Kurdipedia.org
🏠 Home
کوردیی ناوەڕاستکوردیی ناوەڕاست
📧Contact
ℹ️About!
FacebookKurdipedia on Facebook
TwitterKurdipedia on Twitter
More
Kurdipedia
کوردیی ناوەڕاست
🏠|📧|About!|Library|📅
🔀 Random item!
❓ Help
📏 Terms of Use
🔎 Advanced Search
➕ Send
🔧 Tools
🏁 Languages
🔑 My account
✚ New Item
👫 Bestoon Omar
My name is Bestoon Omar Hamma-Umin Rashid. I have a Master\'s degree in Plant Breeding and Genetics. I am Assistant Professor in the Biotechnology and Crop Science Department, College of Agricultural E
👫 Bestoon Omar
📕 The Origin of the Kurds
Ferdinand Hennerbichler
The Origin of the Kurds
Abstract
Findings of this first interdisciplinary study suggest to connote Kurds as indigenous Northern Fertile Crescent people and descendants of an
📕 The Origin of the Kurds
👫 Ferdinand Hennerbichler
Ferdinand Hennerbichler Born 03-11-1946 in Linz, Upper Austria ,Nationality: European of Austrian origin ,Current Position: Historian, ormer Diplomat and Journalist
EDUCATION
1957-1965 Collegium Pet
👫 Ferdinand Hennerbichler
📕 Color Atlas Of The Breast
By: Hiwa Omer Ahmed
📕 Color Atlas Of The Breast
📕 Color Altas Of Laparoscopy
By: Dr. Hiw Omer Ahmed
📕 Color Altas Of Laparoscopy
📕 HONOUR
The true story of the police investigation into the \'honour\' killing of Banaz Mahmod
ACHIEVING JUSTICE FOR BANAZ MAHMOD
CAROLINE GOODE[1]
📕 HONOUR
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
Keeley Hawes stars in the new two-parter but who else can we expect to see in the true-life drama about the brutal murder of Banaz Mahmod?
A police chief\'s determination to uncover what happened to a
🎵 Honour Drama on ITV in the UK
🏰 Mahabad River
Mahabad River is an endorheic river in Mahabad county Iran, located at 36°46′03″N 45°42′06″E and which flows into the southern end of Lake Urmia.
The river has been crossed by the Mahabad Dam near th
🏰 Mahabad River
🏰 Lake Urmia
Lake Urmia (Persian: دریاچه ارومیه‎, Daryâche-ye Orumiye) is an endorheic salt lake in Iran.The lake is located between the provinces of East Azerbaijan and West Azerbaijan in Iran, and west of the so
🏰 Lake Urmia
🏰 Urmia
Urmia or Orumiyeh[nb 1] (Persian: ارومیه‎, pronounced [oɾumiˈje] (About this soundlisten);[nb 2] Azerbaijani: اورمیهor اورمو‎, romanized: Urmiya or Urmu, Kurdish: Ûrmiyê ,ورمێ‎;Syriac: ܐܘܪܡܝܐ‎, romani
🏰 Urmia
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
Kingdom of Kurdistan in 1923[1]
🌏 Kingdom of Kurdistan in 1923
🌏 Republic of Mahabad
Republic of Mahabad 1945-1946[1]
🌏 Republic of Mahabad
👫 Narmin Mustafa Awez
A Kurdish artist based in Sulaymaniyah.
She holds a MA from the College of Fine Arts, University of Sulaimany, and PHD nominate from the same institute.
Her works is mainly, painting, extending it
👫 Narmin Mustafa Awez
☂️ Hengaw Organization for Human Rights
Hengaw Organization for Human Rights was founded in October 2016 by a group of human rights activists to report about the extensive human rights violations that were occurring in the Kurdish areas in
☂️ Hengaw Organization for Human Rights
📕 Evaluation of Local Asphalt Production and Performance Grade (PG) for Kurdistan Region-Iraq
Agreen Abdoulla Azeez
Erbil - 2019
📕 Evaluation of Local Asphalt Production and Performance Grade (PG) for Kurdistan Region-Iraq
👫 Araz Ramazan Ahmad
DR. Araz Ramazan Ahmad is currently a lecturer and director of Media office at the University of Raparin. At the same time, he works as a journalist and writer since 2004, as he is a staff member of K
👫 Araz Ramazan Ahmad
📕 The stories of shilan and miran
Shilan Jamal Shahoyi
📕 The stories of shilan and miran
📕 The Death Trap as a Political Play by Saki
A Research Project Submitted to the Department of English, College of language at the University of Salahaddin-Hawler in partial fulfilment of the requirements for the degree of B.A in Language and Li
📕 The Death Trap as a Political Play by Saki
🎵 My Sweet Pepper Land
My Sweet Pepper Land is a 2013 Kurdish-language internationally co-produced drama film directed by Huner Saleem.It was screened in the Un Certain Regard section at the 2013 Cannes Film Festival It was
🎵 My Sweet Pepper Land
🎵 Vodka Lemon
Vodka Lemon (Kurdish Sorani: ڤۆدکا لیمۆ) is a 2003 film directed by the Iraqi–Kurdish director Hiner Saleem.
