Kurdipedia.org
🏠 Home
کوردیی ناوەڕاستکوردیی ناوەڕاست
📧Contact
ℹ️About!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
More
Kurdipedia
کوردیی ناوەڕاست
🏠|📧|About!|Library|📅
🔀 Random item!
❓ Help
📏 Terms of Use
🔎 Advanced Search
➕ Send
🔧 Tools
🏁 Languages
🔑 My account
✚ New Item
👫 Bestoon Omar
My name is Bestoon Omar Hamma-Umin Rashid. I have a Master\'s degree in Plant Breeding and Genetics. I am Assistant Professor in the Biotechnology and Crop Science Department, College of Agricultural E
👫 Bestoon Omar
📕 The Origin of the Kurds
Ferdinand Hennerbichler
The Origin of the Kurds
Abstract
Findings of this first interdisciplinary study suggest to connote Kurds as indigenous Northern Fertile Crescent people and descendants of an
📕 The Origin of the Kurds
👫 Ferdinand Hennerbichler
Ferdinand Hennerbichler Born 03-11-1946 in Linz, Upper Austria ,Nationality: European of Austrian origin ,Current Position: Historian, ormer Diplomat and Journalist
EDUCATION
1957-1965 Collegium Pet
👫 Ferdinand Hennerbichler
📕 Color Atlas Of The Breast
By: Hiwa Omer Ahmed
📕 Color Atlas Of The Breast
📕 Color Altas Of Laparoscopy
By: Dr. Hiw Omer Ahmed
📕 Color Altas Of Laparoscopy
📕 HONOUR
The true story of the police investigation into the \'honour\' killing of Banaz Mahmod
ACHIEVING JUSTICE FOR BANAZ MAHMOD
CAROLINE GOODE[1]
📕 HONOUR
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
Keeley Hawes stars in the new two-parter but who else can we expect to see in the true-life drama about the brutal murder of Banaz Mahmod?
A police chief\'s determination to uncover what happened to a
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
🏰 Mahabad River
Mahabad River is an endorheic river in Mahabad county Iran, located at 36°46′03″N 45°42′06″E and which flows into the southern end of Lake Urmia.
The river has been crossed by the Mahabad Dam near th
🏰 Mahabad River
🏰 Lake Urmia
Lake Urmia (Persian: دریاچه ارومیه‎, Daryâche-ye Orumiye) is an endorheic salt lake in Iran.The lake is located between the provinces of East Azerbaijan and West Azerbaijan in Iran, and west of the so
🏰 Lake Urmia
🏰 Urmia
Urmia or Orumiyeh[nb 1] (Persian: ارومیه‎, pronounced [oɾumiˈje] (About this soundlisten);[nb 2] Azerbaijani: اورمیهor اورمو‎, romanized: Urmiya or Urmu, Kurdish: Ûrmiyê ,ورمێ‎;Syriac: ܐܘܪܡܝܐ‎, romani
🏰 Urmia
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
Kingdom of Kurdistan in 1923[1]
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
🌏 Republic of Mahabad
Republic of Mahabad 1945-1946[1]
🌏 Republic of Mahabad
👫 Narmin Mustafa Awez
A Kurdish artist based in Sulaymaniyah.
She holds a MA from the College of Fine Arts, University of Sulaimany, and PHD nominate from the same institute.
Her works is mainly, painting, extending it
👫 Narmin Mustafa Awez
☂️ Hengaw Organization for Human Rights
Hengaw Organization for Human Rights was founded in October 2016 by a group of human rights activists to report about the extensive human rights violations that were occurring in the Kurdish areas in
☂️ Hengaw Organization for Human Rights
📕 Evaluation of Local Asphalt Production and Performance Grade (PG) for Kurdistan Region-Iraq
Agreen Abdoulla Azeez
Erbil - 2019
📕 Evaluation of Local Asphalt Production and Performance Grade (PG) for Kurdistan Region-Iraq
👫 Araz Ramazan Ahmad
DR. Araz Ramazan Ahmad is currently a lecturer and director of Media office at the University of Raparin. At the same time, he works as a journalist and writer since 2004, as he is a staff member of K
👫 Araz Ramazan Ahmad
📕 The stories of shilan and miran
Shilan Jamal Shahoyi
📕 The stories of shilan and miran
📕 The Death Trap as a Political Play by Saki
A Research Project Submitted to the Department of English, College of language at the University of Salahaddin-Hawler in partial fulfilment of the requirements for the degree of B.A in Language and Li
📕 The Death Trap as a Political Play by Saki
🎵 My Sweet Pepper Land
My Sweet Pepper Land is a 2013 Kurdish-language internationally co-produced drama film directed by Huner Saleem.It was screened in the Un Certain Regard section at the 2013 Cannes Film Festival It was
🎵 My Sweet Pepper Land
🎵 Vodka Lemon
Vodka Lemon (Kurdish Sorani: ڤۆدکا لیمۆ) is a 2003 film directed by the Iraqi–Kurdish director Hiner Saleem.
