🏠 دەستپێک
تۆمارکردنی بابەت
کوردیی ناوەڕاست
Kurmancî - Kurdîy Bakûr
English
کرمانجی - کوردیی باکوور
هەورامی
لەکی
Kurdîy Nawerast - Latînî
عربي
فارسی
Türkçe
עברית
Ελληνική
Française
Deutsch
Nederlands
Svenska
Español
Italiano
Pусский
Fins
Norsk
日本人
中国的
Հայերեն
پەیوەندی
دەربارە!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
Dark modeDark Mode
زۆرتر
Kurdipedia
🔎 English Menu
🏠|📧|دەربارە!|پەڕتووکخانە|📅
🔀 بابەت بەهەڵکەوت
❓ یارمەتی
📏 رێساکانی بەکارهێنان
🔎 گەڕانی ورد
➕ تۆمارکردنی بابەت
🔧 ئامرازەکان
🏁 زمانەکان
🔑 هەژماری من
✚ بابەتی نوێ
📕 هەنگاو بەهەنگاو پەروەردەی سێکسی منداڵ
ناونیشانی پەرتووک: هەنگاو بەهەنگاو پەروەردەی سێکسی منداڵ
-نوسینی: ئادەم گوینەش
-وەرگێڕان: ئەحمەد خالیدی

ئاساییە منداڵ دایک و باوکی ببینێ کاتێک خۆشەویستی بۆ یەکتر دەردەبڕن؟
زۆر ئاساییە منداڵ دایک
📕 هەنگاو بەهەنگاو پەروەردەی سێکسی منداڵ
📕 حەرفێک لەبارەی فەلسەفەی نادووانێتییەوە
نووسینی: هاوبیر کامەران حەمەئەمین
📕 حەرفێک لەبارەی فەلسەفەی نادووانێتییەوە
📷 پۆلی شەشەمی سەرەتایی قوتابخانەی کانی 1985
پۆلی شەشەمی سەرەتایی قوتابخانەی کانی 1985
ناوەکان لەڕاستەوه...
لەپشتەوه: دڵسۆز ئەحمەد. جوان سەعید.شەونم. لەیلی. ژیان. روقیه. جوان. نەرمین. ئاراس.
ناوەڕاست: کامەران فەرج. سۆران. دانا ئەحمەد. ئاراس.
📷 پۆلی شەشەمی سەرەتایی قوتابخانەی کانی 1985
📝 هەڵوێستی نەتەوەیی و نیشتیمانی لە بەرامبەر هێرش و داگیرکاری دەوڵەتی تورکیا
لەسەر بانگهێشتی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان، ئێمە نوێنەرانی پارت، رێکخراوی مەدەنی، نوێنەرانی پێکهاتە ئیتنی و ئایینیەکان، کەسایەتیی سەبەخۆ (نووسەر، هونەرمەند روناکبیر، ئەکادیمیکار، رۆژنامەوانان، چاودێران
📝 هەڵوێستی نەتەوەیی و نیشتیمانی لە بەرامبەر هێرش و داگیرکاری دەوڵەتی تورکیا
📕 پژمین
ناونیشانی پەرتووک: پژمین
نووسەر: شاخەوان برایم عەبدوڵڵا
📕 پژمین
📝 بە دروشمی: بۆ کورد و کوردستان، پاراستنی زمانی کوردی ئەرکێکی نەتەوەیی یە! جەژنی زمانی کوردی پیرۆز بێت
کۆمیسیۆنی زمان، کلتو ر و پەروەردەی ک ن ک ه
15 ی گوڵان 2021 - بروکسل
📝 بە دروشمی: بۆ کورد و کوردستان، پاراستنی زمانی کوردی ئەرکێکی نەتەوەیی یە! جەژنی زمانی کوردی پیرۆز بێت
📷 کاک عەلی قازی و مینا خانم و دکتۆر ڕەحیم سەیفی قازی
وێنەیەکی دەگمەن و مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، پەنجاکانی زایینی، له ڕاستەوە:
1-بەڕێز کاک عەلی قازی محەمەد - کوڕی ڕەش تاقە کوڕ و یادگاری شەهید پێشەوا قازی محەمەد،
2-شێرەژنی کورد خوالێخۆشبوو مینا خان
📷 کاک عەلی قازی و مینا خانم و دکتۆر ڕەحیم سەیفی قازی
📷 تێکۆشەر شەهید سەیید عەبدوڵڵا ئیسحاقی ئەحمەد تۆفیق و سەید عەبدولڕەحمان نەقشبەندی
وێنەیەکی دەگمەن و نەبینراو له شاری بەغدا، ڕێکەوتی 1970-02-09ی زایینی، لە چەپەوە: تێکۆشەری ناوداری کورد شەهید سەیید عەبدوڵڵا ئیسحاقی ئەحمەد تۆفیق و بەڕێز سەید عەبدولڕەحمان نەقشبەندی نووسەری کتێبی بەنرخ
📷 تێکۆشەر شەهید سەیید عەبدوڵڵا ئیسحاقی ئەحمەد تۆفیق و سەید عەبدولڕەحمان نەقشبەندی
