🏠 البداية
ارسال
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
اتصال
حول كورديبيديا!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
المزيد
Kurdipedia
🔎 کوردیی ناوەڕاست Menu
🏠|📧|حول كورديبيديا!|المکتبة|📅
🔀 موضوع عشوائي
❓ المعاينة
📏 قوانين الأستعمال
🔎 بحث متقدم
➕ ارسال
🔧 الأدوات
🏁 اللغات
🔑 حسابي
✚ موضوعات جديدة
📕 مملكة الببغاوات
مملكة الببغاوات
قصص قصیرة مترجمة
المولف شیرزاد حسن
📕 مملكة الببغاوات
📕 نظام الضمير في اللغة العربية
تأليف: الأستاذ الدكتور وريا عمر أمين [1]
📕 نظام الضمير في اللغة العربية
📕 هوية كركوك
مجموعة باحثين
مركز روداو للدراسات
2018
📕 هوية كركوك
📕 امبراطوریات، الحدود والقبائل الكردیة، كردستان ونزاع الحدود التركي- الایراني 1843-1932
كتێبی “امبراطوریات، الحدود والقبائل الكردیة، كردستان ونزاع الحدود التركي- الایراني 1843-1932”ی دانراوی دكتۆر نەجات عەبدوڵا، كە دكتۆر سوعاد محەمەد خدر لە فەرەنسەیییەوە كردوویە بە عەرەبی، بە 722 لاپەڕە،
📕 امبراطوریات، الحدود والقبائل الكردیة، كردستان ونزاع الحدود التركي- الایراني 1843-1932
📝 القيادة العامة لقوات سوريا الديمقراطية؛ بيان إلی الرأي العام
بناء علی المبادرة التي قدمتها القيادة العامة لقوات سوريا الديمقراطية لتوحيد الخطاب الكردي في سوريا وفي إطار الجهود المشتركة لبناء الثقة بين الأطراف السياسية الكردية في سوريا، شكلت القيادة العامة في قو
📝 القيادة العامة لقوات سوريا الديمقراطية؛ بيان إلی الرأي العام
📝 تصريح؛ خطف وقتل المواطن محمد سعيد رشيد
بعد أن احتل الجيش التركي ومرتزقته من الميليشيات الموالية للائتلاف السوري- الإخواني المعارض منطقة عفرين- أقصی شمال غرب سوريا، وبسطوا سيطرتهم عليها في 18 آذار 2018م، ساد الفوضی والفلتان في جميع مناحي ال
📝 تصريح؛ خطف وقتل المواطن محمد سعيد رشيد
📝 ناشطون كرد ينشرون وثائق لأجدادهم من قبل تأسيس سوريا العربية
القامشلي - عكيد مشمش - نورث برس
نشر ناشطون كرد في مناطق شمال وشرقي سوريا، وثائق رسمية لأجدادهم وأقاربهم تعود إلی ما قبل تاريخ تأسيس الجمهورية العربية السورية، وذلك رداً علی تصريحات الرئيس السوري بشار
📝 ناشطون كرد ينشرون وثائق لأجدادهم من قبل تأسيس سوريا العربية
📖 ضحية الخلافات الكردية... أبطال بلا قبور!
أيوب بابو بارزاني
📖 ضحية الخلافات الكردية... أبطال بلا قبور!
📝 عفرين تحت الاحتلال (135) - خاص: ثلاثة أعوامٍ من الاحتلال التركي، 161 ضحايا شهداء ومغدورين مدنيين
عفرين تحت الاحتلال (135)- خاص:
ثلاثة أعوامٍ من الاحتلال التركي... /161/ ضحايا شهداء ومغدورين مدنيين، منهم /29/ طفلاً و /18/ إمرأة
مضت ثلاثة أعوامٍ على الاحتلال التركي في 18 آذار 2018م، لمنطقة عفرين-
📝 عفرين تحت الاحتلال (135) - خاص: ثلاثة أعوامٍ من الاحتلال التركي، 161 ضحايا شهداء ومغدورين مدنيين
📼 اصل عائلة الاسد في سورية
...
📼 اصل عائلة الاسد في سورية
👫 طارق إبراهيم رمضان العزاوي
- ولد في مدينة كركوك عام 1958م ,
. تخرج من كلية القوة الجوية العراقية الدورة 34 في فرنسا عام 1981م ( بكالوريوس - علوم طيران عسكري ) ,
. تخرج من مدرسة القوات الخاصة العراقية عام 1981م وحصل بها على دو
👫 طارق إبراهيم رمضان العزاوي
📄 الشرارة لسان حال للاتحاد الوطني الكردستاني
الشرارة لسان حال للاتحاد الوطني الكردستاني العدد الاول. تشرین الثانی 1975 [1]
📄 الشرارة لسان حال للاتحاد الوطني الكردستاني
📕 الطواحين المائية في إقليم الجزيرة السورية
دار شلير للنشر.