Produced by Fabrice Guez
Written by Lei Dinety
Pauline Gouzenne
Hiner Saleem
Starring
🎵 Vodka Lemon
👫 Hiner Saleem
Huner Saleem (Kurdish: هونه‌ر سەلیم), also transliterated as Huner Salim, (born 09-03-1964), is an Iraqi–Kurdish film director. He was born in the town of Aqrah (Akre) in Iraqi Kurdistan. He left Iraq
👫 Hiner Saleem
🎵 Kilomètre Zéro
Kilomètre zéro (Sorani Kurdish: کیلۆمەتری سفر) is a 2005 film written, produced, and directed by the Kurdish director Hiner Saleem. Kilometre Zero is the first Iraqi film chosen for the official Canne
🎵 Kilomètre Zéro
☂️ Kurdistan Botanical Foundation -KBF
Kurdistan Botanical Foundation -KBF
فاوندەیشنی رووەکی کوردستان [1]
The Kurdistan Botanical Foundation (hereafter KBF) is a non-profit organization that was established by a group of botanists and en
☂️ Kurdistan Botanical Foundation -KBF
📖 Articles
Yezidism (Alevism)
📖 Articles
Migrant crisis: The truth a...
📝 Documents
Turkey v Syria's Kurds: The...
👫 Biography
Asenath Barzani
👫 Biography
Zeynab Jalalian
📖 میرنشینی بابان | Group: Articles | Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ Share
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ Ranking item
1 Vote 5 ⭐
⭐⭐⭐⭐⭐ Excellent
⭐⭐⭐⭐ Very good
⭐⭐⭐ Average
⭐⭐ Poor
⭐ Bad
☰ More
⭐ Add to my collections
💬 Write your comment about this item!

✍️ Items history
🏷️ Metadata
RSS

📷 Search in Google for images related to the selected item!
🔎 Search in Google for selected item!
✍️✍️ Update this item!

میرنشینی بابان
میرنشینی بابان (1649-1850) لە بنەڕەتدا بە ناوی فەقێ ئەحمەدی بابانەوە دامەزراوە. لە ساڵەکانی 1686 بەدواوە بەهێز بووە و دواییش دەسەڵاتی
گرتۆتە دەست. لە نیوەی یەکەمی سەدەی هەژدەیەمدا میرنشینی بابان لە ڕووی سیاسییەوە و دژی دەوڵەتی عوسمانی ڕۆڵێکی زۆر گرینگی بینیوە. ئەویش دەگەڕێتەوە بۆ بوونی دەسەڵات و هێزی سەربازیی میرنشینی بابان.
دەسەڵاتی میرنشینی بابان دەگەڕێتەوە بۆ 300 ساڵێک لەمەوبەر. ئەم میرنشینە دەکەوێتە ناوچەی سلێمانییەوە، لە باشووری میرنشینی سۆرانەوە و تاکوو بەشێکیش لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەگرێتەوە. لە ڕۆژئاواشەوە تەواوی ناوچەی کەرکووکی دەگرتەوە. بەشێکی ناوچەی شارەزوور لە ژێر دەسەڵاتی میرنشینی باباندا بوو. پایتەختی میرنشینی بابان قەڵاچوالان بوو. دوای ئەوەی دادوەری گوندی مەڵکەندی، ئیبراهیم پاشا، بە ناوی سلێمان پاشاوە، لە ساڵی 1784دا دەستی بە درووستکردنی شارێک کرد و ناوی سلێمانیی لێ نا و دواییش کرا بە پایتەختی میرنشینی بابان.
لە سەردەمی میرنشینی باباندا گیروگرفتی ناوخۆیی زۆر بوو، ئەمە زۆر کاری کردە سەر بێهێزی و لاوازکردنی ئەم میرنشینە لە لایەکەوە، لە لایەکی تریشەوە عوسمانی و ئێران بە پێی ڕێککەوتنی پەیمانی قەسری شیرین میرنشینی بابانیان لە ناو خۆیاندا بەش کرد. ئیتر لە دوای ئەوەیش میرنشینی بابان جارێ دەکەوتە ژێر دەستی عوسمانی و جارێکی تریش ژێر دەستی ئێران.
لە سەردەمی میرعەبدولڕەحمان پاشادا جارێکی تریش میرنشینی بابان بەهێز بووەوە و سەربەخۆییی خۆی ڕاگەیاند. عوسمانییەکان لە ساڵی 1822دا بە لەشکرێکی زۆر بەهێز و لەژێر سەرکردایەتیی مامەد پاشا خۆیدا، هێرشی بردە سەر سلێمانی کە پایتەختی میرنشینی بابان بوو. نزیکەی 500 کەس لە لەشکری عوسمانی کوژرا، بەڵام لە دواییدا عوسمانییەکان توانییان شاری سلێمانی بگرن.
