🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
👫 سەلیم عوسمان
ناوی تەواوی سەلیم عوسمان فەتاح
لەدایک بوی 1/7/1995
لە گوندی هیزۆپ لەدایک بووە
چەندین بڵاوە کراوەی لە ماڵ پەر و گۆڤارەکاندا بڵاو کردۆتەوە
دەبمە کۆچەری یەکەم بەر هەمی چاپکراویەتی.[1]
👫 سەلیم عوسمان
📕 کوردستانیکا بەرگی 02
نووسین و ئامادەکردنی: عەلی جەوشەنی [1]
ئەو فەرهەنگە وشە و زاراوە زانستییە تکنیکییەکانیشی لەخۆ گرتووە و لەلایەن دەزگای چاپ و بڵاوکراوەکانی \مانگ\ەوە لەچاپ دراوە.
عەلی جەوشەنی ماوەی 15 ساڵ کاری لەسەر
📕 کوردستانیکا بەرگی 02
📖 هەولێر بناسە
(هەولێر)

📍ناوی هەولێر لە (خۆرلێرە)ەوە هاتووە بە تێپەڕبوونی کات بووە با هەولێر.

📍ئەربیل لە ئەربائیلۆ و ئوربیلم و ئەربیلوا هاتووە کە لە نووسراوەکانی سۆمەرییەکان و بابلی و ئاشوورییەکان هاتووە.
📖 هەولێر بناسە
📖 گرانی گەورە 1879
گرانی گەورە..
ئەم گرانیە لە ساڵی 1879ی زاینی بووە. میژوەکەشی بە حروفی ئه بجەدی (یا غەفور)ە ئەم گرانیە دەغڵ ودان نەبوو ساڵی پێشیش هەروەها قات و قوتڕی بوو عەلبەی گەنم بووە 100 لیرەی زێڕ لەسەر ئەم حاڵەش
📖 گرانی گەورە 1879
📷 ڕێپێوانی فەرمانبەران و هاوڵاتیان لە ساڵی 1973
ڕێپێوانی فەرمانبەران و هاوڵاتیان لە ساڵی 11/3/1973
بۆ بەردەم پارێزگای هەولێر....
📷 ڕێپێوانی فەرمانبەران و هاوڵاتیان لە ساڵی 1973
📖 گرانی گچکە 1918
گرانی گچکە..........
لە ساڵی (1918ز) :مێژووەکەشی بە (ابجد) بووە، بەڵام باوکم دەیگووت : گرانی لە ساڵی (1919) بووە، ئەم گرانیە بەهۆی جەنگی یەکەمی جیهانی ڕوویداوە، ڕووس لەباکورهاتە خوارێ هەتا گەیشتە ڕە
📖 گرانی گچکە 1918
📷 هەولێر دوای وەستانی شەری عێراق و ئیران
هەولێر دوای وەستانی شەری عێراق و ئیران
ئەم وینەیە رۆژێک دوای وەستانی شەری نەگریسەی هەشت ساڵەی عێراق و ئێرانە کە لە 8ی 8 ی 1988 وەستێنرا و بەردەم پارێزگای هەولێر و رازاندنەوەی بە مەبەستی ئاهەنگێران
📷 هەولێر دوای وەستانی شەری عێراق و ئیران
📖 ئوتێلەکانی هەولێری جاران
ئوتێلەکانی هەولێری جاران
نوسينی : شێرزاد شێخانی

ئەگەر لێی بکۆڵينەوە کۆنترين ئوتێلی هەولێر (فندق فرح) بووە کە دەکەوتە سەر چايخانەی مەچکۆی ئێستا، ئەگەر تەمەنی ئه و چايخانەيەش لەبەرچاو بگرين کە لەسا
📖 ئوتێلەکانی هەولێری جاران
📜 غەریبم
غەریبم
هۆنراوە و ئاوازی بەهجەت یەحیا
غەریبم ئای غەریبم، غەریبم لەم دنیایە بێجگەو ناونیشانم
تەنها خۆشەویستیی تۆ ناهێڵێ ئاوارەبم بووە بەنیشتمانم

وەک ئاوێنە لەتۆدا ڕوخساری خۆم ئەبینم هەست بەبوونی خ
📜 غەریبم
📜 خۆشەویستەکەم کورستان
هۆنراو و ئاوازی بەهجەت یەحیا موزیک ڕزگار حەمەڕەئووف

خۆشەویستەکەم کورستان

هیچ جوانیەک ناگات بەتۆ نیە وەکو تۆ خان و مان
جەستەم لەهەرکوێ ژیابێ هەستم لای تۆ بووە بەگیان
خۆشەویستەکەم کوردستان

ل
📜 خۆشەویستەکەم کورستان
📜 چەنێ دووربم
هۆنراوە و ئاوازی بەهجەت یەحیا
چەنێ دووربم

چەنێ دووربم بێ خەم بە لێم لەهەر کوێ بی نزیکی لێم
بێجگە لەتۆ بادەی هیچ کەس هەرگیز هەرگیز سەرلێو نانێم
شەماڵیش بم کە هەڵمکرد بەرەو مەنزڵگای تۆوە دێم

هە
📜 چەنێ دووربم
📜 ساقیا
هۆنراوە و ئاواز و موزیک : بەهجەت یەحیا
ساقیا

ساقیا ڕوومکردە لای تۆ بنۆشم پەیمانەکەت
بزانە کە ڕێبوارێکی شاعیرە میوانەکەت
من کەسێکم گەر بناڵم ئەگەر گۆرانی بڵێم
لە ئاهی ئاوازەکەی من ڕۆئەچی دیوانەک
📜 ساقیا
📜 هاواری ویژدان
هاواری ویژدان
هۆنراوە و ئاواز و موزیک: بەهجەت یەحیا

خەڵکی ئەڵێن بۆچی هێندە گۆرانی بۆ عەشق ئەڵێی
لێم ئەپرسن شەیدای چی بووی ئاوا بەکوڵ بۆی ئەسوتێی
یا پێم ئەڵێن چیە لالۆ ئاوازەکەت بۆ خەمبارە
بۆچی
📜 هاواری ویژدان
📖 کۆتری سەلام
کۆتری سەلام شەقامی تعجیل
ئه و پەیکه ره حزبی شوعی عێراق دروستی کرد سالی 1960.
لە زە مانی عدالکریم قاسم، به بونه ی به ستنی کونگره ی (انصار السلام العالمی) ئه و ئارمه ی دیاره له سه ر پەیکه ره که [ ئا
📖 کۆتری سەلام
📖 هەولێر لە سەرەتای شێستەکاندا
شاری هەولێر لە سەرەتای شێستەکاندا..