ساهم في إنجاز هذا الكتاب التوثيقي:
د.م. اذاد علي
د. سليمان إلياس
أ. عبد المجيد خلف
أ. رامي مسور
أ. منتصر قاسم [1]
📕 الطواحين المائية في إقليم الجزيرة السورية
📕 مختارات شعریة؛ زانا خليل (1995-2020)
زانا خليل[1]
ترجمة عن الكردية: مكرم رشيد الطالباني ونهاد محمود النجار
2021
📕 مختارات شعریة؛ زانا خليل (1995-2020)
📝 البيان الختامي للملتقی الحقوقي الثاني حول جرائم الاحتلال التركي في عفرين
برعاية منظمة الأبحاث وحقوق المرأة في سوريا ومنظمة مبادرة حقوقية ومركز روج آفا للدراسات الاستراتيجية ومنظمة حقوق الإنسان عفرين – سوريا ومنظمة حقوق الإنسان في الجزيرة، انطلقت أعمال الملتقی الثاني حول ال
📝 البيان الختامي للملتقی الحقوقي الثاني حول جرائم الاحتلال التركي في عفرين
📕 ٲوراق جلادت وروشن بدرخان
الدكتور جبار قادر
2021 [1]
📕 ٲوراق جلادت وروشن بدرخان
📕 من كليات رسائل النور، رسالة الحشر
المؤلف بديع الزمان سعيد النورسي
ترجمة احسان قاسم الصالحي
الناشر المترجم
الطبعة الثانية 1404 - 1984 بغداد [1]
📕 من كليات رسائل النور، رسالة الحشر
📕 اوتار التنائي؛ او حزن حبة رمل في زوبعة
فرهاد شاكلي
ترجمة جلال زنگابادي
📕 اوتار التنائي؛ او حزن حبة رمل في زوبعة
📄 القافلة - KARWAN
مجلة - القافلة - وقد صدرت سنة 1964 في يوغسلافيا. وكانت تصدرها جمعية الطلبة الأكراد في أوروبا - فرع يوغسلافيا -
احدهم ادهم شيخو
العدد3 سنة2 [1]
📄 القافلة - KARWAN
📖 لماذا تتكرر هزائم الشعب الكوردي وبنفس الوقت تتعاظم اصوات الساسة الكورد من اجل الاستقلال والبيشمركه؟؟؟ بيشمركنا!!!
جواد ملا
17-10-2017 بعد الهزيمة بيوم
📖 لماذا تتكرر هزائم الشعب الكوردي وبنفس الوقت تتعاظم اصوات الساسة الكورد من اجل الاستقلال والبيشمركه؟؟؟ بيشمركنا!!!
📕 رقصة اخیلتي
للشاعر: علي معروف بهروردي
ترجمة: عەبدولستار شارباژێڕی [1]
📕 رقصة اخیلتي
📕 رحلة المستر جيمس برانت إلى المنطقة الكردية عام 1838
ترجمة: حسین احمد الجاف [1]
📕 رحلة المستر جيمس برانت إلى المنطقة الكردية عام 1838
📕 رحلات جميس برانت إلى المناطق الكردية والأرمنية
محمد علي ثابت
لناشر:دار البشير للثقافة والعلوم
نبذه عن الكتابالدّبلوماسيّون الإنجليز في أخْريات الدّولة العثمانية كانت مهامّهم الأولى- إنْ لم تكنْ جلّ مهامّهم- هي جمعُ المعلومات الاستخباراتية عن ال
📕 رحلات جميس برانت إلى المناطق الكردية والأرمنية
📕 الكردي المخذول كوردي دەستخەرو كراو؛ رواية الدولة السراب في الوطن المستحيل
للكاتب والإعلامي اللبناني: فؤاد مطر
صدر حديثاً عن «الدار العربية للعلوم ناشرون» و«الناشر العربي الدولي» كتاب بعنوان «الكُرْدي المخذول - رواية الدولة السراب في الوطن المستحيل»، للكاتب الصحافي فؤاد مطر
📕 الكردي المخذول كوردي دەستخەرو كراو؛ رواية الدولة السراب في الوطن المستحيل
📕 المکتبة
كفاح الاكراد
👫 الشخصیات
لالش ميدي
📖 بحوث قصیرة
الجانب الإداري والاقتصادي ل...
📕 المکتبة
القضية الكردية في مؤتمر الق...
📝 وثائق
عفرين تحت الاحتلال (135) - ...
📖 کوردەکانی خوراسان (کوردخانە) هێمای پارێزەری فەرهەنگ | صنف: بحوث قصیرة | لغة السجل: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ Share
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ تقييم المقال
⭐⭐⭐⭐⭐ ممتاز
⭐⭐⭐⭐ جيد جدا
⭐⭐⭐ متوسط
⭐⭐ ليست سيئة
⭐ سيء
☰ المزيد
⭐ أضف الی مجموعتي
💬 اعطي رأيک بهذا المقال!