مەحموود پاشا لە دوای مردنی باوکی بوو بە سەرۆکی میرنشینی بابان و تاکوو ساڵی 1834 دەسەڵات بە دەستی ئەو بوو و دوای ئەویش دەسەڵاتی میرنشینی بابان تاکوو ساڵی 1851 بە دەستی سلێمان پاشا بوو.
کولتوور و ڕۆشنبیری
لە ماوەی دەسەڵاتداریی ئەم میرنشینەدا زمان و ئەدەبی کوردی زۆر پەرەی سەند، بەتایبەتی لە کۆتاییی سەدەی شانزەوە تاکوو نیوەی یەکەمی سەدەی هەژدە. دروستبوونی قوتابخانەی شیعری کلاسیکی کوردی بە ڕێبەرایەتیی نالی و هاوڕێکانی، سالم و کوردی (ئەم سێ کەسە بە سێ کوچکەی بابان ناسراون) و مەحوی کە شەقڵشکێنی شیعری کوردی بوون لە شێوەزاری کوردیی ناوەندیدا و دواییش بوو بە زمانی ئەدەب و نووسین و زۆر لە شاعیرانی تریش هەر لەسە ئەو ڕێچکەیە ڕۆیشتن و پەیڕەوییان کرد و پەرەیان بەو زمانە ئەدەبییە دا.
مێژوو
بابان لە چیەوە هاتووە
ووشەی بابان لە (بابا بابە) ەوەهاتوە کە بەواتای باوک یاخود براگەورە و ڕیش سپی ناو کۆمەڵ دێ بۆنمونە باباسلێمان و باباتاهیر وبابا عەلی وبابا ڕەسوڵ… هەموو ئەم واتایە ئەبەخشن، هەر لێکدانەوەیەکی تر وەک ئەمە ڕاست نیە.
مێژووی حوکمدارانی بابان
بابان بنەماڵەیەکی دێرینە (انسکلوپید یای بەریتانی)ساڵی (1950) لەباسی (kurd) دا ئەیانباتەوە بۆ سەردەمێکی زۆر کۆن هەروەها کتێبی (تاریخ و جغرافیە کردستان سیرالا کراد) نووسینی عبدالقادر روستم بابان ئەیانگێرێتەوە بۆ سەردەمی (کیان) و (اًشکانیان) و (بنی ساسان) وبۆ سەردەمی (اًردشیر بابکان) واتا پێش هاتنی عیسی ودوای هاتنی.مەلا عەبدوالکەریمی مودەریس لە (بنەماڵەی زانیاران و علما ْ فی خدمە العلم والدین) باسی میر حەمزەی بابان ئەکات کە لەساڵی (800ک 1397 ز) دا لەئێران بەرامبەر جلائیریەکان وەستاوە ولەبەرامبەر قەڵای مەریواندا (مزگەوتی سوور)ی دروستکردووە.میر شەرەفخانی بدلیس لە (شەرەفنامە)داکە ساڵی (1005ک 1596 ز) نووسیویەتی، ئاماژەی بۆ هەندێک میرانی بابان ئەکات کە لەگەڵ میر (شمس الدین)ی باوکیا پێکەوە بەفەرمانی سوڵتانی عوسمانی شەڕیان بۆبەرگری لەسوڵتان کردووە کەرەنگ هەیەلەنێوان ساڵەکانی (1534 1559) دا ئەوشەرانە روویاندابێ. مێژووی (مردوخ) یش حوکمی بابانەکان لە (سنە) و (شارباژێڕ) و(شارەزور) ئەگێڕدرێتەوە بۆ کۆتایی سەردەمی یانزەی کۆچی. لە عێراقیشدا شەرەفخان و ئەمین زەکی بەگ مێژووی حوکمیان لەکوردستانا ئەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سوڵتان سلێمانی قانونی (1519 1566) دوای ئەو مێژووەش بەردەوام بوون تاساڵی (1850) کە کۆتایی بەفەرمانڕەواییان هاتووە.
مەڵبەندەکانی میرایەتی بابان
لەئێران:لەمەریوان و سنە تاساڵی (1396) ز لەکوردستانی عێراق. لە(مەرگە) تا ساڵی (1596) لە (دارشمانە) سەردەمی فەقێ ئەحمەد و سلێمانی کوڕی لەسەردەمی شازدەهەمی زاینیدا. لە(ماوەت) و(قەڵای بەکراوا) لەسەردەمی حوکمداریەتی بەکربەگی باباندا (بەکرە سوور) لەساڵانی (16191627) دا لە(قەڵای چوالان) لەساڵی (1699 1784)لە (سلێمانی) لەساڵانی (17841850).
ناودارانی بابان لە کوردستانی ئێران
خانەپاشا : ساڵی (1730 1731) لەسنە نزیکەی چوارساڵ دەستبەکاربووە پیاوێکی بەناوبانگ بووە.مزگەوتێک وقوتابخانەیەکی نزیک قەڵای حکومەت دروست کردووە تانزیک هەمەدانی خستۆتەژێر ڕکێفی حوکمیەوە.
