🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 چاوەکانی ئەو
چاوەکانی ئەو
ئالان محەمەد[1]
📕 چاوەکانی ئەو
📕 لەتۆوە فێربووین
ناونیشانی پەرتووک: لەتۆوە فێربووین
نووسەر: مامۆستا جاسم کەرکوکی
📕 لەتۆوە فێربووین
📕 جەمعییەتی تەعاون و تەرەقیی کورد لە تورکییەوە
ناونیشانی پەرتووک: جەمعییەتی تەعاون و تەرەقیی کورد، لە تورکییەوە
نووسەر : مالمیسانژ.
وەرگیر : زریان ڕۆژهەڵاتی،
دەزگای چاپ : بنکەی ژین
چاپی یەکەم : 2007
ژمارەی لاپەڕەکان : 250
📕 جەمعییەتی تەعاون و تەرەقیی کورد لە تورکییەوە
📷 دەستەیەک له تێکۆشەرانی دێرینی کوردستان
وێنەیەکی دەگمەن و یادگاری له شاری سوفیا وڵاتی بولغاریا، حەفتاکانی زایینی، دەستەیەک له تێکۆشەرانی دێرینی کوردستان، له ڕاستەوە: کاک هاشم کەریمی، مامۆستا هێمن، کاک کەریم حیسامی، کاک محەممەد ئەمین سیراجی،
📷 دەستەیەک له تێکۆشەرانی دێرینی کوردستان
📷 سورداش ساڵی 1964
هەلپەرکێ و خۆشی گێڕانی کۆمەڵێک پێشمەرگەی دێرینی کوردستان ساڵی 1964[1]
📷 سورداش ساڵی 1964
📖 خەڵات
ناونیشانی بابەت: خەڵات
نووسەر: لەیلا بەرزنجی[1]

بیرمە مناڵ بووم لە قوتابخانە لە پۆلی چواری سەرەتایی بووم مامۆستا نیهادی کارگێڕی قوتابخانە ناوی خوێندمەوە، منیش هەستام و لەگەڵی چووم بۆ ژووری بەڕێوە
📖 خەڵات
📷 کەسایەتی بەناوبانگی عەشیرەتی گەورک حاجی کەریم ئاغای جەهانگیری
وێنەیەکی دەگمەن و یادگاری له لای شاری ڕەبەت، گوندی مەکڵاوێ، ساڵی 1337ی هەتاوی و 1958ی زایینی، کەسایەتی بەناوبانگی عەشیرەتی گەورک خوالێخۆشبوو حاجی کەریم ئاغای جەهانگیری، شایانی ئاماژەیه کە عەشیرەتی گەو
📷 کەسایەتی بەناوبانگی عەشیرەتی گەورک حاجی کەریم ئاغای جەهانگیری
📕 شاری سلێمانی ململانێی گروپە کۆمەڵایەتییەکان
ناونیشانی پەرتووک: شاری سلێمانی ململانێی گروپە کۆمەڵایەتییەکان
نووسەر : مامۆستا جەعفەر (فازڵ کەریم ئەحمەد).
دەزگای چاپ : بنکەی ژین.
چاپی یەکەم : 2006
ژمارەی لاپەڕەکان : 300
📕 شاری سلێمانی ململانێی گروپە کۆمەڵایەتییەکان
📷 شاری کەرکوک ساڵی 1913
وێنەیەکی زۆر دەگمەنی شاری کەرکوک لە ئەرشیفی رۆژهەڵاتناسەکانەوە وێنەکە مێژوەکەی ئەگرێتەوە بۆ ساڵی 1913[1]
📷 شاری کەرکوک ساڵی 1913
📖 پەراوێزێک بۆ 16ی ئۆکتۆبەر
ناونیشانی بابەت: پەراوێزێک بۆ 16ی ئۆکتۆبەر

لە مێژووی نوێماندا، خیانەت و خاکفرۆشیی پارتخێڵەکان شتێکی کتوپڕ و چەند شکستێکی کاتی و لێکدابڕاو نییە.
ناشێ تاکە ئاڵقەیەکی مێژوو بگریت و لێی بکۆڵیتەوە، چا
📖 پەراوێزێک بۆ 16ی ئۆکتۆبەر
👫 فەیسەڵ دێهاتی
نووسەر و رووناکبیر. رۆژی 16-10-2021 کۆچی دوایی کرد.