✍️ تأريخ السجل
🏷️ Metadata
RSS

📷 أبحث علی صورة السجل المختار في گوگل
🔎 أبحث علی سجل المختار في گوگل
✍️✍️ تعديل السجل
| 👁️‍🗨️ | 👂

کوردەکانی خوراسان (کوردخانە) هێمای پارێزەری فەرهەنگ
نووسینی: شەریف فەلاح

لە سەرەتای سەدەی شانزیەمی زایینی ئیمپراتۆری شیعە مەزهەبی سەفەویان، وەک رکابەرێک لە بەرانبەر ئیمپراتۆری سوننە مەزهەبی عوسمانیدا خۆی دەرخست و بە مەبەستی سەپاندن و هەژمۆنیی ئایدۆلۆژیا و مەزهەبی شیعە و چەند هۆیەکی دیکە، لەگەڵی کەوتە ململانێیەوە.
زێدی و نیشتمانی کورد لەم گێروکێشەیەدا کەوتە بەر پەلامار و ئیدیعای هەردوو ئیمپراتۆرەکەوە. لە ساڵی 1514ی زایینی، لە ناوچەی “چالدێران” کە ئێستە ناحیەیەکی سەر بە پارێزگای ورمێیە لە رۆژهەڵاتی کوردستان تێهەڵچوونێکی توند و خوێناوی لە نێوان ئەو دوو ئیمپراتۆییەدا رووی دا کە بە “شەڕی چالدێران” ناسراوە، لەو شەڕەدا ئیمپراتۆری عوسمانی بەسەر ئێراندا سەرکەوت. لە ئەنجامدا نەتەوە و نیشتمانی کورد لەلایەن ئەو زلهێزەی ناوچەوە لێک ترازا و دابەش کرا و بەشێکی کەوتە بەر ئیمپراتۆری عوسمانی و ئەو بەشەکەی دیکەشی بە ئیمپراتۆریی سەفەوی بڕا.
ئێڵ و عەشیرە و هۆزە کوردەکان لە سەردەمی دەسەڵاتی شاعەباسی سەفەوی ساڵی 1598ی زایینی، یان بەپێی سەرچاوەکانی دیکە 1602ی زایینی (لە ناوچەکانی نێوان رۆژئاوای گۆلی ورمێ‌ و دەوروبەری گۆلی وان و باشووری رووباری ئەرەس بۆ ناوچەی خوراسان لە باکووری رۆژهەڵاتی ئێران دوور خرانەوە و کۆچێنران).
دکتۆر “کەلیموڵلا تەوەحودی” کە بە باوکی مێژووی کورەکانی خوراسان ناسراوە، لە کتێبە بەنرخەکەی “حەرەکەتی مێژوویی کورد بۆ خوراسان”دا دەنووسێ‌ : “ئەو پەنجا هەزار ماڵباتە کورد لە ئێڵی گەورەی 1ـ زەعفەرانلوو 2ـ شادلوو 3ـقەراچورلوو و بەشێکیشیان لە هۆزی جەلالی و عەشیرەی گەورەی شکاک بوون کە بەڕای ئەو مێژوونووسە هۆکاری ئەو هەڵکەندن و کۆچاندنەش بەتەواوەتی سیاسی بوو. هۆز و عەشیرە کوردەکان نێردرانە خوراسان هەتا لەلایەک لە بەرانبەر هێرشە بەردەوام و یەک لەدوای یەکەکانی “ئۆزبەک”ەکاندا بەرگری لە پارێزگای خوراسان بکەن و لەلایەکی دیکەشەوە جیاکردنەوەی و لێکترازانی کوردەکان لە یەکتر دەبووە هۆی لاوازیی هێزیان لە کوردستان کە ئەوکات ویست و داخوازییەکان جێگەی رەزامەندی و بە ویستی شاعەباس نەبووە.
کوردە دوورخراوەکان بۆ خوراسان بەهۆی ئازایەتی و بەهێزی و شارەزایی لە شەڕدا، توانیان هێرشبەرە ئۆزبەکەکان لە ناوچەکانی خوراسان دوور بخەنەوە و ئەو ناوچانەش کە داگیر کرابوون، کۆنترۆڵ بکەنەوە. کوردە دوورخراوەکان بۆ خوراسان پاش ئەو دەسکەوتانە لەوێ‌ وەک سامان و نیشتمانی هەقیقی و مافی سەرەکیی خۆیان و بە رەزامەندی و هاندانی شاعەباسی سەفەوی نیشتەجێ‌ بوون و لە بەرانبەر پاراستنی ئەو ناوچە سنوورییانەدا لەدانی باج و سەرانە بەری کران.
ناوچەیەکیان هاوشێوەی خۆبەڕێوەبەری پێکەوە نا.
لەڕاستیدا کوردە دوور خراوەکان لەژێر ناوی پارێزەری شەرەف و کەرامەتی سنوورەکانی ئێران بۆ هەمیشە لە خوراسان نیشتەجێ‌ بوون و لە زێد و وار و کلتووری هەزار ساڵەی خۆیان دابڕان و ئەو شوێنەی کە کوردی خوراسانی لی َدەژین لە هەندێ‌ سەرچاوەدا بە کوردخانە ناسراوە.