ئەگەر (60)سارێک بگەڕێینەوە پاش بەچاوی ئەو وەختی تەماشای شاری هەولێر بکەین، دەکرێ بڵێین :
1_ بێجگە لە قەرات، ئەو گەڕەکانە لە خوارێ هەبوون :
خانەقا، تەعجیل، سەعد
📖 هەولێر لە سەرەتای شێستەکاندا
📜 چەپکێک یاد
چەپکێک یاد..
هۆنراوەی: فەرید مەخموری
گوتنی: میکائیل

‎بۆ دەهاتی
‎خۆت دەخستە
‎گرتوخانەی ئەم شیعرانەم
‎نەتدەزانی
‎شیعرەکانم سێدارەن و
‎دەبێ خۆتیان پێ هەڵواسی؟
‎پێم نەگوتی گەر هاتیە لام
‎مەگە
📜 چەپکێک یاد
📕 فەلسەفەی ئازادی
فەلسەفەی ئازادی
بیرنامەیەک بۆ مرۆڤی تاکی ئازاد
چاپی یەکەم 2021
دکتۆر کەمال میراودەلی
📕 فەلسەفەی ئازادی
📕 قورئانناسی خوێندنەوەی قورئان بە قورئان 1
قورئانناسی خوێندنەوەی قورئان بە قورئان
بەرگی یەکەم
زمان و مەنهەجی عەقڵانیی قورئان
چاپی یەکەم 2021
دکتۆر کەمال میراودەلی
📕 قورئانناسی خوێندنەوەی قورئان بە قورئان 1
📕 کۆرسی فەلسەفە
کۆرسی فەلسەفە
سەرەتاکانی فەلسەفەو بابەتە جەوهەرییەکانی فەلسەفە
لەجیهانی سۆفیاو کتێبە کچەکەی فەلسەفەوە
چاپی یەکەم 2021
دکتۆر کەمال میراودەلی
📕 کۆرسی فەلسەفە
📕 شیعرناسیی بە شیعر
شیعرناسیی بە شیعر
ڵیکۆڵینەوەیەکی ئەکادیمی لە ئیستاتیکای شیعر
دکتۆر کەمال میراودەلی
چاپی یەکەم 2021
📕 شیعرناسیی بە شیعر
📕 فەلسەفەی زمان و زمانناسی کوردی 1
فەلسەفەی زمان و زمانناسی کوردی
بەرگی یەکەم
لەرێزمانی کوردیی بنچینەیی
نووسەر دکتۆر کەمال میراودەلی
چاپی یەکەم 2021
📕 فەلسەفەی زمان و زمانناسی کوردی 1
📕 ئارکیۆلۆجی فۆگۆ
ئارکیۆلۆجی فۆگۆ فەلسەفەی زانین و دەسەڵات
دکتۆر کەمال میراودەلی
چاپی یەکەم 2021
📕 ئارکیۆلۆجی فۆگۆ
📕 تا نەبووی بەسەراب تینووی دیدارت نەکردم
تا نەبووی بەسەراب تینووی دیدارت نەکردم
نووسەر د. کەمال میراودەلی
چاپی یەکەم 2021
📕 تا نەبووی بەسەراب تینووی دیدارت نەکردم
📕 تۆ زۆر ناوازەیت؛ بەرگی 04
نووسینی : کەیفی چۆمانی
ئاوی هەموو دونیا کۆببێتەوە،
هەموو زەریا و دەریاکان کۆببنەوە،
ناتوانن کە کەشتیەک نقووم بکەن،
تەنها لەو حاڵەتەدا نەبێت کە ئاوەکە بچێتە ناو کەشتیەکە.
بەهەمان شێوە،
هەموو
📕 تۆ زۆر ناوازەیت؛ بەرگی 04
📕 رێزمانی کوردی بەرگی یەکەم (وشەسازی) بەشی دووەم (جێناو)
ڕێزمانی کوردی بەرگی یەکەم (وشەسازی) بەشی دووەم (جێناو)
د.ئەورەحمانی حاجی مارف
کۆری زانیاری
بەغداد-1979
چاپی دووەم: هەولێر، 2014
📕 رێزمانی کوردی بەرگی یەکەم (وشەسازی) بەشی دووەم (جێناو)
👫 کەسایەتییەکان
مەحمود مەلا عێزەت
👫 کەسایەتییەکان
سەردەشت عوسمان
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆ...
05-05-1987
✌️ شەهیدان
جەمال ئەحمەد فاتیح کەریم
📜 هۆنراوە
چەپکێک یاد
📖 ئاناڕشیسمی زمانیی، لە شیعردا | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
1 دەنگ 5 ⭐
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂

ئاناڕشیسمی زمانیی، لە شیعردا
نووسینی: محەمەد ساڵح سووزەنی
بابەت: وتار

" چرخ بر هم زنم ار جز بە مرادم چرخد"
"ئەم جیهانە ئەشێوێنم، بە مورادی دڵم نەسووڕِێ" حافز
بەرلەوەی بچینەناو باسەکەوە با سەرەتا چەند کورتەدەق بخوێنینەوە؛
" ئەم عەشقەش فت باریی..
سوێندمان پێدەبرژان..
شیعرمان پێنەدەخڵەتاوان..
فت نازانم یانی چی"
شاعیریان گوتووە
درێژبێتەوە، نە پان
(تا ئەوکاتەی سەری ئەدا لە شتێ‌ نەرم)
وا هەستدەکەین هەموو یاسا و رێساکانی شیعریی پێشوو رووخاون و زمانێکیدیکە هاتووە..
با ئەو تایبەتمەندیی بەرهەڵستبوونەوەیە،‌ دژبە زمانی پێشوو بە چەشنە ئانارشیسمێک ناودێربکەین کە بەدوای ئازادی رەهای زمانی تاکدا ئامادەی هەموو وێرانکارییەکە.. ناخۆشە دەی! بەڵام کێ لە جیهانی واقیعدا توانی پێش بە ئانارشیست و سوسیال رۆلۆسیۆنێرەکان بگرێ.. ئەوانیش خۆیان بە شۆڕشگێرترینەکان دەزانی و مشتومڕیان لە گەڵ ماڕکس دەکرد.. باوەکو لە مێژووی دەسەڵاتپەروەر و بەدەست سەرکەوتوان و دەسەڵاتدارەکان نووسراودا، ناویان بەخراپە دەرچوو.. بەڵام گرینگ ئەوەیە دواجار لەسەر دەستی کەسانێکیدیکە و بەشێوازێکیدیکەوە دێنەوە ناوزمان و گەمەیەکیدیکە ئەمجارەیان لەناو زماندا دەستپێدەکەن.
ریشەی یۆنانی ئاناڕشیسسم بە مانای بێحوکمڕان دێت.. و ئاوەها پێناسەکراوە؛
" سیستەمیکی ئەندیشەی کۆمەڵایەتییە کە ئامانجەکەی هێنانەدیی گۆڕانکاریی بنچینەییەکانن لە پێکهاتەی کۆمەڵایەتیدا.. بەتایبەت گۆڕینی حکومەتی دەسەڵاتگەرا بە یەکێک لە شێوەکانی هاوکاریی ناحکومەتی لەنێوان تاکە ئازادەکاندا.. "خاڵی هاوبەشی زۆربەی ئانارشیستەکانە.. ئاناڕشیستەکان بەس لە قەڵەمڕەویی ئازادییدا زێدەڕەویی دەکەن.... و هەنێکیان کاریی ویرانگەرانە بە کاریی (شۆڕشگێڕانە)و داهێنان دەزانن بەڵام بۆ وێنە (تۆلستۆی ئانارشیسم بوو و بەس دژیی دەسەڵاتی دەوڵەت بوو..)
هانری ئارڤۆن لە کتێی "قوتابخانەی ئانارشیسم"دا دوو سەرچاوە و چاوگ بۆ ئەو قوتابخانەیە دیاریدەکا؛
ئەلف: قوتابخانەی رەسەنایەتی تاکی فەڕەنسی (ئەوان لەسەر ئەو بڕوایه بوون کە؛ مافی هەمیشەیی و رەهای مرۆڤ گرینگترە لەهەر رێکخراوەیەکی سیاسی..
کاتی خۆی "هۆبز" گوتی؛ مرۆڤ بووەتە گورگی مرۆڤ و.. دەوڵەت بۆ کۆتاییهێنان بەودۆخە دێتە سازبوون بەوپێیە، یەکەم پەیامی دەوڵەت بریتییەلە دەستەبەرکردن و پاراستنی ئازادییەکانی تاک، بەڵام هەرگیز ئەو کارە ناکا.. و بۆیە ئانارشیستەکان دوژمنایەتی خۆیان لەگەڵ دەوڵەت رادەگەیەنن.
ب: ئایدیالیزمی ئاڵمانی؛ کە بە هاتنی هێگل دەگاتە تروپکی خۆی.. بە بڕوای هێگل، خود و بابەت لەناو روح (ایدە)دا یەکدەگرن.. "ئایدەی رەها شتێکە لە ئەنجامی بەئاگابوونی پلە بە پلەی رووحه ‌فانییەکان دێتەدی.."7 ئەم بۆچوونە لە لایەن فوئێرباخ و مارکسەوە دەبێ بە رەهایی مرۆڤ و رەهایی پرۆلیتار.. و لەلایەکیدیکەوە (لای شتێرنەر) دەبێ بە "من"ی رەسەن و تاک و دواتر لە فەلسەفەی پرۆدۆن و باکۆنیندا، ئەو منە تاکە، دژی هەموو 'لەخۆنامۆبوونەکان" رادەوەستێ.. ئەوان گرینگترین فاکتەری لەخۆنامۆبوون" بە دەوڵەت دەناسینن و لەگەڵی بەشەڕدێن.. "دەبێ دژی هەموو ئەو شتانە هەوڵبدەین کە بوونەتە کۆسب لە بەردەم گەشەی تاکدا" (بەم قسانەدا لە نزیکایەتی مارکسیسم و ئانارشیسم دەگەین)
پرۆدۆن و باکۆنین بناخەدانەرانی فەلسەفەی ئانارشیسم بوون، بەڵام پێش لەوانیش کەسانێکی وەک گۆدڤین و شتاینێر ئاوەکەیان بۆ رشتبوون
گۆدڤین (w.godvin1756-1836) کاتی خۆی گوتی؛ "حکومەت ئەو ئامێرە بێبەزەییەیە کە تاکە هۆکاریی هەمیشەیی بەدکارییەکانی ئادەمیزادە.. بە هیچ شتێک چارەسەرناکرێ مەگەر بە لەنێوبردن و تێکدانی تەواوی12.. ئەو وەک ئەفلاتون باوەڕی بە سازکردنی ئەخلاق لە رێگەی پەروەردەوە هەبوو و لایوابوو " هاودەستییەک لەنێوان دەوڵەت و خاوەندارەکانی سەرمایەداردا هەیە بۆ دژایەتی تاکە ئازادەکان.. " ئەو دێــموکراسی.. پێ باشە و بە یەکێک لە چارەسەرییەکانی دەزانێ و دەڵێ؛ "مافی حوکمڕانی نە هی زاناکانە نە هی نەزانەکان.. نە هی بۆرژواییە نەهی پرۆلتێر..
ماکس شتێرنێر؛ stirner 1856-1806 ؛ رۆژنامەوانێکی ئاڵمانی بوو و ساڵی 1845 کتێبی
