ناونیشانی بابەت: (فاتەڕەش)... فەرماندەی جەنگاوەرانی کورد دژی داگیرکەران
ئامادەکردنی: #عەزیز مورادی#
بەدرێژایی مێژوو ژنانی کورد سەلماندوویانە پێشەنگی ژنانی رۆژهەڵاتی ناوین بوون. مینورسکی، مێژوونووس لە کتێبی (کوردەکان نەوەی مادەکان) لەوبارەیەوە دەڵێت: ژنانی کورد ئازا و ئازادن، بە بوێری و ئازایانە لەناو کۆبوونەوەکان دادەنیشن و لەگەڵ پیاوان قسە دەکەن. ژنی کورد پاکداوێنە، بە پێچەوانەی ژنانی فارس و تورک کە لەوبارەیەوە درۆ دەکەن.
(فاتمە خانی گەڵواخی) ناسراو بە (#فاتەڕەش#) یەکێک لەو ژنانەیە کە مێژوو شانازیی پێوە دەکا. ئەم شێرەژنە، یەکێک لە فەرماندە ناسراوەکانی جەنگ بووە دژی رووسەکان لە سەردەمی رەزاشا. لە جەنگی (سنجرخان) دژی رووسەکان کە شەڕەکە رۆژهەڵاتی کوردستانی گرتەوە و دواجار شەهیدبوونی ئەو سەرکردەئازایەی کوردی لێکەوتەوە؛ بۆ ئەوەی نائۆمێدی باڵ بەسەر سوپای کورد لە رۆژهەڵات نەکێشێ، فاتمەخانی گەڵواخی دژی رووسەکان شۆڕشێک بەرپا دەکا و سەدان جەنگاوەر لەدەوری خۆی کۆدەکاتەوە و ناهێڵێ رووسەکان لە داگیرکاریی زیاتر بەردەوام بن.
فاتەڕەش لە یەکێک لە شەڕەکان لەنزیک گوندی #زاخە# بریندار دەبێ و لەناو ڕەشماڵێک دەیخەوێنن، بۆ ئەوەی خێراتر چارەسەر وەربگرێ، بەڵام هەواڵی پێدەگات کە رووسەکان لە گوندێکی ناوچەکە خەریکی تاڵانی کردنن، بۆیە فاتەڕەش هاواردەکات: «هەرچی دەواودەرمانە فڕەی بدەن، بەرەو پیری مەرگ دەچم لەبەرامبەر دوژمنم، بەڵام دانانیشم بۆ چارەسەر وەرگرتن.
ئەم فەرماندە ئازایە، خێرا خۆی دەگەیەنێتە بەرەکانی جەنگ و لەنزیک گوندی غەیبی سوور لە چەندین لاوە هێرش دەکاتەسەر دوژمن و گورزی جەرگبڕیان لێدەوەشێنێ، بەجۆرێک کە رووسەکان ناچار دەبن لەدەوروبەری شاری سنە پاشەکشە بکەن. زیرەکی و لێهاتوویی فاتەڕەش وایکرد پاش چەند مانگ لە شەڕکردن، رووسەکان شکستی گەورە بەخۆیانەوە ببینن و سەرکەوتن بۆ جەنگاوەرانی کورد بێ. لەشکری رووسەکان لە ترسی فاتەڕەش بۆ ماوەیەک لە بەرزاییەکانی کێوی شێخ شەرەف دەمێننەوە و ناوێرن لەو کێوە بێنەخوار، بۆیە ئاو و خواردنیان نامێنێ و زیاترینیان لە برسا دەمرن، یان وەک دیل خۆیان رادەستی سوپاکەی فاتەڕەش دەکەن.
دواجار لە یەکێک لە شەڕەکان، ئەم شێرەژنە لەنزیک کانی نیوەڕۆژە بەهۆی سەرما و سۆڵە و گیرخواردن لەناو بەفر بۆ ماوەی چەند رۆژ لەگەڵ پۆلێک لە هاوڕێکانی رەق دەبنەوە و گیانیان لەپێناو نیشتماندا بەخت دەکەن. [1]

=KTML_Bold=تێبینی: ئەم بابەتە بە ڕێنووسی سەرچاوەی ئاماژە پێکراو نووسراوە، کوردیپێدیا هیچ دەستکارییەکی نەکردووە!=KTML_End=

