=KTML_Bold=‘Bi qasî yekîtiya netewî, yekîtiya hunermend û#rewşenbîr# an jî girîng e’=KTML_End=
Esma Mistefa/#Qamişlo#

Hunermend û têkoşera Kurd Bermal Çem da zanîn ku divê hunermendên Kurd di nava tevger û yekîtiyekê de bin û li gor pêvajoyê nêz bibin û got “Rêber Apo her tim pêşiya hunerê vekir û bawerî bi hêza hunerê anî ku got “#PKK# ’ê romaneke, PKK’ê helbesteke” di wê demê de ev misyonek bû û Rêbertî da pêşiya hunermendan”.
Girêdayî rastî û rewşa huner û hunermedên Kurdî di vê pêvajoyê de hunermend Bermal Çem bersiva pirsên Rojnameya me da û hevpeyvîn wiha bû.
=KTML_Bold=Huner perçeyek ji hebûn, çand, têkoşîn û helwesta gela ye, bi gelemperî asta hunerê di cîhanê de hûn çawa dibînin û dinirxînin?=KTML_End=
Di Rojhilata Navîn û Kurdistanê de huner cuda diherike, her wiha di bin mêtîngeriyê û di Ewropa de cuda diherike. Lê dema em weke serdem digrin dest em di serdema teknîkê de jiyan dikin, bi taybet li ser kêm netewan serdemeke qirkirinê heye. Ji bo wê jî di astekê de bi rêya vê tekneolojiyê huner pir zû belav dibe û gerdûnî dibe. Hunermendek dikare pir zû berhemekê avabike, bigihîne welatekî din û ji derdor bandor bibe. Bê guman aliyê wê yê erênî jî heye û yê neyînî jî heye. Teknîka heyî bi endustryalîzmê di hunera heyî de helandinek ava kiriye. Berhemên ji pêwîstiyên civakê re bibe bersiv dernakeve, pir bi lez berhem derdikevin û bi lez winda dibin.
Em bêjin berê berhem û fîlmên ku dihatin çêkirin pir dirêj bûn û wext digirtin ku sebra însanan hebû û bi hunerê re xwehunandin hebû. Lê niha bi herikîna teknîkê re êdî însan nikare stranekî 2 deqe guhdar bike; ev tuketine û têr nabe. Gelek tişt li ser teknîkê tê bikaranîn û jiyana însan ji civakbûyînê û parvekirinê qut e. Helbet ev bandor li ser hunerê jî dike. Berê huner kolaktîv bû, dibe çalakî a kesekî be lê bi kolaktîv belav dibû. Her wiha di asta cîhanê de bi komî xebat dihat meşandin, dema berhemek dihat çêkirin gelek caran demdirêj li ser lêhurbûn dihat kirin, ango ew berhem çîrokên wê yên jiyanê durûdirêj hebûn. Di ciwanên niha de lêgerînek heye lê ew jiyankirin û watedayîn kêm e. Ji ber wê di asta cîhanê de dibe ku çand û nêzîkatiya her netewekê ji hunerê re cuda be, li hin cihan bi awayekî akademîk û profesiyonal jî tê dayîn lê di wate û xuliqkariyê de lawaziyek tê jiyankirin.
Di bingeh de ger teknîka heyî rast were bikaranîn, dikare pir zû civakê biguherîne û bi berhem û peyamên hunermendan di civakê de wate ava bike. Lê belê ev hinek bi erênî û neyînî di nav hev de diherike. Di serdema heyî de ketineke mezin heye, hestên ku niha însan jiyan dike û piştî saniyekê jiyan dike ne weke hev in. Ji ber serdema em tê de di warê bîrdoziya kapîtalîzmê de şerek piskeolojîk li ser gelan dimeşîne. Hîn zêdetir weke robotekî jiyan dike êş, ken, girî, hest û kêfxwaşî dikare hin caran wateya xwe winda bike.
Di sedsala 21’emîn de bi pêşketina endustryalîzmê, teknîk û kapîtalîzmê re, vîrosên ku dixwazin civakan, çanda demokartîk û komînalîzmê tune bikin hene. Ev hemû bi rêya teknîkê pêş dikevin ku her tiştî dighînin ber destê însan da ku lêgerîn û parvekirina mirov winda bikin; ev yek bandora xwe li hunerê jî dike.
Bi tayebt li Ewropayê kenê li ser rûyê mirovan êdî kêm bûye, ev yek jî ji ber kêmbûna hunerê ye, ji ber hunerê wate li jiyanê barkiriye û zindî kiriye. Dibe em aktîvîstên hunerî dibînin, bê guman gelek hunermendên ku karên bi wate dikin hene, lê bi giştî serdema heyî di van aliyan de kirîzan jiyan dike û civakek ber bi robotbûyînê ve diçe.
Bê guman gelek civak û gelên ku bi komînalî jiyan dikin û têkoşînê didin meşandin hene, yek ji wan jî gelê Kurd e. Lê bi taybet ji bo çandek demokratîk û hemû gel û netew bi zimanê xwe jiyan bikin Tevgera Azadiyê pêşengtiya wê kir û bi taybet jina kurd. Mirov dikare bêje şerê vê serdemê herî zêde ser çand û hunerê tê kirin, li hember wê çanda berxwedanê derdikeve û têkoşînek tê dayîn. Weke altirnatîf di aliyê hunermendan, nivîskar û yên ku dixwazin çandeke demokratîk avabikin, têkoşîn û berxwedanek heye.