"تاک و‌ داراییەکەی" بڵاو دەکاتەوە.. و ئەڵێ؛ "هیچ شتێک گرینگتر و پێشتر لە من (وەک تاکێک) بوونی نییه..من دژی هەموو جۆرە دەوڵەتێک (هەرچەند دێموکراتیش بێ) شەڕی خۆم رادەگەیەنم.‌ دەبێ خۆم لە چنگ هەموو شتە "پیرۆز"ەکان رزگاربکەم.. دەوڵەت و من.. ئەو‌ دووانە دژی یەکترن.. خوا، ویژدان، ئەرک، یاسا.. درۆگەلێکن کە تەواو گەوجیانکردووین.. سڵاو بۆ خۆشبەختی هەمووان، یانی بەدبەختی بۆ من.. ئەوەی بۆ من‌ بەڕاستی دروستە، رەنگە بۆ ئەوانیدی دروستنەبێ ئەوە کیشەی ئەوانە.. با داکۆکی لەخۆیان بکەن ن.." ئەو ئانارشیستێکی تامەزرۆی ئاگر و خوێن و ویرانکاریی بوو.. باوەڕیی بە منێکی خودبونیاد و دوور لەهەموو پێشمەرجەکان و گۆڕانی دەوڵەت بوو.. دوڵەت ئیرادەی تاک دەخاتە لاوە یان دەریدەکا یان لەناویدەبات.." (ئانارشیسم. د. مستەفا رەحیمی ل 22)
پییەر ژۆزێف پرۆدۆن 1865- 1809 proudhon
ساڵی 1844 لە پاریس کۆڕێکی بێوێنە بۆ مارکس، پرۆدۆن و هێرتسۆن وەک سێ کەسی ئاشقی ئازادیی و دادگەریی- ئاشقی ئازادی و شۆڕش- ئاشقی ئەدەبیات پێکدێ و زێدەتر دەکەوێتە بەرچاو و دواتر لە نامەکەی پرۆدۆندا بۆ مارکس (ل 25 هەمانسەرچاوه) جیاوازیی بۆچوونەکانی ئاشکراتردەبێ.. پرۆدۆن لە پەخشان و دارشتندا دەبێتە جێی پەسەندیی بۆدلێر و فلۆبەر و هۆگۆ.. ئەو خولیای دادگەرییە و دەسەڵات و خاوەندارێتی وەک دزیی دەبینێ.. و لایوایە کە "کۆمۆنیسم" دەرکی ئازادیی تاک ناکا.. و به ‌ئسکلێتی (داڕشتی پێشەیی) تەلاریی دەسەڵاتی رەوایدەبینێ.. دواتر " کتێبی فەلسەفەی هەژاریی" دەنووسێ و مارکس بە تەوسەوە بە کتێبی "فەقیریی فەلسەفە " وەڵامیدەداتەوە.. و ئەمە کۆتایی دیالۆگی ئانارشیسم و مارکسیسمە تا ساڵی 1968و شۆڕشی خوێندکاریی فەڕانسە. پرۆدۆن لایوایە کە، خاوەندارێتی دەبێ هەموان بگرێتەوە.. و گرینگی زۆر بە ئابووریی دەدا و.. پێیوایە؛" رەسەنایەتی تاک بناخەی یەکەمی مرۆڤایەتییە و رەسەنایەتی کۆمەڵ"یش تەواوکەریەتی.." (ل 34 هەمانسەرچاوە)
میخاییل باکۆنین bakounine 1814- 1876
" هەموو بنەماکانی بێدادیی وێرانبکەن، بەرابەریی ئابووریی و کۆمەلایەتی پێکەوە دابینبکەن. بەس بەپێی ئەو تێزەیە کە ئازادیی، ئەخلاق و مرۆڤایەتی.. سەرهەڵدێنێ و پەرەدەسێنێ"
هێنانەکایەی ئەخلاقی نوێ لەهەر روویەکەوە بیری لێبکەیتەوە،.. پێویستی بە هەڵگیرسانیی شۆڕشێکی (کۆمەڵایەتی) نوێیە
کاری داڕشتنی تیورییەکانی شۆڕش بدەنە دەست کەسانیدی.. با خۆمان بەشێوەیەکی بەربڵاو تێوەچین (تێکەڵ بە واقیعەکان بین)
داد و هاوار بۆ ئەوکاتەی شۆڕش پشت لە ئامانجی تاکەکانی مرۆڤ دەکات..
داد1 بۆ ئەو شۆڕشەی بە بیانووی بەردەوامبوونیەوە خیانەت لە خەڵک دەکا.. هۆشتان بێ!
"ئامانجی باش یەکەمین ئیلهامبەخشی گیانی وێرانکارانەیە.."
" یەکەمین گورزەکانتان بوەشێنن. ببن بە سەرمەشق.. دەبێ بوێر و بەجەرگ بن.."
"تەنیا ئازادیی، یاسای ئازادیی دەنووسێ"
" ئەو قسەیەی کە بە بیانووی پشتیوانیکردن لە ئازادیی زەرەر لە ئازادیی بگەیەنین، مەترسیدارە و بێمانایشە.. بۆوەی ئەخلاق جگەلە ئازادیی هیچ سەرچاوە و ئامانج و بابەتێکیدیکەی نییە"
بەم پێشەکییەوە لەسەر مێژووی ئانارشیسمی کۆمەڵایەتی.. (بۆ ئەو دۆستانەی هەموو شتێکی ئەم دنیایە لە پێوهن‌دیی لەگەڵ مێژوو و دیاردەکانیدیکەی دەور وبەر دەبینن) دەمهەوێ بازێکبدەم بۆ ساڵی 1977و رۆژی 17ی ژانوویە.. "ئیمبێرتۆ ئێکۆ" دەڵێ:
" ئە‌و رۆژە "رۆلان بارت" تازە ببووە مامۆستای نیشانەناسی ئەدەبیی لە "کۆلێژدۆفرانس"و یەکەم وانەی دەگوتەوە. وانەیەک کە رۆژنامەکانی ئەو سەردەمە زۆریان باسلێکرد ودواتریش لە بڵاوکراوەی "سوی" بەشێوەیەکی رازاوە بەناوی "وانە"‌ بڵاوکرایەوە‌. ئەو وتارە کراوە بە سێ بەشەوە؛ بەشی یەکەم لەسەر زمانە، بەشی دووهەم سەبارەت بە کارکردیی ئەدەبە لە پێوەندیی لەگەڵ دەسەڵاتی زماندا و بەشی سێهەم سەبارەت بە نیشانەناسیی ئەدەبییە.. باوەکو هەر سێ بەشی باسەکەی بارت گرینگی تایبەتی هەیە، بەڵام ئەوەی به ‌باسەکەی ئێمەوە پێوەندیدارترە پێناسەی بارتە لە دەسەڵات لە پێوەدیی لەگەڵ زماندا.. ئەو رۆژە بارت بێئەوەی ئاماژە بە "فۆکۆ" بکا (بۆوەی ماوەیەک لە کۆلێژ بەرپرسی فۆکۆ بووە) لەژێر دەسەڵاتی پێناسەکانی فۆکۆ و بنجامین لی وۆرڤ دا.. قسەدەکا.. بارت دەڵێ: ئەوەی دەسەڵات سازدەکا هێزیی ئاخاوتن نییە، بەڵکو شێوازێکی قسەکردنە کە لەناو سیستەمی ریساکاندا کە هەمان زمان بێ، رچیاگە (سەهۆڵینەبووە).. ئەو دڵێ:
"زمان بە زۆر شت ناچارماندەکا.. زمان بەهۆی پێکهاتەی تایبەتی خۆی دەمانخاتەناو پێوەندیگەلی لەخۆنامۆبوونانەوە (ئلیناسیۆن) ئاخاوتن یانی ملکەجکردن.. زمان دەسەڵاتێکی دواکەوتووانە (ارتجاعی)یە کە بووەتە باو..