📕 رۆژنامەی کوردستان و هەلومەرجی دەرچونی یەکەم رۆژنامەی کوردی
ناونیشانی پەرتووک: رۆژنامەی کوردستان و هەلومەرجی دەرچونی یەکەم رۆژنامەی کوردی
ئامادەکردنی: د. مەغدید سەپان
📕 رۆژنامەی کوردستان و هەلومەرجی دەرچونی یەکەم رۆژنامەی کوردی
📕 حەلاج چوونە سەر دار بوونە سەردار
ناونیشانی پەرتووک: حەلاج چوونە سەر دار بوونە سەردار
نووسەر: سەید یەحیا یەسریبی
وەرگێڕ: مەهدی عەبدوڵڵا
📕 حەلاج چوونە سەر دار بوونە سەردار
📷 دامەزرێنەرانی دەوڵەتی عێراق ساڵی 1920
دامەزرێنەرانی دەوڵەتی عێراق ساڵی 1920 کوردبوون
لەڕاستەوە
نوری سەعید
جەعفەر عەسکەری
عەلی جەودەت ئەیوبی
📷 دامەزرێنەرانی دەوڵەتی عێراق ساڵی 1920
📷 باخی میللی بەرامبەر مزگەوتی گەورە 1966
باخی میللی بەرامبەر مزگەوتی گەورە 1966
لە ئەرشیفی خاتوو گێلاس موستەفا
سەرچاوە
گۆڤاری سلێمانی مایسی 2007
📷 باخی میللی بەرامبەر مزگەوتی گەورە 1966
👫 شێروان بابان
کەسایەتی شاری سلێمانی پرۆفیسۆر دکتۆر شێروان بابان خوای لێخۆشبێت
کورتەیەک لە ژیاننامەی
پرۆفیسۆر دکتۆر شێروان بابان 1949 - 2020

1- پرۆفیسۆر دکتۆر شێروان بابان لە 26 \ 10 \ 1949 لە شاری سلێمانی لە
👫 شێروان بابان
📕 خەڵک کێیە؟
ناونیشانی پەرتووک : خەڵک کێیە؟
نووسەر : گیۆرگیۆ ئاگام بێن
وەرگێڕانی: ناجی ئەفراسیاو و ئەرسەلان ئەفراسیاو
📕 خەڵک کێیە؟
📷 خاتوونە هونەرمەندەکانی شاری سنە له ئۆردوی ڕامسەر
وێنەیەکی جوان و یادگاری کوردستان، خاتوونە هونەرمەندەکانی شاری سنە له ئۆردوی ڕامسەر، ساڵی 1348ی هەتاوی و 1969ی زایینی، لە چەپەوە: شەهین خانم تاڵەبانی، نەناسراو، کاک گریشا میکائیل زاده و فەتانە خانم وە
📷 خاتوونە هونەرمەندەکانی شاری سنە له ئۆردوی ڕامسەر
📖 دیباتی کوردێک و مەلایەکی عەرەبی ئەزهەری لەسەر دۆزی کورد
لە نوسینی: ئەیوب عەنەبی
ساڵی(2001/2002) لەئەڵمانیا شاری نۆرنبێرگ بووم.
شەوی بیست وحەوتی رەمەزان برادەرێکی هەورامی زەنگی بۆکردم و گووتی:
ئەمشەو وەرە بۆمزگەوت.
گوتم کام مزگەوت ؟
گوتی ئەوەی تورک و
📖 دیباتی کوردێک و مەلایەکی عەرەبی ئەزهەری لەسەر دۆزی کورد
📷 شێخ مەحمودی حەفید و رەفیق حیلمی
شێخ مەحمودی حەفید و رەفیق حیلمی[1]
کاتی وێنە: نەزانراو
📷 شێخ مەحمودی حەفید و رەفیق حیلمی
📷 یادگارییەکانی منداڵی
چەند وێنەیەکی جوان کە بیرەوەریت بیردەخاتەوە بۆ ئەم ژیانە سادەیەیی ڕابردوو
کە پێک هاتووە لە کۆمەلێک وینەی یاری و یادگاریەکانی سەردەمی جاران و منالی وە ئەم یاریانەو یادەوەریانیە تایبەت نیە بە شوین و نا
📷 یادگارییەکانی منداڵی
📷 وێنەی کاک عەبدول حوسێن لەگەل ئەحمەد کوێخا جەلال تەرەقی 1984
وێنەی کاک عەبدول حوسێن محەمەد لەگەل پێشمەرگەیەک بەناوی ئەحمەد کوێخا جەلال تەرەقی لە ناوشوان ئەم وێنەیە لە ڕۆژی جەژنی کرێکاران لە 1/ئایاری /1984 لە دێی تۆمار گیراوە ئەو ڕۆژە حەفلە بوو مام جەلال لەوێ بو
📷 وێنەی کاک عەبدول حوسێن لەگەل ئەحمەد کوێخا جەلال تەرەقی 1984
📕 گوڵی وەریو
بەشێک لە هۆنراوەکانی شێخ لەتیفی حەفید کوڕی شێخ مەحمودی حەفید
لەسەر ئەرکی دایکی شێخ کاوەی شێخ لەتیفی حەفید لە سالی 1975 چاپکراوە.