👫 فەیسەڵ دێهاتی
📕 فەرهەنگی کوردی ناوی منداڵان
ناونیشانی پەرتووک: فەرهەنگی کوردی ناوی منداڵان
ڵێکۆڵینەوەیەکی زمانەوانی و دیرۆکییە لەناوی منداڵان
نووسەرو لێکۆڵەر: عەباس سلێمان سمایل
📕 فەرهەنگی کوردی ناوی منداڵان
📕 لەوەتەی هەم پێشمەرگەم بیرەوەریەکانی مامە غەفە
ناونیشانی پەرتووک: لەوەتەی هەم پێشمەرگەم بیرەوەریەکانی مامە غەفە
📕 لەوەتەی هەم پێشمەرگەم بیرەوەریەکانی مامە غەفە
📕 نەتەوەیەک بەبێ دەوڵەت کوردەکان لەسەرهەڵدانی ئیسلامەوە بۆ کازیوەی ناسیۆنالیزم
ناونیشانی پەرتووک: نەتەوەیەک بەبێ دەوڵەت کوردەکان لەسەرهەڵدانی
نووسەر: مایکڵ ئیپێڵ
وەرگێڕان: بادینان محەمەد
📕 نەتەوەیەک بەبێ دەوڵەت کوردەکان لەسەرهەڵدانی ئیسلامەوە بۆ کازیوەی ناسیۆنالیزم
📕 کەسایەتیی موحەممەد هەڵهێنانی مەتەڵێکی پیرۆز
ناونیشانی پەرتووک: کەسایەتیی موحەممەد هەڵهێنانی مەتەڵێکی پیرۆز
نووسەر: مەعروف روسافی
وەرگێڕان: مادەلی
📕 کەسایەتیی موحەممەد هەڵهێنانی مەتەڵێکی پیرۆز
📕 نیشتمانی فەلسەفە گەشتێک لەگەڵ پرۆفیسۆر حەمید عەزیز
ناونیشانی پەرتووک: نیشتمانی فەلسەفە گەشتێک لەگەڵ پرۆفیسۆر حەمید عەزیز
نووسەر: هەرێم عوسمان
📕 نیشتمانی فەلسەفە گەشتێک لەگەڵ پرۆفیسۆر حەمید عەزیز
📕 دمدم و حەماسەی خانی لەپزێرین
ناونیشانی پەرتووک: دمدم و حەماسەی خانی لەپزێرین
لێکدانەوەو هەڵسەنگاندنی چەند دەقێکی بەیتی دمدم بە شێوەزاری کرمانجی و موکریانی
لێکۆڵینەوەو ئامادەکردنی: عەبدولحەمید حوسەینی(سەپان)
📕 دمدم و حەماسەی خانی لەپزێرین
👫 کەسایەتییەکان
تاهیر تۆفیق - تایەر تۆفیق
👫 کەسایەتییەکان
جگەرخوێن
👫 کەسایەتییەکان
شەفیق قەزاز
👫 کەسایەتییەکان
بەکری حاجی سەفەر
👫 کەسایەتییەکان
نەورەس رەشید
🏰 رانیە | پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
2 دەنگ 5 ⭐
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂

رانیە
ناوی رانیە لەسەر ناوی رانیە چەندین بۆچوونی جیاواز هەیە، بەنمونە لە قسەی پێشینانی شارەکەوە دەگێرنەوە کە ناوی رانیە لە (رانک)و چۆخەوە هاتەوە! رانک و چۆخە جل و بەرگێکی رەسەنی کوردیە، گوایە شوانێک لە بەرزایەکی قەندیلقەندیلەوە رانکەکەی لێ بە ئاودا چووە، پاشان لە سەرچاوەی ئاوی(قولە) کە دەکەوێتە ناوەراستی شاری رانیە دۆزراوەتەوە، بەمەش ناوی رانیە لەو رانکەوە هاتبێت. کەسانی تر پێیان وایە لە ناوی پاشایەکی کۆنەوە هاتوە بەناوی (رەهانشا). (مەلا رەئوف سلێمان حەوێزی) پێی وایە ناوی رانیە لە (رۆندیات)ەوە هاتوە. (جەمال بابانجەمال بابان) رای وایە ناوی رانیە لە (راه+نیاه) هاتوە بەواتای رێ نیشاندەر. مامۆستا (شاکر فەتاحشاکر فەتاح) ناوی رانیە بۆ (ران) رانەمەڕ، شوێنێکی لەبار بۆ بەخێوکردنی مەڕوماڵاتەوە دەگێرێتەوە. کەسایەتیەکی وەک (مەحمود قادر فەرەج) پێی وابوو ناوی رانیە لە (ڕەن)ەوە هاتوە، (برایم بەگ) کەسایەتیەکی بەتەمەنی ناو رانیە کە ئێستا کۆچی دوایی کردوە پێی وابوو ناوی رانیە لە (رێ +نیە)ەوە هاتوە، واتە ناوچەی رانیە لە کۆندا بیشەڵان و ناوچەیەکی