" با لەوەش تپەڕێنم، زمان نە دواکەوتووە و نە نوێخواز، بەڵکو لە یەک وشەدا "فاشیست"ە‌ بۆوەی فاشیسم پێش بە ئاخاوتن ناگرێ، بەڵکو ناچارتدەکا بە قسەکر‌دن"..
"ئیکۆ" دەڵێ ئەم قسەیەی بارت زۆرترین شەڕەقەڵەمی دوای ساڵی 1977 بەدواەبووە.. ئەو دەڵی: دوای ئەو قسانە ئیتر سەیرنییە ئەگەر بڵێێن؛
"زمان دەسەڵاتە بۆوەی ناچارمدەکا کڵێشە (چوارچێوە)گەلێ پێشترسازکراو (تەنانەت وشە و دێڕەکان) بەکاربهێنم و ئەوەند پێکهاتەیەکی پتەوی (محتوم)ی هەیە کە ئیزن بە ئێمەی عەبدی خۆی نادا لێیبێنە دەرەوە یان لێیئازادبین.. بۆوەی لە دەرەوەی زمانەوە هیچ نییە"..
چۆن بتوانین بەپێی ئەو ئاماژەیەی کە بارت سەبارەت بە شانۆنامەی "دەرکەی بەستراو"ی سارتێر دەیکا، خۆمان ئازادبکەین؟ بە فێڵکردن لێی (تقلب) دەتوانین فێڵ لە زمان بکەین. بارت بەو گەمە نادروست،‌ بەڵام رزگارییدەرە دەڵێ "ئەدەبیات"
واتە مرۆڤ بەس لەڕێگەی ئەدەبیات و هونەرەوە دەتوانێ دژی دەسەڵاتە رەنگاڵەکان، کە بەس لەڕێگەی زمانەوە داسەپاون، بێتەوە..
"ئێکۆ" دەڵێ: "هەر لەوێوە دەگەینە گەڵاڵەی وتەزایەکی ئەدەبی لەدەقدا، واتە گەمەی وشە و گەمە بە وشە.. بارت لایوایە ئەدەبیات کاری بە گوزارەگەل پێشترسازکراو نییە بەڵکو دەگەڕێتەوە سەر گەمەی بێژەر و نووسەر لەگەڵ خوێنەردا.. نووسەرەکە سەرنجراکێشیی وشەکان کەشفدەکا.. ئەدەب باش دەزانێ کە دەسەڵاتی زمان دەتوانێ سەرلەنوێ زاڵببێتەوە.. هەربۆیە زۆرجار لە قسەی خۆی دەکشێتەوە و تەنانەت بەرەنگاریدەبێتەوە و سەرلەنوێ پەسەندیدەکاتەوە.. و بە زمان چەوریی هەڵوێستی خۆی دەگۆڕێ.. نیشانەکان ناسڕێتەوە بەلکو گەمەیانپێدەکا..وەڵامی ئەو پرسیارە کە ئەدەبیات بە لەونێک ئازادکردنی دەسەڵاتی زمانە یان نا؟ پێوەندە بە سروشتی دەسەڵاتەوە‌‌ و.. ئێکۆ دەڵێ: کە "بارتیش خۆی لە وەڵامی ئەو پرسیارە دەدزێتەوە و ناراستەوخۆ بۆچوونەکانی "فۆکۆ"شی دەکاتەوە.. بۆوەی ئەو چەمکەی فۆکۆ لە دەسەڵات نواندوویەتی تا هەنووکە جێی باوەڕترینە.
فۆکۆ لایوایە دەسەڵات بەس سەرکوتکردن و قەدەغەکردن نییە بەڵکو هاندان بۆ دەربڕین و بەرهەمهێنانی مەعریفەیشە.. ئینجا هەر بەوجۆرەی بارتیش ئاماژەیپێدەکا؛ یەکپارچه ‌نییە.. و نامهەوێ لێرەدا بگەڕێمەوە سەر پێناسەکانی فۆکۆ لە دەسەڵات بەس دەبێ بڵیم؛ "دەسەڵات ئەو شتەیە کە زمانناسان بەگشتی "زمان"ی پێدەڵێن و بەدڵنیاییەوە زمان زاڵم و ملهوڕە بۆوەی بەس بە بیانووی ئەوەی کە، بۆ وێنە ئەم دیڕە " من چۆنێکم دەوێ" بێمانایە، ئیزنی ئەوەم ناداتێ بیڵێم.. هەڵبەت لەبەرئەوەی یاسا و رێساکانی زمان راستەوخۆ و ناراستەوخۆ لەلایەن جەماوەرەوە پەسەندکراوە.. رەنگە هەمووکەس هەوڵی بەرەنگاریکردن بدا بەڵام بەگشتی قەبووڵیدەکا و قازانجی خۆی لەوەدا دەبینێ کە لای وابێ خەڵکیش قەبووڵیانکردووە
ئێکۆ دەڵێ؛" نازانم بتوانم بڵێم کە زمان بەلەونێک نواندنی دەسەڵاتە یاننا بەڵام بەدڵنیایییەوە دەزانم کە چوارچێوەی سەرەکی دەسەڵاتە و دەتوانم بڵێم کە؛ زمان سەرەکترین دەزگای (دامەزراوەی) نیشانەناسییە و بە گوتەی نیشانەناسە رووسییەکان سیستەمی نموونەسازیی سەرەتاییە.. و چواچێوەیەک بۆ سیستەمەکانیدیکەی نیشانەناسییە لە کولتورە جیاوازەکاندا کە وەک دەسەڵات و مەعریفە (سیستەمی نموونەسازیی دواجارینە) دادەمەزرێ.." +
ئەگەر زمان بە نواندنی دەسەڵات بزانین و شیعر بە هەوڵدان بۆ دەرچوون لە بازنەی زمانی بەدەسەڵات بوو، ئاشکرایە ئانارشیسمی شاعیرانه ‌(زمانی هونەریی) بەشێک بووە لە ئەرکەکانی رەوتی بەرەوپێشچووی زمانی هونەر لە درێژایی مێژوودا؛ کێ ناڵێ بەربەرەکانێی قوتابخانەکانی رۆمانتیک (دژی کلاسیسیسم) ناتۆرالیسم و ریالیسم دژی (رۆمانتیک) سووریالیسم (دژی هەموویان) درێژەپێدانی هەمان ئانارشیسمی زمانیی – نیشانەیی نییە لە مێژووی هونەردا.. هربێرت رید (ئانارشیسمی ناسراو) لە کتێبی "ئانارشیسم، سیاستەتی شاعیرانه"دا دەڵێ؛ "من ئانارشیسم لەگەڵ سوریالیسم، هیزی فام (تێگەیشتن) لەگەڵ هێزی خیاڵ و ئەرک لەگەڵ ئازادییدا دێنمە هاوسەنگی.."‌ ئەو هەموو شۆڕشەکانی مێژوو وەک ئانارشیسمی شاعیرانە دەبینێ بۆ گەیشتن بە یۆتۆپیای ناو خەونەکانی مرۆڤ؛ " چێژوەگرتن و تێگەیشتنی ئانارشیسمی ژیان لەناو رێکوپێکێتی هەمان ژیاندا" ئەمەیە پارادۆکسی ئانارشیسم کە لهشیعریشدا رەنگیداوەتەوە. وەک شیرکێشانی ئانارشیستانەی نیچە دژی هەموو دەسەڵاتی زمانیی فەلسەفەی رۆژئاوا.. نازانم مەبەستەکەم پێکاوە یاننا ا ا ا..؟
دادا و سووریالیسم؛