📕 گوڵی وەریو
📝 بانگێشتنامە بۆ دروستکردنی (9) بەنداوی ستراتیجی و (2) پرۆژەی ئاودێری
بانگێشت: نامەیەک لە حکومەتی هەرێمی کوردستانەوە بۆ کۆمپانیاکان
حکومەتی هەرێمی کوردستان بەنیازە لە رێگەی وەزارەتی کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاو دروستکردنی (9) بەنداوی ستراتیجی و (2) پرۆژەی ئاودێری ڕابگەیە
📝 بانگێشتنامە بۆ دروستکردنی (9) بەنداوی ستراتیجی و (2) پرۆژەی ئاودێری
💬 پەز هی پەزەوانی، ڕەز هی ڕەزەوانی
پەز هی پەزەوانی، ڕەز هی ڕەزەوانی
وتراویشە (نان بۆ نانەوا، گۆشت بۆ قەساب) واتە هەر کارە و بۆ وەستا و شارەزا و کەسی لێزان و کارامەی خۆی، مەڕوماڵاتداری بۆ خاوەنەکەی لەبارترە وەک ئەوەی دەستی دووەم شوانکا
💬 پەز هی پەزەوانی، ڕەز هی ڕەزەوانی
💬 مەڕ هاوینێ دەمرێ، زستانی خاوەنی دەزانێ
مەڕ هاوینێ دەمرێ، زستانی خاوەنی دەزانێ
چلەی هاوینێ تاو وتینی گەرما تاو دەسێنێ و مەڕ کۆڕ دەبەستن سەر دەنێن بەپاشەڵی یەکترییەوە وەکو سێبەر بۆ یەکتری و ناتوانن ڕێ بکەن و بچنە لەوڕگا وپاوانان، بۆیە شوانک
💬 مەڕ هاوینێ دەمرێ، زستانی خاوەنی دەزانێ
💬 بەرخی چلەی، گۆلکی ڕەشەمەی، کاری ئادارێ پەسندن
بەرخی چلەی، گۆلکی ڕەشەمەی، کاری ئادارێ پەسندن
چلەی زستانێ سەرماوسۆڵەیە و دونیا دەیبەستێت و کاریلە ناتوانێت لەساردوسڕەی هەڵبکات مەگەر بەرخ بەرگەی ئه و سەرمایە بگرێ و گۆلکیش لەمانگی ڕەشەمانگ بزێ، مانگ
💬 بەرخی چلەی، گۆلکی ڕەشەمەی، کاری ئادارێ پەسندن
👫 کەسایەتییەکان
حامید ئامەدی
👫 کەسایەتییەکان
عادل موڕاد
👫 کەسایەتییەکان
فەرهاد کورتای
✌️ شەهیدان
مەحمود زەنگین
📷 وێنە و پێناس
کاک عەلی قازی و مینا خانم و...
🏰 رانیە | پۆل: شوێنەکان | زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ بەشکردن
Facebook
Twitter
Telegram
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
📋 Copy Link to Clipboard
👍
⭐ نرخاندنی بابەت
1 دەنگ 5 ⭐
⭐⭐⭐⭐⭐ نایاب
⭐⭐⭐⭐ زۆر باشە
⭐⭐⭐ باش
⭐⭐ خراپ نییە
⭐ خراپ
☰ زۆرتر
⭐ بۆ ناو لیستی کۆکراوەکان
💬 رای خۆت دەربارەی ئەم بابەتە بنووسە!

✍️ گۆڕانکارییەکانی بابەتەکە!
🏷️ Metadata
RSS

📷 گووگڵی وێنەی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
🔎 گووگڵی بابەتی هەڵبژێردراو بکە!
✍️✍️ ئەم بابەتە باشتر بکە!
| 👁️‍🗨️ | 👂

رانیە
ناوی رانیە لەسەر ناوی رانیە چەندین بۆچوونی جیاواز هەیە، بەنمونە لە قسەی پێشینانی شارەکەوە دەگێرنەوە کە ناوی رانیە لە (رانک)و چۆخەوە هاتەوە! رانک و چۆخە جل و بەرگێکی رەسەنی کوردیە، گوایە شوانێک لە بەرزایەکی قەندیلقەندیلەوە رانکەکەی لێ بە ئاودا چووە، پاشان لە سەرچاوەی ئاوی(قولە) کە دەکەوێتە ناوەراستی شاری رانیە دۆزراوەتەوە، بەمەش ناوی رانیە لەو رانکەوە هاتبێت. کەسانی تر پێیان وایە لە ناوی پاشایەکی کۆنەوە هاتوە بەناوی (رەهانشا). (مەلا رەئوف سلێمان حەوێزی) پێی وایە ناوی رانیە لە (رۆندیات)ەوە هاتوە. (جەمال بابانجەمال بابان) رای وایە ناوی رانیە لە (راه+نیاه) هاتوە بەواتای رێ نیشاندەر. مامۆستا (شاکر فەتاحشاکر فەتاح) ناوی رانیە بۆ (ران) رانەمەڕ، شوێنێکی لەبار بۆ بەخێوکردنی مەڕوماڵاتەوە دەگێرێتەوە. کەسایەتیەکی وەک (مەحمود قادر فەرەج) پێی وابوو ناوی رانیە لە (ڕەن)ەوە هاتوە، (برایم بەگ) کەسایەتیەکی بەتەمەنی ناو رانیە کە ئێستا کۆچی دوایی کردوە پێی وابوو ناوی رانیە لە (رێ +نیە)ەوە هاتوە، واتە ناوچەی رانیە لە کۆندا بیشەڵان و ناوچەیەکی چڕبووە و رێی کەم بووە، لە رۆژنامەیەکی کوردستانی نوێ ژمارە 2476 بۆچونێک خراوەتە روو کە ناوی رانیە لە ئۆرانیەوە هاتوە کە گوایە لە وشەیەکی یۆنانی لە ئۆرانس یان ئۆرانیەوە هاتوە کە بە واتای ئاسمان دێت، بۆچوونی تر زۆرە لەسەر ناوی رانیە کە رەنگە ساخکردنەوەیان بەدواداچوونی کاتێکی زیاتری بوێت. لایەنی