چڕبووە و رێی کەم بووە، لە رۆژنامەیەکی کوردستانی نوێ ژمارە 2476 بۆچونێک خراوەتە روو کە ناوی رانیە لە ئۆرانیەوە هاتوە کە گوایە لە وشەیەکی یۆنانی لە ئۆرانس یان ئۆرانیەوە هاتوە کە بە واتای ئاسمان دێت، بۆچوونی تر زۆرە لەسەر ناوی رانیە کە رەنگە ساخکردنەوەیان بەدواداچوونی کاتێکی زیاتری بوێت. لایەنی جوگرافی : سنوری رانیە : شاری رانیە دەکەوێتە باکوری رۆژهەڵاتی کوردستانی باشوورو باکوری رۆژئاوای شاری سلێمانیسلێمانی، دەکەوێتە باکوری چیای قەندیل و باشوری شارۆچکەی کۆیەکۆیەو رۆژهەڵاتی شارۆچکەی پشدەر و رۆژئاوای شارۆچکەی شەقلاوەشەقلاوە، مەرکەزی شاری رانیە سەرباری دەشتێکی بەپیت و فراوان بە چیا دەورە دراوە، بەشی باکوری ئەو شارە بە چیای کێوەرەش کە (1200 م لە ئاست رووی دەریاوە بەرزە) دەورە دراوە، بەشی باشوری رۆژئاوای چیاکانی حاجیلەو ماکۆماکۆکە، لەنێوان رانیەو چوارقورنە، چیایەکی بچوک هەیە کە جادەی پێدا دەروا بەناوی کلکەی کۆڵین، بەهەمان شێوە لە نێوان رانیەو قەڵادزێقەڵادزێ کلکە چیایەک هەیە بەناوی دەربەند، ئەمە جگە لە زێی دەربەند کە لایەکی رانیەی گرتوە. شارۆچکەی رانیەش لە باشورەوە بە چیای کۆسرەت و زێی بچوک و لە خۆرهەڵاتیش بە چیای ئاسۆس وکۆلارە و لە خۆرئاوای چیای حەریرە. روبەری مەرکەزی شارۆچکەی رانیە 8کم2 = 3200 دۆنم، پانتایی شارۆچکەی رانیە 884کم2 یە، دەشتی بیتوێنی رانیە کە یەکێکە لە دەشتە بەناوبانگەکانی کوردستان، بە دەشتێکی پان و بەرین دادەنرێت، درێژیەکەی 30کم و لە رۆژهەڵاتەوە بۆ رۆژئاواو پانیشی (20-30)کم دایە، رووبەرەکەی 800کم2 و بەرزیشی لە نێوان 500-600کم دایە. رانیە 146 کم لەو شاری سلێمانیەوە دوورە. بواری مێژوویی: لە ناوەراستی سەدەی حەڤدە رانیە سەر بە ئەمارەتی بابان بووە، دواتر کەوتۆتە ژێر دەسەڵاتی میر محمدی رواندزرواندز، دواتر کەوتۆتە ژێر دەسەڵاتی عوسمانیەکان. رانیە لە ساڵی 1897وە سنجاقێکی سلێمانی سەر بە ولایەتی شارەزوو بووە کە ناوەندەکەی کەرکوککەرکوک بووە، لەگەڵ دامەزراندنی دەوڵەتی عیراق رانیە قەزایەکی سەر پارێزگای هەولێرهەولێر بووە، لە ساڵی 1957 خراوەتە سەر پارێزگای سلێمانی و لە ناوەراستی شاری رانیە گەرەکێک هەیە بە بەری رۆژهەڵاتدا بەناوی گەرەکی قەڵات، ئەو گەرەکە بە کۆنترین گەرەکی ناو شاری رانیە دادەنرێت کە بناغەی شوێنی نیشتەجێ بوونی خەڵکی بووە لەو شارەدا، مێژووی ژیان لەو قەڵاتەدا بۆ هەزاران ساڵ پێش ئێستا دەگەرێتەوە، مامۆستا عەبدول رەقیب یوسف لە چاوپێکەوتنێکی گۆڤاری رانیەدا دەڵێت: مێژووی ژیان لەو قەڵاتەدا بۆ 9000 ساڵ پێَش ئێستا دەگەرێتەوە، نوسەرو مێژوونوس (عەلی سەید گەورانی) ساڵی 1930 لە کتێبی (لە عەمانەوە بۆ ئامیدی) لە بارەی قەڵاتی رانیەوە دەڵێت: (رانیە گردێکی کۆنی تێدایە، گوایە لەشکری ئێرانی لە کاتی خۆی هەڵیان بەستوە، ئێستا خانووە چین بە چینی بەسەریەوە دروستکراوە بە چەشنی قەلای هەولێر)، لە تەنیشت گەرەکی قەڵات گردێکی تر هەیە بە ناوی گردە دێمە کە رۆژگارێگ خاوەنی مێژووی خۆی