"جوان وەک ژوانی بە هەڵکەوتی چەرخی دروومان و چەتر (پەڕەشووت) لەسەر مێزی تەشریح" لۆترە ئاموون
ئاندرە بێرتۆن کاتی خۆی لەوتوێژێکدا لەگەڵ "ئاندرەپارینۆ"دا دەڵێ؛ "ساڵەکانی 1930 تا 1931 ئێمە بە تووڕەییەکی زێدەتر لە هەرکاتیدی، دژی تەبایی لەگەڵ "کۆ" دەستماندایە شۆڕش و بە ئیرادەیەکی قاییمەوە بووینە دژی کۆمەڵ. بەڕاستی لە سیستەمی بەڕێوەبەریی ئەم جیهانە بێزاربووین و.. بەتایبەت رقمان بوو لەهەموو ئەوشتانەی کە بەناوی دابونەریتەوە ببوونە موقەددەس (پیرۆز) لێمان، شتی وەک بنەماڵە، وڵات، ئایین و تەنانەت کار و شەرەف و ئەوشتانە (بەمانای ئەوڕۆژینەی ئەو ‌چەمکانە‌..) لامانوابوو.‌ ئەوانەیان کردبووە ئاڵایەک که،‌ بە‌سەر کۆمەڵێ شتی ناحەز و دزێوەوە هەڵیانداوە.. هێشتا ئەو هەموو قوربانیانەی (‌بەردەم خوداکانی) شەڕمان لەبیرنەچۆبۆوە.. بەگشتی و بەکورتی؛ ئێمە لەقۆناخێکدا، لەبەرانبەر جیهانێکدا، کە هەوڵی بێڕێزیکردنی دەدا لەسەرمان هەمانشێوازمان هەڵبژارد.." (بڕواننە کتێبی چارەنووسی سووریالیسم، وتوێژ لەگەڵ ئاندرە بێرتۆن)
ئەمە بوو ئەو بەرهەڵستکارییە ئانارشیستیانەی دادا و سووریالیسم دژی ئەو دەسەڵاتە زمانییەی کە دوای شەڕی دووهەمی جیهانی سەپابوو و هۆگرانی ئەدەبی جیهان حەتم ئاشنای درێژەی رەوتەکەیان هەن و دەزانن کە کەسانی وەک رمبۆ- ئاراگۆن، برتۆن، ئارتۆر، مارسێل لووشان، پول ئالوار و زۆرێدیکە لە هونەرمەندانی سەر بەو رێبازە هونەرییه،‌ چۆن و چەند لە خزمەت گەشەی ئەدەب و هونەری جیهانیدا بوونە.. ئایا ئێستا دوای تێپەڕینی چەندین دەهەی کاتیی ئەو هەوڵانە به رەوتی‌ ئانارشیسمی هونەریی ناناسن؟
2
ئەدەبی کوردی و ئانارشیسمی زمان
رەنگە بەرهەڵستکاریی زمانیی لە ئەدەبی کوردیدا بگەڕێتەوە بۆ دەقی مەحوی و ئەو بەکارهێنانە نائاساییانەی ئەو دژ بە رێکوپێکیی رێزمانیی دەقی پیش خۆی؛
"واعیز له ‌من بڵێ به ‌نەزەر تەعنە کەم بدا
دینی بوتانە دینی من ئەو مەزهەبی زەهەب"
"بەرپێی ئەوم بە مێزەرەوە سەرکەنا وتی
مەحوی تەمایە بمخەڵەتێنێ بە تووری پووت"
"واعیزم پرسی یەکێ مەستانە جوابیدامەوە..
وەعزی چی سەرلنگە دەستاڕێ کڕەی دەستاڕی هات"
"مەحوی بە (موتوا)وە کە لە مردن ببی نەجات
رۆیاندنت (به ‌مانای رۆیشتن!!) لە پیشە لەپێشا وەرە بڕۆ..
لە ئەحبابی قەدیمی بەزمی ئولفەت ماوە تەن دووتەن..
یەکی پەروانە هەمدەردە یەکێ بولبول کە هەم فەردە
"لە مەکری ئەم عەجووزە و سیحری دیوی نەفس ئەمن مەحوی
پەنادەگرم بە زاتی ئەقدەسی بێچوونی نادیوە 290
"قامەت نەمام و پشتی وەکوو مێو و رۆنی نەرم
چەوتاوە (چەمیوەتەوە!!) رەقهەڵاتووە وەک چەوتە مێوی پیر.. 239
"نسبەت بدرێ حوور و پەری گەر بە لەیەکچوون
بالیدە دەبن (دەفڕن) تا دەگەنە ئەوجی لەخۆچوون 244
"بڕوانە سووتنم وەرە بڕواکە من نەمام
پەروانەم ئیترم نییە پەروا کە من نەمام 213
"دڵم بێ تایە ئەحوالم خراپە
هەتا تۆمی دڵئارام و دڵئارا.. "
دەبینن کە مەحوی چۆن دژی رێزمانی باو بوێرانە وێرانکاریی دەکا و جوانکاریی دەخولقێنێ..
من پێشتر لە وتاری "نالی و یارییە زمانییەکانی ویتگونشتاین"دا باسی ئەنارشێسمی وەرگرتم بە تەسەلی کردوە و نامهەوێ لێرەدا دووپاتیبکەمەوە (بڕواننە کتێبی "نالی و خوێندنەوه ‌نوێکانی سەردەم" چاپ و بڵاوکردنەوەی سەنتەری رووناکبیریی ئێلبەگی جاف لە سلێمانی) بەس دەمەوێ بە کورتی ئاماژەبکەم، بە، بەکارهێنانی زمانی سۆرانی بەرانبەر بە زمانی بەدەسەڵاتبووی گۆران و چەند زمانیی بوونی دەقەکانی (فارس و تورک و عەرەب هەر سێم بە دەفتەر گرتووە..) بۆ وەی ئانارشیسمی زمانی شاعیرانە لای نالی بناسین..
ئانارشیسمی زمانیی "گۆران" و "سواره ئیلخانی زادە"‌ دژ بە کلیشەییبوونی زمانی ئەدەبی کلاسیکی، لەوە ئاشکراترە کە بمانهەوێ روونکردنەوەی لەسەر بنووسین.. بەس پێویستە بگوترێ لە هاتنەئارای شیعری نوێی کوردی بەولاوە رەوتی ئانارشیسمی زمانیی خێراییەکی زێدەتر بەخۆوە دەبینێ و (قژ و چاوی رەشدەبێ بە قژی زەرد و چاوی شین). یانێ جۆرە بچڕانێکی جوانیناسانە و تەنانەت مەعریفەناسانە دێتەئارا)و هەوڵی شکاندنی کوولە‌کەی دەسەڵاتی باو دەدرێ؛ بڕواننە ئانارشیسمی زمانیی ئەوکاتی دەقی کوردی بۆ رووخاندنی تەلارەکانی کۆن؛
"ئەم کوولەکانە ئەشکێنم
ئەمە باوەڕی منە..
پەرەسگاکان ئەڕووخێنم..
وشەکانی ئامێتەی رەگی زەوی دەکەم..
کەس لە زمانم تێناگات.. پەنجەرە ژەنگاوییەکان ئەوەرێنم" لەتیف هەڵمەت.