بوداق سوڵتان کوڕی شێربەگ : ساڵی(1629)چۆتە سەرتەختی میرنشینی و(سابڵاخ)ی کردوە بە مەڵبەندی حوکمی خۆی پیاوێکی ژیروخێرخوازو بەدادبووە. ساڵی(1668) سێ بەنداو لەوسەر رووباری سابڵاخ لە (لەج و دارەلک وپردی سوور) دروستکردووە و هەرلەوێش مزگەوتی سووری لە ساڵی (1678) دا بنیات ناوە.
لە کوردستانی عێراق
فەقیە ئەحمەدی دارشمانە باپیرەگەورەی زنجیرەی پێنجەمی بابانەکانە ولە دارشمانەی ناوچەی پشدەرەوە سەری هەڵداوەو چیرۆکی زۆرانبازیەکی لەگەڵ (کەیغان)ی فەرهەنگ بەناوبەنگە.
بەکربەگ (بەکرە سوور) دوای ساڵی (1703) بووە بەحاکمی بابان کە لەسەردەمی ئەودا وڵات گەلێک پەرە یسەندوە. ئەو بوو کەجۆگەی (بەکرەجۆ)ی دروستکرد. خۆشی بەبێڵو خاکەنازەوە وەک کرێکار ئیشی تیادا کردوە شاری بەکرەجۆش هەربەناوی ئەوەوەیە. گردی بەکراوای لای هەڵەبجەش بەناوی ئەوەوەیە.
سلێمان پاشای گەورەی قەڵا چوالان، لەخواترس بەڵام گەلێک بەزەبرو زەنگ بوو. چواردەساڵ حوکمی کردو تاساڵی (1761) مایەوە ولە لایەن (فەقێ برایم) ناوێکەوە کوژرا. شەڕی دوانزەسوارەی مەریوان لەکاتی فەرمانڕە وایی ئەم میرەدا ساڵی (1756 1767) ولەسەردەمی حوکمی کەریم خانی زەنددا بووە لەئێران.سوارەکانیش ئەمانەبوون : بەسەرۆکایەتی سەلیم بەگی بابان (ناودار بە سەلیم سێتەنگە) ئەکرەمی مەلا هەمزەی ئەفغانی، جوامێرئاغای ڕەنگینە، میران بەگی وەڵەدبەگی، ئاغاڵ سیوەیلی، فەرامورزی زەنگەنە، سوار ئاغای بەڵباسو مامەند ئاغای میران و دەلی. ئەم دوانزدە سوارە بەرەنگاری لەشکرێکی گەورەی ئێران بوون لەدەشتی مەریواندا و شکاندیانن ئەم پیاوە بەنیازبوو قەڵاچوالان بگوێزێتەوە بەڵام فریانەکەوت.
مەحمود پاشا ی کوڕی خالید پاشا ساڵی (1781) واتاپێش دروستکردنی شاری سلێمانی بەسێ ساڵ هات (پاسگە مخفر)ێکی لەسەر گردی قشڵەی شاری سلێمانی دروستکرد، ئەویش بەو نیازەی قەڵاچوالان بگوێزێتەوەبۆئەم شوێنەی ئێستای سلێمانی.
برایم پاشای بابان ساڵی(1199 1784) ز شاری سلێمانی دروستکرد لەگەڵ بنیاتنانی شارەکەدا (مزگەوتی گەورە)ومزگەوتی تەکیە دروستکرد.شەقام و گەڕەکی برایم پاشای ئێستا لەڕۆژهەڵاتی شاری سلێمانی بەناوی ئەم میرەوە یە.
ئەورەحمان پاشا ی بابان ساڵی (1789 1813) نزیکەی (24) ساڵ حوکمی ناوبەناو ی کردوە.روویان لێنا ببێ بە والی بەغدا لە وەڵامدا ووتی: (قومێک لە بەفراوی کوێستانەکانی وڵاتەکەم بە هەموو موڵکی عوسمانی ناگۆڕمەوە) بەڵکو هەندێ جار لەسەر قسەی ئەم والی بەغدا دائەنرا. مزگەوتی سەی حەسەن و شێخ باباعەلی قەرەداغی دروستکردووە.لە دەربەندی بازیاندا بەرگری دژی لەشکری عوسمانیەکان کردووە بۆیە پارێزگاری سلێمانی بەرێز (دانائەحمەد مەجید) بریاری دروستکردنی هەیکەلی بۆدا لەگەڵ بنیاتنانەوەی دیوارەکانی دەربەند کە ئەوڕەحمان پاشا کاتی خۆی بۆ بەر گری وڵات دروستی کردبوون.
مەحمود پاشای کوری ئەوڕەحمان پاشا ساڵی (1813 1834)، (کلودیوس جیمس ریج) کەساڵی (1820) دا بەگشتی هاتۆتە سلێمانی گەلێک ستایشی رەوشی بەرزو راستگۆیی ودڵسۆزی ئەم پیاوە بەجۆرێک ئەکات وئەڵێت وێنەی لە ساڵی (1817) دائەم میرە دروستی کرد لەگەڵ مزگەوتی بن تەبەق دا.