کوردخانە دەکەوێتە کوێی خوراسانەوە؟
خوراسان ناوچەیەکی گەورە و پانوبەرینە. نزیکەی هەموو سنوری ڕۆژهەڵاتی ئێران دەگرێتەوە، واتە لەلای ڕۆژهەڵات، لە سنووری تورکمەنستان لە باکورەوە، بە درێژایی سنووری ئەفغانستان دادەکشێت، تا بۆ سنووری پاکستان درێژ دەبێتەوە. لە ڕۆژئاواش، بیابانی گەورە و قاتوقڕی (لووت)، لە هەرێمەکانی دیکەی ناوەڕاستی ئێرانی دادەبڕێت. هەرێمەکە کراوەتە سێ ئوستان: باکوری خوراسان، خوراسانی رەزەوی و خوراسانی باشوور.
کوردەکان بە زۆری لەوپەڕی باکوور، لە پارێزگای باکووری خوراسان، لە چەند شار و شارۆچکەیەک و دێهاتی تایبەت بەخۆیان دەژین. کوردەکان بۆخۆیان ژمارەی خۆیان بە پتر لە 2 ملیۆن کەس دەخەمڵێنن.
کوردخانە:
کوردانی ئەو دەڤەرە، لە 22 هۆزی گەورە و 122 بنەماڵەی بچووکتر پێکهاتوون و ئەوان بە خاک و وڵاتی خۆیان دەڵێن (کوردخانە). ڕووبەری گشتیی خاکی کوردان، یان کوردخانە، بریتیە لە 64.144، شەست و چوار هەزار و سەت و چل و چوار کیلۆمەتری چوارگۆشە. بۆ ئەوەی لە گەورەیی و پان و پۆڕی ئەو خاکە بگەین با لەگەڵ ڕووبەری چەند وڵاتێکی ناسراوی دنیا، بەراوردی بکەین. ڕووبەری قەتەر 11 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. ڕووبەری تەیمووری ڕۆژهەڵات 14 هەزار و 600 کیلۆمەتری چوارگۆشەیە. هەروەک سلۆڤێنیا 20 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە.
ئیسرائیل 21 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. ئەلبانیا 29 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. ئەرمەنستان 29 هەزار و 800 کیلۆمەتری چوارگۆشە. بەلجیکا 31 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. مۆلداڤیا 34 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. تایوان 36 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. سویسرا 41 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. هۆڵەندا 42 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. دانیمارک 43 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. کورواتیا 57 هەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە. وەک دەردەکەوێت، هەموو ئەو دەوڵەتە ناسراوانەی سەرەوە، هەروەک زۆری دیکەش، بە ڕووبەر لە کوردخانە بچووکترن.
جگە لە کوردخانە، ژمارەیەکی زۆر کوردی ناوچەکە، بۆ ئیش و کار، یان هۆکاری دیکە لە دەرەوەی کوردخانە و لە شارە گەورەکانی خوراسان دەژین. وەک مەشهەد، نیشابوور و سەبزەوار. هەندێک سەرچاوە تەنیا ژمارەی کوردانی دانیشتووی (مەشهەد)، بە 400 هەزار کەس دەخەمڵێنن. دیارە زۆری دیش، بەهۆی خوێندن و کارەوە پەڕیوەی شارەکانی دیکە ئێران، وەکوو تاران بوون.
ئەگەر پێناسەی تۆپۆگرافیای کوردخانە بکەین، ئەوا دەڵێین ناوچەیەکی شاخاویی بە پیتە. دوو ڕووباری تێدایە. ئاست و ڕێژەی باران بارین، لە ناوچەکە بەرزە. کشتوکاڵ بە ڕێژەیەکی بەرز دەکرێت. لە هەردوو ناوچەکانی قووچان و ڕاز، نەوت و گاز بە بڕێکی کەم دۆزراونەتەوە.
کوردانی خوراسان، هەروەک کوردانی ناو کوردستان، خاوەنی سامانێکی گەورە و دەوڵەمەندی فۆلکلۆرین. ئەوان دابونەریت و فۆلکلۆری خۆیان، بە شێوەی جۆراوجۆر و، نەوە دوای نەوە، تا ئەمڕۆ پاراستووە. تا سەرەتای سەدەی بیستەمیش، کوردانی ناوچەکە بەگشتی خەریکی کشتوکاڵ و ئاژەڵداری، (شوانکارەیی) بوون. ئێستە لەوێش وەک هەر شوێنێکی دیکە کار و پیشەی جۆراوجۆر سەریانهەڵداوە. لە شارەکانیشیاندا بەتایبەت قووچان و شیروانە، هەروەها بجنورد، ئەسفەرایین و تا ڕادەیەک شارەکانی دیکش، کار و پیشەی باوی شاری و فەرمانبەری لە دەزگاکانی دەوڵەت، شانبەشانی دووکانداری و بازرگانی، باوە. گەورەترین شارەکانی ناوچە کوردنشینەکانی خوراسان بریتین لە: قووچان، بجنوورد، ئەسفەراین، چناران، فارووج، باجگیران، دەرەگەز، کەلات، لایین، مانە و سملقان، راز و رادکان، کە زۆرینە یان نزیک بە زۆرینەی گوند و لادێییەکانی سەر بەو شارانەش هاووڵاتییانی کوردن کە زۆربەیان سەرقاڵی ئاژەڵداری و کشتوکاڵن.