=KTML_Bold=Bi taybet di serdema heyî de hûn hunera Kurdî li çar aliyên Kurdistanê çawa digirin dest. Her wiha li hember siyaset, pilan û şerê li ser gelê Kurd û Kurdistanê gelo hunermend û hunera Kurdî çiqas derketiye pêş û bûye bersiv?=KTML_End=
Gelê Kurd xwediyê çanda kevnar e ku hîn di dema neolotîkê de xwedî hebûnekê ne û heya roja îro çanda xwe parastine. Lê li ser ziman, çand û netewa me her tim siyaseteke qirkirinê hatiye meşandin. Ji bo wê huner û çanda Kurdî, hinek birîndar e, karkterekî xwe ya berxwedanê heye lê di heman demê de birêndar e jî. Di oxira xwedî derketina li hebûn, çand û zimanê xwe de her tim rastî kuştin, ceza û hesabxwestinê hatiye.
Dema em dibêjin çar perçeyên Kurdistanê, çanda me jî di nav çar perçeyan de hatiye perçekirin. Kurdan jî li kêlek asîmîlasyonê bi rêbazekî çanda xwe parastine. Ji ber Kurd xwedî çandeke dewlemendin, dîrok û çanda wan winda nebûye û dîrokekî pir zindî em jiyan dikin. Herî zêde di warê ziman de rastî asîmîlasyonê hatiye ku bi taybet li Bakurê Kurdistanê ev dihat ferizkirin. Ji bo tune bibin stranên me dihatin dizîn, navên gundên me guharandin, navên Kurdî qedexe kirin. Dibe ku zimanekî perwerdê nîn bû, herî zêde bi stran, çîrok, dengbêjî û lorîkên dayîkên xwe em dihatin perwerdekirin. Bi Tevgera Azadiyê re Kurd zêdetir şiyar bûn, rê û rêbazên têkoşînê nas kirin û di aliyê bîrdozî de çanda qedîm zindîtir kirin.
Mînak; li Îranê û Rojhilatê Kurdistanê çanda Kurdî gelek zindî ye, Kurdan bi rêya sîname, çand û hunerê, zexta sîstemê qebûl nekirine. Li çar perçeyên Kurdistanê jî dewlemendiya jiyana Kurd heye bi dehan zareve û şêwazê jiyanê hene, tên jiyîn û tên parastin.
Hunera Kurdî niha ji asta qirkirinê derketiye, êdî divê em ji qonaxa parastinê derkevin, zengîntir û gerdûnî bikin. Ji ber gelek kesên ku ji Rojhilata Navîn ku ji Mezobotamiyayê ji nav civaka Kurd derketine hene, lê belê kes van nizane. Divê êdî em van derxînin holê û di aliyê perwedehiyê û akademîk de em çi bûn ji kur hatin û bandora me çi ye, em hîn zêdetir di van aliyan de perwerde û berhemên xwe amede bikin. Îro Rappê herî bi deng ji dengbêjiyê tê. Ji ber wê jî hunera Kurdî bandora xwe li ser hunera cîhanê kiriye û ji wan jî girtiye.
Têkoşîna me heya niha li ser esasê em xwe biparêz in û bêjin em Kurd hene, bû. Serokatî jî viya pir xweş tîne ser ziman dibêje êdî Kurdan hebûna xwe îsbat kiriye, divê em xwe gerdûnî bikin. Ji me tê xwestin em berhemên xwe yên bibandortir avabikin, hîn zêdetir hunermendên Kurd di nava tevger û yekîtiyekê de bin û bi hunermendên din re di nava yekîtî û têkiriyan de bin. Bi tayebt bi hunermendên iternasyonalîst re xebatên hevbeş bikin ku tê dîtin bandorek me li ser gelê Ewropî jî heye.

=KTML_Bold=Bi hemdemiya geşedanên ku di asta Kurdistanê û doza gelê Kurd de tên jiyankirin, girîngiya yekhelwesta hunermendên Kurdistanî di asta giştî de divê çawa be?=KTML_End=
Pirsekî girînge; me got di welatê me de perçebûyîn çê bûye, di nava huner û hunermendên me de jî perçebûyîn çê bûye. Ev pêvajo li çar perçeyên Kurdistanê hemû hunermendan eleqedar dike. Ji ber em dibêjin divê çanda demokrat bi pêşengtiya hunermendan de pêş bikeve û yekîtiyê ava bikin.
Piştî banga Rêber Apo a “Aştî û Civaka Demokratîk” bi rastî hinek xebatên hunerî hatine çêkirin. Rêber Apo silavên xwe ji hunermendan re jî şand û misyonak da pêşiya wan. Rêber Apo her tim pêşiya hunerê vekir û bawerî bi hêza hunerê anî ku got “PKK’ê romaneke, PKK’ê helbesteke” ev di wê demê de misyonek bû û Rêbertî da pêşiya hunermendan. Îro pêvajoyek girîng a têkoşînê heye. Hunermend dikarin bi berhemên xwe konserên bi komî çêbikin. Heyanî niha dibêjin em girêdayî filan rêxistin, tevger, perçeyê ne û hev du qebûl nakin. Di vê pêvajoya girîng de divê her kes destê xwe bide ser wîjdanê xwe û bêje êdî ez pêşengtiyê ji vê pêvajoyê re bikim. Divê Rêxistin û yekîtiya hunermendên Kurd bên avakirin, werin gel hev nîqaşan bikin, ji bo pêvajoyê perspektîv derxînin. Konferansan lidar bixin, hunermendên Kurd li Ewropayê berê xwe bidin Kurdistanê, bêjin em dixwazin serokê xwe bibînin. Biçin di nav bajar, gund û gel de bigerin moral bidin gel. Her çiqas kîmasî û rexne hebin, xebatek û kedek tê dayîn. Lê li gor pêvajoyê ne têrker e û her kes li bendemayînê ye.
Çawa ku Rêbertî dibêje yekîtiya netewî ji bo gelê Kurd li çar perçeyên Kurdistanê, di nav vê de yekîtiya hunermedn û rewşenbîran jî gelek girêng e. Em dikarin bang bikin her hunermendek di aliyê xwe de di nava tevger û hewildanê de be ku rola xwe biçûk nebîne.

