🏠 دەستپێک
EnglishEnglish
📧پەیوەندی
ℹ️دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
English
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 هەوڵێک بۆ دادپەروەری
کاروان حەمەد [1]
📕 هەوڵێک بۆ دادپەروەری
📕 پیری دێموکرات
کۆمیسیۆنی چاپەمەنیی حیزبی دێموکراتی کوردستان
ەک لە پێشەکیی کتێبی “پیری دێموکرات ”یش دا هاتووە، کۆچی دوایی ئەم کەسایەتییە تێکۆشەرەی کورد و حیزبی دێموکرات شەپۆلێکی بەربڵاوی هاوخەمیی لە هەموو بەشەکانی ک
📕 پیری دێموکرات
📕 خەونەکانت بەدی بهێنە
نوسينی: لێس براون
وەرگێڕانی لە ئینگلیزیەوە: کەلسوم عومەر عەلی
بەرپرسیارێتیی ژیانت هەڵبگرە.سەرەتا هەوڵی دیاریکردنی ئامانجە بچووکەکانت بدە و بەدییان بهێنە. هیچ کەسێک هێندەی خۆت خەون و ئامانجەکانتی ب
📕 خەونەکانت بەدی بهێنە
📕 ئینسکلۆپیدیای فیزیای کلاسیک و نوێ
نووسینی: د. ولید فادی
وەرگێڕانی: هێمن مەهدی نەقشبەندی
چاپی یەکەم 2014 [1]
📕 ئینسکلۆپیدیای فیزیای کلاسیک و نوێ
📕 چۆن سامان و سەرکەوتن و سەرکردایەتی بەدەست ئەهێنیت؟
دیل کارنگی
ورگێڕانی: دیاری عەلی [1]
📕 چۆن سامان و سەرکەوتن و سەرکردایەتی بەدەست ئەهێنیت؟
📕 نهێنیەکانی پۆلی 12، ژیانی قوتابیەکی پۆلی 12
نووسەر: دانیە عەبدولخالق [1]
📕 نهێنیەکانی پۆلی 12، ژیانی قوتابیەکی پۆلی 12
💬 دەڵێی پەڕەسێڵکەیە
دەڵێی پەڕەسێڵکەیە
باڵندەی پەڕەسێڵکە چەندین ناویتری هەیە وەکو(پلیسرگ، پەڕەسوێڵکە، حاجی ڕەشک، حاجی ڕەش، حاجی ڕەنگ، دوو مقەس) بەکۆمەڵ دەژین و ڕەوی کوێستان و گەرمێنیان هەیە و هەزاران کیلۆمەتر دەبڕن ومێش
💬 دەڵێی پەڕەسێڵکەیە
💬 دەڵێی بزنە بەتەگەیە
دەڵێی بزنە بەتەگەیە
ئاژەڵی بزن ساڵانە یەکجار حەز بەجووتبوون و زگ وزا دەکات، ئەوجارەش بەقاڕەقاڕە دونیا دەهێنتە سەر خۆی کەوا حەزی لە تەگەیە و بەتەگەیە، تەگە واتە نێری و سابڕێن، هەندێک لەبزنەکان دووبارە
💬 دەڵێی بزنە بەتەگەیە
👫 رەعد کوردی - رەعد محەممەد عەبدولڕەحمان ساڵح
رەعد محەمەد عەبدولڕەحمان ساڵح ناسراو بە رەعد کوردی (لەدایکبووی 16-04-1991 سلێمانی) قورئانخوێن و حافزقورئانێکی کوردە. رەعد لە تەمەنی پازدە ساڵیدا بووەتە پێشنوێژی مزگەوتی ئیمامی شافعی لە کەرکوک. ناوبەنا
👫 رەعد کوردی - رەعد محەممەد عەبدولڕەحمان ساڵح
📕 ئەتەکێتی ژیان
هەزار خاڵی سادە و گرنگی ئادابی پێکەوەژیان
نووسەر: خەلیل هەیبەتی [1]
📕 ئەتەکێتی ژیان
📕 یەکێتیی سپارتاکۆس چی دەوێت؟
نووسینی: ڕۆزا لۆکسمبێرگ
وەرگێڕانی : ژیلەمۆ ئامانج [1]
📕 یەکێتیی سپارتاکۆس چی دەوێت؟
📕 وەرگێڕان (Translation)
ئامادەکردنی: دیاکۆ هاشمی
📕 وەرگێڕان (Translation)
📕 هێزی زیرەکیی کۆمەلایەتی
نووسینی: تۆنی بوزان
وەرگیڕانی: ئیکرام حەمە
بابەت:دەرونزانی، بنیادی خود [1]
📕 هێزی زیرەکیی کۆمەلایەتی
👫 لەنیا جەمال
لەنیا جەمال لە ساڵی 1999 دا لە شاری سلێمانی لە گەڕەکی مەڵکەندی لە دایکبووە و لە منداڵیەوە ئارەزوومەندی هونەری نواندن بووە.
دەرچووی پەیمانگای هونەرە جوانەکانی سلێمانییە، بەشی شانۆ.