بە گوێرەی هەندێک سەرچاوە 60% لە سەدی کوردانی ئەوێ، هێشتا لادێ نشینن و، کاری ئاژەڵداری و جوتیاری دەکەن. 35% لە سەدی دانیشتوانیش، لە شارەکان نیشتەجێن. هەروەک 5%یان، هێشتا بە ژیانی کۆچەری، یان ڕەوەندی دەژین و کوێستان و گەرمیان دەکەن. ئەم شێوە ژیانە سەرەتاییەی کوردان، لە لادێ و ئاژەڵداری، یان ڕەوەندی و کوێستان و گەرمێن کردن، هۆکاری سەرەکیی پاراستنی زمان و دابونەریتی دیکە وەک جلوبەرگ و خواردن و ئاواز و گۆرانی و داستان و لاوکەکانیان بووە.
گرنگترین رووبار لەو ناوچەیە، رووباری “ئەترەک”ە کەلە کوێستانەکانی “هەزار مەسجد”ەوە سەرچاوە دەگرن و دەڕێژتە زەریای خەزەرەوە. گەورە و بەرزترین کێو و شاخەکانی ناوچە کوردنشینەکانی خوراسان بریتین لە: هەزار مەسجد لە رۆژهەڵات، بینالوود لە باشووری رۆژهەڵات، شاجیهان لە باشوور، ئاڵاداغ لە رۆژئاوا و کێوی گولیل لە باکوور کە هاوسنووری وڵاتی تورکەمەنستانە.
هەموویان بە شێوەزاری کورمانجیی سەروو دەئاخڤێن و بەو پێیەی کە ماوەی زیاتر لە 400 ساڵە لە نیشتمان، زمان و کولتووری دایکیی خۆیان دوور خراونەتەوە، هەروەها چەند هۆیەکی دیکەی وەک هەڵاواردنی زمانی، فەرهەنگی ئابووری بەتەواوەتی لەلایەن دەسەڵاتە یەک لەدوای یەکەکانەوە پەراوێز خراون.
وەگەڕ نەخستنی دەسمایەی حکوومەتی لەو ناوچانەی کە کوردی تێدا دەژی، پشتگوێ‌ خستنی بەرپرسانی حکوومەتی بوونەتە هۆی ئەوەی کە گەشە و بووژانەوەی ئەو ناوچانە بگاتە کەمترین ئاستی خۆی، لە بەرانبەردا دێوەزمەی هەژاری، تووشبوون بە مادە هۆشبەرەکان و بێکاری و خەسار و دیاردە کۆمەڵایەتییەکان باڵ بەسەر ئەو ناوچانەدا بکێشێ‌. هەرچەند ئەو گرفت و دیاردانە لە ناوچەکانی دیکەی ئێرانیش بەدی دەکرێن، بەڵام سیاسەتی دوژمنکارانە لە هەندێ‌ ناوچە بە ئەنقەست رەچاو دەکرێت.
ماوەی نزیک بە دوو دەیەیە کوردانی خوراسان لەژێر کاریگەری و هێژمۆنیی گوتاری نەتەوەیی و بووژانەوەی فەرهەنگی نەتەوەی کورد بەگشتی و بەتایبەتی گەشە و بووژانەوەی کولتووری لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەستیان داوەتە بزاوت و راسانێک و لەسەر بنەما و ریشەی ئەدەبیات و زمان و کولتووری دێرینی نەتەوەیی بەدوای ناسنامەی خۆیانەوەن. ئەم جووڵانەوە فەرهەنگییە لەئاستی میدیا کوردییەکاندا بە زەقی دەبنینرێ‌، بۆیە کەوتوونەتە ژێر چاودێری و کۆنترۆڵی توندی دامودەزگا ئەمنی و سەربازییەکانی حکوومەت و چالاکانی فەرهەنگی، مەدەنی و سیاسی و هونەریی کوردی خوراسان دەگیرێن و لەژێر زەخت و گوشار دان و هەتا ئێستە دەیان چالاکوانی فەرهەنگی، مەدەنی، نووسەر، شاعیر، هونەرمەند و خوێندکاری کوردی خوراسان دەستبەسەر و راپێچی زیندان و ناوەندە ئەمنییەکان کراون.