Produced by Fabrice Guez
Written by Lei Dinety
Pauline Gouzenne
Hiner Saleem
Starring
🎵 Vodka Lemon
👫 Hiner Saleem
Huner Saleem (Kurdish: هونه‌ر سەلیم), also transliterated as Huner Salim, (born 09-03-1964), is an Iraqi–Kurdish film director. He was born in the town of Aqrah (Akre) in Iraqi Kurdistan. He left Iraq
👫 Hiner Saleem
🎵 Kilomètre Zéro
Kilomètre zéro (Sorani Kurdish: کیلۆمەتری سفر) is a 2005 film written, produced, and directed by the Kurdish director Hiner Saleem. Kilometre Zero is the first Iraqi film chosen for the official Canne
🎵 Kilomètre Zéro
☂️ Kurdistan Botanical Foundation -KBF
Kurdistan Botanical Foundation -KBF
فاوندەیشنی رووەکی کوردستان [1]
The Kurdistan Botanical Foundation (hereafter KBF) is a non-profit organization that was established by a group of botanists and en
☂️ Kurdistan Botanical Foundation -KBF
📖 Articles
Yezidism (Alevism)
📖 Articles
Migrant crisis: The truth a...
📝 Documents
Turkey v Syria's Kurds: The...
👫 Biography
Asenath Barzani
👫 Biography
Zeynab Jalalian
👫 موفتی پێنجوینی | Group: Biography | Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
⠪ Share
Facebook
Twitter
LinkedIn
Whats App
Viber
SMS
Facebook Messenger
E-Mail
👍
⭐ Ranking item
1 Vote 4 ⭐
⭐⭐⭐⭐⭐ Excellent
⭐⭐⭐⭐ Very good
⭐⭐⭐ Average
⭐⭐ Poor
⭐ Bad
☰ More
⭐ Add to my collections
💬 Write your comment about this item!

✍️ Items history
🏷️ Metadata
RSS

📷 Search in Google for images related to the selected item!
🔎 Search in Google for selected item!
✍️✍️ Update this item!

موفتی پێنجوینی
ناوی تەواوی موفتی پێنجوێنێنجوێنی (مەلاعەبدوڵڵای کوڕی مەلا کەریمی بێستانەیە)، بە مەلاعەبدوڵڵای توتنچیش ناسراوە.
موفتی لەساڵی (1881)ی زاینی کەهاوتەریبە بەساڵی (1331)ی کۆچی لەدێی بیستانی سەربەناحیەی گەرمکی قەزای پێنجوێن لەدایکبوە.
نازناوی شیعری موفتی کەدراوەتە مەلاعەبدوڵڵای توتنچی پێنجوێن لەلایەن مەلای گەورەی بیارە مەلاعەبدولقادرەوەبوە، کەبەناوی مەلاعەبدوڵڵای موفتی ئەوسەردەمەی شاری سنەسنەوەئەو نازناوەی پێداوە.
موفتی هەربەمنداڵی باوکی کۆچی دوایی دەکاتو لەتەمەنی حەوت ساڵیدا لەخزمەت مەلائەحمەدی براگەورەی دەستی بەخوێندنکردوە، کە ئەویش خاوەنی دیوانێکی شیعرییە بەناوی دیوانی شەفیق.
موفتی وەک خۆی لەنوسینەکانیدا ئاماژەی بۆکردوە کەلەتەمەنی (22)ساڵیدا خێزانی پێکەوەناوە کەدەکاتە ساڵی (1903)ی زاینی، ئەو لەشێوەدا کەسێکی باڵاکورتی ڕەشئەسمەرو قسەخۆش وخۆش مەشرەب بووە، هەروەها خاوەنی دڵ ودەرونێکی بێگەردو فراوان بوە، و هەمیشە پێیی خۆشبوە نانێکی هەبوبێت لەگەڵ خەڵکیدا بیخوات.
لەساڵی (1936) یەکەم شیعری موفتی لەڕۆژنامەی (ژیان)دا بڵاوبۆتەوە و لەوساڵەوە تاساڵی (1950) بەبەردەوامی بەشداری هەبوە کەساڵی لەدنیادەرچونی پیرەمێردی شاعیربوو، هەروەها جگەلەبڵاوکراوەکانی ژیان، گەلاوێژی نوێ لە ڕۆژنامەی کوردستان وگۆڤاری هەڵاڵەی سەردەمی کۆماری مەهابادمەهابادیش هۆنراوەکانی بڵاوکراونەتەوە.
لەساڵی (1951)دا لەئێزگەی کوردی بەغداد هۆنراوەی (گەورەیەک)ی موفتی پێنجوێنی خوێندراوەتەوە کەئەوکات لەلایەن خوالێخۆشبوو عەبدوڵڵای حاجی محەمەدی قوربانیەوە نێردراوە بۆڕادیۆکە، هەرچەندە هۆنراوەی (فلس)یشی بۆناردبوون بەڵام بەخوێندنەوەی ئەو ڕازی نەببوون وئەویان نەخوێندەوە.
لەدوای حەوت ساڵ بەسەرکۆچییدا واتا ساڵی (1959)یەکەم دیوانەشیعری بڵاوکرایەوە.
ساڵی (1939) یەکەمین نوسین دەربارەی موفتی وشیعرەکانی نوسراوە لەکتێبی (گوڵدەستەی شوعەرای هاوعەسرم) کەلەلایەن عەلی باپیرئاغاوە نوسراوەو کورت وپوخت پێناسەیەکی پڕبەپێستی موفتی کردوەو دەڵێ (موفتی زۆردەوڵەمەندە لەتەبیعەت وئەخلاقدا، و زۆریش هەژارونەدارە لەسەروەت وتفاقدا).