بووە، هەروەها چەندین شوێنەرای تری مێژووی لەو دەڤەرەدا هەیە بەتایبەت گردی شمشارە کە لە سالی 1957 بۆ 1959 لە لایەن تیمێکی دانیمارێکی و عێراقیەوە پشکینیی بۆ کراوە، بە یەکێک لە کۆنترین گردەکانی مرۆڤایەتی دادەنرێت کە زیاتر لە 247 نامەی بزماری و میخی و پەرستگایەکی سەردەمی ئاشوریەکان و 7 چینی مێژووی تێدا دۆزراوەتەوە، هەر سەردەمی پێش فەخفوری و (حسونە، ورکا، ئاشوری) و هتد، بۆ دوای هاتنی ئیسلام. ئەمە جگە لە چەندان گردی مێژووی تر کە هەر لەو ناوچەیەدان وەک گردی (بازموسیان و بوسکێن، دوگرادان، کامەریان و قورەشینە و دێمە) و چەندان پاشماوەی مێژوویی تر، لەوانە تابلۆ هەلکۆردراوەکەی لای دەستە راستی دەربەند لە خۆرهەڵاتی شاری رانیە کە هەلکۆردراوێکی مێژووی هەیە کە وێنەی مرۆڤێکە، بەرای هەندێک لە شوێنەوارناسان پاشایەکی گۆتی یان لۆلۆییە لە دەوڵەتە کۆنەکانی کوردستان، ئەم تابلۆ مێژووییە پانی مەترێک و بەرزی 60 سم و نزیکەی 20 م لە زەویەوە بەرزە. شاری رانیە لە سەردەمی نوێشدا خاوەنی مێژوویەکی تایبەت بە خۆیەتی بەتایبەتیش لە سەردەمی شیخ مەمودی نەمر، کە بارەگای جێگری حاکمی سیاسی سلێمانی ئینگلیز لە دەربەندی رانیە بووە، شەری بەناوبانگی دەربەندی رانیە لە 2 03-08-1922 بە یەکێک لە دیارترین روداوەکانی ئەو سەردەمە دادەنرێت کە خێڵە کوردە نیشتەجێبوەکانی ئەو ناوچەیە رۆلێکی گەورەیان تێدا گێراوە. رانیە خاوەنی چەندین دەستکەوت و سەروەری گەورەی نەتەوەییە لەوانە راپەرینی ساڵی 1982 و راپەرینی 05-03-1991 کە بۆ یەکەم جارو لە شاری رانیە جەماوەری خەڵکی کوردستان بەگژ دەسەڵاتە خوێنرێژەکەی بەعسدا هاتنەوە و لەماوەی چەند کاتژمێرێکدا بە خوێنی 8 شەهید شارەکەیان رزگار کرد، بەمەش دەروازەی راپەرینی سەرتاسەری خەڵکی کوردستان لە رانیە کرایەوەو بەرهەمی پەرلەمان و حکومەتی هەرێمی لێکەوتەوە، هەر بۆ ئەمەش لە لایەن پەرلەمانی کوردستانەوە نازناوی دەروازەی راپەرینی پێدراوە. بواری رۆشنبیری : بواری رۆشنبیریدا لە شاری رانیە بە درێژایی ساڵی هەشتاکانی سەدەی بیست تا پێش راپەرین، تەنها لیژنەیەکی رۆشنبیری هەبوو کە ئەندامەکانی لە پەنجەکانی دەست زیاتر نەبوون، ئەم لیژنەیە لە مەڵبەندی رۆشنبیری رانیە بوو، چالاکیە هونەری و رۆشنبیریەکانی ئەنجام دەدا، دڵسۆزانە کاریان دەکرد و رابەرایەتی بزاوتێکی رۆشنبیریان لەو شارەدا دەکرد، بەڵام لە سەروی ئەوانەوە لیژنەیەکی تری ئەمنی هەبوو، کە سەر بە دامودەزگا ئیستیخباراتیەکانی بەعس و مونەزەمە بوو، ئەم لیژنەیە سانسۆریان دەخستە سەر بەشێکی چالاکیەکان و چاودێری کەسە رۆشنبیریەکانیان دەکرد. لە دوای راپەرین بواری رۆشنبیری لە شاری رانیە گەشەیەکی زۆری بەخۆیەوە بینیوە، ئێستا لە شاری رانیە 3 گۆڤار و 2 رۆژنامەو 5 کەناڵی تەلەفزیۆن و 6 کەناڵی رادیۆو بەرێوبەرایەتیەکی رۆشنبیری و نزیکەی 42 رێکخراوی کۆمەڵگای مەدەنی هەیە کە بەشێکیان تەنها لە بواری رۆشنبیریدا کار دەکەن، ساڵانە فیستیڤاڵی ئەدەبی و هونەری و چەندان پاڵەوانیەتی وەرزشی ئەنجام دەدرێت