=KTML_Bold=Di dawiyê de tu jinek hunermend, sazvan û têkoşer ji bû xwe tu hunerê çawa dibîne?=KTML_End=
Ev pirs ji bo min gelek zehmete. Ji ber min tu carî huner ji xwe re weke mesleke ango xebatek nedîtiye, wateya jiyana min e. Huner ji bo min nefesek e, li hember zor û zehmetiyên vê jiyanê min bi hunerê nefes girt. Êş û kêfxweşiyên min jiyan kirine, min hewil da bi huner û berhemên xwe teysandina wê li civakê bikim. Em di nava civakekî berxwedêr û têkoşer de mezin bûn, me gelek mirovên bedew jî nas kirin û kêlî bi kêlî me wate li jiyanê bar kir. Ger stran û awaz tune ba, belkî me nedikarî jiyan jî bikira. Ez ji bo xwe bêjim ger muzîk nîn bûya min nedikarî li hember evqas êş li ber xwe bida. Ji ber wê jî ez fêr bûm ku huner jî rêbazekî têkoşîn û berxwedanê ye. Her wiha rêbazeke ku em qêrîn, hest û kêfxweşiyên xwe bighînin çar aliyê cîhan.
Ji bo min huner şêwayê jiyanê ye. Min bandora huner û muzîkê dît ku çawa li hember zor û zehmetiyan ez rakirim. Bê guman ji bo nirxên vê jiyanê û çanda gelê Kurd re ez hîn nebûme bersiv, hîn jî ev têkoşîneke min e û xebat dimeşînim. Ji ber her hunermendek li pey wateya jiyana xwe ye, li pey noteyên azadiya xwe dibeze ev jî lêgerîneke bê dawî ye.
Têlên ku ez pêl dikim her yek behsa serdemekê û rastiyekê dike. Karekterê hunerê ne homojen e, komînal e, ji ber wê di xwezaya wê de wekhevî û parvekirin heye. Wateyê li jiyanê bar dike û hinek estetîze dike. Ji ber wê jî Aram Tîgramgot “Ez hemû çekan bikim stran û diyarî zarokan bikim” her wiha gelek kesên ku bûne pêşengên azadiyê bi awazekê, fîlmekê, pirtûkekê, helbestekê û hwd bandor bûne. Ev tiştên ji rêzê nîn in însan çiqas fîzîk e ewqas jî metefîzîke, lê yê ku dikare vê metefîzîkê bandor bike; huner e.
Ji ber van bila çiya, gund, kolan û civaka me bi hunerê bixemilin. Bila hunermendên me bê sekin û hedan her biafrînin. Xeyala gelek hevalan ew bû ku bi hunerê civakê bedew bikin û di vê rêyê de jî xebat kirin û şehîd bûn.[1]

Îdiaya ku “Tirkiye zeytûnên #Efrîn#ê difiroşe Yekîtiya Ewropayê” li Parlamentoya Swîsreyê hatiye nîqaşkirin.
Hikûmeta Tirkiyeyê tê tohmetkirin ku zeytûnên Efrînê difiroşe welatên Yekîtiya Ewropayê (YE).
Li gorî nûçeya Barnini Chakrabory, nûçegihanê FOX Newsê Bernhard Guhlê ji Partiya Demokratên Mihafezekar a Swîsreyê li Parlamentoya Swîsreyê gotiye ku Tirkiye zeytûnên Efrînê dibe li ser xaka xwe çêdike, pereyan jê qezenc dike û vî pereyî ji bo fînanskirina milîsên ku Enqere piştgriya wan dike serf dike.
Li gorî nûçeya Olive Oil Timesê, Saleh Îbo Wekîlê Serokê Konseya Çandiniyê yê navçeya Efrînê gotiye, Tirkiye 5 hezar ton zeyt ji zeytûnên Efrînê derxistiye.
Îboyî her weha gotiye, “Tirkiyeyê dest daniye ser bexçe û zeviyên wan mirovan ku di çend mehên li ser dagirkeriyê boriye de ji Efrînê reviya ne. Em dikarin bibêjin ku komên paramilîter ji sedî 80yî zeytûnên li Efrînê birine Tirkiyeyê.”
HDPyê ji Wezîrê Çandiniyê pirsî ye
Raporên ku Ajansa Nûçeyan a Firatê weşandine di rojnameya El Público ya Îspanyolî de jî hatine belavkirin. Herweha Omer Ocalan Parlamenterê Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) derbarê îdiayan de beriya niha bi sê rojan pirs li Bekîr Pakdemîrlî, wezîrê Çandinî û Xizayê kiribûn. [1]

ÇIMA ÎRO YEKÎTIYA KURDÎ BÛYE MÎNA GIRÊKA KORAN?

Pênasiyek li ser komara Mehabadê
Biradostê Mîtanî
Ji xwe em zanin ku ji berê ve tevgera me ya Kurdî bi taybet a siyasî xwedî nakûkiya ye û yekîtî biwe aloziya herî zehmet ,lê mixabin weke îro di vê rewşa giring û pir hestiyar de ew yekîtî zehmetir biwe. Ji sedemên wê diyardeyê, ew ku beşek ji tevgera Kurd li Sûriyayê hê hişmendiya wê ya netewî, ya beriya sala 2011an e.
#Zimanê Kurdî# di perwerdeya xwe de pir pêş ketiye ,lê ew wê pêşketinê nabîne û jê dûr e.
Xizmeta wan ji avakirina saziyên rêvebirina civakê û xizmetguzariyên mîna nan, av, kehrebe û aborî re nîn e, lewra nirxê evîna xebatê ji civakê re li cem wan ma kêm û lewaz.
Serkeftinên leşkerî yên Kurdî bi saya YPJ, YPG û HSD di asta xwe de pir bilind bûne ,lê wê jî nabîne û mixabin ji xwe ji wan re nepiştgire û ya xirabtir rojane şerê wan dike.
Pêşketina wî, zimanî wî, ramanê sazûmanî û wan serkeftinên leşkerî kesayeta Kurdî pir xurt kirine û Kurd di Rojava, Kurdistan, Sûriya, herêm û cîhanê de birine qonaxeke nû, lê ew beşê tevgera kurdî ne di wê qonaxê de dijî û ta vê kêliyê ji derveyî wê ye. Lewra hê hişmendiya wan a siyasî ne li gor kesayeta kurdî ya xurt a nû ye.
Daxwaznameyên wan ên çareseriyê yên berê ne û di asta nimiz de ne û ji wê kesayeta kurdî ya ku ev (14) sal in ava li ser pêşketina zimên û hêza leşkerî û pê re sazûmaniya rêvebirina civakê jî dûr in û jê re nakin. Mixabin ew dibe egerekî pir xirab ji stratîciya daxwaznameyên yekîtiya kurdî re ji bo yekrêziya mala kurdî. Ji ber wilo di encamê de ew hişmendiya beriya 14 salan bi desteftiyên netewî yên piştî wan 14 salan nabin guncav û li hev nayên û ev hewldanên yekîtîyê yên ta vê kêliyê bûne mîna girêka koran û di dawî de serkeftina doza kurdî gerewên wê hişmendiya nimiz dide û ev 14 sal in jî dida û em bi hêvî ne ku di paşerojê de jî nede. [1]

Civînên #Navnetewî# Bê Yekîtiya Partiyên Kurdan Di xizmeta Dewletan De Ne
Demhat Dêrikî