سلێمان پاشا ی کوری ئەوڕەحمان پاشا ساڵی (1829 1838) یە کێکە لە میرە بەناوبانگەکانی بابان دوای وەفاتی لەگردی سەیوان وشێخ مارفی نۆدێ دوای وەفاتی لەپاڵ ئەو گومەزەدا نێژرا، کەچی گۆمە زەکە بەناوی شێخ مارفەوە ناو ئەبرا تا لەم دوا ییەدا وەزارەتی ئەوقاف گومەزی لەسەر گۆری شێخ مارف بنیات نا. ئەم سلێمان پاشا یە باپیری عەزمی بەگی بابانە ئەم پیاوە بنا غەی سەرای شاری سلێمانی دانا.
ئەحمەد پاشای کوری سلێمان پاشا : ساڵی (1839 1850) دوا میری بابان و ئازاترین رۆڵەی کورد بوو، لەشکری بە ووتە ی ئەو رۆژگارە (عێری) لەسەرچنار دامەزرا ند و پسپۆری لە فەڕەنساوە هێناوە بۆرێکخستنی سوپاکەی.ئەمە عوسمانیەکانی ئاگادار کردەوە ولە گەڵ چەند هۆیەکی سەرەکی تردا عوسمانیەکانی پاڵ پێوە تا کۆتایی بەمیرنیشینی بابان لەشاری سلێمانی بهێنن ئەحمەد پاشا برا بۆ ئەستەمبوڵ لەوێوەکرا بەوالی (یەمەن) (14) ساڵ بەوالیەتی لەیەمەن مایەوە.
بابانە ناسراوەکانی دوای میرنشینی بابان
دوای تێکچونی میرایەتی بابان لە تورکیاو عیراق و ئێران گەلێک پیاوی بەشکۆوناودار سەریان هەڵدالەوانە : لە کوردستانی ئیران : بەگزادەکانی فەیزوڵڵابەگی و بابامێری لە مەریوان و سنە و سابڵاخ وشارەکانی تر وەک عبداللە خان (مجرب الدولە) وعلی خان (اعتچاد الدولە) محمد خان وسیف الدین بابانی کوری کە (نوێنەر) بوو لە پەرلەمانی ئێرانی دا.
لە تورکیا
ئیسماعییل حقی بابان: ساڵی (1329) ڕۆمی وەفاتی کردوە، گەشتە پلەی (وەزیری مەعاریف) لە تورکیا، جگە لەوەی مامۆستای زانکۆ بوو چەند کتێبی هەیە (حیاتی بسمارک لە ڕووی سیاسە تەوە) و (قچیە دریفوس) و (حقوق اساسیە)و(رسائل العراق).
جیهاد بابان: کوری حکمت بەگ کوری مستەفازهنی پاشا، برازای اسماعیل حقی ناوبراوە.حکمت بەگی باوکی لەسەردەمی عوسمانیەکاندا (نائب) ی سلێمانی بوو لە (مجلس مبعوپان) دا ئەم پیاوە ژیانی سیاسی لە رۆژنامەچیەتیەوە دەستپێکرد (رۆژنامەی قەرە گوێز چاوی رەش) ی دەرئەکرد. لە وەزارەتی عدنان مندرسدا وەزیری (اعلام) ولەم دواییەدا وەزیری معاریف بوو ساڵی (1987) وەفاتی کردوە.
خلیل خالد بەگ: کوری گەورەی ئەحمەد پاشا دوا میری بابان بوو ساڵی (1840) لەشاری سلێمانی هاتۆتەجیهانەوە. مامۆستای سوڵتان ڕەشادبووە.گەیشتەپلەی وەزیرو باڵیۆز. سالی(1899) وەفاتی کردوە.
شوکری بابان : کوری مستەفا زهنی پاشاو برای ئیسماعیل حەقی بوو، پڕۆفیسۆرو مامۆستای زانکۆ بوو لە هەشتاکانی سەدەی رابردوو دا وەفاتی کردوە.
مستەفا زهنی پاشا: ساڵی (1850) لەشاری سلێمانی هاتۆتە جیهانەوە باوکی ئیسماعیل حەقی وباپیری جیهاد بوو، زانا و خاوەنی چەند کتێبێک بووە کە بە تورکی نوسییونی وەک (توسیح ماًزونیەت توسیح ێلاحیات) و (برهان الحجاز).
لەعێراقدا
احمد مختار بابان ساڵی (1901 1976) گەیشتە پلەی وەزیر و ئاخرسەرۆک وەزیرانی سەردەمی مەلیک بوو.
ئیسماعیل پاشا بابان ساڵی(1339 ک / 1850 ز) مێژووی بابان.ئەم کتێبانەشی داناوە (اًیچاح المکنون) و (هدیە العاریفین) و (اپار المێنفیین).