و لە گەلێک بواریش دەستکەوتی گەورە بەدەست هاتوون. زیاتر لە 50 کەس لە شاری رانیە ئەندامی کارای سەندیکای رۆژنامەنوسانەو 4 تیپی شانۆیی و چەندان گروپی مۆزیک هەیە، 6 کتێبخانەی ئەهلی لە بازاری رانیەدا هەیە، جگە لە بەرێوبەرایەتی کتێبخانەی رانیە. لەتەنها سەنتەرێکی وەک سەنتەری چالاکی گەنجانی رانیە زیاتر لە 187 کۆری رۆشنبیری هەمەجۆر ئەنجام دراوە. هەروەها چەندان رێکخراوی ژنان لە ناوچەکەدا هەیە، کە چالاکی بەرفراوان ئەنجام دەدەن، لەگەڵ بوونی نوێنەرایەتی بیتوێنی لیژنەی ئۆلمپی و یانەی وەرزشی رانیەو 106 تیپی وەرزشی تۆپی پێی لە شاری رانیە (62 پلە تیپی سێ، 20 تیپی پلە دوو، 24 تیپی پلە یەک). لە بواری پەروەردەدا 3 کۆلێژ و 3 پەیمانگاو 2 پیشەیەی و 155 یەکەی خوێندن لەقەزای رانیەدا هەیە. رێژەی دانیشتوانی ناو مەرکەزی رانیە تاکو راپەرین نزیکەی 25000 کەس بوە بەڵام ئێستا زیاتر لە 100000 کەس تەنها لەناو مەرکەزی رانیەدا نیشتەجێن. ئەمە جگە لە 4 ناحیەو 126 گوند کە سەر بە قەزای رانیەن.
هەروەها لەویکپێدیاش بەم شێوەییەی خوارەوە باس لە مێژووی شاری رانیە دەکات
مێژووی دروست بوونی ئەم شارۆچکەیە دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی 2500 ساڵ پێشەوە. لە سەرەتا رانیە بە شێوەی گوندێکی بچوک لە نزیک سەرچاوەی ئاوی قولە دروست بوو. بە هۆی گرینگیی ناوچ بۆ کشتوکاڵ گوندەکە ساڵ بە دوای ساڵ رووی لە زیادی کرد لە رووی دانیشتوانەکەیەوە. شاری رانیە لە دواساڵانی 1980 بە رادەیەکی بەرچاو زیادی کرد. هۆکاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە خەڵکی گوندە بەزۆر دەرکراوەکان نەگەڕانەوە بۆ گوندەکانی خۆیان بەڵکوو هەر لە شاری رانیە نیشتەجێ بوون.
لە رۆژی 5ی ئازار (مارچ) ساڵی 1991 رانیە یەکەمین شار بوو کە راپەڕینی دژی رژێمی عێراق ئەنجامدا. بنەماکانی بوون بە پارێزگا تیایدا بەدی دەکرێت بەڵام تا ئێستا نەکراوە.
شاری رانیە بە هۆی بەرپاکردنی راپە رینە مێژوویە کە ی 5 ی ئازار ی ساڵی 1991 بە تە واوی بوو بە دە روازە یە کی خە بات، کە خە ڵکی کورد ئە مڕۆ ئە م شارە بە دە روازە ی راپە رین ناودە بە ن. دە روازە ی راپە رین نزیکە ی 2 کاتژمێر لە شاری سلێمانیە وە دوورە بە سواری ئۆتوموبیل. ئە م شارە خۆشویستە ی کوردستان دە کە وێتە نزیکە ی 12 کێلۆمە تری رۆژهە ڵاتی شاری هە ولێرە وه. وە تە نها 65 کم لە کوردستانی رۆژهە ڵاتە وە دورە دە روازە ی راپە رین بە چە ند چیایە کی سە رکە شی کوردستان دە ور درواوه. بە شیوە یە ک کە لە باکوری شاری رانیە بە چیایەکی گەورە دەوردراوە کە بە چیای کێوەڕەش ناسراوە. کێوەڕەش دیمەنێکی جوانی هەیە، وەک دایکێکی بەسۆز شاری رانیەی گرتۆتە باوەش
کێوەڕەش دیمەنی شاری رانیە، بێ وێنە جوان دەکات. شاخی کێوەڕەش بە دار سنۆبەرەکانی دامێنی ساڵانە دەبێتە مە نز ڵێکی خۆشی بۆ پشوودان و کات بەسەربردنی خەڵکی ناوچەکه. خەڵکی دەبنە میوانی چیای کێوەڕەش، بەتایبەت بە وەرزی هاوین و بە هار روو لە کێوەڕەش دەشتی رانیە دەکەن.