Bêgoman dibe ku Kurd di vê qonaxê de hindek mafan bi dest bixin, lê wek serxwebûn, bilindkirina alê bi navê dewletbûnê dê xewn be. Li ser ku merc û derfetên zêrîn hene di vê serdemê de û Kurd bi navê xwe beşdarî Civînên navnetewî bibin, lê berjwendiyên partîtî û neserxwebûna wan, vê qonaxa zêrîn ji destê miletê Kurd direvînin.
Ev rastiyeke; di dîroka miletê Kurd de ” çi berî zayînê, çi piştî zayînê) Kurdan tucarî di warê leşkerî de wenda nekiriye. Eger bi hûr û kûr û bi şêwazeke diyalektîk û di çarçoveya zanista siyasî de duh û îro bi hev ve bê girêdan û şîrovekirin, wê xuya bibe ku Kurdan berdewam di siyasetê de wenda kirine.
Îro ev rewş xwe dubare dike. Li Rojavayê Kurdistanê, artêşeke xwe bi hêz heye (YPG û YPJ) bi dehan destanên serkeftinê nivîsîne. Li Başurê Kurdistanê Pêşmergê Rojava hene ku di şerê li dijî rêxistina terorîst a Daîş’ê de bûne xwedî ezmûn, lê di warê siyasî de ku çarenûsa miletê Kurd bînin ziman di bin yek banî de, nînin.
Pir dengî heye, parastina kursiyan, parastina partiyan, ne li gorî berjwendiya Rojavayê Kurdistanê tevger heye, ev yek jî di riya pêkanîna çarenûsa miletê Kurd de xala herî lewaz e.Bi navekî din ev têkçûn e.
Bêgoman dibe ku Kurd di vê qonaxê de hindek mafan bi dest bixin, lê wek serxwebûn, bilindkirina alê bi navê dewletbûnê dê xewn be. Li ser ku merc û derfetên zêrîn hene di vê serdemê de û Kurd bi navê xwe beşdarî Civînên navnetewî bibin, lê berjwendiyên partîtî û neserxwebûna wan, vê qonaxa zêrîn ji destê miletê Kurd direvînin.
Divê were dîtin û were gotin, dewletên weke Amerîka, Rûsiya, Tirkiyê, Îran û rêjîma Suriyê biryara werdigirin ne ku partiyên Kurdan. Anko Kurd hêj nebûne xwedî siyaset ku nûnertiya xwe bikin. Ev dewletên navborî jî, mifayê ji neyekbûna partiyên Kurdan dibînin û li gorî berjwendiyên xwe, hespê xwe li Suriyê didin bezandin.
Lewma jî, dema Civînên navnetewî (civînên Cinêf hwd.) têne lidarxistin, Kurd weke Kurd nayêne vexwestin û beşdarkirin. Kesên beşdar jî dibin di bin baskên dewleta Tirk, Rûsiya, Sûriya û Amerîka de ne. Çima? Ji ber ku PYD û PDKS’ê, TEV-DEM û ENKES’ê ji bo çarenivîsa Kurdên Rojava ne yek helewêst û armanc in ji bo civînên navnetewî ji bilî tawanberkirina hev bi xiyanetê. Her partiyek xwe û berjwendiyên xwe diparêze. Mixabin, rastî tehl e, lê rewş ev e û heta ev yek berdewam bike, em tucarî nikarin behsa berjewendiyên miletê Kurd di civînên navnetewî de bikin.
Gelo çare çi ye û divê çi bêkirin ku êdî Civînên weke Qesra Şîrîn, Lozan, Cinêf û hwd, li şûna parçekirin û berjewendiya ji xelkê re, êdî bibin û bikevin di bin berjewndiya miletê Kurd de?
1- Hûrbûn û kûrbûn di dîroka miletê Kurd de û bi şêwazek felsefî û zanista siyasî bi destxistina encamên rast di warê têkçûnên siyasî de.
2- Yekbûna partiyan di bin yek armancê de, ew jî çarenûsa miletê Kurd e.
3- Raman û rêxistin û armancên partiyan çi dibe bila bibe, lê ji bo civînên navnetewî pêdiviya Kurdan weke nan û av bi yek dengiyê heye.
4- Di vê qonaxa zirav û hestyar de, divê ragihandina Kurdî bi neyînî hev du reş nekin li nava qada navnetewî de ku dibe astengek li pêşîgirtina wan di beşdarbûna civînên navnetewî de.دمهات ديركي
5- Bêgoman di rewşa îro ya Rojhilata Navîn û Sûriyê de, hêza leşkerî roleke xwe ya sereke heye. Lê, eger zimanê siyasî, zimanê dîplomasî yên yekgirtî nebin, dê weke her car kar û xebata Kurdan bikeve bin xizmeta dewletan de.
ُ[1]

