🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 پیاوێکی ڕەشپۆش
نووسەر: ستیفن کینگ
وەرگێڕان لە ئینگلیزییەوە: ئالان محەمەد[1]
📕 پیاوێکی ڕەشپۆش
📕 بزانە دەربارەی قورئان
ئامادەکردن و وەرگێڕانی: محەمەد پشتیوان[1]
2021
📕 بزانە دەربارەی قورئان
📕 بۆنسای
لە کۆتاييدا ئێميليا دەمرێت، خوليۆ نامرێت. باقييەکەی ئەدەبياتە:

ئارام ڕەشيد

ڕۆمانی بۆنسای، ئەلێخاندرۆ زامبرا، بە پی دی ئێف، کە پێش چەند مانگێک ڕۆمانی ڕێگاکانی گەڕانەوە بۆ ماڵەوەی دەزگای ڕۆشنبيری
📕 بۆنسای
📕 دیاریێ بۆ یاران
دیوانی شیعری کاک ئەحمەدی موفتی زادە
📕 دیاریێ بۆ یاران
📷 وێنەیەکی مێژوویی کاتی گەڕاندنەوەی مستەفا بارزانی لە یەکێتی سۆڤیەت 1958
وێنەیەکی مێژوویی کاتی گەڕاندنەوەی مستەفا بارزانی لە یەکێتی سۆڤیەت سەردانی سلێمانی دەکات و لەماڵی (ماڵی شێخ لەتیفی حەفید) دادەبەزێت و خەڵکی دێن بۆ بەخێرهاتنەوەی.
شوێن: ماڵی خۆمان-سلێمانی
بەروار: 30ی
📷 وێنەیەکی مێژوویی کاتی گەڕاندنەوەی مستەفا بارزانی لە یەکێتی سۆڤیەت 1958
📖 سەرما و سینەما
سەرماوسینەما 🎬

خۆشەویستان ئەمڕۆ دونیاساردبوو سەرماکە یادگارێکی کۆنی ساڵانی زوی هێناوە یادم جەژن بو باران وسەرما لەجەژنانیش یان بن لەیلوکان یان هاتوچۆی نێوان سێ سینەماکەی حمرا وسیروان و صلاح الدين
📖 سەرما و سینەما
👫 سەلیم سەیدۆک
سەلیم سەیدۆک 1910- 1970

سەلیمی کوری عەبدوللا جۆلەمێرگییە، لەساڵی 1910 لە قەلای هەولێر هاتووتە دونیا، لە ساڵی 1927 لەبەردەستی مەلا ئەفەندی هەولێری ئیجازەی مەڵایەتی وەرگرتووە، ئەو کەڵە مێردە، سێ زمان
👫 سەلیم سەیدۆک
📖 شەڕی قەرات و تەیراوە
شەڕی قەرات و تەیراوە
نووسینی : شێرزاد شێخانی

سارانی زوو کە دەیانبردینە عەسکەری یەکەم شت ئەوە بو هەر لەگەر گەشتنمان لۆ ناو معەسکەر سەرمانیان (سفر) دەکرد..

ئەوجا هەر لەگەر سفر کردنەکە یەکسەر ئاسە
📖 شەڕی قەرات و تەیراوە
📖 ساڵانێ بوو؟؟!!
لەهەر ماڵێ موچە خۆرێک یا دەست ڕەنگینێک هەشت نۆ سەرخێزانی بەخێو دەکرد.

ساڵانێ بو لەسەر هەر لایەکی قەڵاتێ وەستابای خاوەنی زۆربەی خانوەکانی خوار قەڵاتێت دەناسیەوە و بەهێمای دەستەکانت دەتتوانی بڵێی ئە
📖 ساڵانێ بوو؟؟!!
📕 شەربەتی ترس
ئارام کاکەی فەلاح