جوگرافی : سنوری رانیە : شاری رانیە دەکەوێتە باکوری رۆژهەڵاتی کوردستانی باشوورو باکوری رۆژئاوای شاری سلێمانیسلێمانی، دەکەوێتە باکوری چیای قەندیل و باشوری شارۆچکەی کۆیەکۆیەو رۆژهەڵاتی شارۆچکەی پشدەر و رۆژئاوای شارۆچکەی شەقلاوەشەقلاوە، مەرکەزی شاری رانیە سەرباری دەشتێکی بەپیت و فراوان بە چیا دەورە دراوە، بەشی باکوری ئەو شارە بە چیای کێوەرەش کە (1200 م لە ئاست رووی دەریاوە بەرزە) دەورە دراوە، بەشی باشوری رۆژئاوای چیاکانی حاجیلەو ماکۆماکۆکە، لەنێوان رانیەو چوارقورنە، چیایەکی بچوک هەیە کە جادەی پێدا دەروا بەناوی کلکەی کۆڵین، بەهەمان شێوە لە نێوان رانیەو قەڵادزێقەڵادزێ کلکە چیایەک هەیە بەناوی دەربەند، ئەمە جگە لە زێی دەربەند کە لایەکی رانیەی گرتوە. شارۆچکەی رانیەش لە باشورەوە بە چیای کۆسرەت و زێی بچوک و لە خۆرهەڵاتیش بە چیای ئاسۆس وکۆلارە و لە خۆرئاوای چیای حەریرە. روبەری مەرکەزی شارۆچکەی رانیە 8کم2 = 3200 دۆنم، پانتایی شارۆچکەی رانیە 884کم2 یە، دەشتی بیتوێنی رانیە کە یەکێکە لە دەشتە بەناوبانگەکانی کوردستان، بە دەشتێکی پان و بەرین دادەنرێت، درێژیەکەی 30کم و لە رۆژهەڵاتەوە بۆ رۆژئاواو پانیشی (20-30)کم دایە، رووبەرەکەی 800کم2 و بەرزیشی لە نێوان 500-600کم دایە. رانیە 146 کم لەو شاری سلێمانیەوە دوورە. بواری مێژوویی: لە ناوەراستی سەدەی حەڤدە رانیە سەر بە ئەمارەتی بابان بووە، دواتر کەوتۆتە ژێر دەسەڵاتی میر محمدی رواندزرواندز، دواتر کەوتۆتە ژێر دەسەڵاتی عوسمانیەکان. رانیە لە ساڵی 1897وە سنجاقێکی سلێمانی سەر بە ولایەتی شارەزوو بووە کە ناوەندەکەی کەرکوککەرکوک بووە، لەگەڵ دامەزراندنی دەوڵەتی عیراق رانیە قەزایەکی سەر پارێزگای هەولێرهەولێر بووە، لە ساڵی 1957 خراوەتە سەر پارێزگای سلێمانی و لە ناوەراستی شاری رانیە گەرەکێک هەیە بە بەری رۆژهەڵاتدا بەناوی گەرەکی قەڵات، ئەو گەرەکە بە کۆنترین گەرەکی ناو شاری رانیە دادەنرێت کە بناغەی شوێنی نیشتەجێ بوونی خەڵکی بووە لەو شارەدا، مێژووی ژیان لەو قەڵاتەدا بۆ هەزاران ساڵ پێش ئێستا دەگەرێتەوە، مامۆستا عەبدول رەقیب یوسف لە چاوپێکەوتنێکی گۆڤاری رانیەدا دەڵێت: مێژووی ژیان لەو قەڵاتەدا بۆ 9000 ساڵ پێَش ئێستا دەگەرێتەوە، نوسەرو مێژوونوس (عەلی سەید گەورانی) ساڵی 1930 لە کتێبی (لە عەمانەوە بۆ ئامیدی) لە بارەی قەڵاتی رانیەوە دەڵێت: (رانیە گردێکی کۆنی تێدایە، گوایە لەشکری ئێرانی لە کاتی خۆی هەڵیان بەستوە، ئێستا خانووە چین بە چینی بەسەریەوە دروستکراوە بە چەشنی قەلای هەولێر)، لە تەنیشت گەرەکی قەڵات گردێکی تر هەیە بە ناوی گردە دێمە کە رۆژگارێگ خاوەنی مێژووی خۆی بووە، هەروەها چەندین شوێنەرای تری مێژووی لەو دەڤەرەدا هەیە بەتایبەت گردی شمشارە کە لە سالی 1957 بۆ 1959 لە لایەن تیمێکی دانیمارێکی و عێراقیەوە پشکینیی بۆ کراوە، بە یەکێک لە کۆنترین گردەکانی مرۆڤایەتی دادەنرێت کە زیاتر لە 247 نامەی بزماری و میخی و پەرستگایەکی سەردەمی ئاشوریەکان و 7 چینی مێژووی تێدا دۆزراوەتەوە، هەر سەردەمی پێش فەخفوری و (حسونە، ورکا، ئاشوری) و هتد، بۆ دوای هاتنی ئیسلام. ئەمە جگە لە چەندان گردی مێژووی تر کە هەر لەو ناوچەیەدان وەک گردی (بازموسیان و بوسکێن، دوگرادان، کامەریان و قورەشینە و دێمە) و چەندان پاشماوەی مێژوویی تر، لەوانە تابلۆ هەلکۆردراوەکەی لای دەستە راستی دەربەند لە خۆرهەڵاتی شاری رانیە کە هەلکۆردراوێکی مێژووی هەیە کە وێنەی مرۆڤێکە، بەرای هەندێک لە شوێنەوارناسان پاشایەکی گۆتی یان لۆلۆییە لە دەوڵەتە کۆنەکانی کوردستان، ئەم تابلۆ مێژووییە پانی مەترێک و بەرزی 60 سم و نزیکەی 20 م لە زەویەوە بەرزە. شاری رانیە لە سەردەمی نوێشدا خاوەنی مێژوویەکی تایبەت بە خۆیەتی بەتایبەتیش لە سەردەمی شیخ مەمودی نەمر، کە بارەگای جێگری حاکمی