Dê #yekîtiya# Kurd-Ereban lîstokan têk bibe
Zekî Bedran

Em dinivîsin ku li Sûriyê çareseriyek xwe bispêre dewletan pêk nayê. Em vê yekê valavala nabêjin. Îro dewletên mezin ên cîhanê û koalîsyon li Sûriyê ne, lê çareseriyek li holê tune ye. Ji ber ku dewlet polîtîkayên li gorî berjewendiyên gel nameşînin. Desthilatdarî û berjewendiyên xwe esas digirin. Berjewendiyên DYE, Rûsya, Îran û Tirkiyê nabin yek. Hêzên dijberî hev û rikberiyek tund dimeşînin dê çawa ji bo aştî û demokrasiya Sûriyê lihev bikin?
Bûyerên rojên dawî li Dêrazorê pêkhatin gotinên me rast derdixin. Gelê Dêrazorê qasî tê xwestin nehatiye birêxistinkirin û perwerdekirin. Li wir hinek kesên di rêveberiyê de karbidestiya xwe xirab bikaranîn, sûd wergirtin û zext li gel kirin. Li şûna berjewendiyên gel ketin pey berjewendiyên xwe. Yên li derdorê xwe komkirîn, hem sûd dane wan hem jî ew kirin çete û bi xwe ve dan girêdan. Dema destwerdan dihat kirin jî tevlîhevî çêdikirin û hewl didan bi derdorên cuda re têkiliyan çêbikin.
QSD’ê xwest bi hêzên girêdayî xwe re ewlehiyê çêbike. Kesên ku erka xwe xirab bi kar anînîn ji kar hatin girtin. Ev kes û derdorên qala wan tê kirin beriya wê bi Şam û hêzên milîsan ên ji derve de hatibûn re têkilî çêkiribûn. Dihat zanîn ku ji aliyê van hêzan ve hatibûn bi çih kirin. Piştî ku ji bo ewlehiyê destwerdan hate kirin, demildest ji derve de destwerdana li Dêrazorê dest pê kir. Taybet jî di qada propagandayê de gelek agahiyên qirêj hatin belavkirin. Gotin şerê Kurd û Ereban derket û tevlîhevî çêkirin. Halbûkî tevahiya şêniyên herêmê Ereb in. Li herêmê Kurd tune ne. Tu sedemê ku şer di navbera Kurd û Ereban de derbikeve tune ye.
Tiştên ku kirin propagandayeke kevnare ya Rojhilata Navîn e. Amûrên di dest de amede hene. Demildest nakokiyên netewperestî, cudahiya ol û mezheban tên bikaranîn û aliyan gur dikin. Rastiya di bin van propogandayan de jî tenê şerê wan ê desthilatdarî û berjewendiyan e. Bûyer û tevlîheviyên hatine çêkirin çi bi gelê Dêrazorê dide qezençkirin? Bêguman ji derveyî zirarê tiştek din nade gel. Li herêmê hejarî û mercên zehmet ên jiyanî hene, dixwazin pevçûn û windahiya canî jî li ser zêde bikin. Rêveberiya Sûriyê demokratîkbûnê û civakek azad naxwaze. Dewletên hatine alîkariya wî bikin jî tu derdek wan ê demokrasiyê tune ye. Rewşa gel ne di xema wan de ye. Jİ bo vê hêzên xwe yên istixbaratî û milîsan kirin tevgerê. Rastî berovajî kirin, gel kiş kirin, hinek sîxwir xistin dewrê û tevlîhevî çêkirin.
Vî gelî gelek êş ji pergala Baas a Sûriyê û netewperestiyê kişand. Welat hat ber hilweşînê. Beşek jê di bin dagirkeriya Tirk de ye. Idlib di bin dagirkeriya Tirk de ye û weke dewletek cuda tê rêxistinkirin. Bakur û rojhilatê welat jî di bin serweriya rêveberiya xweser de ye. Gelê Sûriyê di nava hejariyek dijwar de digevize. Weke ku ev pirsgirêkên mezin têrê nakin, pevçûn û tevlîheviyan çêdikin. Tiştên tên kirin xizmeta gel nakin. Yên ku dixwazin sûdê ji derfetê bigirin, ji bo tunekirina demokrasiyê ketine tevgerê. Yek ji armancên wan jî desteserkirina çavkaniyên herêma petrolê ye û derxistina QSD’ê ye. Dema wisa be, bi xwezayî dê DYE û koalîsyonê jî ji herêmê derbixin. Dê bi kevirekî li çend çûkan bidin.
Di heman wextê de Tirkiyê û çeteyên girêdayî wî êrişî Minbicê kirin. Tê fêmkirin ku biryara van êrişan di hevdîtinên çaralî de hatiye girtin. Di çend çeperan de êrişî herêmên xweser dikin û dixwazin bêîstiqrariyê ava bikin. Dixwazin feraseta “pêşeroja rêveberiya xweser tune ye, QSD’ê nikare we biparêze” ava bikin. Bi vî awayî yan dê gel koçber bibe yan jî radestî van hêzan bibe!
Dema gotin li Dêrazorê tevlîhevî heye, wezareta karê derve ya Tirk demildest kete tevgerê. Qaşo herêm di bin destê rêxistina terorê de ye! Xwe wisa dibînin ku wekî li Sûriyê ne dagirker in, weke tevlî karê hindir ên welatek din nebûne. Rûyê wan ê reş haj teniyê nîne! Hikumeta Tirk li cihê xwe natebite. Hefteya bûrî li Bexda û Hewlêrê bûn. Niha jî li Tehranê ne. Erdogan jî bi Pûtîn re hevdîtinan çêdike. Ev hewlên wan ji bo piştgirî girtina êrişa li dijî Kurdan e.
Dewleta Tirk li gel tevahî lîstik, dagirkerî û êrişên xwe nekarî Kurdan bin bixe. Ji ber vê jî hewl dide bi hikumeta Şamê re li hev bike û wan jî berde ser serê Kurdan. Şam di rewşa heyî de dagirkeriya Tirk xetertir dibîne. Lê naxwaze Kurd azad bibin û Sûriye demokratîk bibe. Ji ber wê jî hewl dide nakokiyên Kurd-Ereban ava bike û gelan ji hev qut bike. Ji bo ev lîstok vala derbikevin, divê gelê Kurd û Ereb hişyar bin û yekîtiya xwe xurt bikin.[1]

Derwêşê Xalib: Dr. Qasimlo Her Dem Li #Yekîtiya# Kurdan Digeriya..