ئەم ڕۆمانە چیرۆکی ئەو برین و ئازارانە دەگێڕێتەوە کە ژنان و کچانی کورد بە درێژایی مێژوو لەناو ڕۆحیاندا هەڵیان گرتووە و هیچ کەسێ گوێی لێ نییە و نایبینێت، لە ڕێی ئەم چیرۆکی ئەم ڕۆمان
📕 شەربەتی ترس
📕 کتێبێک دەربارەی HTML وەک دەستپێک بۆ جیهانی وێب بە زمانی شیرینی کوردی
یاسا عێزەدین[1]
2021
📕 کتێبێک دەربارەی HTML وەک دەستپێک بۆ جیهانی وێب بە زمانی شیرینی کوردی
📕 خۆشەویستی دایک و باوک لە دروشمەوە بۆ راستی
عادل حەیدەری
بەکوردی کردنی: میلاد نەجیم پیرانی[1]
2021
📕 خۆشەویستی دایک و باوک لە دروشمەوە بۆ راستی
📕 هونەری سەرناوک و خوارناوک
هوشیار جەمال[1]
2021
📕 هونەری سەرناوک و خوارناوک
📕 گەندەڵی لە عێراق و هەرێمی کوردستان (پێناس و فۆرم و شێواز، لێکەوتە و چارەسەر)
ژوری تویژینەوەکانی بزوتنەوەی گۆڕان
ئامادەکردن و نوسینی گەیلان عەباس[1]
2021
📕 گەندەڵی لە عێراق و هەرێمی کوردستان (پێناس و فۆرم و شێواز، لێکەوتە و چارەسەر)
📕 ئازالیا
مستەفا ئیبراهیم[1]
2020
📕 ئازالیا
✌️ ڕەئوف ساڵح کەریم - ڕەئوفی خونچە
یەک لە پێشمەرگە ئازاکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بووە، ساڵی 1984 لە سێدارە دراوە.
[1]
✌️ ڕەئوف ساڵح کەریم - ڕەئوفی خونچە
👫 کەمال سەیفی خانی
یەک لە گۆرانیبێژانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە، خاوەنی دەیان گۆرانییە.
[1]
👫 کەمال سەیفی خانی
👫 موتەڵیبی ماملێ
برای هونەرمەندی گەورە موحەمەدی ماملێیە.خاوەنی چەند گۆرانییەکە لەگەڵ جەعفەری ماملێ و موحەمەدی ماملێ دا.
[1]
👫 موتەڵیبی ماملێ
👫 ئەکبەر ئاروەند
یەک لە گۆرانیێژەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستانە.
[1]
👫 ئەکبەر ئاروەند
📷 ئافرەتێکی کورد له کاتی چنینی فەڕشدا 1973
ئافرەتێکی کورد له کاتی چنینی فەڕشدا، حاجی ئۆمەران، ساڵی 1973ی زایینی و 1352ی هەتاوی، [1]
📷 ئافرەتێکی کورد له کاتی چنینی فەڕشدا 1973
📷 کاک عەوڵائاغا سەرۆکی عەشیرەتی مەنگوڕ 1890
کاک عەوڵائاغا سەرۆکی عەشیرەتی مەنگوڕ 1890
بە کامێرای ژاک دۆمۆرگان نووسەری فەرەنسەوی لە ناوچەی موکریان گیراوە.[1]
📷 کاک عەوڵائاغا سەرۆکی عەشیرەتی مەنگوڕ 1890
📖 کودەتای ناو کۆشک
کودەتای ناو کۆشک
✍️مەریوان وریا قانع

ئەوەی لە ڕۆژانی ڕابردودا و لەناوی یەکێتی نیشتیمانی کورستان دا ڕوویدا، لە زمانی سیاسیدا، پێیدەگوترێت ”کودەتای ناو کۆشک“. کودەتای ناو کۆشک کودەتای کەسانێکی ناو ک
📖 کودەتای ناو کۆشک
📕 خودا خۆشی دەوێم
ناونیشانی پەرتووک: خودا خۆشی دەوێم
نووسەر: میران وائل
وەرگێڕ: بنار دارا

کچی ئیماندار خۆی پێگەو شوێنی خۆی دیاریدەکات، وەخۆی دیاریدەکات کە سەرپۆشەکەی سەری بڕازێنێتەوە یان شتێکی تر، خۆی وادەکات خەڵک
📕 خودا خۆشی دەوێم
📕 بیڵ گیتس کێیە؟
ناونیشانی پەرتووک: بیڵ گیتس کێیە؟
نووسەر: پاتریشا برینان
وەرگێڕ: ڕوەند حەکیم
ئینگلیزی - کوردی
📕 بیڵ گیتس کێیە؟
📕 مەترسییەکانی نادیدەگرتنی سوننەت لەسەر خودی قورئانی پیرۆز
ناونیشانی پەرتووک: مەترسییەکانی نادیدەگرتنی سوننەت لەسەر خودی قورئانی پیرۆز
توێژینەوەیەکی قورئانی ئوسوڵییە
بەپێنووسی: پ. د. حەسەن خالید موستەفا مەحمود موفتی
پرۆفیسۆر لەزانکۆی سڵاحەدین کۆلێژی زانستە
📕 مەترسییەکانی نادیدەگرتنی سوننەت لەسەر خودی قورئانی پیرۆز
👫 کەسایەتییەکان
ئیسماعیل سەردەشتی
👫 کەسایەتییەکان
سەڵاح باڵابەرز (سەڵاح فەرەج)
👫 کەسایەتییەکان
کەریم سەلام - ملازم کەریم
👫 کەسایەتییەکان
کریس کۆچێرا
👫 کەسایەتییەکان
جەلال محەمەد
📖 ئاڵای کوردستان چۆن دروستبوو؟ | پۆل: کورتەباس | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
4 دەنگ 5 ⭐
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂

ئاڵای کوردستان چۆن دروستبوو؟
ئاڵای کوردستان چۆن دروستبوو؟
رێناس نەورۆزی
ئاڵا چییە و چۆن سەریهەڵداوە؟
ئاڵا نیشانە و ناسنامەی نەتەوە و هەبوونی گەلانە، ئەمرِۆ هەموو گەل نەتەوەیەکی خاوەن وڵاتی سەربەخۆ و بێ وڵات خاوەن ئاڵای تایبەت بەخۆیانن، رێکخراوی نەتەوە یەککگرتووەکان و پارت و رێکخراوە سیاسیەکانی جیهان و دام و دەزگا فەرهەنگی و ئابوورییەکان و شارەوانیەکان و زانستگاکان و کۆمپانیا بازرگانییەکان و کۆمپانیا تەکنەلۆژیاکان و یانە وەرزشییەکان و ڤیستیڤال و بۆنە و یادەکانیش خاوەن ئاڵا و نیشانەیەکی تایبەتی خۆیانن. ئاڵای هەر نەتەوە و وڵاتێک لەگەڵ ئاڵای هەر نەتەوە و وڵاتێکیتر جیاوازە، بەهەمان شێوە ئاڵای رێکخراوە و دام و دەزگانیش لەگەڵ یەکتری جیاوازن، هەریەکەیان خاوەن رەنگ و شێوە و واتای جیاواز و تایبەت بەخۆیەتی.
واتا و هێمای هەندێک لە رەنگە سەرەکییەکانی ئاڵاکان لە لایەن پسپۆرانی ئاڵاناسی Vexillology بەمجۆرە لێکدراونەتەوە:
رەنگی سوور: شۆرِش، خوێن رژان لە جەنگ، ئازایی، هێز، یەکسانی.
رەنگی زەرد: رووناکی، درەوشانەوە، وریایی، ئاگر.
رەنگی سپی: ئاشتی، ئارامی، ئاگربەست.
رەنگی سەوز: سەوزایی، وڵات، پاراستن، لاوێتی.
رەنگی شین: ئاو، ئاوەدانی، دەریا، ئاسمان، ئازادی.
رەنگی نارنجی: ئازایی، خۆبەختکردن، قوربانیدان
رەنگی رەش: پرسە، مەرگ، نەمری.
تەمەنی دروستبوون و هاتنە کایەی ئاڵا دە گەرِێتەوە بۆ 4000 (چوار هەزار) ساڵ لە مەوبەر، بۆ یەکەمجار ئاڵا لەلایەن ئمپراتۆریەتەکانی سەر خاکی ئێران و میزۆپۆتامیا (کوردستانی ئەمرِۆ) هەڵداروە، سەرەتا سومەرییەکان و ئاسورییەکان و میدیاکان، هەروەها هاخەمەنیشیەکان و ساسانییەکان و میسرییەکۆنەکان. دواتریش شارنشینە یۆنانییەکان و قەیسەرەکانی ژاپۆن و چین ئاڵایان هەڵداوە.
بەگوێرەی زانستی ئاڵاناسی یەکەم ئامانجی دروستکردنی ئاڵا بۆ بانگەوازی و رێنماییکردن بووە. یاخود ئاڵاکان تەنیا وەک هێمایەک بوونە، زۆربەشیان پەیامێک بوونە بۆ تاکە کەس یاخود بۆ دەستە و کۆمەڵە کەسێک. کاتێک ئیپمراتۆریەتە کۆنەکانی جیهان لە کاتی شەرِ و سەرکەوتنەکانیاندا، بەر لە هەموو شتێک ئاڵای دوژمنەکانیان داگرتووە و ئاڵاکانی خۆیانیان لە جێگەیدا بەرزکردۆتەوە، بەو واتایە یەکێکیتر لە هێما سەرەتاکانی ئاڵا بۆ نیشاندانی سەرکەوتن هەڵدراوە. جگە لەوەش ئاڵای هەر ئیمپراتۆریەت و هۆزێک جیابووە، ئاڵای هەر یەکەیان نیشانە و واتایەکی تایبەت بەخۆی تێدابووە و رەنگێکی جیاوازبووە. هەر لە کۆنەوە و تا ئەمرِۆش ئاڵاکانی جیهان زۆرترینیان لە نیشانەکانی ناو سروشت و دەوروبەر پێکهاتوونە وەک هەبوونی: (ئەستێرە، مانگ، خۆر، ئاو، دار، چیا، گوڵ، باڵندە، گیانەوەر....). جۆر و پێوانەی ئاڵاکانی کۆن وەک ئێستا نەبوونە، بەڵکو لە شێوەی نارِێک، نیمچە بازنەیی، سێ گۆشەیی.... کە لە تەختە دارێکی درێژ یاخود لە مادەی کانزایی یانیش لە پێستی ئاژەل دروستکردەکران، رەنگەکانی ئاڵاش لە گەلا و لە خوێنی ئاژەل و لە رەژووی ئاگر دروستدەکران. هەندێک ئاڵاش تەنیا لە پەرِی باڵندە دروستدەکران، یاخود تەنیا باڵندە و ئاژەلی وشککراو... لە جیاتی ئاڵا دەکران بە نیشانە و هێماکانیان و بە تەختە دارێکی درێژ و بەرز هەڵدەواسران، یاخود بە هەمان شێوە پەیکەر یانیش تەختەدارێکی هەڵکەندراو لە نەخش وەک ئاڵا بەرزدەکرانەوە. لەگەڵ بەرەو پێشەوەچوونی هەنگاوەکانی ژیان شێوەکانی ئاڵاش گۆرِدران، کە ئەمرِۆ ئاڵا لەسەر پارچە قووماش و لەسەر کاغەز و کارتۆن چاپ دەکرێن.