سیاسی سلێمانی ئینگلیز لە دەربەندی رانیە بووە، شەری بەناوبانگی دەربەندی رانیە لە 2 03-08-1922 بە یەکێک لە دیارترین روداوەکانی ئەو سەردەمە دادەنرێت کە خێڵە کوردە نیشتەجێبوەکانی ئەو ناوچەیە رۆلێکی گەورەیان تێدا گێراوە. رانیە خاوەنی چەندین دەستکەوت و سەروەری گەورەی نەتەوەییە لەوانە راپەرینی ساڵی 1982 و راپەرینی 05-03-1991 کە بۆ یەکەم جارو لە شاری رانیە جەماوەری خەڵکی کوردستان بەگژ دەسەڵاتە خوێنرێژەکەی بەعسدا هاتنەوە و لەماوەی چەند کاتژمێرێکدا بە خوێنی 8 شەهید شارەکەیان رزگار کرد، بەمەش دەروازەی راپەرینی سەرتاسەری خەڵکی کوردستان لە رانیە کرایەوەو بەرهەمی پەرلەمان و حکومەتی هەرێمی لێکەوتەوە، هەر بۆ ئەمەش لە لایەن پەرلەمانی کوردستانەوە نازناوی دەروازەی راپەرینی پێدراوە. بواری رۆشنبیری : بواری رۆشنبیریدا لە شاری رانیە بە درێژایی ساڵی هەشتاکانی سەدەی بیست تا پێش راپەرین، تەنها لیژنەیەکی رۆشنبیری هەبوو کە ئەندامەکانی لە پەنجەکانی دەست زیاتر نەبوون، ئەم لیژنەیە لە مەڵبەندی رۆشنبیری رانیە بوو، چالاکیە هونەری و رۆشنبیریەکانی ئەنجام دەدا، دڵسۆزانە کاریان دەکرد و رابەرایەتی بزاوتێکی رۆشنبیریان لەو شارەدا دەکرد، بەڵام لە سەروی ئەوانەوە لیژنەیەکی تری ئەمنی هەبوو، کە سەر بە دامودەزگا ئیستیخباراتیەکانی بەعس و مونەزەمە بوو، ئەم لیژنەیە سانسۆریان دەخستە سەر بەشێکی چالاکیەکان و چاودێری کەسە رۆشنبیریەکانیان دەکرد. لە دوای راپەرین بواری رۆشنبیری لە شاری رانیە گەشەیەکی زۆری بەخۆیەوە بینیوە، ئێستا لە شاری رانیە 3 گۆڤار و 2 رۆژنامەو 5 کەناڵی تەلەفزیۆن و 6 کەناڵی رادیۆو بەرێوبەرایەتیەکی رۆشنبیری و نزیکەی 42 رێکخراوی کۆمەڵگای مەدەنی هەیە کە بەشێکیان تەنها لە بواری رۆشنبیریدا کار دەکەن، ساڵانە فیستیڤاڵی ئەدەبی و هونەری و چەندان پاڵەوانیەتی وەرزشی ئەنجام دەدرێت و لە گەلێک بواریش دەستکەوتی گەورە بەدەست هاتوون. زیاتر لە 50 کەس لە شاری رانیە ئەندامی کارای سەندیکای رۆژنامەنوسانەو 4 تیپی شانۆیی و چەندان گروپی مۆزیک هەیە، 6 کتێبخانەی ئەهلی لە بازاری رانیەدا هەیە، جگە لە بەرێوبەرایەتی کتێبخانەی رانیە. لەتەنها سەنتەرێکی وەک سەنتەری چالاکی گەنجانی رانیە زیاتر لە 187 کۆری رۆشنبیری هەمەجۆر ئەنجام دراوە. هەروەها چەندان رێکخراوی ژنان لە ناوچەکەدا هەیە، کە چالاکی بەرفراوان ئەنجام دەدەن، لەگەڵ بوونی نوێنەرایەتی بیتوێنی لیژنەی ئۆلمپی و یانەی وەرزشی رانیەو 106 تیپی وەرزشی تۆپی پێی لە شاری رانیە (62 پلە تیپی سێ، 20 تیپی پلە دوو، 24 تیپی پلە یەک). لە بواری پەروەردەدا 3 کۆلێژ و 3 پەیمانگاو 2 پیشەیەی و 155 یەکەی خوێندن لەقەزای رانیەدا هەیە. رێژەی دانیشتوانی ناو مەرکەزی رانیە تاکو راپەرین نزیکەی 25000 کەس بوە بەڵام ئێستا زیاتر لە 100000 کەس تەنها لەناو مەرکەزی رانیەدا نیشتەجێن. ئەمە جگە لە 4 ناحیەو 126 گوند کە سەر بە قەزای رانیەن.
هەروەها لەویکپێدیاش بەم شێوەییەی خوارەوە باس لە مێژووی شاری رانیە دەکات
مێژووی دروست بوونی ئەم شارۆچکەیە دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی 2500 ساڵ پێشەوە. لە سەرەتا رانیە بە شێوەی گوندێکی بچوک لە نزیک سەرچاوەی ئاوی قولە دروست بوو. بە هۆی گرینگیی ناوچ بۆ کشتوکاڵ گوندەکە ساڵ بە دوای ساڵ رووی لە زیادی کرد لە رووی دانیشتوانەکەیەوە. شاری رانیە لە دواساڵانی 1980 بە رادەیەکی بەرچاو زیادی کرد. هۆکاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە خەڵکی گوندە بەزۆر دەرکراوەکان نەگەڕانەوە بۆ گوندەکانی خۆیان بەڵکوو هەر لە شاری رانیە نیشتەجێ بوون.
لە رۆژی 5ی ئازار (مارچ) ساڵی 1991 رانیە یەکەمین شار بوو کە راپەڕینی دژی رژێمی عێراق ئەنجامدا. بنەماکانی بوون بە پارێزگا تیایدا بەدی دەکرێت بەڵام تا ئێستا نەکراوە.