Derwêşê Xalibê: Dr. Qasimlo her dem li yekîtiya Kurdan digeriya û pêşketina Kurdan hêviya wî bû
Kurdistanmedia: Konê Reş niviskar û helbestvan, hevpeyvînek li ser kesayetiya Dr. Qasimlo sekreterê giştî yê Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê ligel yek ji hevalên Dr. Qasimlo re kir.
Deqa hevpeyvînê bi wî awayê ye:
Hevpeyvîn: Konê Reş
Di 25 Saliya şehîdkirina Dr. Ebdulrehman Qasimlo de
Dîdarek bi Nivîskar Derwêşê Xalibê Derwêş re
Bi helkeftina ku di roja 13/07/2014an de, 25 sal bi ser terorkirina rêberê mezin yê gelê Kurd şehîdê Dr. Ebdulrehman Qasimlo re derbas dibe, min ev dîdar bi mamoste Derwêşê Xalib re kiriye, taybet ji bo bîranîna şehîdê nemir Dr. Ebdulrehman Qasimlo.
Derwêşê Xalibê Derwêş kî ye? Nivîskar, zimanzan û rewşenbîrekî kurd e. Ew di sala 1945 an de li gundê Tilşeîra Şêxan, nêzîkî Qamişlo, çêbûye. Xwendina xwe li bajarê Qamişlo û Hesekê xwendiye, xwendina bilind di endezyariyê de li Fransa û Çikoslovakiya bi dawî aniye. Ew di sala 1967an de çûye Ewropa û li Pragê çav bi rehmetiyê Dr. Qasimlo ketiye û çend salan li Pragê bi hev re mane.. Ji berhemên mamoste Derwêş Xalib:
– Lêkolînek berfireh bi zimanê erebî, di bin nave (Ebyat Xanî) de sala 1998 an.
– Jiyana Min A Kurdî: Bîranînên rehmetî Dr. Nûreddîn Zaza, ji frasnsî wergerandiye Erebî, sala 1997 an.
– Elfabeya Celadet Û Pîvana Pêwistiya Tîpan Di Zimanê Kurdî de, Qamişlo 2007.
Hem jî gelek destnivîsên wê hene, ji bil hunandinên wî yên helbestî.. Wî, di sala 2003 an de, komîtek bi nave (Komîta Fêrbûna Zimanê Kurdî), ji bo fêrkirina keç û xortên kurdan damezirandiye û belavokek bi navê (ZIMAN) û kovarek bi navê (Zar) weşandine.
Fermo pirs û bersivan bixwînin:
Pirs: Mamoste Derwêş! Kengî, çilo û çawa te Dr. Edulrehman Qasimlo naskir?
Derwêşê Xalibê: Cara pêşî, wexta ku ez ji Parîsê çûm Pragê di sala 1968an de, Dr. Ebdulrehman Qasimlo berî min li wir bû. Ew mamosteyê zanîngeha (Charles- Karl) bû. Ev zanîngeh ji kevintirîn û payebilindtirîn zanîngehên Ewropa ye. Hingî hejmara kurdan li Pragê gelekî kêm bû, yên ku hebûn jî, xwendevan bûn. Ji navên ku têne bîra min: Mihemed Mihtedî, Hacî Ehmedî, Qadir Dîlan, Mihemed Bekir Axa, Mihemed Bekiro, Mihemed Zaza, Azîz Şêx Riza û gelekên din ku niha navê wan nayê bîra min.. Her hefte me hev didît. û xweş li bîra min e, bikêmanî du caran çûme mala wî, carekê ji bo bixêrhatina wî. Ew ji derve vegeriya bû Pragê û carekê, berî ku ji Pragê here Kurdistanê.. Ev çûna wî a Kurdistanê jî nehênî bû, kêm kesan pê zanîbû.
Pirs: Te kesayetiya Dr. Ebdulrehman Qasimlo wî çilo dît?
Derwêşê Xalibê: Di dêmê wî de xurtî dihat xuya kirin, liva wî çelengî bû, ne bi xilûxavî tevdigeriya, zîrek û şiyar bû.. Gotin nerim bû û bi hêsanî gotinên xwe digîhandin hevalên xwe.. Mirovekê gelekî rastbêj bû. Şêweyê propagenda bi kar netanî, şêweyê herî rast li cem ku Kurdan bi miletên din re bide naskirin û rastiya rewşa Kurdan bi zelalî bigihîne wan.
Bêguman zanyekî pir mezin bû. Carekê semînerk wî li zanîngeha Piragê hebû, semîner jî bi zimanê Çîkî bû, min jî hevalekî xwe yê Çîkî (Zidenek Vyskoçil) vexwendî semînerê kir. Guhdana vî hevalê min î Çîkî bi kelepûra Çîkî hebû, hem jî gelekî alîkariya min dikir ku ez di xwendina romana çîkî de bigihêjim.. Piştî ku semîner bi dawî hat û em zîvirîn malê, bi rêkê de, hevlê min yê Çîkî bi dilgiranî ji min re got: Çima te got bêjer an semînerevan Kurd e? Min lê vegerand: Belê ew Kurd e û ji Kurdên Îranê ye.. û ez pêde çûm min gelek tişt li dor zîrekî û şarezayîya Dr. Qasimlo ji hevalê xwe yê Çîkî re got. Dawî, wî li min vegerand û got: Ez behitîm, matmayî mam ku çilo mirovekî biyanî, dikare wiha bi zimanê Çîkî, di astek wiha bilind de biaxive.. Wî bawer nedikir ku Kurdek wiha bi zimanê çîkî zanibe û asta zanebûna wî wiha bilind be.. Ev yek vê diyar dike ku rehmetiyê Dr. Qasimlo gelekî zîrek bû û tiştê ku fêr dibû ji sedî sed, xwe fêr dikir.
Dr. Ebdulrehman Qasimlo, soranîaxêf bû, em kurmancîaxêf bûn, têkiliyên me nû bi soranîaxêfan re çêdibû, dema ku rehmetiyê Qasimlo bi me re diaxifî, em tev bi hesanî di axaftina wê de digihîştin, bê çi dibêje.. Ez bi xwe, di rêka rojnameya (Kurdistan), ya Partiya Demokratî Kurdistanî Îran, fêrî şêweyê soranî bûm. Erê bi şêweyê soranî bû, lê zimanê wê xweş bû û ez têdigihiştim.
Pirs: Mamoste! Piştî 25 salan ji terorkirina Dr. Qasimlo, tu çi dibêjî?
Derwêşê Xalibê: Ji kesayetiyên Kurd yên herî balkêş ku min ew li Ewropa dîtin, du kes bûn; Mîr Dr. Kamîran Bedirxan li Parîsê û Dr. Ebdulrehman Qasimlo li Pragê. Herdu jî ji kesên bêhin fireh, şaraza û Kurdperwerên resen bûn. Şovîniyet li gel wan nebû, wek ku xêra miletê Kurd dixwestin wiha jî xêra miletên din dixwestin û her dem û gav tu rehên xwe ji Kurdistanê nedibirîn, pêwendiyên wan her dem bi welat re hebû.
Erê, xweş tê bîra min; carekê ji me re got: (Polîsê Çîkî, ji bo xatirê Viza bidin min, çend carekî ez birim û anîm.. Min ji wan re got: Çima?! Berpirsê nivîsîngeha polîs, ev bersiv li min vegerand: Gelek kes diçin û tên, lê her ku tu diçe, hin dewlet gelek gazinan ji me dikin.)
Dr. Qasimlo şehîd kirin.. Ji ber ku bandora wî mezin bû, bi zîrekî û rastgoyî dixebtî, her dem li yekîtiya Kurdan digeriya û pêşketina Kurdan hêviya wî bû.. Wiha jî Kurdan xwe li dor wî dida hev..Ji ber vê yekê ew şehîd kirin.
Di vê bîranîna diltezîn de, ez bejna xwe ji bîranîna navê wî re ditewînim û qevdek nergiz diyarî gora wî dikim û dibêjim; her ew di dilê gelê Kurd de sax e. Û spas mamoste Konê Reş ji bo vê dîdarê û xebatên te yên hêja.
H: birêz Kone Resh
Jêder: Rûpela Mamoste Derwêşê Xalib.[1]