ناوەندەکانی فێرکاریی زمانی کوردی، رێکخراو و دامەزراوەی سیاسی و مەدەنیی کورد و تەنانەت غەیرە کوردیش لەو ناوچانە بەتەواوەتی قەدەغەن و لەگەڵ ئەو کەسانەی هەوڵی رێکخستنی فەرهەنگی و کۆمەڵایەتی و سیاسی بدەن، بە توندی هەڵسوکەوت دەکرێت.
گرتنەبەری ئەم سیاسەتانە لەڕاستای ئاسمیلاسیۆنی کولتووری و زمانیدا دەکرێن هەتا زیاتر لە رەگ و ریشە و ناسنامەی خۆیان دوور کەونەوە و لەناو کولتوور و زمانی باڵادەستدا بتوێنەوە.
ئەوەی گرنگە و دەبێ‌ جەختی لەسەر بکرێتەوە، سەرەڕای ئەو زەخت و گوشارانەی بە درێژایی 400 ساڵ لەلایەن حکوومەتە جۆراوجۆرەکانەوە لەباری کولتووری و سیاسییەوە لەسەریان بووە، بەڵام پێداگرییان لەسەر پاراستنی زمان و ئەدەب و کولتووری خۆماڵی و رەسەنی خۆیان کردووە.
فۆلکلۆر و زمان و ئەدەبی زارەکی، پاراستنی دابونەریت و کولتوورە رەسەن و دێرینەکان یەک لەو بوارانەیە بە نهێنی و شاراوەیی کاریان لەسەر کردووە و بە گیان و دڵ پاراستوویانە.
لە ماوەی دوو دەیەی رابردوودا شان بەشانی رەوت و جمشتی رۆشنبیری و بووژانەوەی فەرهەنگی و زمانی لە شارەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان، لەوێش جموجۆڵ و بووژانەوەی فەرهەنگی لە ئاستێکی بەریندا دەستی پێکرد.
بە چوونی رێژەی زۆری خوێندکارانی کوردی ئەو ناوچانە بۆ زانکۆکانی مەشهەد و تاران و ئاشنابوونیان لەگەڵ خوێندکارانی دیکەی کورد و دامەزرانی پەیوەندیی لە نێوان نووسەر، رۆشنبیر و نوخبەکاندا ئیتر گوتاری نەتەوەیی و دۆزینەوەی ناسنامە لەلایان بووەتە بابەتی سەرەکی و ئەم پرسە لەناو زۆربەی توێژەکانی کوردانی خوراساندا رووی لە گەشەکردن کرد.
ئەگەرچی کوردەکانی خوراسان بە سنوور و جوغرافیا لە چەقی پرسەکانی کوردستان دوورن، بەڵام زەخت و گوشار و دووری نەیتوانیوە ناسنامەی کوردایەتییان لێ‌ زەوت بکات و هەردەم بیر و خەیاڵیان لەلای زێد و نیشتمانی دایکیی خۆیان کوردستان.
ناکرێ‌ باسی مێژوو، زمان و ئەدەب و فەرهەنگی کوردانی خوراسان بکەین و باسی رۆڵ و کاریگەریی رۆشنبیر و نووسەرانی دڵسۆز و خۆنەویستی کوردی ئەو ناوچەیە نەکەین. یەک لەو نووسەر و مێژوونوسە پشوودرێژانە “کەلیموڵلا تەوەحودی”یە کەلە بووژانەوەی زمان و ئەدەب و پێگەیاندنی لاوان و خوێندکاران و هاندانی چالاکانی فەرهەنگی و بەگشتی زیندووکردنی ناسنامەی نەتەوەیی کوردانی خوراساندا رۆڵی کارا و پێشەنگی گێڕاوە.
لەباری مۆسیقا رەسەنەوە کوردەکانی خوراسان خاوەنی پاشخانێکی دەوڵەمەندن و لەم بارەوە چەندین گۆرانیبێژ و ژەنیاری میللیی و نوێخوازییان هەیە و ئێستە چەند گرووپێک لەو ناوچەیە سەرقاڵی کارن کە گرووپی “کوات” ناسراوترینیانە.
لێرەدا ئاماژە بەناوی هەندێ‌ لە ئوستوورەکانی بواری شیعر، مێژوو، ئەدەب و هونەری کوردەکانی خوراسان دەکەین.
لە سەردەمی ئەفشاریە و زەندییەکان: کەسێکی وەک میزا حەبیبوڵلا مستەوفی شاعیری حیماسیی ناسروی کوردە و دیوانی “مەحموود نامە” بەرهەمی ئەوە. لە دەوری قاجارییەکان کەسێکی وەک “جەعفەر قولی زەنگلی” شاعیر و هونەرمەندی میللی بواری مەقام و ئوستوورەیی کوردەکانی خوراسان سەرهەڵدەدات کە بە هۆنراوە و میللی، حیماسی و ئوستوورەییەکانی بە زاراوەی کورمانجیی سەروو مێژووی رووداو و کارەساتەکانی ناوچەکە و ئێرای تۆمار کردووە. لە دەورەی دووەمی قاجارییەکاندا دەتوانین ئاماژە بە “مەلا ئیسماعیل بوغانلوو” و مەلا “عەلی رازی” ناسراو بە (بێچارە) و “حاج محەمەد بوغانلوو” بکەین. لە دەرەی سێیەمی قاجارییەکاندا کەسێکی وەک “سەردار عیوەز خان” سەرهەڵدەدات کە سەرۆکی ئێلی جەلالی بووە و کەسێکی شۆڕشگێر و قارەمان بووە و لە بواری ئەدەب و شیعریشدا دەستی بالای هەبووە. هەروەها “ئاهەنگ حەجۆ خان”، “ئاهەنگ خوداوەردی سەردار”.