دەستپێکی کارە هون
👫 لەنیا جەمال
👫 شەماڵ مستەفا دەروێش
یەکێک بووە لە رێکخستنەکانی پاسۆک، رۆژ 25-07-1986 کاتژمێر 4ی بەیانی دەستگیر دەکرێت و دەنێردرێت بۆ فیرقەی خەبات و ئنجا بۆ دادگای شۆڕش. پاشان دادگاییەکە دوادەخرێت و دەبرێتە زیندانی فزەیلییە و لەوێشەوە دی
👫 شەماڵ مستەفا دەروێش
👫 شیروان مستەفا دەروێش
یەکێک بووە لە رێکخستنەکانی پاسۆک، رۆژ 25-07-1986 کاتژمێر 4ی بەیانی دەستگیر دەکرێت و دەنێردرێت بۆ فیرقەی خەبات و ئنجا بۆ دادگای شۆڕش. پاشان دادگاییەکە دوادەخرێت و دەبرێتە زیندانی فزەیلییە و لەوێشەوە دی
👫 شیروان مستەفا دەروێش
👫 ستەم کامیل
ستەم کامیل ساڵی 1988 لە دایکبووە و ئەندامی جڤاتی نیشتیمانی بزوتنەوەی گۆڕانە و ڕێکخەری ژووری توێژینەوەی ڕامیاری بزوتنەوەی گۆڕانە.
لە زانکۆی شاری سلێمانی بەکالۆریۆسی لە زانستی ڕامیاری دا بە دەستهێناوە.
👫 ستەم کامیل
📖 سێ پەیکەر ڕەهەندەکان دەگێڕنەوە
نووسینی: ستران عەبدوڵڵا
(بنوو لەقەبرەکەتا موستەریح بە ئەی سالم
لە تۆ کوردترە ئێستاکە نەزان هەتاکو عالم)
گۆران
1- بە پێچەوانەی بیری تەسکی هەندێک ئاراستە، بزووتنەوەی سیاسیی لە کوردستان، وەک هەر بزو
📖 سێ پەیکەر ڕەهەندەکان دەگێڕنەوە
👫 پەرەستوو عەلی
ڕۆژنامەنووس و میدیاکار لەساڵی 1990 لەدایکبووە.
خوێندکاری پۆلی دوازدەیەمی ئامادەیییە.
چالاکوانی ڕێکخراوەیی و ئەندامە ڕێکخراوی پەنای کار
خاوەنی پێشکەشکردنی سیمینارێکی فکرییە بە ناونیشانی(حزبی سیاسی
👫 پەرەستوو عەلی
👫 هۆشیار عومەر عەلی
هۆشیار عومەر عەلی لە ساڵی 1984 دا لە دایکبووە.
ساڵی 2007 بەکالۆریۆسی لە زمان و ئەدەبی ئینگلیزی دا بە پلەی یەکەم بە دەستهێناوە.
ساڵی 2009 ماستەری لە پەیوەندییە نێودەوڵەتیەکان لە بەریتانیا بە دەستهێن
👫 هۆشیار عومەر عەلی
📕 میژووی میافارقین و ئامەد
نووسينی: ئيبنو ئەزرةقی فارقی
ساغکردنەوە: د. بدوی عبداللطیف عوض
وەرگێڕانی: د. قادر محەمەد پشدەری و ئاکۆ بورهان محەمەد
بڵاوکار: دەزگای وەرگێڕان
چاپی یەکەم 2007 [1]
📕 میژووی میافارقین و ئامەد
💬 ژیان بەردی دەستاڕێیە
ژیان بەردی دەستاڕێیە
ژیان، زۆر پێناسەی جۆراوجۆری بۆ کراوە یەکێک له و پێناسانە بەردی دەستاڕی بۆ بەکارهاتووە لە ئیدیۆمی کوردیدا، بەردی دەستاڕ کە سەر بەرد و ژێر بەردی هەیە، لەبەردی سەرەوە کونێکی هەیە لە
💬 ژیان بەردی دەستاڕێیە
💬 چاوی بویتەوە
چاوی بویتەوە
چاو زۆرترین ڕاز و نهێنی ناخی مرۆڤی هەڵگرتووە هەر بۆیە زۆرترین ئیدیۆمی لەسەر دروستکراوە وەکو(چاو لەدەر، چاوحیز، چاو مۆن، چاوبرسی، چاوتێر، چاو لەدەست، چاوچنۆک، چاوپان، چاوساغ، چاوپیس، چاوچ
💬 چاوی بویتەوە
💬 پیسکەی تەڕپیر
پیسکەی تەڕپیر
مرۆڤ تا بە تەمەن بڕوات ئارەزووەکانی بۆ ژیان و موڵکایەتی زۆرتر دەبێت بەتایبەتی ژن و مێینەی لاجوانتر و شیرینتر دەبێت، ئینجا ئەگەر پێوەرێک و قالبێک بۆخۆی دانەنێت و بکەوێتە دوای ئارەزووەکان
💬 پیسکەی تەڕپیر
☂️ بزووتنەوەی نوێبوونی کوردستان
بەرنامەو پەیڕەوی ناوخۆی بزوتنەوەی نوێبوونی کوردستان
بەشی یەکەم : پەیڕەوی ناوخۆی بزوتنەوەی نوێبوونی کوردستان
ماددەی یەکەم : ناو

بزوتنەوەی نوێبو
☂️ بزووتنەوەی نوێبوونی کوردستان
👫 کەسایەتییەکان
شەریف پاشای خەندان
👫 کەسایەتییەکان
سەعید ناکام
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
22-01-1946
📄 بڵاوکراوەکان (گۆڤار، رۆژنامە و ...)