شاری رانیە بە هۆی بەرپاکردنی راپە رینە مێژوویە کە ی 5 ی ئازار ی ساڵی 1991 بە تە واوی بوو بە دە روازە یە کی خە بات، کە خە ڵکی کورد ئە مڕۆ ئە م شارە بە دە روازە ی راپە رین ناودە بە ن. دە روازە ی راپە رین نزیکە ی 2 کاتژمێر لە شاری سلێمانیە وە دوورە بە سواری ئۆتوموبیل. ئە م شارە خۆشویستە ی کوردستان دە کە وێتە نزیکە ی 12 کێلۆمە تری رۆژهە ڵاتی شاری هە ولێرە وه. وە تە نها 65 کم لە کوردستانی رۆژهە ڵاتە وە دورە دە روازە ی راپە رین بە چە ند چیایە کی سە رکە شی کوردستان دە ور درواوه. بە شیوە یە ک کە لە باکوری شاری رانیە بە چیایەکی گەورە دەوردراوە کە بە چیای کێوەڕەش ناسراوە. کێوەڕەش دیمەنێکی جوانی هەیە، وەک دایکێکی بەسۆز شاری رانیەی گرتۆتە باوەش
کێوەڕەش دیمەنی شاری رانیە، بێ وێنە جوان دەکات. شاخی کێوەڕەش بە دار سنۆبەرەکانی دامێنی ساڵانە دەبێتە مە نز ڵێکی خۆشی بۆ پشوودان و کات بەسەربردنی خەڵکی ناوچەکه. خەڵکی دەبنە میوانی چیای کێوەڕەش، بەتایبەت بە وەرزی هاوین و بە هار روو لە کێوەڕەش دەشتی رانیە دەکەن.
بۆچی بە کێوەڕەش ناو دەبرێ، پرسیارێکە کە لەلایەن زۆر بەی ئەو بەڕیزانەی هەڵدەستن بۆ کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی شاری رانیە دەکرێ. زۆربەی خەڵکی رانیە ئەوە دەزانن کە کێوەڕەش چیایەکی بەرز و روتە زۆر بە کەمی گژ و گیای لێ شین دەبێ. زیاتر بەم هۆیەشەوە بە کێوەڕەش ناونراوه
هە روە ها لە باشورو رۆژئاوا شاری رانیە بە چیاکانی ماکۆک و حاجیلە و کلکە کوڕێن لە رۆژ هە ڵاتی شاری رانیه. چوار نا حیە ی سە رە کی سە ر بە شاری رانیە ن، کە ئە وانیش نا حیە کانی حاجیاواو چوارقورنە و سە نگە سە رو سەرکەپکانە. ئە م نا حیانە هە ر یە کێکیان خاوە نی چە ندین لاپە رە ی مێژووی پڕ خە بات و توکۆشانن
دروست بونی شاری رانیە دە گە رێتە وە بۆ نزیکە ی 25 هەزارساڵ لە مە وبە ر. دە گوتریت کە شاری رانیە زۆر کۆنە و لە دێر زە مانە وە خە لکی کورد بە هۆئ لە باری ناوچە کە بۆ کشتوکاڵ لە شاری رانیە نیشتە جێ بوون. شاری رانیە لە جێگایە کی لە باری کشتوکاڵی هە ڵکە وتوه، هە ربۆیە ش باب و باپرانی ئێمە لە کوندا لە دە وری سە رچاوە ی ئاوی قولێ کۆبونە و ە و دە ستیان کرد بە کشتوکاڵ کردن. نزیکی شاری رانیە لە ئێرانە وە بارێکی باشی بۆ خە ڵکی ناوچە کە رە خساندووە بۆ بازرگانی کردن
لە سە ر دە مە کۆنە کاندا مرۆڤ لە جێگا ی کشتوکاڵی و نزیک لە سە ر چاوە ئاویە کان نیشتە جێ ئە بوون. ئە مە ش بۆ زیاتر سود وە گرتن لە بە ر هە مە کانی کشتوکاڵ. هە ربۆیە ش خە ڵکی زۆر زوو هاتنە ناوچە که.لای هە موومان ئاشکرایە کە ناوچە ی بتوێن و پژدە ر ناوچە یە کی گرنگی کشتوکاڵیه. دە شتی رانیە کە یە کێکە لە دە شتە بە ناو بانگە کانی کوردستان. بە پیتی ناو چە کە وای کردوە کە خە ڵکی کورد هە ر لە کۆندا لە م ناوچە بە پیتانە دا نیشتە جێ بن. گە لی کورد لە هە موو سە ردە مە کاندا شان بە شانی یە کتر ی بێ لە بە رچاو گرتنی ئاین و رە گە ز لە م ناو چە یە دا بە یە کە وە ژیاون. موسولمانە کان لە گە ل جولە کە کوردە کاندا پێش کۆچ کردنیان بۆ فە لە ستین بە یە کە وە لە شاری رانیە بە برایانە ژیاون. ئە مە لە ساڵانی 18 بۆ ساڵە کانی 1948 چە ندین جولە کە لە ناوچە کە دا هە بوون.