جلال بابان ساڵی (1893 1966) : کوری رۆستەم لامع بەگ کوڕی ئیسماعیل بەگی کوڕی سلێمان پاشا کوڕی برایم پاشای بنیاتنەری شاری سلێمانی، جێگریو ئەندامی ئەنجومە نی (اًعیان) و(نۆجار) وەزیربووە لەسەردەمی (مەلیک) دا.
جمال بابان ساڵی (1893 1966) : کوڕی ڕەشید بەگی عەبدو ڵڵابەگی خالید پاشای احمدپاشایە لەشاری سلێمانی حاکم وجێگری سەرۆکی زانستی و لەوە پێشتر گۆڤاری (بانگی کورد) لەساڵی (1913) دا دەرئەکرد جێگری و ئەندامی ئەنجومەنی (اًعیان)و (شەش جار) وەزیری بووە لەسەردەمی (مەلیک) دا.
ئەم بەڕێزە جیایە لەگەڵ (جمال عبدالقدرعزمی بابان) کە لەساڵی (1927) لەشاری سلێمانی هاتۆتە جیهانەوە و لەئەرکی میریدا گەیشتۆتە پلەی باوەڕ پێکراوی گشتی کۆڕی زانیاری کورد و بەڕێوەبەری گشتی شارەوانی سلێمانی و. نووسەری (23) کتێبی چاپکراوە بەعرەبی وکوردی و بەیەکەم سەرۆکی نوسەرانی کورد لەساڵی (1970) دا هەڵبژێردرا وبنیات نەری سەرەکی (یانەی سەلاحەدین) لەبەغدادو دامەزرێنەری (سەنتەری رۆشمبیریی بابان) ەلەشاری سلێمانی ونووسەری ئەم ساڵنامەیەیە
جمیل بەگی پاشاساڵی (1894 1946) : خاوەنی موڵک لەناوچەی کفریو بەغداد. لەسێ دەوری ئەنجومەنی نوێنەرانی سەردەمی (مەلیک) دا جێگیربووە. هەروەها کوڕەکانی (محمدبابان محامی) و(احمد بابان) و(مەحمودبابان وەزیر) و(نەجیب بابان محامی) و (فاتح بابان) هەموو ناسراو وبەناوبانگن.
حەمدی بەگ ساڵی (1960) جیهانی بەجێهێشت کوڕی ئەوڕەحمان پاشا.دووەم کەسایەتی بوو لە بەغدا دوای مەلیک فەیسەڵی یەکەم دوای دورخستنەوەی شێخ مەحمودی حەفید بۆ هندستان، ئینگلیز حمدی بەگی هێنا بۆ سلێمانی کەشوێنی شێخ مەحمودی پێ پڕبکاتەوە. بەڵام دوای بیر کردنەوەو لێکۆڵینەوە سەیری کرد ئەمەئیشی ئەونییە.بۆیە دوای تێکچوونی لەگەڵ مەلیک فەیسەڵ و ئینگلیز عێراقی جێهێشت وچووە لەندەن تاکو لەوێ وەفاتی کرد.مامۆستا ڕەفیق حیلمی لەیاداشتدا زۆر باسی ئەم پیاوە بەباشی ئەکات.
مەلا ڕەشید بەگی بابان ساڵی (1882 1942) کوڕی فتاح بەگی محەمەد بەگی خالید بەگی محمد پاشای خالید پاشایە.زانایەکی ئاینی بوو، بوو بەقازی لە تورکیاو هەرلەوێش مایەوە تاجیهانی جێهێشت.گەلێک کتێبی داناوە، لەهەموویان زیاتر ڕاڤەی (حدیپ)ی پێغەمبەر (د.خ) لەسەر ووتەی (بخاری ومسلم) کەنۆبەرگە دوایینەکەیان ساڵی(1990) لەچاپدرا بەناوی (اقتران النیرفی مجمع البحرین) باپیری د. جەمال فوئادوکەمال واحسان فوئادە لەدایکیانەوە.ئەوڕەحمان بەگی بابان (نفوس) ساڵی (1880 1967) کوڕی خالیدبەگ نازناوی شیعری (بابا)یە. پیاوێکی ڕۆشنبیری ونیشتیمانپەروەر وشاعیرێکی پلە بەرز، زۆری شیعرەکانی لەدەوری کوردایەتی ئەسورێتەوە (سەد درێغ، دەوری ئەسیری، قەومی کورد، نەبرایەوە) (تاکو ئێستا، ئەم گرێیە هەربەکەس، نەکرایەوە).
عەزمی بەگی بابان لەساڵی (1950) وەفاتی کردوە کوڕی مستەفا بەگی کوڕی سڵێمان پاشای کوڕی ئەوڕەحمان پاشایە سەرۆکی هەیئەتی راپەرین بوو خوالێخۆشبوو(رەفیق حیلمی لە کتێبەکەیدا زۆر بە باشی باسی دەکات.