کۆنترین ئاڵای نیشتمانی ئاڵای دانیمارکە کە لە ساڵی 1219 دروستکراوە. ئاڵای وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ یەکەمجار لە ساڵی 1776 دروستکراوە و بەردەوام گۆرِانکاری تێداکراوە و ساڵ بە دوای ساڵ ژمارەی ئەستێرەکانی ناو ئاڵاکە زیادیکردووە تا لە ساڵی 1959 لە گۆرِان وەستاوە و لەوساوە تا ئێستا لە 50 ئەستێرە و 13 هێلی سوور و سپی پێکهاتووە. چیرۆکی هاتنە کایەی ئاڵای هەر نەتەوە و وڵاتێکیش خاوەن مێژوویەکی درێژ و دوورە، ئەوەی لێرەدا مەبەستمانە لەسەر هەڵوەستە بکەین ئاڵای ئەمرِۆی کوردستان و مێژووی ئاڵاکانی ناو گەلی کوردە.
ئاڵا لەسەردەمی مادەکاندا
بە گوێرەی سەرچاوە مێژووییەکان زۆربەی ئاڵای هۆز و نەتەوە ئارییەکان لە رەنگەکانی (سوور، سپی، زەرد، سەوز، شین) پێکهاتبوون. پەرلەمانی کوردستان لە دەرەوەی وڵات کە لە ساڵی 1995 دامەزارو و لە ساڵی 1999 کۆتایی بە ژیانی سیاسی هات، ئاڵایەکیان لە بۆنە و یادەکانیان بەرزدەکردەوە و بەگوێرەی ئەوان ئەو ئاڵایە هەمان ئاڵای سەردەمی مادەکان بووە کە لە سەرەوە هێلێکی سوور و لە ناوەرِاستدا هێلێکی زەرد و لە خوارەوەش هێلێکی سەوز هەبووە. کە تەواوی رەنگەکانی هاوشێوەی ئاڵای ئێستای وڵاتی بۆلیڤیای ئەمریکای لاتینە. دوای چەندین هەوڵ و لێکۆڵینەوەم تا ئێستا هیچ سەرچاوەیەکی مێژووییم دەستنەکەوتووە کە ئاماژە بە رەنگەکانی ئاڵای دەوڵەتی ماد بکات کە لە ساڵی 700ی پێش زایین دامەزرابوو. تەنیا ئەوەندە هەیە کە مادەکانیش لە کاتی سەرکەوتنیان بەسەر ئاسوورییەکاندا خاوەن نیشانە یاخود ئاڵایەکی تایبەت بەخۆیان هەڵداوە.
ئاڵای دەوڵەوتی ئەیوبی
ئەیوبییەکانی دیاربەکر و میافارقین و نسێبین و شام و یەمەن هەر یەکەیان خاوەن ئاڵایەکی تایبەت بە خۆیان بوونە، بەڵام لە سەردەمی (سەڵاحەدینی ئەیوبی) ئەویبوییەکان بوون بە خاوەنی یەک ئاڵا کە لە شێوەیەکی بازنەیی و درێژ لە رەنگێکی سەوز پێکهاتبوو، لەسەر سەوزرەکە بە رەنگی رەش و لە سەر دوو هێلی زەرد بە زمانی عەرەبی نووسرابوو (لا الە الا اللە) لەسەرەوەی ئاڵاکەش خۆرێکی زەرد لە ناو مانگێکی هیلالیدا هەبووە.
ئاڵای دەوڵەتی زەند
کەریم خانی زەند (1705-1779)ی دامەزرێنەری دەوڵەتی زەند کە خۆی و بنەماڵەکایەن لە ماوەی (1750-1794) فەرمانرِەوایی ئێرانیان کرد، خاوەن ئاڵایەکی تایبەت بە خۆیان بوون کە لە شێوەیەکی سێگۆشەیی پێکهاتبوو لە سەر زەمینێکی سپی هەتاو لە پشت شێرێکەوە دەبینرا و لەسەر هەرسێ لای ئاڵاکەشدا هێلێکی باریکی سەوز هەبووە.
ئاڵای میرنشینەکانی کوردستان
میرنشینەکانی کوردستان هەریەکەیان لەسەرەتای دامەزراندنیانەوە خاوەنی کۆمەڵێک تایبەتمەندی سەربەخۆ یاخود نیمچە سەربەخۆبوون. کورد لە ماوەی سەدەی دەیەمی زایینی تاکو کۆتایی سەدەی نۆزدەهەم خاوەنی ژمارەیەکی زۆر میرنشین بووە وەک میرنشنی (شەدادی، مەروانی، بابان، ئەردەلان، بێدلیس، سۆران، هەکاری، بادینان، لورِی گەورە، لورِی بچووک، حەسەنکێف، بۆتان....هتد، کە هەندێک لە میرنشینەکان تەمەنیان کەمتر لە سەدەیەک بووە و ئەوانیتریش تەمەنیان لە نێوان یەک سەدە تاکو حەوت سەدە بووە. بەشێک لە میرنشینە کوردییەکان لە سەدەی هەژدە و نۆزدە خاوەنی کۆمەڵێک تایبەتمەندی سەربەخۆ بوون وەک بەرزکردنەوەی ئاڵا، لێدانی سکەی پارە، دروستکردنی خوێندنگا و مزگەوت، دروستکردنی کەلوپەلی سەربازری وەک تۆپ و چەک، هەوڵدان بۆ فراوانکردنی سنووری میرنشینەکەیان. میرنشینی بۆتان و میرنشینی سۆران دووان لە میرنشینە بەهێز و ناسراوەکانی مێژووی کوردستانن کە شوێنەگەی دیرۆکی و جوگرافیان کەوتۆتە ناو ئینسکلۆپیدیا و ئەتلەسە کۆنەکانی جیهانەوە. میرنشینی سۆران بوو کە پایتەختەکەی رەواندوز بوو، لەسەردەمی پاشای گەورە خاوەن ئاڵایەکی تایبەت بە خۆی بووە کە لە دوو رەنگی رەش و سپی پێکهاتبوو، رەنگی رەش لە بەشی سەرەوەی و رەنگی سپی لە خوارەوەی ئاڵاکەی هەڵکەوتبوو.