ئاوارە
👫 کەسایەتییەکان
محێدین چنارەیی
📖 کوردی دەڤەرەکەی خۆراسان له وتوو وێژێکی خۆمانه دەگەڵ کەلیموڵڵا تەوحیدی (کانیماڵ) | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
👁️‍🗨️
کوردی دەڤەرەکەی خۆراسان له وتوو وێژێکی خۆمانه دەگەڵ کەلیموڵڵا تەوحیدی (کانیماڵ)
📖 کورتەباس

له نێو ئەو کوردەوارییه دا گەلێ کەساێتی بەرز بەڵام ون و بێ ناو ونیشان هەنه هەرکه نەختێ بیاندوێنی، به یەکجاری سفرەی دڵیان له ڕووت دەکەنەوه و ئەوەندەیان پێیه، به ڕاستی دێیته سەر ئەوەی تیر و توانجی خۆ بگریته ئه و مێدیا و بڵاڤۆکانه ی ڕۆژانه و هه فتانه و مانگانه، ته نێ بۆ پڕکردنه وه ی سووچه بۆشه کان و ڕووپه ڕه کانی به تاڵی خۆ،سووکترین و بێ بایه خترین بابه ت وا به رجه سته و زه ق ده که نه وه، ئێژی کورد له وانه زێتر که سی نییه و ده رد ته نیا هه ر ئه وانه ن، که چی ڕاستیی ئه وتۆت لێ ده شارنه وه پێویسته میلله ت زۆر زووتر له مه، ده گه ڵیان ئاشنا بێت و فره تریش ئاگادار بکرێنه وه.
هه موومان ده زانین کوردستان وڵاتێکی پان و به رین و له ت له ت کراو ه و هه ر به شێکی خراوه ته سه ر خاکی ده وڵه تێکی سه رده ست.
ڕەنگبێ هەتا به ئێستا لابه لا، سووکه شتێکتان له سه ر کوردی خۆراسان به رگوێ که وتبێ. ئه و کوردانەی سیاسه تی ده وڵه تان له سه ر ده مانی خه لافه تی ئه مه وی، عه بباسی و ئه فشاردا به زۆره ملێ به ره و ناوچه ی خۆراسانی بردوون.
به شی زۆری کورده کانی خۆراسان له شار و باژێڕه کانی "ده ره گه ز"، "شیروان"، "قووچان"، "بجنوورد"، " ئه سفه راین"، "باجگیران" و "چناران"دا ده ژین. زۆرێ له وانیش کۆچه رین و به رده وام له ماوه ی ساڵا گه رمێن و کوێستان ده که ن.
کوردانی خۆراسان بۆ خۆ ده بێژن نێزیکه ی 2 ملوێن که سان ده بن. ڕاستیت گه ره که سیاسه تی ده وڵه تان به درێژایی مێژوو تووشی ده ردێکی کاری وای کردوون، گه ر به قسه ی خۆیان مۆسیقا و ستران و کولامی(که لام) کورمانجی نه بوایه،له مێژ بوو هه موو شتێکیان له کیس چوو بوو.
به ڵام له نێو ئه و هه موو کورده دا که ساێتییه کی ئاشق به که لتووری کوردییان تیا هه ڵکه وتووه 50 ساڵی ڕه به قه خۆ ماندوو ده کات و هه وڵ ده دا و ده نووسێ هه تا ئه و گش کورده له بیر نه کرێن و جارێکی تر بگه ڕێنه وه ئامێزی که لتووره ڕه سه نه که ی کوردی خۆ.
ئه مڕۆکه له نێو هه ر کۆڕ و کۆبوونه وه و جڤێنێک دا هه رکه نێو کوردی خۆراسان برا،مرۆڤ بێ سێ و دوو وه بیر ساڵگارانێکی فره له ئه رک کێشانی ئه و گیانه نیشتمانپه روه ره ده که وێ که به مه به ستی زیندوو کردنه وه ی شوناسی کورد له وێنده رێ،تووشی چه نده گیران و چه رمه سه ری بووه به ڵام هیچ کامه له ته نگ و چه ڵه مه و یارییه کانی ڕۆژگار نه یانتوانیوه چۆک به و زاته به رزه دا بده ن.
"کانیماڵ" یان که لیموڵا ته وه حدی هه مان که ساێتی ڕۆح سووک و وره به رزی نێو کوردانی خۆراسانه، نزیکه ی پتر له 50 ساڵه ڕاژه و خزمه تی زمان و که لتووری کوردی ئه و ناوه ده کات، هه وڵ ده دا و تێده کۆشێ، له و پێناوه شدا هه تا به ئێستا چه نده تووشی گێچه ڵ و ده ردی سه ری هاتووه که چی ساتێ له هه ڵوێستی به رزی خۆ پاشگه ز نه بۆته وه.
کانیماڵ که م کۆڕ و جڤینی کوردی ڕۆژهه ڵات هه یه به شداری تیا نه کرد بێت. کانیماڵ بۆ کوردانی خۆراسان ئه و کانیاوه پڕ ئاوه یه هه تا هاتووه زێتر هه ڵقوڵیوه.
کانیماڵ به له چاپدانی پتر له 30 کتێب و په ڕتووکان له سه ر زمان، ئه ده ب، فۆلکلۆر،هونه ر و مۆسیقا و دیرۆکی ئه وێنده رێ،ڕێی توێژینه وه ی قووڵتر و به رفره وانتری، خستۆته به رده م به ره ی نوێی خوێنده وار و ڕووناکبیری ئه و ده ڤه ره. به ڕاستی حه قه هه موو کوردێکی ئه و ناوه، خۆ به قه رزداری ئه و زاته پاکه بزانێ.