مجید پاشا بابان: لە ساڵی 1905 وەفاتی کردووە کۆشکی پاشای لە کفری دروستکرد، جگە لە باخی پاشاو ویستگەی حەسانەوەی لەرێی سلێمانی دروست کرد کە (30) ژور ئەبوو. مزگەوتی خانە قا لە کفری و لە هەمووی زیاتر (ڕێگای حەج) ی ئاسان کرد لەسەرئەوە سوڵتانی عوسمانی مەدالیای زێڕینی پێبەخشی وکتێبخانەیەکی گەورە دوای خۆی بەجێهێشت کە کتێبی بەزمانی تورکی وفارسی وعرەبی وکوردی تیابوو.ئەم پیاوە باپیرە گەورەی بابانەکانی کفریە وکوڕی عەبدولقادر پاشای کوڕی سلێمان پاشای کوڕی برایم پاشای بنیاتنەری شاری سلێمانیە.
هۆی ڕوخاندنی میرایەتی بابان
هۆی هەرە سەرەکی ڕووخانی میرایەتی بابان و میرنشینە کوردیەکانی تریش (ئەردەڵان، سۆران، بادینان، شەمزینان) پەیمانی ئەرزڕۆم بوو کەساڵی (1847) کاریگەری نەبوو، کەبەتەواوەتی لەسەر ئەوە ڕێکەوتن هەرناکۆکیەک وگیروگرفتێک بکەوێتە نێوانیانەوە لەسەرگردەمێزو بەگفت وگۆ لەگەڵ یەک چارەی بکەن و واز لە میرنیشینە کوردیەکان بۆ ئەو مەبەستە بهێنن ئیتر هەموویان یەک لەدوای یەک کۆتاییان پێهێنرا. بۆیە ئەڵێن هەر هۆیەکی تر بۆ ڕووخانی میرنشینی بابان وئەوانی تریش بووترێت، هۆی لاوەکین نەک سەرەکی.
بابان لەم چەرخەدا
بابان لەکوردستانی ئێران بەتایبەتی لەشاری (سنە) و (کرماشان) و (بانە) وشارە گەورەکانی تر نیشتەجێن. فەیزوڵابەگی وبابامیری و…هەموو پیاوی گەورە و بەدەسەڵاتیان تیا هەڵکەوتووە.
لە تورکیا
دوای نەمانی میرایەتی بابان، زۆرلەبابانەکانی ئێرە دوور خرانەوە بۆ توورکیا بەتایبەتی (ئەستەمبوڵ) و لەوێ پیاوی ناوداریان تیا هەڵکەوت وەک وەزیرو باڵیۆزو دکتۆری زانکۆو بازرگان وکاسبکاری تر. لەعێراقدا وبەتایبەتی لەکوردستاندا و زیاتر لەشاری سلێمانی دا کە بنکەی میرنیشینی بابان بوو، جگە لەشارەکانی هەڵەبجەو قەڵادزەو دەوروبەری پشتیان لەکەرکوک و هەولێرو بەغدادی پایتەخت و لەگەلێک شوێن وجێگای تر نیشتەجێن. لەخاکی باوباپیریانا بەسەربەرزی و وەک نیشتیمانپەروەرێکی دڵسۆز بۆ وڵاتەکەیان بەکارو ئیشی خۆیانەوە خەریکن. ژمارەیان لەهەموو هەرێمی کوردستان دا ئەگاتە سەد هەزار کەس وبگرە زیاتریش.
----------------------------------
میرەکانی میرنشینی بابان
فەقی ئەحمەد، 1649-1670
بابا سلێمان، 1670-1703
خانا موحەممەد پاشا، 1721-1731
خالد پاشا، 1732-1742
سالم پاشا، 1742-1754
سلێمان پاشا، 1754-1765
موحەممەد پاشا، 1765-1775
عەبدەڵا پاشا، 1775-1777
ئەحمەد پاشا، 1777-1780
مەحموود پاشا، 1780-1782
براهیم پاشا، 1782-1803
عەبدوڕەحمان پاشا، 1803-1813
مەحموود پاشا، 1813-1834
سلێمان پاشا، 1834-1838
ئەحمەد پاشا، 1838-1847
عەبدەڵا پاشا، 1847-1850

⚠️ This item has been written in (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
🖇 Linked items: 25
📖 Articles
1.👁️ئەوڕەحمان پاشا لەشەڕێکی 10 خولەکی دا توانیوویەتی سوپای والی بەغدا بشکێنێت!
2.👁️زانایەکی بابانزادەی لە بیرکراو: ئەحمەد نەعیم 1872- 1934
3.👁️قەڵای مەریوان پایتەختی بابان و ئەردەڵان
👫 Biography
1.👁️ئیبراهیم پاشای بابان
2.👁️ئەورەحمان پاشای بابان
3.👁️جەمال بابان
4.👁️عومەر ئاغای بابان
📅 Dates & Events
1.👁️1650
2.👁️1669
3.👁️1686
4.👁️1694
5.👁️1698
6.👁️1699
7.👁️1703
8.👁️1715
9.👁️1753
10.👁️1778
11.👁️1787
12.👁️1793
13.👁️1822
14.👁️1834
15.👁️1851
📷 Image and Description
1.👁️عەبدولڕەحمان پاشای بابان
🔣 Miscellaneous
1.👁️بابان
🏰 Places
1.👁️سلێمانی
📂[ More...]