ئاڵای راپەرِینی قۆچگیری 1921
دوای ئەوەی کوردەکانی قۆچگیری لە هەرێمی دێرسیمی باکووری کوردستان ئامادەنەبوون بچنە ژێر رکێفی تورکەکان و داخوازییەکانی مستەفا کەمالەوە، رووبەرووی هێزەکانی تورک بوونەوەو و ئاڵای سەربەخۆیی خۆیان هەڵدا. ئەو ئاڵایەش لە ژێر کاریگەری ئاڵاکەی ساڵی 1919ی (کۆمەڵەیا رێکخستنا جڤاکی) دروستکرابوو.
ئاڵای حکومەتی کوردستانی خواروو 1922
لەپاش ئەوەی کە ئینگلیزەکان ناچابوون سەر بۆ ویستی گەلی کورد دانەوێنن، شێخ مەحمودی حەفید (1882-1956)یان لە هیندستان گەرِاندەوە بۆ کوردستان. شێخ مەحمود لە رۆژی 30-09-1922 گەیشتەوە شاری سلێمانی و هەر زوو تەنگی بە هێزەکانی ئینگلیز هەڵچنی و ناچاریکردن، کە شاری سلێمانی بەجێبهێلن. ئەوەبوو لە ئۆکتۆبەری ساڵی 1922 شێخ مەحمود ئاڵای کوردستانی هەڵکرد و (حکومەتی خوارووی کوردستان)ی راگەیاند و هەردوو رۆژنامەی (بانگی کوردستان) و (رۆژی کوردستان)یش لەلایەن حکومەتی خوراووی کوردستان بڵاوکرانەوە. ئەو ئاڵایەی کە لەلایەن حکومەتی خوارووی کوردستان بە رێبەرایەتی شێخ مەحموود هەڵدرا پێکهاتبوو لە زەمینێکی سەوز و مانگێکی سپی لەسەر رەنگی سوور لە ناوەرِاستی ئاڵاکەدا. (برِوانە وێنەی ژمارە 6).
ئاڵای راپەرِینەکەی ئاگری 1929-1930
لە سەردەمی راپەرِینەکەی چیای ئاگری بەرێبەرایەتی ئیحسان نووری پاشا، رۆشنبیرە کوردەکانیش ئاڵایەکی تایبەت بە خۆیان دارِشت. کە رەنگی سەوز لەسەرەوە و و رەنگی سوور لە خواروە و رەنگی سپی لە ناوەرِاستدا و لەسەر رەنگە سپیەکەش وێنەی چیای ئاگری لەسەر خۆرێکی زەرد کێشرابوو. ئەم ئاڵایەش تایبەتبووە بە راپەرِینەکە، جگە لە ئاڵای نەتەوەیی کوردستان کە هەر لەوسەردەمەدا هەڵدرابوو.
ئاڵای کۆماری کوردستان لە مەهاباد 1946
لە سەردەمی دووەم شەرِی جیهانی و لەگەڵ بەرەوپێشچوونی بزوتنەوەی کوردی لە ئێران و پاشانیش راگەیاندن و دامەزراندنی کۆماری کوردستان لە رۆژی 2 02-01-1946 کە شاری مەهاباد پایتەختەکەی بوو، ئاڵای سەربەخۆیی کوردستان هەڵدرا، کە هەمان ئەو ئاڵایە بوو لە ساڵی 1919 لەلایەن رێکخراوی (کۆمەڵەیا رێکخستنا جڤاکی کوردستان) دروستکرابوو بە کەمێک دەستکارییەوە. هەرچەندە هەندێک کەس پێیان وایە ئەو ئاڵایەی ئێستا کوردستان هەمان ئاڵای کۆماری کوردستانی 1946ە. بەڵام کۆمیتەی پەیوەندییەکنی دەرەوەی وڵاتی حزبی دیموکراتی کوردستانە ئاڵایەکیتریان بۆ ناردووم کە بە ئاڵای کۆماری کوردستانی ساڵی 1946 دەناسرێت. هەرچەندە تا ئێستاش سەبارەت بە ئاڵاکەی ساڵی 1946 گفتوگۆ هەیە، بەڵام من دوو وێنەم لە بەر دەستە کە لێکۆڵەرِەوان و خوێنەران دەتوانن برِیاری زیاتر لەسەر بدەن.
ئاڵای ئەمرِۆی کوردستان
سەرەتای دروستبوونی ئەو ئاڵایەی کە ئەمرِۆ وەک ئاڵای کوردستان و نەتەوەی کورد دەناسرێت دەگەرِێتەوە بۆ سەرەتاکانی سەدەی بیستەم. کاتێک کۆمەڵ و رێکخراوە کوردییەکان لە ئەستەنبوڵ خەریکی دامەزراندنی کۆمەڵ و دەرکردنی گۆڤار و رۆژنامەی کوردی بوونە، لە هەمان کاتیشدا لە هەوڵی دروستکردنی ئاڵایەکی نەتەوەیی بوونە بۆ کوردستان. ساڵی 1919 (کۆمەڵەیا رێکخستنا جڤاکی کوردستان) کە لە ئەستەنبوڵ لەلایەن ژمارەیەک رووناکبیر و سیاسەتمەدار و کەسایەتی ناسراوی ئەو سەردەمەی کورد