گه ر ئه مڕۆکه نێوی کوردی خۆراسان لای کوردانی پارچه کانی دی کوردستان له سه ر زارانه، بێ سێ و دوو ده ره نجامی خه باتێکی دوور و درێژی ئه و پیاوه ڕۆح سووکه یه و دیاره هه وڵه که ی به فیڕۆ نه چووه.
ئه مه ی ده خرێته به رده م ئه نجام و ده سکه وتی وتوو وێژێکی کوردانه یه ده گه ڵ ئه م زاته به رزه.
پ: سه یدا سه باره ت به نووسخه کانی خه تی و ده سنووس،ئه رکێکی فره ت کێشاوه، ده کرێ هه ندێ زێتر ڕاڤه ی ئه و خاڵه بکه ی و بڕێک تیشک بخه یته سه ر ئه و بابه ته ؟
و: عه رزت بکه م چونکه پێش من که س خۆی له قه ره ی کاری کوردی خاسما له سه ر فه رهه نگ و که لتووری کوردی خۆراسان نه دا بوو سه ره تای ڕێ و ده سپێکی کار گه لێ زه حمه ت و گران بوو، هه موو ئه و به رهه مانه ی من که هه تا به ئێستا چاپ بوونه، هه ر له کتێبی " بزاوتی دیرۆکی کورد بۆ خۆراسان"و "دیوانی جه عفه ر قولی زه نگلی" و به رهه مه کانی دیکه وه ئه وانه هه موو نووسخه ی ده سنووس بوون، من هه موویانم له سه ر زاران کۆ کردۆته وه و چوومه نێو عه شیره ت و هۆز و تایفان، له م گۆشه و ئه و گۆشه وه،ئه وانه م به ر هه ڤ کردووه و پاشان به شێوه ی کتێب خستوونمه ته خزمه ت که لتووری کوردان به ڵام ڕاستیت ده وێ ئه مه هه زار یه کی ئه و نووسخه و به ڵگه نامه به پیتانه یه که من کۆم کردوونه ته وه. چونکه زۆربه ی ئه و نووسخه و به ڵگه نامانه به درێژایی زه مه ن، له نێو چوونه. بۆ نموونه زۆربه ی به ڵگه نامه کان له سه رده می "نادرشا" له که لات له نێو چوونه، هه ر وه ها له به ر ئه و لافاو و عه رد هه ژه ی له قووچان هات، زۆر به ڵگه نامه فه وتان. له بوومه له رزه و سێڵاوه که ی بجنووردیش به حرێ له و به ڵگه نامه و نووسخه ده سنووسانه له به ین چوون به ڵام من سه رباری ئه و هه موو ڕووداوه تاڵانه، ئه وه ی پێم کراوه درێخیم لێ نه کردووه و زۆر نووسخه ی ده سنووسم له م لا و لا کۆ کردۆته وه و به له چاپدانی ئه و نووسخانه، ویستوومه ڕاژه و خزمه تێک به که لتووره که م بکه م.
پ: هێژا کانیماڵ له سه ر ئه و به رهه مانه ی هه تا به ئێستا به چاپت گه یاندوون، چیت پێیه پێمانی بێژی؟
و: عه رزت بکه م یه ک له به رهه مه کانم وه ک پێشتریش ئاماژه م پێدا کتێبێکه به ناو و نیشانی :" بزاوتی دیرۆکی کورد بۆ خۆراسان" له 8 به رگدا که به ڵگه نامه کانی کوردانی خۆراسانی تیایه هه ر له سه رده می سه فه وییه وه هه تا ده وره ی سه رکه وتنی شۆڕشی گه لانی ئێران. هه تا به رگی پێنجه می ئه م کتێبه م به چاپ گه یاندووه و نهاش به رگی شه شه می له ژێر چاپدایه. به رگی حه وته م و هه شته میش ئاماده ی چاپن.
"دیوانی جه عفه ر قولی زه نگلی" که به چوار زوانی کوردی، عه ڕه بی، ترکی و فارسی به چاپم گه یاندووه و هه تا چاپی دووه میشی چووه.
"کتێبی ئه سفه راینی دوێنێ و ئه مڕۆ" به رهه مێکی دیکه ی منه، پێویسته بڵێم زۆربه ی خه ڵکی ئه سفه راین واته سه تی هه شتای کورده، نزیکه ی 43 هۆزی کورد له شارسانی ئه سفه راین دا ده ژین.
"کولام و سترانێن کورمانجی" به رهه مێکی تری منه که ساڵی 1374 هه تاوی له چاپم داوه، ئێسته ش کتێبی نادرشا له بن چاپدایه که وه ک نادری ساحیبقران، شای شایانی ئێران به نێو بانگه، ئه م به رهه مه ش له ژێر چاپدایه و به م زووانه ده که وێته بازاڕی کتێبه وه.