⁉️ Items Property - Meta-Data
🏷️ Group: 📖 Articles
🏳️ Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 Book: ⚔ History
🏙 Cities: ⚪ Sulaimaniyah
🗺 Country - Province: ⬇️ South Kurdistan
📄 Document Type: ⊶ Original language
🌐 Language - Dialect: 🏳️ Kurdish - Sorani

⁉️ Technical Metadata
©️ The copyright of this item has been issued to Kurdipedia by the item''s owner!
✨ Item Quality: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
Bad👎
✖️
 40%-49%
Bad
✖️
 50%-59%
Poor
✔️
 60%-69%
Average
✔️
 70%-79%
Very good
✔️
 80%-89%
Very good👍
✔️
 90%-99%
Excellent👏
99%
✔️
Added by (Danaz Ebdulrehman Baban) on Nov 10 2012 1:19PM
✍️ This item recently updated by (Ziryan Serçinarî) on: Oct 9 2019 12:36PM
☁️ URL
🔗
🔗
👁 This item has been viewed 16,743 times

📚 Attached files - Version
Type Version 💾📖🕒📅 👫 Editor Name
📷 Photo file 1.0.117 KB Nov 10 2012 1:19PMDanaz Ebdulrehman Baban
📚 Library
  📖 The Origin of the Kurds
  📖 Student's Medical Dict...
  📖 Color Atlas Of The Breast
  📖 Color Altas Of Laparos...
  📖 More...


📅 Chronology of events
  🗓️ 03-12-2020
  🗓️ 02-12-2020
  🗓️ 01-12-2020
  🗓️ 30-11-2020
  🗓️ 29-11-2020
  🗓️ 28-11-2020
  🗓️ 27-11-2020


💳 Donate
👫 Kurdipedia members
💬 Your feedback
⭐ User Collections
📊 Statistics Articles 379,077
Images 60,884
Books 11,383
Related files 46,674
📼 Video 180
🗄 Sources 15,741
📌 Actual
Yezidism (Alevism)
History/Founder: Yezidis are a Kurdish sect, is believed by some to be named after their supposed founder Yezid, the Umayyad Caliph (more probable is that Yezidi is related to the Sumerian, Ezidi, \'shining path,\' or from the Pahlavi word Yazd, \'angel.\'). The Yezidi revere the Prophet Mohammed and the Sufi mystic Adi Musafir, a descendent of the Umayyad Caliphs (Kalifs). Adi is credited with writing many of the Yezidi Holy texts and is most likely to be the originator of the faith. Islamic writin
Yezidism (Alevism)
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
His lifeless body cradled in a policeman’s arms, the drowned boy on the beach has become a symbol for the suffering of Syrian refugees.
Three-year-old Alan Kurdi (his first name was initially incorrectly given as Aylan) perished along with his five-year-old brother and mother off the coast of Turkey.
His father survived and gave a heart-rending account of how he watched his family die after the flimsy dinghy that was supposed to carry them to a brighter future was swamped by rough seas.
They
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
The Turkish military has launched a major cross-border operation in north-eastern Syria against a Kurdish-led militia alliance allied to the United States.
The move came after US troops, who relied on the militia alliance to defeat the Islamic State (IS) group on the ground in Syria, withdrew from the border area.
We\'ve boiled down why it matters.
Why has Turkey launched an assault?
One main reason: Turkey considers the biggest militia in the Kurdish-led alliance a terrorist group. It says i
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
Asenath Barzani
Asenath Barzani, Born to Samuel Ben Nathanel halevi in 1590 CE in the Kurdish city of Mosul in Southern Kurdistan. She was raised by her father Samuel who taught her Kabbalah and excused her from all daily tasks that other young girl her age usually did. She dedicated her life to studying and memorizing the Holy words of God. Asenath was quoted by Rabbi Tirzah Firestone, The Receiving; Recovering Feminine Wisdom p. 112 as saying “Never in my life did I step outside of my home. I was the daughter
Asenath Barzani
Zeynab Jalalian
Zeynab Jalalian, born in 1982, is a Kurdish activist from a small village called Deim Qeshlaq located around Maku in Eastern Azerbaijan province in Iran. She was arrested in February 2007 by the forces of Kermanshah Intelligence Bureau on charges of membership in PJAK (Party for a Free Life in Kurdistan).
She was interrogated at Intelligence Detention Centre in Kermanshah for a month while being seriously tortured both mentally and physically. She was then transferred to Kermanshah Youth Rehabi
Zeynab Jalalian

Kurdipedia.org (2008 - 2020) version: 12.12
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| Page generation time: 0,468 second(s)!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574