێکی لیژنەی مافی مرۆڤ لەپەرلەمانی کوردستان داوا لەسەرۆکایەتی پەرلەمان دەکات کە شەهیدبوونی بەختیار هوڕێوەیی بەفەرمی بکرێتە یەکەم شەهیدی راپەڕین.[3]
بەختیار عومەر حەسەن (هورێوەیی) یەکەم شەهیدی راپەرینەکەی ساڵی 1991
جەلال کۆچەر
ناوی تەواوی جەلال ئەحمەد وەیس. ساڵی 1943 لە گەڕەکی دەرگەزێن ی شاری سلێمانی لە دایک بووە. ساڵی 1952 لە قوتابخانەی ” فەیسەڵییە ” نراوەتە بەر خوێندن و لە پشووی هاوینانیشدا، لە لای ” نەجمەدینی مەلا ” و لە قوتابخانەی ” کەشتیی نوح ” درێژەی بە خوێندن داوە. بە ” جەلال کۆچەر ” ناوی دەرکردووە.
بە هاندانی ” عیسمەت خانی قادر ئاغای مەحموود ئاغا “ی دایکی، هەر لە منداڵییەوە هونەری پەرەپێداوە و ساڵی 1960 بۆ یەکەمینجار چووەتە سەر تەختی شانۆ و لە شانۆگەری ” کاوەی ئاسنگەر ” لە شاری قەڵادزێ، وەک ئەکتەر، بەشداری کر
جەلال کۆچەر
کورده نەقشبەندی
کوردە کچی کاکە شێخ ی کوڕی شێخ محەمەد بەهائەدین ی کوڕی شێخ عوسمان ی تەوێڵە و لە شێخانی نەقشبەندی هەورامانە، دایکی کچی مەلا نەجمەدین ی کوڕی مەلا نەزیرە، کوردە لە 01-07-1930 لە گوندی بیاوێڵە لە نزیک شاری هەڵەبجە، هاتۆتە دنیاوە، دوو خوشک و چوار برای هەبووە. خوشکەکانی فاتمەخان و ئامینەخان و براکانیشی شێخ محەمەد ئەمین ناسراو بە کاردۆخی ی شاعیر، شێخ صەفادین، شێخ مەحموود و شێخ حەمە ڕەشید
هێشتا کوردە لە تەمەنی مناڵیدایە کە دایکی کۆچی دوایی دەکات و پاش ماوەیەکی زۆر کەم، باوکیشی وەفات دەکات، چاوی پێیان نا
کورده نەقشبەندی
یوسف خەیاڵۆغڵوو
یوسف خەیاڵۆغڵوو، شاعیر و هونەرمەندی کورد، ساڵی 1953 له ناوچەی مامەکی که ئێستا به پارێزگای دێرسیم ناودێر کراوە له کوردستانی باکوور له دایک بووه. ساڵی 1972 زەماوەندی کردووه و خاوەنی سێ منداڵه. ئه و برای گولتەن کایا هاوسەری ئەحمەد کایایه، ساڵی 1986 که ساڵی زەماوەندی گولتەن لەگەڵ ئەحمەد کایا بوو خاڵێکی وەرچەرخان بوو له ژیانی یۆسف دا. زۆربەی شێعرەکانی ئەم شاعیره له لایەن ئەحمەد کایا و کۆمەڵێکی تر له گۆرانی بێژان کراوەته گۆرانی. یوسف خەیاڵۆغڵوو 03-03-2009 به هۆی نەخۆشی شێرپەنجەی سیپەلاک له نەخۆشخانەی
یوسف خەیاڵۆغڵوو
2020نامە - وەشانی 1
کڕۆنۆلۆژیای رووداوە گرنگەکانی ساڵی 2020یە کە رێکخراوی کوردیپێدیا بەدەستی هێناوە.
ئامادەکردنی: هاوڕێ باخەوان
25-02-2021
ئەم ساڵنامەیە مێژووی 365 رۆژی ساڵی 2020 لەخۆدەگرێت کە قەبارەکەی 687 لاپەڕەی A4ە.[1]
2020نامە - وەشانی 1

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.03
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,234 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574