ئەم شاعیرە نازدارەی کورد پەیوەندییەکی ئەدەبی زۆر باشی لەگەڵ شاعیرانی سەردەمی خۆیدا هەبوە، ولەنێویشیاندا کەزۆرترین پەیوەندی وبینین ودیدارییان هەبوبێت قانعی شاعیری چەوساوەکان بوه، بەداخەوە جگەلەوەی کەبەشێک لەشیعرەکانی موفتی فەوتاون وتیاچون، زۆرێکیش لەشیعرەکانی کەنوسیبونی لەساڵی (1962)دا کەحەرەس قەومیەکان هاتن وبەشێکی زۆری شاری پێنجوێنیان سوتاند شیعرەکانی ئەمیش بونە سوتوی ئەو کارەقێزەون ونامرۆڤانەیەی ئەوسای حەرەس قەومیەکان.موفتی جگەلەوەی کەبەشاعیرێکی نیشتمانی و کۆمەڵایەتی نێوبانگی دەرکردوە دەشکرێت بەیەکێک لەو شاعیرانە ناوزەندبکرێت کەپێیان دەوترێت شاعیری تێکشکێنەری داب ونەریتە نامۆوباوەکانی ئەوکاتی نێوکۆمەڵگەی کوردەواری.
موفتی ژیانی لەپێنجوێن بردۆتەسەرو بەدوکانێکی بچکۆلەی جگەرەفرۆشیەوە سەرقاڵبوەوهەندێ جاریش کچەکەی(ڕابیعەخان) هاوکارو یاریدەدەری بوە و دوکانداری بۆکردوە، وەک خۆی لەشیعرێکیدا کەساڵی (1946) نوسیویەتی دەڵێ ؛
کچێکم هەیە لەپۆلی سێیە
خوشکی هەنارولیمۆوبەهێیە
هەتا نیوەڕۆ خوێندەوارمە
لەپاش نیوەڕۆ کاسپکارمە
موفتی لەناوەڕاستی ساڵی (1952)نەخۆشی تەنگی پێ هەڵدەچنێ وبەهۆی سەختی نەخۆشیەکەی لەبەرواری (15 - 6 - 1952) بەیەکجاری چاوەکانی لێکدەنێ وماڵئاوایی لەژیان وشیعر دەکات، هەرچەند خۆی لەچوارینەیەکیدا دەڵێ ؛
ئەگەر مردم تکایە گردی سەیوان ماڵ وقەبرم بێ
گەڵای ئەودارە جوانانە لەجێی سابات وکەپرم بێ
تکاکارم لەئاخردا لەقاپی حەزرەتی یەزدان
لەگەڵ یارانی هاودەم، هەرئەوێ مەیدانی حەشرم بێ
بەڵام بەهۆی ئەوەی لەدواتردا بەم چوارینە زانرا نەتوانرا وەسیەتەکەی وەک خۆی داوای کردبوو جێبەجێ ببێت، بۆیە تەرمەکەی هێنرایەوە بۆ پێنجوێن لەگردی حاجی شێخ بەخاک سپێردراو ئەوێ بوە دوامەنزڵ وئارامگای شاعیر.
عەبدولڕەحمان عەلی ڕەزا.
موفتی پێنجوێنی، باشتر وایە کە بڵیین ؛ مەلا بابی، یان مەلا کافر، لەبەر ئەوەی کە لەسەردەمی خۆیدا مەلا وهەندێک لە موسڵمانانی پێنجوێن و دەوروبەری، موفتیان بەم نازناوە بانگ کردوە، وەک بێ ڕێزی کردن و جنێودان بەو، لەبەر ئەوەی کە موفتی نوێژی نەکردوە و نەچۆتە مزگەوتو کەسێکی یاخی و تازەگەربوە، سەرەڕای ئەوەی کە کچەکەی خستۆتە مەکتەب لەگەڵ کوڕاندا هەروەها وەک کاسبکارێکیش کاری کردوە دوانیوەڕوان لەگەڵ خۆیدا لە دوکانەکەی. بەم جۆرە، موفتی بەگژ ییری دواکەوتوی ئیسلامیەکانی ئەوسەردەمەدا چۆتەوە و کەسێکی یاخی و تازەگەر بوە لە هەڵسو کەوتو هۆنراوەکانیدا.
مەبەست لە وشەی بابی، دینی بەهاییە، کەلە کوردوستان پێی وتراوە ؛ دینی بابی، هەر کەسێکیش پەیڕەوی دینی ئیسلامی نەکردایەت لەو سەردەمەدا یان ئەگەر کەسێکی پێشکەوتوخواز بوایە بە بابی ناویان دەبرد، بە موفتیش وتراوە؛ مەلا کافر، مەلا ئاگرپەرست یان مەلا بابی.
ئەو سەردەمەی موفتی تیایدا ژیاوە خوێندن لە مەکتەبەکاندا نەبوە و هەر کەسێک ویستبێتی بخوێنێت، لە مزگەوتەکاندا خوێندویەتی و پاشان نازاناوی مەلای بەسەرا سەپێنراوە، بەڵام موفتی هەرگیز کاری مەلایی نەکردوە و بە ڕەنجی شانی خۆی ژیاوە.