هەرچەند ئەم ئانارشیسمە بەس لەدروشمدا دەمێنێتەوە و "یاخیدەبین یاخی دەبینە‌کەی" لەتیف هەڵمەت هەرگیز ناوێرێ وەکو زمان وێرانکاریبکا و لە زمانی باو دەرچێ، بەڵام ئەوە نیشاندانی رێگا بوو و دواتر ئەو رێگایە رێبوارانی خۆی دەدۆزێتەوە..
لە مەودایەکی کورتی کاتیدا (بە رێژەی گۆڕانکارییەکانی پێشوو) لە روانگە و کفرییەوە دەگاتە دەقی فۆرمالیست- سوورریالیسمەکانی هەولێر و دەقی کەسانی وەک.. کەریم دەشتی و عەباس عەبدوڵڵا یوسف و و نەوزاد رەفعەت و کەریم دەشتی و هاشم سەراج و فەرهاد پیرباڵ و.. کە بەئاشکرا نامۆبوونی زمانیی لەدەقەکانیاندا خۆدەنوینێ؛ مێشکم لێوانلێوە لە جوانی دڵم لە مانا
نەهاتی شەختەی شینی شیعر بشکێنین
ماچ دەنکە ئەسپرینێکی نارنجییە" هاشم سەراج
… ئەم رەوتە کە دەگاتە رۆژهەڵات پێوەند دەبێ بە پرۆژه ‌شیعرییەکەی "داکار"و رەوتی شیعریی جیاواز کە خوازیاریی گۆڕانکاریی بنەڕەتیین‌ لە شیعری کوردیدا و وەکو دەق سەرچاوەکەی دەگەڕێتەوە سەر "شیعرەسات"(ساڵح سووزەنی)و دواتر شینترین بەتاڵی یوونس رەزایی.. (شیعری شێت).. دەقەکانی بێهزاد کوردستانی، رەزاعەلیپوور، رەوف مەحموودپوور لە شیعری هەورامیدا و دواتر چەند شاعیرێکی گەنجتر کە خۆیان وەک بەرەی چوار دەناسێنن و بەرچاوترینیان بەڕێزان؛ "کەماڵ ئەمینی" پەرویز زەبیح غولامی و "حەمەی موەففەقی"و.. ە..
ئانارشیسمی زمانیی وەک نموونەی یەکەم (لە بەشی یەکەمی شیعرەساتدا) بەهۆی لادان لە ریساگەل رێزمانیی، بچڕبچڕبوون، دواخستن و هەڵاتن لەدەست مانا و پێکهاتەی باو لێرەدا وەک دەق دێنینەوە؛
" ئەگەر شێتی چاوی سەرمابردووی رۆح و بەزمی ئەستێرە هەمووی مۆسیقای شەوانە..
رەنگە بەسەر تەمی/ "جن جن"یوی سە‌رم/ هە‌زار جار و بار بە ئێواران/ بفرۆشم ئاشقترین
من باڕشەی.. هە‌شم/ هە‌موو رۆژانێ بە شە‌و/ رەنگە پاییز تەمی جن جنی/ شەوانم بفرۆشتوێنێ
بە‌زمی.. رە‌نگە../ باشترین ئاشق؟
شیعرەسات یەکەم ئەزموونی شیعرییە کە بەمانای راستیی وشە لەناوزماندا "کوولەکان دەشکێنێ"و ئەو شێوازە تا هەنووکەش بووەتە رێبازێکی نوێترخوازانە لە دەقی شیعریی نوێترخوازان و هەموو ئەو دۆستانەیدیکە کە، هەرکام بەشێوەی تایبەتی خۆیان هەوڵیاندا لە نۆرمی زمانی باو دەرچن؛
" شاعیرم تا ویشکەساڵی هەمیشە/ تاکو دڵۆپەی تینوێتی بۆ کەربەلا.. کە من بم- مەسیحێک عاشقی هەمیشەی خاچی سوور/ کە من بم مێژوویەک بۆ دڕک و تەنیایی.." شیعرێک بە پەراوێزی مێژووەوه (یوونس)
"لە بیرم بێ کە خەوتم/ دەستەکانم بکوژێنمەوە../ کچەکان زوو هەڵکەم.."
"کێوێکمان داکوتا.."
"لە یەکەوە تا من بژمێرە/ تۆیش ئەزانی چەنێ کەمم"
"وابزانن من باران.. تەڵاخانم بارانم کە.."
ئیسپانیا یانی گا.. بیست لۆرکا هەر یانی ئیسپانیا"
"رۆژنامەکەی پیاوە" قاڵییەک دەناسم..
شیری بازاڕی بێ درگا
حەیای رووتە و
فریام "ناکەوێت"ەڕێ
رێم رووتی رووتە و بەهەرچی دەرناکەوێ.."
"من عەیب نیم
عەیب خیلقەتە کە درێژە
غەیری منیش خۆ زانیبووی
مرۆڤ درێژە و خڕ نییە
درێژیش تەواوبوونی لێوە سەهلە" چ عادەتێکی خراپە- بێهزاد کوردستانی
"تا سێوترین وەسووەسەکانی پشیلە
من وازم لە هەرچی نارنجی
ئاسمان بە دەمانچەی ئاو
نەرم
<< خووساوە باران و خرپن بەراز! >> برایم ئەحمەدی نیا..
"پێ ساراوه / هۆرە راو وێش / بە چەمکاڵا یاوە نۆرە حەشر.." رەوف مەحموودپوور
لە وتاری "لە گەڵ شەپۆلەکانی شیعری نوێی کوردیدا وەکو فورم و زمان و چۆنیەتی هەوڵدان بۆ دەرچوون لە زمانی بەدەسەڵاتبووی شیعری پێشوو، باسی ئەم شەپۆلە‌ شیعرەم کردوە و دووپاتیناکەمەوە، بەس دەڵێم لەم دەقانەدا وزەیەکی ئانارشێستانە دەبینرێ بۆ بەردەوامیی نوێخوازیی و هەربۆیە من ئەم هەوڵە نوێیانە بە نوێترخوازیی پێناسەدەکەم و لاموایە ئانارشیسم لە زمانی هونەردا بەڕاستی ئەو ئەرکەی وەئەستۆبووە بۆهەرچی نوێترکەدنەوەی دەقەکان، فۆرم و ماناکان بۆ هەلاتن لەدەست وەستان و رزان، تاکدەنگیبوونی شیعری پێشوو و فڕین بەرەو هەرچی زێدەتر گەشەپێدانی دەقی کوردی و دڵنیام ئەو رێبازە لەناو زمان و ئەدەبدا بەردەوامە..
------
سەرچاوەکان؛
جۆرج ڤۆدکۆک - ئانارشیسم، هورمز عەبدوڵڵایی، نشر ێ‌مین – تاران
ئانارشیسم - د. مستەفا رەحیمی - وەرگێڕانی رێباز مستەفا، سلێمانی 2002
ئیمبرتۆ ئیکۆ - زمان، دەسەڵات، هێز – وەرگێڕانی بابەک سەید حسێنی
رۆلان بارت - از اپر تا متن – ت، مراد فرهادپور
هربرت رید - ێ‌نارشیسم، سیاست شاعرانە ت.‌ حسین چاوشیان نشر اختران ل 172