دامەزرا، لەگەڵ دامەزراندنی خۆی ئاڵای نەتەوەیی کوردستانی دروستکرد و داوای سەربەخۆیی کوردستانی دەکرد. ئەو کەسانەی بەشداریان لە دامەزراندنی رێکخراوەکە و ئاڵای نەتەوەیی کوردستان کرد بریتیبوون لە: ئەمین عالی بەدرخان (جزیرە بۆتان)، دکتۆر عەبدوڵڵا جەودەت (عەرەبگیر)، ئەکرەم جەمیل پاشا (ئامەد)، مەولانا زادە رەفعەت بەگ (سلێمانی)، نەجمەدین حوسێن (کەرکوک)، کەمال فەوزی (بێدلیس)، شوکری بابان (سلێمانی)، مەمدوح سەلیم (وان)، حیکمەت بابان (سلێمانی)، فوئاد بابان (سلێمانی)، دکتۆر شوکری محەمەد و فەرید بەگ.
ئەو ئاڵایەی کە ئەمرِۆ بۆمان ماوەتەوە هەمان ئەو ئاڵایەیە کە ئەو رێکخراوە نزیکەی 90 ساڵ لەمەوبەر برِیاری لەسەر دابوو، بە گوێرەی ئەو ئاڵایە رەنگی سوور لەسەرەوە و رەنگی سەوز لە خوارەوە و رەنگی سپی لە ناوەرِاستدا و لەسەر زەمینە سپیەکەش خۆرێکی زەرد دەدرەوشایەوە. بەگوێرەی نووسراوێکی نوورەدین زازا، ئەو بەچاوی خۆی بینویەتی کە هەمان ئەو ئاڵایە لەسەردەمی راپەرِینەکەی ساڵی 1925ی باکووری کوردستان لە جێگای ئاڵای تورکیادا بەرزکراوەتەوە. لە یەکەم کۆبوونەوەی دامەزراندنی رێکخراوی (خۆیبوون)یش هەمان ئاڵا لە ساڵی 1927 دووبارە وەک ئاڵای کوردستان برِیاری لەسەردراوەتەوە. بۆ یەکەمجاریش ئەم ئاڵایە لە ساڵی 1928 لە شاری فیلادەلفیا لە وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەسەر بەرگی کتێبێکی میر سوورەیا بەدرخان بەناوی (The Case of Kurdistan Against Turkey، By authority of Hoyboon، Philadelphila، 1928) بەزمانی ئینگلیزی چاپکراوە کە لە ژێر ئاڵاکەشدا نووسراوە (Flag of Kurdistan). ئەم ئاڵایە لەسەردەمی راپەرِینەکەی چیای ئاگریش هەڵدراوە، جگە لە هەبوونی ئاڵایەکی تایبەتی بە راپەرِینەکە. (کۆمەڵەی ژێکاف)یش لە رۆژهەڵاتی کوردستان لە ساڵی 1942 بەدوا هەمان ئاڵای لە بۆنە و یادەکاندا لە شاری مەهاباد بەرزکردۆتەوە. ئەگەرچی ئەو ئاڵایە لەسەردەمی کۆماری کوردستان لە مەهاباد بوونی هەبووە، بەڵام کۆمارە یەک ساڵیەکە خاوەن ئاڵایەکی تایبەت بە خۆی بووە کە زۆر نزیک بووە لە هەمان ئەو ئاڵایە. دکتۆر کامەران بەدرخانیش هەمان ئاڵای ساڵی 1919ی وەک ئاڵای کوردستان نیشانی وڵاتانی ئەوروپای داوە. لە ساڵەکانی 1960یشدا (کۆمەڵەی خوێندکارانی کورد لە ئەوروپا) لە چەند بۆنە و یادێکدا هەمان ئاڵای کوردستانیان بەرزکردۆتەوە. رەوەندی کوردی هەموو بەشەکانی کوردستانیش لە ساڵانی 1970 بەدوا ناو بەناو لە بۆنە و یادەکاندا هەمان ئەو ئاڵایەیان وەک ئاڵای کوردستان بەرزکردۆتەوە. لە دوای راپەرِینەکەی ساڵی 1991ی باشووری کوردستانیش ئەو ئاڵایە لەسەر تەلاری هەندێک لە رێکخراوە سیاسیەکان و دام و دەزگاکانی راگەیاندن لە باشووری کوردستان دەبینرا، بەڵام لە ساڵی 1998 بەدوا لەلایەن پەرلەمانی کوردستانەوە بەرەسمی وەک ئاڵای کوردستان برِیاری لەسەر درا، کە تیشکی خۆرەکەی 21دانە تیشکە و لە چوار رەنگی سوور، سپی، زەرد، سەوز پێکهاتووە، کە لە هەندێک سەردەم و شوێندا ژمارەی تیشکەکانی ئاڵای کوردستان یان ئەوەتا زۆرتر بووە لە تیشکەکانی ئێستا یانیش کەمتر بووە و یاخود جۆری تیشکەکانی کورت و درێژ بوونە. لە ساڵی 2000 بەدوا سەجەم گەلی کورد و نزیک بە سەرجەم رێکخراوە سیاسیەکانی هەر چوار بەشەکەی کوردستان و دەرەوەی وڵاتیش هەمان ئاڵایان وەک ئاڵای کوردستان و ئاڵای نەتەوەی کورد پەسند کردووە.
ئەم بابەتە کورتەیەکە لە لێکۆڵینەوەیەکی بەرفراوانتر سەبارەت بە سەرهەڵدانی ئڕڵا و مێژووی ئاڵاکانی کوردستان.