مەلایی و خوێندەواری خوڕەوشتی خۆم و باوانمە
کەچی من ئارەزوی نان و ژیانی وەک مەلا ناکەم
دایکم؛ کچی موفتی پێنجوێنی، بۆ یارمەتی دانی باوکی فێری جگەرەکێشان بو بو، هەتاوەکو یارمەتی باوکی بدات لە جیاکردنەوەی جۆری توتنەکان، بۆیە هەتا کۆچی دوایی کرد ئێواران جگەرەیەکی دەکێشا، هەر بەدەم جگەرە کێشانەوە سەدەها جار بەخەمو پەژارەوە باسی ئازارو ئەشکەنجەی خۆیی و خێزانی موفتی بۆ دەگێڕاینەوە بەدەست ئیسلامیەکانی ئەو سەردەمەوە. زۆرجار، زستانان، لەدەوری سەماوەر، دوای نانخواردن، جگەرەیەکی دادەگیرساندو نفەسێکی قوڵی لێ ئەدا و نیگای دەفڕی بۆ بیرەوەریە تاڵەکانی، زۆر جاریش ئەم بیرەوەریانەی بەفرمێسکەوە بۆ دەگێراینەوە ؛
- بەخوا ڕۆڵە هەر داخو زوخاو کوشتی، ئەوکاتە منداڵ بوم، بەلام باش بیرم دێت؛ نەمان ئەوێرا بچینە دەرەوە، زیڕەمان کردبو، منداڵان بەردبارانیان دەکردین، پەنجەرەی ماڵاکەیان دەشکاندین لە کۆڵانان دوامان دەکەوتن و بەردبارانیان دەکردین پێیان دەوتین ؛ کچی مەلابابی، کوڕی مەلا کافر. بێگومان منداڵ چوزانێت بابی چیە، گەورەکان فێریان دەکردن، لەبەر ئەوەی خۆیان نەیاندەوێرا ڕاستەوخۆ ڕوبەڕوی خۆی ببنەوە، شەرمیان لێ دەکرد، بۆیە منداڵانیان لێ ئەهروژاندین؛ ئەوسەردەمەش سەردەمی جیهاد نەبو دەنا هەر زو موفتیان دەکوشت.
لە گەڕەکەکەماندا چەند ماڵێکی جولەکەش هەبون، کە زۆر ڕێزیان لە موفتی دەگرت، ئەوانیش لە هەمان دژواریدا دەژیان، بۆیە لە موفتی تێ دەگەشتن. لە جەژنەکانیاندا هەمیشە سینیە خواردنیان بۆ دەهێناین. بیرم دێ کچێکیان ناوی گورجی بو، کەدەچون بۆ کانی بە گۆزەڵەکانیانەوە، مندالان گاڵتەیان پێ دەکردن و قوڕیان دەکردە ناو گۆزەلەکانیانەوە، ئەوانیش دەیانووگوت ؛ باوکیان بەو باشیەو دایکیان بەو باشیە، خۆیان دەڵێی سەگن و لەسگ بوون.
قانیعی شاعرو هاوەڵیشی جار جار لە شارەزورەوە دەهات بۆ سەردانی، ئیتر شەو تا درەنگانێ پێکەوە دادەنیشتن. قانیع، کەسێکی قسە خۆش بو، بە کوردیەکی پەتی شارەزوری دەدوا، بیرم دێت ئێوارەیەک چومە بەر سەماوەر بۆ چایی لێنان، ووتی ؛ کە کچ هاتە بەر سەماوەر یانی وەختی شوم هاتگە.
قانیع، گوێی نەئەداێ، جارە جارە ئەچوە سەر بەردە نوێژەکان، یان دەچوە مزگەوت خۆی پیشانی خەڵکی ئەداو لەگەڵ ئەوان نوێژی دەکرد، هەرچەندە باوەڕی بە خوا نەبو، بەڵام لەبەر ئەوەی نوێژی دەکرد و دەچو بۆ مزگەوت خەڵکی ڕێزیان لێ دەگرت، بەڵام باوکم کەلە ڕەقو یاخی بو، نەی دەکرد، بۆیە ژیانمان لێ تاڵبوبو.
خۆ خوا خۆشی دەزانێت کە موفتی چەندە کەسێکی بەبەزەیی بوو، هێندە ڕێزی لە ژیان دەگرت تەنانەت کە کاتێک بەڕێگادا دەڕۆشت ئاگاداربو نەوەکا بەسەر مێرولەیەکدا بڕوات و بیکوژێت. کەسێکی دڵسۆز بوو بۆ کۆمەڵگاکەی، هەمیشە یارمەتی خەڵکی دەدا، نیشتمان پەروەربو، ڕیزی لە ماڵ و منداڵی دەگرت، هێندە هاوسەرەکەی خۆشدەویستو ڕیزی لێ دەگرت، هەرگیز نەم دەبینی دەنگی بەرزبکاتەوە لەبەردەمیا. ئەو ڕۆژەم هەرگیز بیرناچێتەوە کەزستان بوو، بەفر ئەباری، هاتمەوە لەمەکتەب چوم بۆ دوکانی باوکم، هەڵئەلەرزیم لەسەرما، کەبینیمی هەر خێرا گرتمیە باوەشی و بردمیە بەردەم زۆپاکە، کەبۆم باس کرد لە مەکتەب زۆپامان نیە و سەرمامانە، هەر خێرا بۆ ڕۆژی دوایی شیعرێکی پێدام کە لەمەکتەب لە ڕیزدا بیخوێنمەوە، ئیتر لەو ڕۆژەوە، هەمو هەفتەیەکیش بارێ داری دەنارد بۆ مەکتەبەکەمان هەتاوەک و مندالان سەرمایان نەبێت، لەگەل ئەوەشدا خوا دەیزانی چەندە دەستکورت بوین ئەو سەردەمە، بەڵام کەسیکی زۆر بەبەزەیی بو.