پ: سه یدا زۆربه ی به رهه م و کتێبه کانت ده ره نجامی هه وڵ و کار و چالاکی مه یدانین، سه باره ت به م بابه ته ده ڵێی چی؟
و: ڕاسته زۆربه ی به رهه مه کانم ئه چنه ئه و خانه وه، من بۆ خۆم چوومه ته نێو هۆز و تایفه و خێڵه کانی کوردانی خۆراسان و ئه وه ی له سه ر به یت و چیرۆک و کولام و ستران و فۆلکلۆر و یارییه کانی باو و دیرۆک و ئایین و عیرفان و مه ته ڵۆک و کشت و کاڵ و ئاژه ڵداری و مۆسیقا و دۆخی جۆگرافیایی کوردانی خۆراسان بووه، موتاڵا و لێکۆڵینه وه ی مه یدانیم له سه ری به به ئه نجام گه یاندووه.
من له ڕێی به ڵگه نامه و هه روه ها تۆمارکردنی ده نگ و فیلم هه ڵگرتنه وه، ئه و گرینگه م جێ وه جێ کردووه،نهاش هه موو ئه وانه له ئه رشیڤه که مدا هه نه و پۆلێن به ندیشم کردوون. هه ر له و پێوه ندییه دا ده بێ بڵێم په ڕلان و کتێبخانه که م ئه رشیڤێکی زۆر ده وڵه مه نده له به ڵگه نامان که هیوامه توانیبێتم له و ڕێگه وه خزمه تێک بگه یینمه که لتووری کوردی.
پ: زمان، که لتوور و فۆلکلۆری کوردانی خۆراسان هه تا چه نده توانیویه ڕه سه ناێتی خۆی بپارێزێ؟
و: ڕاستیت ده وێ به خته وه رانه هه تا به مڕۆ توانیویه ئه و خه زێنه ده وڵه مه نده کوردییه له فه وتان بپارێزێ به ڵام ئێستا ته له فزیۆن ئێمه ی وه به ر هێرش و شاڵاوێکی توند داوه، که لتووری کوردی له م ناوچه دا به ڕاستی له به ر مه ترسییه کی هه ره قه تی دایه، زارۆک که له ته مه نی شه ش ساڵان لای دا و له ماڵ ترازا و چووه قوتابخانه، هه موو شتێ به فارسی فێر ئه بێ، ئیدی ڕێی ئه هه ر کوێ ده که وێ، ناچاره خۆی به فارسی ڕا بێنێ،زوانی ڕۆژنامه و گۆڤار و مێدیاکان هه مووی فارسییه، ئێمه به داخه وه ده زگاێیکی چاندی و فه رهه نگی و که لتووریمان نییه بتوانێ لاوان بگه ڕێنێته وه باوه ش و ئامێزی که لتووری کوردی، هه ر بۆیه زمان و که لتووری کوردی خۆراسان له بن مه ترسی فه وتان و له نێو چووندایه و من ئه م ئاینده به ڕوون نابینم.
چونکه ئه و به ره ی که ئێستێ ته مه نیان له 40 و 50 ساڵی دایه، گه ر ئه و به ره بچێ له شوێن ئه وان به ره ێیک دێ که له هه موو شتێکی کوردی دابڕاوه.
پ: باشه سه یدا تاقمی خوێنده وار و ڕووناکبیری ئه و ناوه بۆ قه ره بووی ئه و خه ساره مه زنه چیی له ده س دێت؟
و: گرفته که ی مه هه ر لێره دایه خۆ هه موو ان نابنه نووسه ر، یه ک دووی ئاژه ڵداری ده که وێ، یه ک وه دووی کشت و کاڵ ئه که وێ، تاقمێ ئه که ونه دووی کاسبکاری و ژماره ێیکیش ڕێی عیلم و زانست و تێکنۆلۆژی ده گرنه به ر و له نێو شول و کاره که ی خۆدا نغرۆ ده بن، له و نێوانه دا ته نێ ژماره ێیکی که من ده که ونه شوێنی کار و باری چاندی و که لتووری، بۆ نموونه من یه که له وانه م که یه که م کاری کوردیم له خۆراسانا به ئه نجام گه یاندووه، به ڵام من ناچارم بۆ وه ده س خستنی بژیوی ژیان، کرێکاری بکه م و ئێواره به ده ستی تڵیش تڵیشه وه بگه ڕێمه وه ماڵ، ئیدی کوا ده توانم به و ده سته پڕ ژانانه وه ده س بۆ قه ڵه م به رم؟!
به ڕاستی ئێمه به ده س هه ژارێیکی کوشنده وه ده ناڵێنین. من نێزیکه ی 30 به رگ کتێبم له سه ر مێژوو، که لتوور، خه ڵکناسی،مۆسیقا و ئایین و ئه وه ی به له ونێ پێوه ندی به کوردانه وه هه یه و بگره له سه ر ناکورده کانیش ئاماده ی چاپه، که چی ناتوانم به چاپیان بگه یینم،چونکه له باری دراوی و مادییه وه هیچێ شک نابه م، هه تا که ی هه ر 15-10 ساڵ جارێک بچم و له دۆس و هه ڤاڵان، پاره قه رز بکه م و به هه زار زه حمه تان یه کێکیان له چاپ بده م و هه تا بکه وێته بازاڕ و خه ڵک بیکڕن و قه ران قه ران کۆی بکه مه وه، تازه ئه و پاره ی من بۆ چاپم خه رج کردووه، ده ستم ناکه وێته وه، ئیدی له وه گه ڕێ نرخی قاقه ز له ماوه ی ئه م ساڵانه دا پڕ به رز بۆته وه، تازه گه ر هه موو هه ژمارانیش بفرۆشرێن، من پاره که ی خۆمم ده س ناکه وێته وه. بۆیه ئیتر به ڕاستی له ده ستم نایه دووی کاری فه رهه نگی بکه وم، به ئاخری خه ت گه یشتووم، هه ژاری نایه ڵێ هیچ بکه ین، ئابووری ژێرخانی هه موو کارێکه،جا کاتێ له ئاستێکی نزمدا بێت، ئیتر کوا کارمان پێ ده کرێ؟بۆیه ئینسان ئیدی بڕ ناکا و کاریش په کی ئه که وێ.