🗄 سەرچاوەکان
[2] 📒 گۆڤار | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Het Laatste Nieuws، deel 24، Brussel، 2005، p 364-365.
[4] 📒 گۆڤار | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | Centre D´etudes Kurdes، Bulletin 11، Dr Kammuran Ali Bedir-khan، 1950، Paris.
📚 فایلی پەیوەندیدار: 3
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 9
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️01-07-1941
💎 شوێنەوار و کۆنینە
1.👁️حەسەنکێف - حەسکیف
👪 هۆز - تیرە - بنەماڵە
1.👁️کورد
📼 ڤیدیۆ
1.👁️مەلا کرێکار رایدەگەیەنێت کە ئاڵای کوردستان حەرامە
📖 کورتەباس
1.👁️ئاڵای کوردستان
2.👁️میرنشینی بۆتان
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️Susan Meiselas
2.👁️رێناس نەورۆزی
3.👁️کامەران بەدرخان
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 📖 کورتەباس
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📙 پەڕتووک - کوورتەباس: ☀️ دۆزی کورد
📄 جۆری دۆکومێنت: ⊶ زمانی یەکەم
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Feb 2 2012 9:43PM تۆمارکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Mar 1 2017 3:17PM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 39,501 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.19 KB Feb 2 2012 9:43PMهاوڕێ باخەوان
📊 ئامار
   بابەت 383,608
  