Encamên Dawiyê û Dîroka Raboriya Anketeke li Pênc Welatên Ewrûpî û Tirkiyeyê
Bi hevkariya
Weqfa Navneteweyî ya Jinên Azad, Rotterdam
Zanîngeha Utrechtê, Beşa Psîkolojiya Klînîkê û Tendurustiyê
Navenda Agahdariyan a Kurdistanê, Parîs
hatiye birêvebirin û weşandin
Di ware Aborî de
Komîsyona Ewrûpayê Bernameya Daphne û Weqfa CIBO’yê piştgirî daye
© 2007 Weqfa Navneteweyî ya Jinên Azad
Willebrordusplein 10a
NL-3037 TC Rotterdam
Têlefon: 0031 (0) 10 465 18 00
Faks: 0031 (0) 10 265 14 65
E-mail: info@freewomensfoundation.org
Internet: //www.freewomensfoundation.org
Yekane berpirsiyariya naverok û mafê nivîsandinê ya vê weşanê bi nivîskar û weşangeran e.
Ne Komîsyona Ewrûpayê, ne jî sazî û ferdên tevkariya pêkhatina vê projeyê kirine ji
naverokê ne berpirsiyar in. Ti aliyên ku beşdarbûne nikarin ji ber bikaranîna muhtemel a
agahdariyên di vir de, berpirsiyar werin girtin.
Dîzayna Berg û mîzampaja ji bo çapê : Annett Bender, Elmanya
Çapxane: Druckerei Zollenspieker, Elmanya
Buroya redaksiyonê ji bo versiyona bi Ingilîzî: Leonardo Solutions, Elmanya
Redaksiyon û wergera bi Kurdî: Lokman Turgut, Franse
Hejmara weşanê ya IFWF No. 1
ISBN/EAN: 978-90-812050-1-6

=KTML_Bold=Entegrasyona Demokratîk yekîtiya gel e=KTML_End=
Tekoşîn Amara

Rêber Apo di Manîfestoya bi ser navê Aştî û #civaka demokratîk# ku ji kongra 12’mîn ya PKK’ê re şandibû bal dikşçn e ser entegrasyona demokratîk û wiha dibêje: ” Entegrasyona demokratîk tê wateya civateke demokratîk bi dewlet netewî re.”
Entegrasyon bi gelemperî behsa beşdarbûna civakek an kesekî di pergala heyî de dike. Di bingeh de di ahenga civakî de ji çanda hevdûre rêzgirtin û hevqebûlkirin bi hirmet dayina fikirê hev jiyankirin e. Entegrasyon ji aliyê Rêber Apo ve wekê rêya çareseriyê di dema pêvajoya aştiyê de hat destnîşankirin û tê nîqaşkirin. Ew armanc dike nasnameyên cihêreng, bi taybetî Kurd, di nav avahiya netewedewletê de li ser bingeha wekhevî û xwebûnê entegre bike. Piştî ku Rêber Apo bal kişand ser entegrasyonê hin zêdetir nîqaşên entegrasyonê hatin kirin û ket rojeva cîhanê.

=KTML_Bold=Entegrasyona demokratîk çi ye?=KTML_End=
Entegrasyona demokratîk tê wateya kombûna civakên cihêreng di nav yek civakê de, lê ev yekîtî ne bi rêya zordarî an tepisandina nasnameyan e, lê li ser bingeha azadî û rêzgirtinê çêdibe. Bi gotineke din, ev model avakirina civakek cihêreng û pirçandî di nav rêzek demokratîk de ye. Di vê têgihîştinê de, her kes dikare bi awayek azad ziman, çand, bawerî û nasnameya xwe biparêze, di heman demê de, her kes li ber qanûn û mafan wekheviyê distîne. Armanca entegrasyona demokratîk ew e ku hevsengiya civakî, azadî û wekheviya giştî bi hev re bike; ew kesî neçar nake ku “li gorî nasnameyek yekan e” tevbigere.
Rêber Apo entegrasyonê wiha îfade dike, ” Entegrasyon te wateya yekbûna civateke demokratîk bi dewleteke neteweyî re. Ev pênaseya herî rast e. Civatek xwe wekî dewletek rêxistin nake û xwe bi dewleteke din ve girê nade. Ew xwe wekî civateke demokratîk di nav komara demokratîk de entegre dike. Entegrasyon wekheviyê jî dihewîne. Ew bi rêya danûstandinên demokratîk tê damezrandin. Entegrasyon danûstandinên demokratîk pêwîst dike. Danûstandina demokratîk entegrasyona civateke demokratîk û dewleteke neteweyî misoger dike.” Rêber Apo entgrasyonê ne tenê ji bo Kurd û Tirkan pêşniyar dike, lê ji bo çar parçê Kurdistanê pêşniyar dike.
Rêber Apo; Entegrasyon ne asîmlasyon e
Têgeha “entegrasyona demokratîk” di rastiyê de di navbera du modelên tundrew de ye asîmîlasyon û pirçandiyê ye. Asîmîlasyon daxwaz dike ku her kes dev ji nasname, ziman û çanda xwe berde ya dijber qebûl bike. Ji aliyê din ve, pirçandî dikare bibe sedema ku kom bi tevahî îzole bibin û têkiliyên civakî qels bibin. Rêber Apo di Manîsteyo de wiha dibêje” Entegrasyon ne asîmlasyone berovajiya asîmlasyonê ye. hindek kes dixwazin entegrasyonê wek asîmlasyonê şîrove bikin. lê em, berovajiya vê, li dijî asîmlasyonê liber xwe didin. Jibo derbaskirina vê danûstandineke demokratîk hewce dike. Dewlet hertiştê ferz dike û bi zilmê pêk tîne, ev nayê qebûlkirin, Entegrasyona civaka demokratîk bi dewlet netewî re bi rêya dayin û standinê Demokratîke “.

Çend xalên bingehîn ên entegrasyona demokratîk
1-Entegrasyona demokratîk wekheviyê dihewîne û bi rêya muzakereya demokratîk pêkan e. Muzakereya demokratîk yekbûna civaka demokratîk û dewleta neteweyî misoger dike.
2-Entegrasyona demokratîk dijberî asîmilasyonê ye. Têgeha entegrasyona demokratîk ahengeke li gor vîna civakan, pêkve jiyaneke ku gelê Kurd bi çand, ziman, nasname û baweriyên xwe bijî û van nirxên xwe biparêze esas digre.
3-Entegrasyona Demokratîk ew formula çareseriyê ye ku Kurd bêyî dewleteke neteweyî avabikin, bi deweletên di nav sinorên wan de dijîn re li ser rêgezên wekhevî û demokrasiye li hev bikin û hevdu qebûl bikin.