پ: سه یدا کانیماڵ یه ک له و کتێب و په ڕتووکانه ی له چاپت داوه کتێبێکه له سه ر شاعیر و هۆزانی هه ره ناسراوی کوردی خۆراسان،"جه عفه ر قولی زه نگلی "، سه باره ت به م شاعیره چیت پێیه؟
و: عه رزت بکه م جه عفه ر قولی یه کێکه له مه زنترین شاعیرانی ده ڤه ری خۆراسان که له سه رده می "محه مه د شای قه جه ر و ناسره دین شا و مزه فه ره دین شا"، عومرێکی درێژی کردووه که دووی کاری فه رهه نگی که وتووه، جه عفه ر قولی له دونیای خه ون و خه یاڵدا تووشی ئه وینێکی خه یاڵی ده بێ و ده بێته ئاشقی کچێ به نێوی مرواری له ته مه نی 16-15 ساڵانه وه سه ری خۆ هه ڵده گرێ و ده بێته گراوی مرواری و ته واوی ته مه نی نزیکه ی 100 ساڵه ی خۆی به دوای مرواری دا چیا و دۆڵ و هۆز و عه شیره ت و وڵاتان ده گه ڕێ ، هه ر له چین و خوته ن و هیندستان و وڵاتانی ئاسیای ناوینه وه بگره هه تا وڵاتی عوسمانی و وڵاتانی ناوچه ی قه وقاز و گورجستان و له خودی ئێران و هه تا شام و شاره کانی مه ککه و مه دینه ی وڵاتی عه ره بستان، به شکو مرواری،خۆ په یا بکات له و هه موو ڕێگایانه دا به هۆی ئه و هه موو ئه زموونه ی وه ده ستی ده خات، هه مووی ده خاته خزمه ت هۆنینه وه ی شێعر و جوانترین هه ڵبه ست ده هۆنێته وه، له به یتی ئاخری هه موو شێعرێک دا له خودای خۆی ده پاڕێته وه به مرواری بگه یینێ، بۆ نموونه ئه ڵێ : ئه تۆ عه لی و فاتمه ت به یه ک گه یاند، تۆ سوله یمان و بڵقێست به یه ک گه یاند، ئێمه ش به مراز بگه یینه، بۆ نموونه له م شێعره دا ئه ڵێ:
بار ئیلاها به حه قێ ڕه زا زامنی ئاهوو
شه وێک بێ وه خه ونێ من مروارێی چه شمێ جادوو
وه مینا ڤێ سه ییادێ بێ ڕوو وه ڕوو
هێسیرکه من وه پێ خۆ
ئه و وه که مه ندێ گێسۆ
ئه عبیرێ وه خه ونێ من ئاشکار که هه رچێ زوو
ئاشکار که هه ر چێ زوو
پ: ده توانین بڵێین جه عفه ر قولی به ڕاستی ئاشق و شه یدا و ئه ویندار بووه؟
و: به ڵێ، جه عفه ر قولی ئه شقێکی عیرفانی له ناخیا بووه، له مێژووی عیرفانی ئێرانی و ئیسلامی دا ئێمه که سێکی وامان به ته واوی مانا عارف و سووته دڵ، به رچاو ناکه وێ، له حاڵێکدا ئه شقی جه عفه ر قولی به درێژایی عومری 100-90ساڵه ی به ته نیا هه ر دوو تارێک بووه و به س. به ڕاستی جه عفه ر قولی مۆسیقای کوردانی خۆراسانی له فه وتان پاراستووه و مۆسیقای ئه مڕۆ قه رزداری هه وڵی دڵسۆزانه ی ئه و مرۆڤه مه زنه یه، ئه مڕۆکه 14 ئاوازان له و شاعیره ئاشقه ماونه ته وه که قوتابیانی وی به به ره ی ئه مڕۆیان گه یاندووه. له قووچان و ده ره گه ز و که ڵاتی نادری ده چوونه خزمه تی و فێری مۆسیقای کوردی ده بوون، گه ر مۆسیقا و سترانی کورمانجی نه بوایه ن، بێگومان کوردی خۆراسان ئه مڕۆ هه موو شتێکی له بیر کرد بوو.
پ: سه یدا یه کێکی دی له به رهه مه کانت له سه ر چیرۆکی کوردی له ده ڤه ری خۆراسانه، له و باره وه هه گبه که ت چی تیایه ؟
و: چیرۆکی کوردانی خۆراسان زۆرن، کاتێ من مژولی لێکۆڵینه وه بووم، دیتم که نه مر" سه مه دی بێهڕه نگی " کاتێ ئه و چیرۆکانه ی کۆ کردۆته وه، لام ده رکه وت زۆرێ له و چیرۆکانه ی له کوردانی "خوی و ورمێ" وه رگرتووه که به نیوه چڵی نووسرابوونه وه، ئه و چیرۆکانه له نێو کوردانی خۆراسان به تایبه ت لای کۆچه رییه کان به ته واوی هه بوون، من چووم له نێو ئه و کۆچه رییانه هه موو ئه و چیرۆکانه کۆ کرده وه.