وێنە 63,943
  
پەڕتووک PDF 12,212
  
فایلی پەیوەندیدار 51,833
  
📼 ڤیدیۆ 202
  
🗄 سەرچاوەکان 16,287

📚 پەڕتووکخانە
  📖 پیاوێکی ڕەشپۆش
  📖 بزانە دەربارەی قورئان
  📖 بۆنسای
  📖 دیاریێ بۆ یاران
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 02-08-2021
  🗓️ 01-08-2021
  🗓️ 31-07-2021
  🗓️ 30-07-2021
  🗓️ 29-07-2021
  🗓️ 28-07-2021
  🗓️ 27-07-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
ئیسماعیل سەردەشتی
لە ساڵی 1977 لە سەردەشت لەدایکبووە، ساڵی 1997 دەستی بەکاری گۆرانی گوتن کردووە، خاوەنی چەندین بەرهەمە، لەدوای ساڵی 2001 بەهۆی دەستگیرکردنی لەلایەن حکومەتی ئێرانەوە، روودەکاتە باشووری کوردستان. هونەرمەند ماوەیەک لە شاری هەولێر ژیانی بەسەر برد، بەم دواییەش لە رانییە.
رۆژی هەینی 01-08-2008 لەسەر رێگای (بانوەقەڵ)ی سنوری شارەدێی سەنگەسەر، لەئەنجامی رووداوێکی ئوتۆمبیلدا هونەرمەند (ئیسماعیل سەردەشتی) بریندار دەبێت و دوای گەیاندنی بەنەخۆشخانەی رانیە گیان لەدەستدەدات.
ئیسماعیل سەردەشتی
سەڵاح باڵابەرز (سەڵاح فەرەج)
سەڵاح فەرەج ساڵی 1945 لە گەڕەکی قەزازەکانی شاری سلێمانی لە دایک بووە و تا ئامادەیی بەشی ئەدەبی خوێندەوە و ساڵی 1974 پرۆسەی هاوسەرگیری پێک هێناوە و باوکی دوو کوڕ و دوو کچە، پێدەچی لەبەر درێژی بەژن و باڵا و قامەتی نازناوی باڵابەرزیان بە باڵا بڕیبێ، باڵابەرز پتر لە نیو سەدە بێ پسانەوە خزمەتی هونەری کوردی کردووە وەک شانۆ و دراما و فیلمی جۆرا و جۆر کە دیارترینیان ژاڵە و نامەکانی ئەشرەف و لە گوڵ کاڵتر و ڕەیحانە و چەندین بەرهەمی دیکە.
سەڵاح فەرەج لە رۆژی 17-07-2013 کۆچی دوایی کرد.
سەڵاح باڵابەرز (سەڵاح فەرەج)
کەریم سەلام - ملازم کەریم
خەڵکی بەردەزەردی ناوچەی شارباژێڕ بووە، لە شۆڕشی ئەیلوولدا بەرپرسی سەربازی بووە، پاشان بووەتە ئەندامی سەرکردایەتی پاسۆک و ئنجا بووەتە پارتی و لە ساڵی 1995دا لە شەڕی براکوژیدا گیانی لەدەستدا.
کەریم سەلام - ملازم کەریم
کریس کۆچێرا
Chris Kutschera
ئەم ڕۆشنبیرە فەڕەنسییە خاوەنی دەیان ساڵ ئەزموونی ڕۆژنامەگەری و نووسین بوو ساڵی 1938 لەدایکبووە، بە درێژایی ژیانی دەیان وڵاتی جیهانی بینیوە و ڕاپۆرتی لەسەر ئامادەکردوون، لەوانەش کوردستان.
زۆر بە کورد ئاشنابوو، پەیوەندی زۆر باشی لەگەڵ هەموو لایەنە کوردییەکاندا هەبوو، ئەمەش وەهای لێکرد چەندان کتێب لە بارەی کورد و مەسەلەکەی بنووسێت.
ژمارەیەک لە کتێبەکانی کریس کۆچێرا کە کراون بە کوردیش:
1. کوردستان، رێبەری ئەدەبیات، 1998
2. بزوتنەوەی نەتەوەیی کورد، ساڵی چاپ 1979
3. ئالەنگاری کو
کریس کۆچێرا
جەلال محەمەد
خەڵکی گوندی حجرانی شاری پیرانشار، پیشەی کۆڵبەر بووە، دوای ئەوە لەلایەن هێزەکانی سوپای ئێرانەوە تەقەی لێدەکرێ، بیریندار دەبێت. پاش پێنج ڕۆژ مانەوە لە ڕێکەوتی 02-08-2017 لە نەخۆشخانەی شاری مەهاباد گیانی لە دەست دا.
جەلال محەمەد

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.08
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,202 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)