ئیتر بە م جۆرە شاری رانیە بە چە ند قۆناغی جیا جیا تێپە ریوه، بۆ ئە وە ی لە دنیا ی پێشە کە وتن و خە بات بێبە ش نە بێت. خە ڵکی شاری رانیە هە میشە پشت و پە نای هێزە شۆڕش گێرە کوردیە کان بوون.[1]


🗄 سەرچاوەکان
[1] 📡 ماڵپەڕ | 🏳️ کوردیی ناوەڕاست | ماڵپەڕی ویکیپێدیا
📚 فایلی پەیوەندیدار: 10
🖇 بابەتە پەیوەستکراوەکان: 51
📊 ئامار و راپرسی
1.👁️610 حاڵەتی پێوەدانی مار و دووپشک لە رانیە و قەڵادزێ تۆمارکراوە
2.👁️ئەو شوێنانەی ئاوارەیان تێدایه لە رانیە
3.👁️بەرهەمی میوەی جوتیارانی رانیە کەمیکردووە
4.👁️راپەڕین.. رێژەی لەدایکبوون کەمیکردووە
5.👁️راپەڕین؛ لەساڵی 2019دا 128 هاووڵاتی گیانیان لەدەستداوە
6.👁️رانیە.. گیانلەدەستدانی کرێکاران کەمیکردوە
7.👁️رانیە.. لەمساڵدا چوار کرێکار لەشوێنی کارەکانیان گیانیان لەدەستداوە
8.👁️رووداوەکانی رۆژانی جەژنی نەورۆزی 2013 لە رانیە
9.👁️ساڵی 2018 لە سنووری ئیدارەی ڕاپەڕین، هەزار و 945 داری سروشتی سوتاون، 33 کەس بەهۆی ڕووداوی هاتووچۆ و هەشت کەسیش بەهۆی سوتانەوە گیانیان لەدەستداوە
10.👁️قایمقامیەتی رانیە ئاماری ساڵی 2019 ئاشکراکرد
11.👁️لافاو زیانی زیاتر لە میلیارێک دیناری بە راپەڕین گەیاندوە
12.👁️لە چوار رۆژی جەژندا 21 حاڵەتی پێوەدانی دووپشک روویداوە
13.👁️لە رانیە 19 حاڵەتی پەلاماردانی پۆلیسی هاتوچۆ تۆمارکراوە
📝 بەڵگەنامەکان
1.👁️ئاسایشی ڕاپەڕین داواکاریەک ئاڕاستەی گشت خەڵکی بیتوێن و پشدەر دەکات
2.👁️ئیدارەی راپەڕین بۆ بەرەنگاربوونەوەی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆڕۆنا چەند بڕیارێکی نوێی دەرکرد 04-07-2020
3.👁️پزیشکانی پسپۆڕی سنووری ئیدارەی راپەڕین بایکۆتی عیادە و کلینیکە میللییەکان دەکەن
4.👁️راپەڕین.. هەر کەسێک بێتە دەرەوە روبەڕوی یاسا دەکرێتەوە
5.👁️روونکردنەوەیەک لە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی تەندروستیی راپەڕین سەبارەت بە مردنی هاووڵاتییەک لە سنووری ئیدارەی راپەڕین
6.👁️ژووری ئۆپەراسیۆنی ئیدارەی راپەرین نۆ بڕیاری دەرکرد 29-07-2020
☂️ پارت و رێکخراوەکان
1.👁️ئۆرکێسترای سەمفۆنی رانیە
2.👁️پەیمانگای هونەرە جوانەکانی رانیە
3.👁️دەستەی هاوکاری رانیە
4.👁️گروپی کچانی رانیە
5.👁️گرووپی موزیکی کچانی ڕانیە
6.👁️کۆمەڵەی خەمخۆرانی رانیە
📕 پەڕتووکخانە
1.👁️مێژووی شوێنەواری شمشارە لە ناوچەی رانیەی پارێزگای سلێمانی
📅 رێکەوت و رووداو (کڕۆنۆلۆژیا)
1.👁️03-08-1922
2.👁️05-03-1991
💎 شوێنەوار و کۆنینە
1.👁️قەڵای هەولێر
🏰 شوێنەکان
1.👁️Raniye
2.👁️بتوێن
3.👁️بۆسکێن (ڕانیە)
4.👁️پیشەسازی دوو
5.👁️پیشەسازی یەک
6.👁️رانية
7.👁️رۆژسیتی
8.👁️زانکۆی ڕانیە
9.👁️سەرکەپکان
10.👁️قوڵات 2
11.👁️هەنجیرە ڕمک
12.👁️ڕەشە مێرگ (ڕانیە)
13.👁️کێوە ڕەش
😊 گاڵتەوگەپ
1.👁️دابەشکردنی گۆشت لە رانیە!
🚼 ناوی کوردی
1.👁️رانیە
📷 وێنە و پێناس
1.👁️رانیە - 1960
2.👁️قەیاغەکەی دەربەندی رانیە
3.👁️لایەک لە فەرامۆشییەکانی شارەوانیی رانیە!
4.👁️کاروانچیەکانی مەرگە 1952
📖 کورتەباس
1.👁️لە 14 ساڵیدا بەشوویاندا و دوای دوو ساڵ خۆی سووتاند
👫 کەسایەتییەکان
1.👁️دڵخۆش عەبدوڵڵا
2.👁️سەلیم عوسمان
📂[ زۆرتر...]

⁉️ تایبەتمەندییەکانی بابەت - Meta-data
🏷️ پۆل: 🏰 شوێنەکان
🏳️ زمانی بابەت: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
💎 جۆری شوێن / شوێنەوار: ◾ شارۆچکە
🌐 زمان - شێوەزار: 🏳️ کرمانجیی ناوەڕاست
🏙 شار و شارۆچکەکان: ⚪ سلێمانی
🗺 وڵات - هەرێم: ⬇️ باشووری کوردستان

⁉️ تایبەتمەندییە تەکنیکییەکان
©️ خاوەنی ئەم بابەتە بەسوپاسەوە، مافی بڵاوکردنەوەیی بە کوردیپێدیا بەخشیوە! یان بابەتەکە کۆنە، یاخود بابەتەکە موڵکی گشتییە.
✨ کوالیتیی بابەت: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
خراپ👎
✖️
 40%-49%
خراپ
✖️
 50%-59%
خراپ نییە
✔️
 60%-69%
باش
✔️
 70%-79%
زۆر باشە
✔️
 80%-89%
زۆر باشە👍
✔️
 90%-99%
نایاب👏
99%
✔️
ئەم بابەتە لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Sep 25 2009 12:26PM تۆمارکراوە
✍️ ئەم بابەتە بۆ دواجار لەلایەن: (هاوڕێ باخەوان)ەوە لە: Dec 6 2020 9:29AM باشترکراوە
☁️ ناونیشانی بابەت
🔗
🔗
⚠️ ئەم بابەتە بەپێی 📏 ستانداردەکانی کوردیپێدیا هێشتا ناتەواوە و پێویستیی بە داڕشتنەوەی بابەتی و زمانەوانیی زۆرتر هەیە!