مامۆستای گەورەم دڵسۆزی خاکم
بەڕاستی لەتاو سەرما هیلاکم
بەفر باریوە دنیا بەستویە
لاشە وێنەی مار سەرما گەستویە
لەنوکی قاچم تاسەر ئەتەزم
هەروەکو گونی هەلاج ئەلەرزم
سەردەمی شۆڕشەکەی شێخ مەحمود، کاتێک شێخ مەحمود بە خۆیی و لەشکرەکەیەوە هاتبوە دەوروبەری پێنجوێن، هەر خێرا موفتی کەوتە پارە کۆکردنەوە و یارمەتی بۆ شیخ مەحمود، حکومەت بەم کارەی زانیبو، بۆیە بە پەنجا دینار جەزا دراین، خەممان لێ هاتبو چونکە پەنجا دینار سەروەتێک بو ئەو سەردەمە، ئیتر باش بو هێندەی نەبرد هەر بە هەڕەشەی شیخ مەحمود خۆی، جەزاکەیان سڕیەوە. ئەو ڕۆژەشم هەرگیز بیر ناچیتەوە چونکە من یەکەم کەس بوم ئەو خەبەرەم برد بۆ دایکم کە حکومەت لە جەزاکەی خۆشبوە.
بیرم دێ کە سەردەمی ڕوخانی شۆڕشی مهاباد بوو، مام هەژاریش هەڵهاتبو لە کوردوستانی ئێران، لە سلێمانی بەدوای کەسێکدا دەگەرا هەتاوەک و شوێنێکی بۆ بکاتەوە بۆ نوستن، هات بۆ لای ئێمە لە سلێمانی، ئێمەش ئەوکاتە بەهۆی بومەلەرزەکەی پێنجوێنەوە بۆماوەیەک پێنجوێنمان جێهێشتبو لە سلێمانی دەژیاین و ژورێکیان بەئامانەت دابوینێ هەمومان تێی خزابوین، جێگەمان نەبو لە ژورەکەد شوێنی ئەو بکەینەوە، بۆیە باوکم چو بەدەمیەوە و کەسێکی دڵسۆزی بۆ دۆزیەوە. ئیتر بڵێم چی ڕۆلە ئەو شاعیر و کەسە ڕۆشنبیرانە هەمیشە لەژیانی کولە مەرگیدا ئە ژیان.
تێگەیشتو هەر ئەناڵێنێ لە ژێر باری خەما
بێ مەراقی بۆ کەسێکە سەرسەری و دێوانە بێت
بەدەم گێرانەوەی بیرەوەریەکانیەوە، دایکم، نفەسێکی تری لە جگەرەکەی دەداو بە فرمێسکەوە بەسەرهاتەکانی بۆ تەواو دەکردین.
ئیتر باس باسی موفتی بو، سنوری پێنجوێنی تێپەڕاندبو، لە لادێ دورەکانی پێنجوێنیشەوە باسی بێ دینی ئەویان دەکرد، کە چۆن توانیویەتی، نەک منی وەک کچێک خستۆتە مەکتەب، بەڵکو خستوبومیە مەکتەب لەگەڵ کوراندا، کە بۆ ئەو سەردەمە کارێکی نابەجی بو، وەک دیاردەیەکی یاخی بون و جیابونەوە لەوان دەبینرا، سەرباری ئەوەش، دەچومە سەر دوکان وەک دوکاندار یارمەتی باوکم ئەدا.
بۆیە مەلایەک نامەیەکی شیعری بۆنارد بە ناوی مەلا قادری ئاردمەردە لەسەر ئەم باسە ؛
چەند دێڕێکی هۆنراوەی شیعری مەلا قادری ئاردمەردە بۆ موفتی ؛

فیستیڤاڵی موفتی پێنجوێنی لە پێنجوێن


داخی بەجەرگم ئاخر زەمانە
نیشانەی چاکی ڕو لەنەمانە
وەکو بیستومە لای ئێوە کچان
ئەچن بۆ مەکتەب بە ئابڕو تکان
زۆری نەماوە کە قەهری یەزدان
ئاگر بارێنێ لە جیاتی باران
وەڵامی موفتی؛
ئەوانیش وەک تۆ ئەدەمیزادن
شەریکی پیاون حورو ئازادن
ژنی وڵاتان بون بە کاربەدەست
تۆش ئەمر ئەکەیت بخرێنە قەفەس
عالەم بە سەنعەت چون بۆ ئاسمان
تۆش تازە ئەگریت بۆ ئاخر زەمان
ئەو سەردەمەی ئەو بەرگری لە ئافرەتو مافی ئافرەت ئەکرد کەس ئەو باسانەی نەدەهروژاند و موشکیلەی خەڵکی نەبون ؛
کچانی لادێ هەنسە سەردن
وەک بەهار ئەروێن وەک پایز زەرد
موفتی نەک هەر بە هۆنراوە باسی دەکرد بەڵکو لەژیانی ڕۆژانەشیدا بەکردار پەیڕەوی دەکرد، بە هۆی ئەمەوە هەر بەتەوای خەڵکی پینجوێن و دێهاتەکانی لێ هروژاندبوین. ئیتر پاش ماوەیەک ژیانمان بەراستی کەوتبوە بارێکی ترسناکەوە بەتایبەتی بۆ ئێمە کەمنداڵ بوین، باوکیشم ئاگاداربو لەوە و زۆر خەفەتی پێ دەخوارد، بەتایبەتی خەمی ئێمەی بوو.