لە سەردەمی پالەویدا کەسانێکی وەک: “حەیدەر رشوانلوو، هەیبەتوڵلا ناتقی، عەلی مێهرەو پەیدا بوون کەل بورای ئەدەب و شعر و زمانی کوردیدا چالاک بوون.
سەردەمی کۆماری ئیسلامی: کەلیموڵڵا تەوەحودی (کانیماڵ) نووسەر، مێژوونوس کە بە خۆی و ماڵبات و کەسوکارییەوە هەموو ژیانیان لەپێناو بووژانەوەی فەرهەنگ و مێژوو و هونەری کوردانی خوراساندا تەرخان کردووە و لەم بارەوە جیا لە کتێبی 6بەرگیی “حەرەکەتی مێژوویی کورد بۆ خوراسان” چەندین پەرتووکی دیکەی لە بواری جیاجیادا چاپ و بڵاو کردووەتەوە. لەناو نەوەی ئێستاشدا دەتوانین ئاماژە بە ناوی ئەم کەسانە بکەین: “سمایل حوسێنپور، حەسەن رەوشەن، عەلی جەلایر، جەواد رەزایی، حەمید حوسێن عەلی پور، مەحموود فەرخوندە، عەلی رەحمەتی، حەمید نەجەفزادە، ئیبراهیم شمشێریان، کیان ەەبانی، غوڵامڕەزا محەمەدی، حوسێن قیاسی ئابادی، کەریم ئەکبەرزادە، فەرامەرز رۆستەمی، بەرات سەعادەتزادە، رەزا موسەلڕەزایی، محەمەد بەراتیان، غوڵامحسێن عەباسزادە، و خاتوون قەیتاقی، سەعادەتزادە، قادری فەرخوندەو…هتد


⚠️ دون هذا السجل بلغة (🏳️ کوردیی ناوەڕاست)، انقر علی ايقونة لفتح السجل باللغة المدونة!
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!


🗄 المصادر
[1] ⚫ غير محدد | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | سایتی رۆژهەڵات نیوز
🖇 السجلات المرتبطة: 2
🏰 الأماکن
1.👁️خۆراسان
👫 الشخصیات
1.👁️شەریف فەلاح
📂[ المزيد...]

⁉️ خصائص السجل
🏷️ صنف: 📖 بحوث قصیرة
🏳️ لغة السجل: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
🗺 الدولة - الأقلیم: ➡️ شرق کردستان
🌐 اللغة - اللهجة: 🏳️ ک. جنوبي
📙 الکتاب: 📖 ادبي
📄 نوع الوثيقة: ⊶ اللغة الاصلية

⁉️ Technical Metadata
✨ جودة السجل: 90% ✔️
90%
✖️
 30%-39%
سيء👎
✖️
 40%-49%
سيء
✖️
 50%-59%
ليست سيئة
✔️
 60%-69%
متوسط
✔️
 70%-79%
جيد جدا
✔️
 80%-89%
جيد جدا👍
✔️
 90%-99%
ممتاز👏
90%
✔️
تم أدخال هذا السجل من قبل (سەریاس ئەحمەد) في Nov 5 2015 12:04AM
✍️ تم تعديل هذا السجل من قبل (سەریاس ئەحمەد) في Nov 5 2015 12:26AM
☁️ عنوان السجل
🔗
🔗
⚠️ لم يتم أنهاء هذا السجل وفقا ل📏 المعايير کورديپيديا، السجل يحتاج لمراجعة موضوعية وقواعدية
👁 تمت مشاهدة هذا السجل 4,790 مرة

📚 الملفات المرفقة - Version
نوع Version 💾📖🕒📅 👫 اسم المحرر
📷 ملف الصورة 1.0.1171 KB Nov 5 2015 12:04AMسەریاس ئەحمەد
📚 المکتبة
  📖 مملكة الببغاوات
  📖 نظام الضمير في اللغة ا...
  📖 هوية كركوك
  📖 مختارات شعریة؛ زانا خل...
  📖 المزيد...