👁 ئەم بابەتە 63,172 جار بینراوە

📚 فایلی پەیوەستکراو - ڤێرشن
جۆر ڤێرشن 💾📖🕒📅 👫 ناوی تۆمارکار
📷 فایلی وێنە 1.0.195 KB Sep 25 2009 12:26PMهاوڕێ باخەوان
📚 پەڕتووکخانە
  📖 خەڵک کێیە؟
  📖 رۆحی ئاوێنە
  📖 سەید کەڵەک و هەشت چیرۆ...
  📖 هزرەکانی مەتی
  📖 زۆرتر...


📅 کڕۆنۆلۆژیای رووداوەکان
  🗓️ 17-05-2021
  🗓️ 16-05-2021
  🗓️ 15-05-2021
  🗓️ 14-05-2021
  🗓️ 13-05-2021
  🗓️ 12-05-2021
  🗓️ 11-05-2021


💳 کۆمەکی دارایی
👫 هاوکارانی کوردیپێدیا
💬 بیروڕاکانتان
⭐ کۆکراوەکان
📊 راپرسی
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
بۆ پێشخستنی کارەکانی رێکخراوەکەمان و باشترکردنی ماڵپەڕەکەمان تکایە وەڵامی پرسیارەکانی ئەم راپرسییەمان بدەرەوە..
زۆر سوپاس بۆ هاوکاریتان!
- راپرسی دەربارەی رێکخراوی کوردیپێدیا و ماڵپەڕەکەی!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
ڤایرۆسی کۆڕۆنا مرۆڤایەتیی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە، ئەم مەترسییە کوردستانییانیشی گرتووەتەوە.. هەربۆیە گرنگە وەڵامی ئەم راپرسییە بدرێتەوە تاوەکو بزانین چۆن رەفتار لەگەڵ ئەم کێشەیەدا بکەین!
- راپرسی دەربارەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا (کۆڤید 19)
📌 رۆژەڤ
حامید ئامەدی
بەناوبانگترین خۆشنووسه.
ناوی تەواوی موسا عەزمی یە.
ساڵی 1891 لە ئامەد لە دایک بووە.
حامید ئامەدی
عادل موڕاد
- لە 11ی کانونی یەکەمی 1949 لە خانەقین لە دایکبووە.
ئەندامی دەستەی دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و لێپرسراوی ئەنجوومەنی ناوەندی یەکێتیی بوو.
خوێندنی سەرەتایی لە خوێندنگەی کوردانی فەیلی و هەردوو قۆناغی ناوەندی و ئامادەیی لە بەغداد تەواو کردووە.
عەدل موراد، سەرەڕای دووری لە کوردستان ژیانی سیاسیی لە پێناو کوردایەتیدا بە زوویی دەستپێکردووە.
لەو پێناوەشدا لە ساڵی 1965 لە بەغداد پەیوەندی بە رێکخستنەکانی پارتی دیموکراتی کوردستانەوە کردووە.
لە ساڵی 1966دا لە بەشی کیمیای کۆلێژی پەروەردەی ز
عادل موڕاد
فەرهاد کورتای
شۆڕشگێڕی کورد، ئەندازیار، وێنەکیش و چیرۆکنووس فەرهاد کورتای بۆ ئەوەی هەڤاڵەکانی فێری نووسینی کوردی بکات لە قاوشی زیندانی ئامەددا هەوڵی بەردەوامی دەدات.
فەرهاد کورتای ساڵی 1949 لە گوندی خوسرێ لە ناوچەی قۆسەری مێردین لە دایکبووە. قۆسەر سەدان ساڵە لانکەیەکی خوێندن و ناوەندەکانی خۆێندن بووە، یەکێک لەو ناوچانەیە، کە بە پاراوترین و جوانتری شێوە بە کرمانجی قسەی تیادا دەکرێت. بێگومان ئەوە بە رێککەوت نییە، کە چەندین کەسایەتیی هێژای ئەدەب و وێژەی کورد خەڵکی ئەو ناوچەیەن. حەسەن کورتای باوکی فەرهاد کورتای
فەرهاد کورتای
مەحمود زەنگین
یەکێکە لە چوار زیندانیەکانی ئامەد کە شەوی 17 لەسەر 18-05-1982 لە ئەنجامی زوڵم و ئەشکەنجەی زیندان خۆیان کردە مەشخەڵی ئازادی و ئاگریان لە جەستەی خۆیان بەردا.[1]
مەحمود زەنگین
کاک عەلی قازی و مینا خانم و دکتۆر ڕەحیم سەیفی قازی
وێنەیەکی دەگمەن و مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، پەنجاکانی زایینی، له ڕاستەوە:
1-بەڕێز کاک عەلی قازی محەمەد - کوڕی ڕەش تاقە کوڕ و یادگاری شەهید پێشەوا قازی محەمەد،
2-شێرەژنی کورد خوالێخۆشبوو مینا خانم هاوسەری وەفادار و فیداکاری پێشەوای نەمر،
3- خوالێخۆشبوو دکتور ڕەحیم سەیفی قازی نووسەر و تێکۆشەری وڵات و له ئامۆزایانی بنەماڵەی یەکەم سەرۆک کۆماری کوردستان.[1]
کاک عەلی قازی و مینا خانم و دکتۆر ڕەحیم سەیفی قازی

Kurdipedia.org (2008 - 2021) version: 13.05
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| کاتی ئافراندنی لاپەڕە: 0,312 چرکە!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293


Kurdipedia Project is an initiative of
(Bakhawan Software 1998 - 2021)