کچم عاجز مەبە کە پێت دەڵێن بابی
کەرە خۆیی و نەتەوە و بابی
ئیتر دەبوایە چارەسەرێک بدۆزینەوە چونکێ نەماندەتوانی بەو جۆرە بەردەوام بین لە ژیان. ئەوەبو قانیعی هاوەڵی هات بۆلای و شەوێک تا نیوە شەو پێکەوە دانیشتن، وادیاربو قانیع ڕازی کردبو کە بچێت ئەویش وەک ئەو جارە جارە بۆ مزگەوت نویژ بکات و خۆی پیشانی خەڵکی بدات، هەتاوەکو ماڵو منداڵەکانی بێزار نەکەنو بە ئاسودەیی بژین.
ئەو ڕۆژەم هەرگیز بیر ناچێتەوە کە بە بەردەم مزگەتەکەدا تێ پەڕیم، دوانیوەڕۆ بو، بینیم کە باوکم لەگەڵ قانیع و ئەو خەڵکەدا نوێژدەکا، ئیتر ئاسودەبوم و لەدڵی خۆمدا وتم ؛ ئیتر منداڵان بەردمان تێ ناگرن و گاڵتەمان پێ ناکەن، بێگومان دەمزانی لەبەر دڵێ ئێمە ئەوە ئەکات ئەگینا هەرگیز شتی وا لەو نەدەوەشایەوە.
پاش مردنی موفتی، مەلاکانی پێنجوێن بەردەوام دەبن لە هاندانی کوڕەکەی و خێزانەکەی هەتاوەکو وەک خۆیان دەڵێن ؛ گوناحی موفتی بسڕنەوە، بەتایبەتی هاندانی کوڕە بچوکەکەی، هێندە خەتاباری دەکەن کە گوایە باوکی لەوە و دنیا ئەشکەنجە دەچێژێت بەهۆی ئەوەی کە نوێژی نەکردوە و بەپێچەوانەی ئیسلامەوە هەڵس و کەوتی کردوە. ڕۆژێک کوڕە بچوکەکەی لەسەر گۆڕی باوکی لەسەرقەبران گوێی لە دەنگە دەنگێک دەبێت وەک ئەوەی کە کەسێک بەدەم ئازارەوە بناڵێنێت، پێ دەچیت کە هەر مەلاکان خۆیان دەرهێنەری ئەم پلان و کۆمێدیە بوبێتن، یان هێندە مەلاکان ترساندبویان، بە وەهم گوێی لە دەنگە دەنگ بوبێت، پاش ئەوەی کە کوڕەکەی رادەکاتو ئەمە دەگێڕێتەوە بۆ کەسانی دەوروبەری، مەلاکان پێی دەڵێن کە گوایە ئەوە موفتیەو لە دۆزەخدا ئازاری ئەدەن، بۆیە سەزەنشتی کورەکەی دەکەن کە هەمو ڕۆژێک بچێتە سەر گۆڕی باوکی و قورعان بخوێنێت هەتاوەکو خوا لە گوناحەکانی خۆش ببێت، هەر ئەم ترسەش دەبێت کەوا لە کوڕەکەی دەکات کە ببێتە کەسێکی دینی و سەری بچێت و نوێژی نەچێت، لەرویەکی ترەوە ترسی ئەوەی کە ئەویش وەک باوکی ببێتە جێگای رقی مەلاکان و بەتەنیا بمێنێتەوە، درەپەرێز لەکۆمەڵگە. بەڵام نەنکم ؛هاوسەری موفتی، لەهەڵس و کەوتی کوڕەکەی ناڕازی دەبێت و هەتا کۆچی دوایی کرد دەیوت؛ کوڕەکەم دڵی دوژمنانی موفتی پێ خۆش کردین، بەوەی کەدەچو هەمو ڕۆژێک لەسەر گۆڕی باوکی قورعانی دەخوێند. هەرچەندە نەنکم نوێژکەربو بەلام ئەو کارەی کوڕەکەی بە خیانەت دەزانی لە موفتی. هەروەها دایکم کە کچی موفتییە بۆ ڕیزگرتن لەباوکی، بە پێی وەسیەتی خۆی داوایکرد کە هیچ سێرەمۆنیەکی دینی بۆ نەکرێت، لە بری قورعان ئاوازی شمشاڵی قالە مەڕەی بۆ لێ بدەن.
ئەگەر دایکم سەتەها جار ئەم روداوانەی بۆ دەگێڕاینەوە، بۆئەوە نەبوە کە تەنها پێمان بڵێت لە سەردەمانێکدا ئازاریان چەشتوە، مەبەستی ئەوەبو کە پێمان بڵێت ناهەقیەک کراوە بەرامبەر بە موفتی پێنجوێنی، کەسێکی نیشتمان پەروەر، تکایە با لەبیرتان نەچێتەوە. ئەگەر لەسەردەمی موفتی خۆیدا ئەم باسە نەکراوەتەوە، لە سەردەمی مندالەکانی موفتیش کە هەندێکیان لە ژیاندا نەماون، هەر باس نەکراوە، ئەوا نۆرەی جیلی ئێمەیە کە ئەم باسە نەشارینەوە.