=KTML_Bold=Pîvanên entegrasyona demokratîk çi ne?=KTML_End=
Pîvana entegrasyona demokratîk jî gaveke girîng vedibêje ku nikare ji li ser daxwazên netewe dewletan re bê hiştin. Di vir de, ji bo civakek di nava civakeke din de asîmîle nebe, neyê helandin divê qanûn bê bikaranîn. Ji ber vê yekê eleqeya xwe bi wê têgeha modernîteya kapîtalîst nîne. Ev qanûnên ku li cîhanê jî mînakên wan hene, weke hêmanên bingehîn ên sîstemeke konfederal in.
Lewma qanûnên têkildarî entegrasyona demokratîk gelekî girîng in ku nabe ji xwediyên hêzê re bêne hiştin. Hin tiştên bingehîn ên ku di qanûnên entegrasyona demokratîk de divê bi cih bêne anîn bi vî rengî ne;

– Nêzîkatiyeke li ser bingeha mafên mirovan
– Hevparebûna li ser nirxên hevbeş
– Parastina nasname, ol û çanda kes û civakan li hemberî asîmîlekirinê
– Pîvana wekheviyê, komek di vê ji komam din bi hêztir nebe
– Bi qanûnên entegrasyona demokratîk re hevpariya li nava jiyana rojane û pêşîgirtina li metirsiya cihêkariya li nava jiyana civakî
– Bicihanîna qanûnên entegrasyonê bi rengekî lez û rast
– Qanûnên entegrasyona demokratîk, dema ku kes zanibin ku ji civaka li nav e û cihêkarî lê nayê kirin, hingî bi rengekî rast bi pêş ve diçe. Di vir de eger ev qanûn di nava netewe delwetê de be, divê yên ku li ser desthilatdariyê ne xwe ji polîtîkayên cihêkariyê vegirin û destûrê nedin cihêkariyê.

Entegrasyon di komareke demokratîk de pêkan e
Rêber Apo di nirxandinên xwe de şert û mercên entegrasyonê lêpirsîn dike û di derheqê entegrasyona demokratîk de wiha dibêje: “Siyaseta demokratîk di komareke demokratîk de pêkan e. Ger komar demokratîk nebe entegrasyon pêk nayê, entegrasyon bi komara faşîst re çênabe. Ji ber vê yekê, hevwateya siyaseta demokratîk Komara Demokratîk e û entegrasyon pê re tê çêkirin. Gelo entegrasyon bi rastî mimkun e. Gelo desthilatdarî ji entegrasyonê re amadeye, şert û mercên vê hene”

Ji bo pêkanîna entegrasyonê hişmediya pêwîst
Bêguman ji bo ku entegrasyon pêk were ewilî pêwîstî bi guhertina hişmendiya dewleta tirk û civaka tirk (bêguman qesta me ne hemû civak e) ya ku bi sed salan e gelê Kurd înkar dike, tune dihesibîne û hewl dide hemû nirxên gele Kurd asîmile bike heye.
Divê dewleta Tirk, gelê Kurd û hemû etnîsîte, ol û baweriyên cuda ji bo hebûna netewedewletê wek tahlûke û dehdît nebine; wek dewlemendiyeke civakî bibine û bigre dest.
Divê dewlet daxwazên gelê Kurd yên bi çand û zimanê xwe, bi nasnameya xwe bi awayekî azad jayana xwe ava bike qebûl bike. Hişmendiya ku di pêşiya van daxwazan de asteng e biguhere û li dij van mafên bingehîn yên însanî hestiyar be. Divê dewlet dev ji manîpulekirina civaka Tirkiyeyê, fikir û hestên ku gelê Kurd terorîze dike, wî paşverû, bêçand û bêziman nîşan dide berde.
Lazime dewlet ji vî şerê ku 50 sal in didome û him ji bo gelê Kurd, him ji bo hemû gelên li Tirkiyeyê dijîn bûye sedema berdêlên giran, him jî ji mînakên dinyayê ders derxe û bi feraseteke baqil tevbigere. Divê dewlet êdî qebûl bike ku bi şer, qirkirin, talan û bişaftinê nikare encam bigre. [1]

#Êzîdiyan# di nav Yekîtiya Sovyetê de navên çi kir

Di Ermenîstanê û Gurcistanê de, bi avakirina afirandina Sovyetê û Sovyetê pêvajoya passportê rûniştin, êzdiyan belgeyên wergirtin û navên wan hatine dayîn. Ew ji wan re ji wan re pirsî ka navê wî bavê xwe an bavê bû û paşnavên nû li ser wijdana xwe ava kirin. Li Gurcistanê, navê bavê bavê (bavê bav, bavê) ji bo dawiya deryayê ya Rûsyayê hate şandin. Divê divê bifikirin ku li Rûsyayê, demên rûsî di esasî de hema hejmar bûne, lê piştre dawiya rûsî li Ermenîstan Yangs hate guhertin. Ji ber vê yekê, zarokên xweya Shamo, ku li Gurcistanê rûniştin, Shamoevs bûn, û nifşa wî li Ermenistanê bûn. Ji ber vê yekê, bingeha êzdiyan - qebîl û qebûre, bi navên ku wan hevdu naskirî bûn, nayê hesab kirin.
Di encama van pêvajoyan de, nûnerên cuda yên sîteyên êzdiyan, kelep, qebîl û kanan jî bi navê navên xwe bûn. Di vê rojê de, êzdiyan tenê bi navê navê kinîşt û eşîra hevdu, nasnameyek bi navê xwe ve di nav belgeyan de dizanin. Di 70-s de Gelek kes bi navê navê eşîra xwe veguhestin.
Di salên 80-î de têgotineke wateya ku navê wî biguherînin bi eşîra eşîra neteweyî. Navên li ser bingeha belgeyên ku ji hêla Enstîtuya Dîrok û Ethnografî ve li Tbilisi ve hatibû guhertin. Ev rewş di Ph.D. de bûbû. Paşaeva L.B.
Piştre li Rûsya jî jî, êzîdî dest pê kir ku paşnavên xwe bi navê navekî guhertin.
Ev navên Daseni, Ankosi, Baravi, Isebiah, Omarkhali, Hani, Pirbari, Katani, Shamsani, hêjayî nîşan dide. Gava gelemperî, tenê dawiya paşnav di nav Sovyeta Sovyetê de hatine dayîn, ji bo nimûne: Şamoyan an jî Shamoyev bi dawî û - Shamoi, Mgoi, Mamoî, guhertin, ku li ser navê bavê bavê xwe diyar kirin.[1]

Kurdên Yekîtiya Sovyetê di sala 1926 de
Çavkanî: Kurdîpêdiya - Wergera ji zimanê erebî
[1]