بۆچی بە کێوەڕەش ناو دەبرێ، پرسیارێکە کە لەلایەن زۆر بەی ئەو بەڕیزانەی هەڵدەستن بۆ کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی شاری رانیە دەکرێ. زۆربەی خەڵکی رانیە ئەوە دەزانن کە کێوەڕەش چیایەکی بەرز و روتە زۆر بە کەمی گژ و گیای لێ شین دەبێ. زیاتر بەم هۆیەشەوە بە کێوەڕەش ناونراوه
هە روە ها لە باشورو رۆژئاوا شاری رانیە بە چیاکانی ماکۆک و حاجیلە و کلکە کوڕێن لە رۆژ هە ڵاتی شاری رانیه. چوار نا حیە ی سە رە کی سە ر بە شاری رانیە ن، کە ئە وانیش نا حیە کانی حاجیاواو چوارقورنە و سە نگە سە رو سەرکەپکانە. ئە م نا حیانە هە ر یە کێکیان خاوە نی چە ندین لاپە رە ی مێژووی پڕ خە بات و توکۆشانن
دروست بونی شاری رانیە دە گە رێتە وە بۆ نزیکە ی 25 هەزارساڵ لە مە وبە ر. دە گوتریت کە شاری رانیە زۆر کۆنە و لە دێر زە مانە وە خە لکی کورد بە هۆئ لە باری ناوچە کە بۆ کشتوکاڵ لە شاری رانیە نیشتە جێ بوون. شاری رانیە لە جێگایە کی لە باری کشتوکاڵی هە ڵکە وتوه، هە ربۆیە ش باب و باپرانی ئێمە لە کوندا لە دە وری سە رچاوە ی ئاوی قولێ کۆبونە و ە و دە ستیان کرد بە کشتوکاڵ کردن. نزیکی شاری رانیە لە ئێرانە وە بارێکی باشی بۆ خە ڵکی ناوچە کە رە خساندووە بۆ بازرگانی کردن
لە سە ر دە مە کۆنە کاندا مرۆڤ لە جێگا ی کشتوکاڵی و نزیک لە سە ر چاوە ئاویە کان نیشتە جێ ئە بوون. ئە مە ش بۆ زیاتر سود وە گرتن لە بە ر هە مە کانی کشتوکاڵ. هە ربۆیە ش خە ڵکی زۆر زوو هاتنە ناوچە که.لای هە موومان ئاشکرایە کە ناوچە ی بتوێن و پژدە ر ناوچە یە کی گرنگی کشتوکاڵیه. دە شتی رانیە کە یە کێکە لە دە شتە بە ناو بانگە کانی کوردستان. بە پیتی ناو چە کە وای کردوە کە خە ڵکی کورد هە ر لە کۆندا لە م ناوچە بە پیتانە دا نیشتە جێ بن. گە لی کورد لە هە موو سە ردە مە کاندا شان بە شانی یە کتر ی بێ لە بە رچاو گرتنی ئاین و رە گە ز لە م ناو چە یە دا بە یە کە وە ژیاون. موسولمانە کان لە گە ل جولە کە کوردە کاندا پێش کۆچ کردنیان بۆ فە لە ستین بە یە کە وە لە شاری رانیە بە برایانە ژیاون. ئە مە لە ساڵانی 18 بۆ ساڵە کانی 1948 چە ندین جولە کە لە ناوچە کە دا هە بوون.
ئیتر بە م جۆرە شاری رانیە بە چە ند قۆناغی جیا جیا تێپە ریوه، بۆ ئە وە ی لە دنیا ی پێشە کە وتن و خە بات بێبە ش نە بێت. خە ڵکی شاری رانیە هە میشە پشت و پە نای هێزە شۆڕش گێرە کوردیە کان بوون.[1]


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی ویکیپێدیا
📚 فایلی پەیوەندیدار: 10
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 50
📊 ئامار و راپرسی
1.👁️610 حاڵەتی پێوەدانی مار و دووپشک لە رانیە و قەڵادزێ تۆمارکراوە
2.👁️ئەو شوێنانەی ئاوارەیان تێدایه لە رانیە
3.👁️بەرهەمی میوەی جوتیارانی رانیە کەمیکردووە
4.👁️راپەڕین.. رێژەی لەدایکبوون کەمیکردووە
5.👁️راپەڕین؛ لەساڵی 2019دا 128 هاووڵاتی گیانیان لەدەستداوە
6.👁️رانیە.. گیانلەدەستدانی کرێکاران کەمیکردوە
7.👁️رانیە.. لەمساڵدا چوار کرێکار لەشوێنی کارەکانیان گیانیان لەدەستداوە
8.👁️رووداوەکانی رۆژانی جەژنی نەورۆزی 2013 لە رانیە
9.👁️ساڵی 2018 لە سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، هەزار و 945 داری سروشتی سوتاون، 33 کەس بەهۆی ڕووداوی هاتووچۆ و هەشت کەسیش بەهۆی سوتانەوە گیانیان لەدەستداوە
10.👁️قایمقامیەتی رانیە ئاماری ساڵی 2019 ئاشکراکرد