چیرۆک و داستان له نێو هه موو قه وم و میلله تێک دا یه ک له سه ره کی ترین به شه کانی که لتووری ئه وان ده گرێته وه که سه رچاوه که ی ڕووداوه کانی دیرۆکی و جڤاکی نێو میلله تانه و له چوارچێوه ی چیرۆک و داستان خۆ ده رده خات. ئه و چیرۆکانه ی که من کۆم کردوونه ته وه وه بزانم هه زار یه کی ئه و چیرۆکانه نه بێ که له نێو کوردانی خۆراسانا هه یه، بۆ نموونه ده بینی پیره ژنێک نه ده زانێ شا عەبباس کێیه و نه ش شاری ئیسفه هانی دیوه، کاتێ چیرۆکه که ئه گێڕێته وه ئێژی شان به شانی شا عەبباس به نێو کووچه و کۆڵانه کانی ئیسفه هان دا ده گه ڕێ. ناوه رۆکی زۆربه ی چیرۆکه کان باس له حه ماسه و قاره مانیه ته.
پ: سه یدا ئایا له سه ر په ندی به رینان، کارێکی ئه وتۆت بۆ به ر هه ڤکردنی په نده کانی پێشینیان له و ده ڤه ره دا ئه نجام داوه؟
و: من بۆ خۆم نزیکه ی هه زار په ندێکم کۆ کردۆته وه و نێوی کتێبه که م ناوه "په ندی کورمانجان" که هێشتا چاپ نه بووه. په ندی به رینان ده سکه وتی ئه زموونی خه ڵکانه و زۆر بوارانیش ده گرێته وه. په ندی به رینان به ڕاستی ئاوێنه ی ژیری خه ڵکانی بلیمه ته و به هۆی هه ر په ندێکه وه ئێمه لامان ڕوون ئه بێته وه بیر و بۆچوونی خه ڵک له و سه رده مه د ا چلۆن بووه.
پ: سه یدا ئایا له سه ر لیستۆک(لیسته ک) و یارییه کانی خۆجێی ئه و ناوه به ر هه مێکت هه یه ؟
و: له سه ر ئه و بابه ته ش کتێبێکم هه یه که زۆر یاری و کایه ی جوانی تیایه که یاری وا هه یه به دوو که سان ده کرێ و لیستۆکی واش هه یه 500 که سان ده توانن تێیدا به شدار بن،هه مه جۆره کایه و یاری هه یه، هه ر بۆ نموونه له یاری تۆپێن دا چه ن جۆره لیستۆکمان هه یه.
پ: ئایا خه ڵک ئێستا له و چه شنه کایه و یارییانه پێشوازی ده که ن؟
و: هه ل و مه رجی ژیان و گوزه ران له م ساڵانه دا پڕ گۆڕانی به سه ردا هاتووه. لایه نی ئابووری ژیان و وه ده س خستنی بژیوی ژیان،لای خه ڵک بایه خێکی زۆری په یا کردووه، هه ر بۆیه خه ڵک زێتر دووی کار و هه رمانێک ده که ون، ده سکه وتێکی مادی بۆیان تێدا بێت، هه ر له به ر ئه وه ش که متر خه ڵکه که به لای کاری فه رهه نگی دا ده چن، ئه مه ته نیا تایبه ت به کورد نییه و له نێو هه موو گه لانی سه رزه ویشدا هه ر وایه.
جاران خه ڵک لای ئێمه له ده سپێکی نه ورۆزه وه هه تا 14 نه ورۆز، جه ماعه ت خۆیان به یاری و لیستۆکی جۆربه جۆری کوردییه وه سه رقاڵ ده کرد،که چی ئێستا خه ڵک دوای سێ چوار ڕۆژان که به گه شت و گێڵ و سه ردانی یه کتره وه مژول ده بن، ده گه ڕێنه وه سه ر کار وباری ئاسایی ژیانی خۆ.
ئه و جۆره کارانه پێویستی به ده وڵه تێک هه یه که لاگری له و یارییانه بکات، ده وڵه ت ئێستێ هاتووه کۆنگره بۆ تازیه خوێنی ده به ستێ که کارێکی باشه، چونکه سه رچاوه ی مۆسیقای ئێمه له تازیه خوێنییه وه دێ. له و لاشه وه ده بێ بایه خ به یارییه کانی خۆجێی بدرێ، بۆ نموونه ئێمه جۆره لیستۆکێکمان هه یه که به تۆپ و دار(چێو) ه و 500 که سان ده توانن به شداری تیا بکه ن، پێویسته له سه ر ئه م جۆره یارییانه کاری زێتر بکرێ و فره تر زیندوو بکرێنه وه.
پ: سه یدا دوا په یڤت؟
و: پێویسته جه ماعه تی خوێنده وار و ڕووناکبیر زێتر وه خۆ بکه ون هه تا که لتووری ده وڵه مه ندی کوردی فره تر خۆ له نێو کۆمه ڵگه دا نیشان بدات، ئه مه پڕ بۆ پاراستنی کۆمه ڵگه و جڤاکی مه پێویسته.