ێ‌ندرە برتۆن - سرگژشت سورئالیسم- ت. عبداللە کوپری- نشر نی،1383 ل 97
+ - هایدگر و نیچه این حکم کانتی را که انسان سرچشمه همه چیز است واژگون کردند و انسان را محصور در زبان معرفی کردند. هایدگر عقیده داشت که ما محصور در زبان هستیم و زبان نمی تواند دلالتی بر واقعیت خارج از خود داشته باشد. اگر واقعیت را رده ای خارج از زبان بدانیم، راهی برای شناخت ێ‌ن نخواهیم داشت. واقعیت، جز واژه ای درون زبان نیست و همچون هر مفهوم دیگری توانایی خروج از محدوده زبان را ندارد. ێ‌دمی درون زبان جاریست..
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️فەرهاد پیرباڵ
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: 📖 ئەدەبی / رەخنەی ئەدەبی
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🗺 وڵات - هەرێم: ➡️ رۆژهەڵاتی کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 78% ✔️
78%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
78%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Jan 15 2016 5:13PM تۆمارکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 5,837 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.14 KB Jan 15 2016 5:13PMسەریاس ئەحمەد
📚 پەڕتووکخانە
  📖 رێزمانی کوردی بەرگی یە...
  📖 توانا بیسنورەکانت بدۆز...
  📖 مرۆڤ بەچی و لەگەڵ چیدا...
  📖 کوفری شیرین
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 05-05-2021
  🗓️ 04-05-2021
  🗓️ 03-05-2021
  🗓️ 02-05-2021
  🗓️ 01-05-2021
  🗓️ 30-04-2021
  🗓️ 29-04-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
مەحمود مەلا عێزەت
لە ساڵی 1939ی زایینی، لە شاری سلێمانی لە دایک بووە، خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لەوێ تەواو کردووە و لە ساڵی 1962دا، لە زانکۆی بەغدا لە بەشی مێژوو بەکالیۆرسی وەرگرتووە و پاشان بووە بە مامۆستای مێژوو.
لە ساڵی 80-1981دا، بە تاوانی چالاکیی سیاسی دژ بە رێژیم گیراوە و دوای ئەوەیکە بە سەربەرزی نەجاتی بووە، رێی ئاوارەیی گرتووەتەبەر و لە وڵاتی سوێد وەک پەنابەری سیاسی نیشتەجێ بووە. لە ساڵی 1987 وە لە ئەرشیفی هەرێمی شاری ئوپسالا دامەزراوە و تا گەڕانەوەی بۆ کوردستان لە کارەکەیدا بەردەوام بووە. لەو ماوەیەدا
مەحمود مەلا عێزەت
سەردەشت عوسمان
لەساڵی 1987 لەگەڕەکی کرێکارانی شاری هەولێر لەدایکبووە، دانیشتووی شاری هەولێرە و خوێندکاری دوا قۆناغی بەشی زمانی ئینگلیزی بووە لەکۆلێجی ئاداب لە زانکۆی سەڵاحەددین، رۆژنامەنوس بووە لەرۆژنامەی (ئاشتینامە)، سەرلەبەیانیی 04-05-2010 لەبەردەم کۆلێجەکەی خۆیدا بەبەرچاوی هێزەکانی پۆلیس و ئاسایش و خوێندکارانەوە لەلایەن چەند کەسێکی نەناسراوەوە رفێندرا و سەرلەبەیانیی 06-05-2010 لەشاری موسڵ تەرمەکەی دۆزرایەوە. بەبۆی رفاندن و تیرۆرکردنییەوە، نارەزاییەکی زۆر سەرتاپای باشووری کوردستانی گرتەوە.
سەردەشت عوسمان
05-05-1987
باشووری کوردستان
لافاوی شاری سلێمانی
(05-05-1987- 9 ڕەمەزانی 1407ک)
-لە بەهاری ساڵی (1987) ماوەیەک بوو باران نەباری بوو، خەڵکی زۆر پەرۆشی باران بوون، ڕۆژی سێ شەممە (5/5/1987) لە دوای نیوەڕۆوە هەورێکی ڕەش بەری ئاسمانی گرت، کورد گوتەنی لە هەوری باران دەچوو، لە دەوروبەری عەصردا کردی بە هەورە گرمەو ناڵەو شریخە، باران بە ڕەهێڵە دایکرد، هاژەی دەهات وەک کوندەی سەربەرەوخوار بەردەوام بوو، باران وەک شوڵتەیمان لێزمەی دەهاتەخوارێ، خەڵکی زۆر دڵی خۆش بوو بەو ڕەحمەتە، ئیتر خەمی بێ بارانی ڕەویەوەو شاخ و دەش
05-05-1987
جەمال ئەحمەد فاتیح کەریم
رۆژی 05-05-2017 بەهۆی بۆمبێکی داعشەوە لە کەرکوک شەهید بوو.
جەمال ئەحمەد فاتیح کەریم
چەپکێک یاد
چەپکێک یاد..
هۆنراوەی: فەرید مەخموری
گوتنی: میکائیل

‎بۆ دەهاتی
‎خۆت دەخستە
‎گرتوخانەی ئەم شیعرانەم
‎نەتدەزانی
‎شیعرەکانم سێدارەن و
‎دەبێ خۆتیان پێ هەڵواسی؟
‎پێم نەگوتی گەر هاتیە لام
‎مەگەڕێوە و
‎جێم مەهێڵە بە کەساسی؟
‎کە دەتزانی
‎بەرگەی پەتای عەشق ناگری
‎بۆ دەهاتی ژیانت لێ تاڵ دەکردم
‎لە ئەنجامدا، شنەی سۆزت
‎بۆ ئاقاری
‎سەدان مەرگەسات دەبردم..!

‎هەولێر
11-10-1995
چەپکێک یاد

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.05
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,249 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)