11.👁️لافاو زیانی زیاتر لە میلیارێک دیناری بە راپەڕین گەیاندوە
12.👁️لە چوار رۆژی جەژندا 21 حاڵەتی پێوەدانی دووپشک روویداوە
13.👁️لە رانیە 19 حاڵەتی پەلاماردانی پۆلیسی هاتوچۆ تۆمارکراوە
📝 بەڵگەنامەکان
1.👁️ئاسایشی ڕاپەڕین داواکاریەک ئاڕاستەی گشت خەڵکی بیتوێن و پشدەر دەکات
2.👁️ئیدارەی راپەڕین بۆ بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆڕۆنا چەند بڕیارێکی نوێی دەرکرد 04-07-2020
3.👁️پزیشکانی پسپۆڕی سنووری ئیدارەی راپەڕین بایکۆتی عیادە و کلینیکە میللییەکان دەکەن
4.👁️راپەڕین.. هەر کەسێک بێتە دەرەوە روبەڕوی یاسا دەکرێتەوە
5.👁️روونکردنەوەیەک لە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی تەندروستیی راپەڕین سەبارەت بە مردنی هاووڵاتییەک لە سنووری ئیدارەی راپەڕین
6.👁️ژووری ئۆپەراسیۆنی ئیدارەی راپەرین نۆ بڕیاری دەرکرد 29-07-2020
☂️ پارت و رێکخراوەکان
1.👁️ئۆرکێسترای سەمفۆنی رانیە
2.👁️پەیمانگای هونەرە جوانەکانی رانیە
3.👁️دەستەی هاوکاری رانیە
4.👁️گروپی کچانی رانیە
5.👁️گرووپی موزیکی کچانی ڕانیە
6.👁️کۆمەڵەی خەمخۆرانی رانیە
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️مێژووی شوێنەواری شمشارە لە ناوچەی رانیەی پارێزگای سلێمانی
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️03-08-1922
2.👁️05-03-1991
💎 شوێنەوار و کۆنینە
1.👁️قەڵای هەولێر
🏰 شوێنەکان
1.👁️Raniye
2.👁️بۆسکێن (ڕانیە)
3.👁️پیشەسازی دوو
4.👁️پیشەسازی یەک
5.👁️رانية
6.👁️رۆژسیتی
7.👁️زانکۆی ڕانیە
8.👁️سەرکەپکان
9.👁️قوڵات 2
10.👁️هەنجیرە ڕمک
11.👁️ڕەشە مێرگ (ڕانیە)
12.👁️کێوە ڕەش
😊 گاڵتەوگەپ
1.👁️دابەشکردنی گۆشت لە رانیە!
🚼 ناوی کوردی
1.👁️رانیە
📷 وێنە و پێناس
1.👁️رانیە - 1960
2.👁️قەیاغەکەی دەربەندی رانیە
3.👁️لایەک لە فەرامۆشییەکانی شارەوانیی رانیە!
4.👁️کاروانچیەکانی مەرگە 1952
📖 کورتەباس
1.👁️لە 14 ساڵیدا بەشوویاندا و دوای دوو ساڵ خۆی سووتاند
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️دڵخۆش عەبدوڵڵا
2.👁️سەلیم عوسمان
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 🏰 شوێنەکان
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
💎 جۆری شوێن / شوێنەوار: ◾ شارۆچکە
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ سلێمانی
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 25 2009 12:26PM تۆمارکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 6 2020 9:29AM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 65,360 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.195 KB Sep 25 2009 12:26PMهاوڕێ باخەوان
📊 ئامار
   بابەت 384,133
  
وێنە 64,390
  
پەڕتووک PDF 12,347
  
فایلی پەیوەندیدار 52,960
  
📼 ڤیدیۆ 202
  
🗄 سەرچاوەکان 16,380

📚 پەڕتووکخانە
  📖 چاوەکانی ئەو
  📖 ناوی وڵاتانی جیهان
  📖 کوورەی شۆڕش کێی سوتاند
  📖 نالی لە دادگای ڕەخنەدا
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 21-10-2021
  🗓️ 20-10-2021
  🗓️ 19-10-2021
  🗓️ 18-10-2021
  🗓️ 17-10-2021
  🗓️ 16-10-2021
  🗓️ 15-10-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
تاهیر تۆفیق - تایەر تۆفیق
ناوی تەواوی (تاهیر تۆفیق ئاوڕەحمان حەمەد شێخانی)ە. نازناوی بنەماڵەکەی (شێخانی)یە.