بە پێی زانیاریەکان، چەند جارێک هەوڵی کوشتنی موفتی پێنجوێنی دراوە، بەلام کەسانێکی نزیک لە موفتی کە موفتیان خۆشویستوە و ڕێزیان لێ گرتوە، توانیوایانە بە نهێنی موفتی ئاگادار بکەنوە و بەو هۆیەوە وەک دایکم دەی گێڕایەوە سەردەمێک لە پێنجوێن دوردەکەوتەوە، تەنها هاوسەرەکەی ئاگادار دەکردەوە لە شوێنی دورکەوتنەوەی، ئەو کەسانەی کە موفتیان ئاگادار دەکردەوە؛ ئەحمەد دادە ئایشێ، عەبدولی حاجی کەریمی شمقار، حەمەی باخەوان، شێخ لەتیفی کوڕی شێخ مەحمەدی نەمر، ئەم کەسایەتیانە ببونە چاو و گوێی موفتی و ئاگادریان دەکردەوە کە چۆن خەڵکی باسی ئەو دەکەن یان کاتێک پلانی کوشتنیان بۆ موفتی دادەڕشت هەتاوەکو دوربەکەوێتەوە لە پێنجوێن.
دوای کۆچی دوایی موفتی ژیان بۆ خێزانەکەی هەروا ئاسان نەبوە، نۆ سەر خێزانی لەدوای خۆی جێ هێشتوە، بەتایبەتی کە کوڕەکانی لە تەمەنێکی گەنجیدابون دوانزە سالو یانزە ساڵ، هەر چۆنێک بێت چونەتە سەر دوکانو توانیویانە بژێوی ژیانیان دابین بکەن، بەلام خێزانی موفتی هەر بەچاوێکی نزم سەیر کراون، لە کاتی زەکاتو خێرو قوربانیدا ماڵی مەلا کافر بێ بەش کراوە، ئەو کەسانەشی کە یارمەتیان داون بەدزیەوە یارمەتیان داون.
شێخ لەتیفیش کە موفتی زۆر خۆش ویستوە، یارمەتی کورە بچوکەکەی ئەدا هەتاوەکو بچێتە سلێمانی و لەوێ خوێندنی سەناعە بخوێنێت. هەرچۆنێک بێت دو کچو کوڕێکی موفتی توانیان خوێندن تەوابکەنو یارمەتی ئەوانی تر بدەنو بچنە سلێمانی، سلێمانی بۆ ئەوان ئەمەریکا بوە. بەلام کچەکانی موفتی داواکاریان کەم بو لەبەر ئەوەی کچی موستەشارو جاشو خیانەتکار نەبون، کچی موفتی پێنجوێنی بون.
هەرکەسەو پارچەیەکی ئەم چیرۆکەی لایە، مەلاکانو پلاندانەرانی کوشتنی موفتیش بەجۆرێکی تر باسی ئەم روداوە دەکەن، بێ شک موفتیش لەسەر ئەم باسە چەند هۆنراوەیەکی نوسیوە، مەخابن هەر لەدوکانەکەیدا سوتاوە و نەگەشتنە بەرگوێمان.
کاتێکیش لە دایکمان دەپرسی بۆچی ناوی ڕابیعایە بۆ کەسێکی نیشتمان پەروەری وەک موفتی ناوێکی عەرەبی هەڵبژاردوە، لەگەڵ ئەوەشدا کە کچەکانی تری ناویان؛ گێلاس، لیمۆ، هەنار، بەهێ، حەپسەیە، لەوەڵامدا بۆی دەگێڕاینەوە کە موفتی سێ کچی دەبێت، هاوژینەکەی وەک هەمو دایکێک ئاواتی کوڕیک بوە، کاتێک کچی چوارەمیان دێتە دنیاوە مەلاکان پێشنیار بۆ خێزانی موفتی دەکەن کە ناوی بنێن ڕابیعە کە لە وشەی چوارەوە هاتوە، بەو پێیە کوڕی بەدوادا دێت، هەرچەندە موفتی لەسەرتاوە رازی نەبوە بەلام بێ دڵی هاوژینەکەی نەکردوە و دوابڕیاری داوەتە دەست ئەو بۆ ناونانی کچی چوارەمی بە ڕابیعە.
لەسەردەمی موفتی خۆیدا کۆمەڵە شیعرێکی لە دیوانێکدا بڵاوکراوەتەوە لەسەر ئەرکی خۆی، بەڵام پاش کۆچی دوایی، توانرا هەندێک لە هۆنراوەکانی لە ڕۆژنامەی ژینی نوێێدا بدۆزرێتەوە بەڵام جێگەی داخە کە بەشێکی زۆری هۆنراوەکانی ونبون.

⚠️ This item has been written in (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) language, click on icon to open the item in the original language!
⚠️ ئەم بابەتە بەزمانی (🏳️ کوردیی ناوەڕاست) نووسراوە، کلیک لە ئایکۆنی بکە بۆ کردنەوەی بابەتەکە بەو زمانەی کە پێی نووسراوە!
📚 Related files: 5
🖇 Linked items: 11
📖 Articles
1.👁️ژنی خراپ و ژنی باش
📅 Dates & Events
1.👁️12-06-1952
2.👁️18-08-2018
3.👁️1881
4.👁️1893
5.👁️1952
📝 Documents
1.👁️پێشنیاز و ڕاسپاردەکانی کۆنفڕانسی زانستیی موفتی پێنجوێنی
📕 Library
1.👁️دیوانی موفتی پێنجوێنی
2.👁️موفتی پێنجوێنی
3.👁️یادی موفتی 1881-1952
🏰 Places
1.👁️پێنجوێن
📂[ More...]