📅 التسلسل الزمني للأحداث
  🗓️ 16-04-2021
  🗓️ 15-04-2021
  🗓️ 14-04-2021
  🗓️ 13-04-2021
  🗓️ 12-04-2021
  🗓️ 11-04-2021
  🗓️ 10-04-2021


💳 تبرع
👫 زملاء کورديپديا
💬 تقييماتکم
⭐ المجموعات
📌 Actual
كفاح الاكراد
صامد الكردستاني
الطبعة الآولی: من منشورات
اتحاد الكُتَاب الكرد - سوريا
1956
الطبعة الثانية:
بمناسبة الذكرى السنوية الثانية لوفاة المفكر الكوردي الكبير الدكتور جمال نبز... وبهمة أصدقاء ومحبي فكر جمال نبز تمت طباعة كتابه كفاح الكورد الذي كتبه في العام 1956. ونسعى مستقبلا لطباعة كتب أخرى وخاصة الكتب القديمة للدكتور جمال والتي لم تعد متوفرة بين يدي القراء الكرام...
جواد ملا
2021
كفاح الاكراد
لالش ميدي
لالش ميدي فنان كردي مبدع و صاحب صوت جبلي ، يشق طريقه في عالم الموسيقى والفولكلور الكردي بخطى ثابتة.
حياته :
ولد الفنان الكردي لالش ميدي في مدينة القامشلي كبرى مدن غربي كردستان سنة 1991، بدأ الغناء في عمر مبكر {سن العاشر } و أنتقل إليه عدوى غناء من شقيقه الفنان شفان ميدي الذي يعتبر بنسبة له المثل الأعلى في مهنة الفن .
بدأ الغناء بشكل علني وكان الغناء الفولكلوري شغفه الوحيد إلا أن أصبح فنان متمرس في أداء الأغنية الفولكلورية ذات الأداء الصعب و الدقيق ، وبصوته الجبلي و شغفه ومحاولة إحياء الأغني
لالش ميدي
الجانب الإداري والاقتصادي لناحية قرة حسن
جانب الإداري والاقتصادي لناحية قرة حسن (ليلان)
- اعداد: پشتيوان أكبر حفتاچشمي
- تقع ناحية قرة حسن وقراها في شرق وجنوب شرق مدينة كركوك، هذه الناحية تابعة لمركز قضاء مدينة كركوك.
مركز هذه الناحية هي قصبة ليلان الذي تبعد 20 كيلومترا عن مركز محافظة كركوك.
يعود تشكيل هذه الناحية رسميا الى عهد الملك غازي بن الملك فيصل الأول سنة 1937م ( بوجب قرار الملكي رقم 58 في 08-02-1937 المنشور في جريدة الوقائع العراقية في العدد 1556 ص3 ), وكان مركزها في قرية خاڵوبازیاني في بادىء الأمر ( تقع هذه القرية شرق مدي
الجانب الإداري والاقتصادي لناحية قرة حسن
القضية الكردية في مؤتمر القاهرة 1921.. الإشكالية والأبعاد
للسياسي الكردي السوري سيهانوك ديبو، ممثل مجلس سوريا الديمقراطية بمصر.

يتعرض الكتاب للتأثيرات السلبية على منطقة الشرق الأوسط، بعد تقسيم دول المنطقة وتقطيع أوصالها لخدمة مصالح بريطانيا، خلال المؤتمر الذي تزعمه وزير المستعمرات البريطاني، ونستون تشرشل، الذي تولى منصب رئيس وزراء بريطانيا فيما بعد، وانعقد في فندق سميراميس بالقاهرة، في الفترة من 12 إلى 23 مارس 1921، بحضور القادة العسكريين البريطانيين والمديرين المدنيين في الشرق الأوسط، لمناقشة ووضع سياسة بريطانية موحدة للمنطقة، في سياق عدد من الاتف
القضية الكردية في مؤتمر القاهرة 1921.. الإشكالية والأبعاد
عفرين تحت الاحتلال (135) - خاص: ثلاثة أعوامٍ من الاحتلال التركي، 161 ضحايا شهداء ومغدورين مدنيين
عفرين تحت الاحتلال (135)- خاص:
ثلاثة أعوامٍ من الاحتلال التركي... /161/ ضحايا شهداء ومغدورين مدنيين، منهم /29/ طفلاً و /18/ إمرأة
مضت ثلاثة أعوامٍ على الاحتلال التركي في 18 آذار 2018م، لمنطقة عفرين- أقصى شمال غرب سوريا، بمشاركة ميليشيات ما تسمى ب (الجيش الوطني السوري والحرّ) المرتبطة بالائتلاف السوري- الإخواني، وبغطاءٍ من فتاوى الإمام الخطيب و علماء مسلمين متطرفين و المجلس الإسلامي السوري- استنبول... ولا تزال الانتهاكات وارتكاب الجرائم المختلفة مستمرة، بخطى ممنهجة وسياسات عنصرية – عثمانية جديد
عفرين تحت الاحتلال (135) - خاص: ثلاثة أعوامٍ من الاحتلال التركي، 161 ضحايا شهداء ومغدورين مدنيين

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.04
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| وقت تکوين الصفحة: 1,264 ثانية
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)