لەساڵی 1922دا لەشاری کۆیە لەگەڕەکی (بەفری قەندی) هاتۆتەدنیاوه، لەباوەشی خێزانێکی هەژار چاوی کردۆتەو ەو خوێندنی تا پۆلی سێیەمی ناوەندیی بووەو لە ناوەڕاستی سییەکانی سەدەی بیستەمەوە لەو کاتەی کە قوتابی پۆلی پێنجەمی سەرەتایی بووە بەهرەی گۆانیبێژی لەلا تەقیوەتەوە و بووەتە سروودبێژێکی دەنگخۆش و مامۆستاکانی هانیان داوا سروود و گۆرانی بڵێ.
کاک تایەر لەسەرەتای ژیانی هونەریدا کەوتووتەبەر کاریگەریی گۆرانیبێژە لێهاتووەکانی ئ
تاهیر تۆفیق - تایەر تۆفیق
جگەرخوێن
لە ساڵی 1903 ز لە گوندی حەسار نزیک بە شاری ماردین لەدایکبووه. بەمنداڵی شوانی و گاوانی کردوو، لەبەر ئەوەی نەداربوە و باوکی کۆچی دواییکردوه، خوشکەکەی گرتوویەتییە خۆی و بەخێوی کردووە و دواتر لەبەر هێندە دەردە نەداری و هەژاری بەناچاری گوندی حەسار جێدەهێڵن و لەساڵی 1914 بۆ گوندی عاموودە دەیگوێزنەوه.
جگەرخوێن هەر لە منداڵییەوە زیرەکی و هۆشیاری و توندوتۆڵی پێوە دیاربووە و حەزی لە خوێندن کردووه، بۆیە بەهەر جۆرێک بێت، ناردوویانە بەر خوێندن لە حوجرەی مزگەوت و سەرجەم خوێندنەکانی زۆر زیرەکانە بەرێکردووە وە
جگەرخوێن
شەفیق قەزاز
شەفیق قەزاز نووسەر و لێکۆڵەری سیاسیی کورد و ئەندامی کارای ئەکادیمیای کوردییە.
پێشتر وەزیری حکوومەتی هەرێمی کوردستان و سەرۆکی ئەکادیمیای کوردی بووە.
لەساڵی 1934 لە شاری سلێمانی لە دایکبووە.
لە ساڵی 1963 تا 1973 ئەندامی دامەزرێنەری و سەرۆکی کۆمەلەی خوێندکارانی کورد بووە لە ئەمریکا.
لەساڵی 1975 نوێنەری گەلی کورد بووە بۆ هاوکاری و نیشتەجێکردن لە ئێران.
لە ساڵی 1990 سەرۆکی مەڵبەندی ڕۆشنبیری کورد بووە، هەروەها لە ساڵی 1996 تا 2005 وەزیری یارمەتی مرۆڤایەتی و هاوکاری حکومەتی هەریمی کوردستان بووە
شەفیق قەزاز
بەکری حاجی سەفەر
ساڵی 1942 لە خێزانێکی نیشتیمان پەروەر لە پێنجوێن لە دایک بووە.
لە ساڵی 1950 دا خراوەتە قوتابخانە (قوتابخانەی سەرەتایی کوڕانی پێنجوێن).

لە ساڵی 1956 دا لە گەڵ کۆمەڵێک لاوی پێنجوێندا کۆمەڵەیەکیان بەناوی کۆمەڵەی (کاوە) دروستکرد، کە دەکرێت ئەم بەروارە بە سەرەتای تێکەڵبونی بەکاری سیاسیی هەژمار بکرێت.
لە ساڵی 1958 پەیوەندی بە یەکێتی قوتابیانەوە دەکات و هەمان ساڵ دەبێتە ئەندامی لیژنەی ناوچەی پێنجوێن.
لە ساڵی 1960 یەکێک بووە لە بەشدار بووانی یەکەمین کۆبونەوەی لیژنەی لیوای یەکی سلێمانی یەکێتیی قوتا
بەکری حاجی سەفەر
نەورەس رەشید
نەورەس رەشید، ئەندامی مەکتەبی دیراسات و توێژینەوە و ئەکادیمیای پارتی دیموکراتی کوردستان لە شاری هەولێر کۆچی دوایکرد.
نەورەس رەشید، لە ماوەی ژیانی سیاسی خۆیدا وەک کەسایەتییەکی بەرجەستەی خەباتی سیاسی لە ریزی پارتی دیموکراتی کوردستان کاریکردووە و لە ریزی پارتیدا چەندین پۆست و پلەی پێبەخشراوە.
هاوکات وەک کەسایەتییەکی رۆشنبیری لە بواری رۆشنبیری بەردەوام وەک نووسەرێک خاوەنی قەڵەمێکی دیار و سەنگین بووە و بۆچوون و بڕوا سیاسییەکانی بە زمانێکی رەوان بڵاوکردووەتەوە.
نەورەس رەشید

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.10
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,406 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)