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 1
🏰 شوێنەکان
1.👁️خۆراسان
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ☀️ دۆزی کورد
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ کرماشان
🗺 وڵات - هەرێم: ➡️ رۆژهەڵاتی کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
✨ کوالیتیی بابەت: 70% ✔️
70%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
70%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (سەریاس ئەحمەد)ەوە لە: Nov 14 2015 10:37PM تۆمارکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 1,554 جار بینراوە

📚 پەڕتووکخانە
  📖 دوو سکۆری موزیک لەگەڵ ...
  📖 ئینسکلۆپیدیای فیزیای ک...
  📖 چۆن سامان و سەرکەوتن و...
  📖 نهێنیەکانی پۆلی 12، ژی...
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 22-01-2021
  🗓️ 21-01-2021
  🗓️ 20-01-2021
  🗓️ 19-01-2021
  🗓️ 18-01-2021
  🗓️ 17-01-2021
  🗓️ 16-01-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
شەریف پاشای خەندان
شەریف پاشای خەندان، یەکەم سەرکردە و سیاسەتکاری کوردە کە بانگەشەی درووستکردنی دەوڵەتی کوردستانی کردووە و لەو پێناوەدا ساڵانێکی زۆر لە ئەوروپا تێیکۆشاوە.
سەرەتا وەک چاکسازیخوازێک لە ناو دەوڵەتی عوسمانیدا کاری کردووە و پشتیوانی رژێمی ئیتیحاد و تەرەقی کردووە.
کاتێک رووی راستەقینەی ئەوانی بۆ دەرکەوتووه بەرامبەر کورد وازی لە بیری چاکاسازی لە نێو دەوڵەتی عوسمانی هێناوە و راستەوخۆ بۆ دروستکردنی دەوڵەتێکی کوردی خەباتی کردووە و تێیکۆشاوە.
ئەم نووسینەی بەردەستتان، سەرەتایەکە لە ژیان و خەباتی یەکەم دیپل
شەریف پاشای خەندان
سەعید ناکام
ساڵی 1917 لەگوندی دەوەشاری سەر بە شاری مەهاباد رۆژهەڵاتی کوردستان لەدایک بووە.. چالاکی سیاسی و زیندانی سیاسی، بەڕێوەبەری چاپخانەی کوردستان لە کۆماری کوردستان، کەسێکی نزیکی رابەرانی کۆمار بووە.
سەعید ناکام، لە ناوەڕاستی سییەکانی سەدەی بیست لە رێی حوسێن حوزنی موکریانییەوە لە موکریانەوە بۆ یەکەمجار دێتە باشوور. پاشان لە سێمانی نیشتەجێ دەبێت و لەگەڵ خاتوو مەلیح رەشید ئەمینی جۆڵا هاوسەرگیریی دەکات. لە خاتوو مەلیح 5 منداڵی دەبێت بەناوەکانی شێرکۆ، نەرمین، شەرمین، سمکۆ و پشکۆ.[1]
لە کاتی دامەزراندنی
سەعید ناکام
22-01-1946
رۆژهەڵاتی کوردستان
- دامەزراندنی کۆماری دیموکراتیکی کوردستان، لە خۆرهەڵاتی کوردستان کە پێتەختەکەی مەهاباد بوو و رێبەرەکەشی پێشەوا قازی محەمەدی شەهید بوو، کۆمارەکە لە مەیدانی چوارچرادا راگەیەندرا و ئاڵای کوردستانی تێدا هەڵکرا. پێشەوا و چەند کەسێکی ناسراوی تر وتار و هۆنراوەیان خوێندەوە، لەوانە مەلا حوسەینی مەجدی، حاجی بابە شێخ، محەمەد حوسەین خانی سەیفی قازی، مامۆستا هەژار، مامۆستا هێمن، سەید محەمەد تەها زادە، شێخ حەسەن شەمسەدینی، عومەر خان، زیڕۆ بەگ، محەمەد ئەمین موعینی، سەعید عەبدولعەزیز، ئیبراه
22-01-1946
ئاوارە
گۆڤاری ئاوارە، گۆڤارێکی فەرهەنگیی کۆمەڵایەتییە. لە نەوەدەکانی سەدەی بیست لەلایەن ئەنجوومەنی فەرهەنگیی کورد - مستەفا شڵماشی لە شاری ئاڵمیرەی هۆڵندا دەرچووە.










ئاوارە
محێدین چنارەیی
محی الدین خدر حاجی محەمەد، ناسراو بە محێدین چنارێی لە گوندی چنارەی چوارتا لە ساڵی 1907 هاتوەتە ژیانەوە
لە رووی خوێندەواریشەوە تاکو پۆلی شەشەمی سەرەتایی لە قوتابخانەی فەیسەڵیەی شاری سلێمانی خوێندوە
له و دەمەشدا و لەگەڵ هاوەڵەکانی قوتابخانە، ی هەمیشە کۆڕوباسی سیاسی و کوردایەتییان گەرم کردوە
سەرەنجامیش لە ساڵی 1937 کۆمەڵەیەکی نەتەوەیی یان بەناوی (کۆمەڵەی برایەتی) دروست کردوە.
محێدین چنارەیش کەسێکی دیارو هەڵسوڕاوێکی بەرزو چالاکی ئه و کۆمەڵەیە بووە، کەلە چەندین شارو شارۆچکەی کوردستان لقی کۆمەڵ
محێدین چنارەیی

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.01
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,421 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574