⁉️ Items Property - Meta-Data
🏷️ Group: 👫 Biography
🏳️ Articles language: 🏳️ کوردیی ناوەڕاست
📅 Date of Death: 12-06-1952
💓 Alive?: ✖️ ✖️
🏙 Cities: ⚪ Penjween
🗺 Country - Province: ⬇️ South Kurdistan
⚤ Gender: 👨 Male
🌐 Language - Dialect: 🏳️ Kurdish - Sorani
👥 Nation: ☀️ Kurd
👫 People type: ✍ Poet

⁉️ Technical Metadata
©️ The copyright of this item has been issued to Kurdipedia by the item''s owner!
✨ Item Quality: 99% ✔️
99%
✖️
 30%-39%
Bad👎
✖️
 40%-49%
Bad
✖️
 50%-59%
Poor
✔️
 60%-69%
Average
✔️
 70%-79%
Very good
✔️
 80%-89%
Very good👍
✔️
 90%-99%
Excellent👏
99%
✔️
Added by (Hawrê Baxewan) on Nov 18 2008 3:47PM
✍️ This item recently updated by (Manu Berzincî) on: Aug 16 2019 11:51AM
☁️ URL
🔗
🔗
👁 This item has been viewed 56,499 times

📚 Attached files - Version
Type Version 💾📖🕒📅 👫 Editor Name
📷 Photo file 1.0.1108 KB Jul 7 2017 2:12PMHawrê Baxewan
📚 Library
  🕮 The Origin of the Kurds
  🕮 Student's Medical Dict...
  🕮 Color Atlas Of The Breast
  🕮 Color Altas Of Laparos...
  🕮 More...


📅 Chronology of events
  🗓️ 28-11-2020
  🗓️ 27-11-2020
  🗓️ 26-11-2020
  🗓️ 25-11-2020
  🗓️ 24-11-2020
  🗓️ 23-11-2020
  🗓️ 22-11-2020


💳 Donate
👫 Kurdipedia members
💬 Your feedback
⭐ User Collections
📊 Statistics Articles 378,983
Images 60,817
Books 11,366
Related files 46,603
📼 Video 180
🗄 Sources 15,735
📌 Actual
Yezidism (Alevism)
History/Founder: Yezidis are a Kurdish sect, is believed by some to be named after their supposed founder Yezid, the Umayyad Caliph (more probable is that Yezidi is related to the Sumerian, Ezidi, \'shining path,\' or from the Pahlavi word Yazd, \'angel.\'). The Yezidi revere the Prophet Mohammed and the Sufi mystic Adi Musafir, a descendent of the Umayyad Caliphs (Kalifs). Adi is credited with writing many of the Yezidi Holy texts and is most likely to be the originator of the faith. Islamic writin
Yezidism (Alevism)
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
His lifeless body cradled in a policeman’s arms, the drowned boy on the beach has become a symbol for the suffering of Syrian refugees.
Three-year-old Alan Kurdi (his first name was initially incorrectly given as Aylan) perished along with his five-year-old brother and mother off the coast of Turkey.
His father survived and gave a heart-rending account of how he watched his family die after the flimsy dinghy that was supposed to carry them to a brighter future was swamped by rough seas.
They
Migrant crisis: The truth about the boy on the beach Aylan Kurdi
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
The Turkish military has launched a major cross-border operation in north-eastern Syria against a Kurdish-led militia alliance allied to the United States.
The move came after US troops, who relied on the militia alliance to defeat the Islamic State (IS) group on the ground in Syria, withdrew from the border area.
We\'ve boiled down why it matters.
Why has Turkey launched an assault?
One main reason: Turkey considers the biggest militia in the Kurdish-led alliance a terrorist group. It says i
Turkey v Syria\'s Kurds: The short, medium and long story
Asenath Barzani
Asenath Barzani, Born to Samuel Ben Nathanel halevi in 1590 CE in the Kurdish city of Mosul in Southern Kurdistan. She was raised by her father Samuel who taught her Kabbalah and excused her from all daily tasks that other young girl her age usually did. She dedicated her life to studying and memorizing the Holy words of God. Asenath was quoted by Rabbi Tirzah Firestone, The Receiving; Recovering Feminine Wisdom p. 112 as saying “Never in my life did I step outside of my home. I was the daughter
Asenath Barzani
Zeynab Jalalian
Zeynab Jalalian, born in 1982, is a Kurdish activist from a small village called Deim Qeshlaq located around Maku in Eastern Azerbaijan province in Iran. She was arrested in February 2007 by the forces of Kermanshah Intelligence Bureau on charges of membership in PJAK (Party for a Free Life in Kurdistan).
She was interrogated at Intelligence Detention Centre in Kermanshah for a month while being seriously tortured both mentally and physically. She was then transferred to Kermanshah Youth Rehabi
Zeynab Jalalian

Kurdipedia.org (2008 - 2020) version: 12.11
| 📩 contact@kurdipedia.org | ✔️CSS3 | ✔️HTML5
| Page generation time: 0,125 second(s)!
☎ +9647701579153 +9647503268282
| ☎ +31654710293 +31619975574