ئامادەکرنا: #عەزیز مورادی#
وەرگێڕان: کامەران ئاکرەیی

ب درێژاهیا دیروکێ ئافرەتێن کورد سەلماندییە پێشەنگا ئافرەتێن ڕوژهەڵاتا ناڤین بووینە. مینورسکی، دیروکنڤیس ل پەرتوکا (کوردەکان نەوەی مادەکان) لڤێ دەربارێ دبێژیت: ئافرەتێن کورد ئازا و ئازادن، ب بوێری و ئازایانە لناڤا کۆمبینان دە دادنیشن و دگەل زەڵامان دپەیڤن. ئافرەتا کورد پاکدامەنە، بەروڤاژییا ئافرەتێن فارس و تورک کو لڤێ چەندێ درەوان دکەن.
(فاتمە خانا گەڵواخی) یا بەرنیاس ب (#فاتەڕەش#) ئێک ژوان ئافرەتانە کو دیروک شانازیێ پێڕە دکەت. ئەڤ شێرەژنە، فەرماندەیەکە بەرنیاسا جەنگ بوویە دژبەری رووسان ل سەردەمێ رەزاشا.
ل جەنگێ (سنجرخان) دژبەری رووسان کو شەڕەکە ڕۆژهەڵاتێ کوردستانێ گرتییە و ل دوماهیکێ ب شەهیدبوونا ئەڤێ سەرکردەیا ئازا یا کوردی تمام بوو؛ ژبەر کوو نائۆمێدی نەکەڤتە ناڤ سوپایێ کورد ل ڕوژهەڵات، فاتمەخانا گەڵواخی دژبەری رووسان شوڕشەک بەرپا دکەت و ب سەدان جەنگاوەر ل دەورێ خوە کۆم دکەت و وەناکەت رووس ل داگیرکاریێن پتر بەردەوام بن.
فاتەڕەش ل شەڕەکی کو نزیک گوندێ #زاخە# بریندار دببیت و ل ناڤا ڕەشماڵەکێ دە دهێلن، ژبەر کوو خێراتر چارەسەریێ وەربگریت، لێ هەڤال ژێڕە دهێت کو رووس ل گوندەکێ دەڤەرێ مژویلی تاڵان کرنێ نە، لەوما فاتەڕەش هەواردکەت: «هەرچی دەرمانە بهاڤێژن، بەرەڤ مرنێ دچم لهەمبەر دوژمنێ خوە، لێ ئەز ناڕونم ژبو چارەسەریێ.
ئەڤ فەرماندەیا ئازا، خێرا خوە دگەهینیتە بەرەیێن شەڕ و ل نزیک گوندێ غەیبی سوور ل چەندین ئالیان ئێرشی سەر دوژمنی دکەت و گورزێن جەرگبڕ ژێڕە دوەشینیت، ب ئالیەکی کو رووس نەچار دبن ل دەردۆرا باژێڕێ #سنە# پاشەکشیێ بکەن. زیرەکی و ژێهاتیا فاتەڕەش وەکر پشتی چەند مەهان ل شەڕکرنێ، رووسان شکستەک مەزن بخوە ببینن و سەرکەتن ژبو جەنگاوەرێن کورد بیتن. لەشکرێ رووسان ل ترسا فاتەڕەش ژبو هەیامەک ل بڵنداهیێن کێوێ شێخ شەرەف دمینن و نەوێرن بهێنە خارێ، لەوما ئاڤ و خارن ژێڕە نامینیت و پتریا وانا ل برسا دمرن، ئانژی وەکە دیل خوە ڕادەستی سوپایێ فاتەڕەشێ دکەن.
دوماهیکێ ل شەڕەکی، ئەڤ شێرەژنە ل نزیک کانی نیوەڕۆژ ژبەر سەرمایێ و عاسی ەبن ل ناڤا بەفرێ ژبو ماوێ چەند روژان دگەل کۆمەک ل هەڤالێن دن ئێن خوە ڕەق دبن و گیانێ خوە ل ڕییا نشتیمان دە بەخت دکەن. [1]

اسپرز، ئسبڵ، ئەسپوول، پەشاڕەش، تاڵ، خاڵخالک، خاڵخاڵک، خوشخوشک، خوش خوشکە، ددانخوشک، درنخۆشکە، دێدک، سپڵ، سوویە، سە‏پەل، سە‏پۆل، شمش، شوشو، فاتەڕشک، فاتەڕەشک، فاتەڕەشە، فشک، گورگ نەخۆرە، پەنەمانی بن هەنگڵ، سنان، سندان، سننان، اسبل (اسبل)[1]

اسپرز، ئسبڵ، ئەسپوول، پەشاڕەش، تاڵ، خاڵخالک، خاڵخاڵک، خوشخوشک، خوش خوشکە، ددانخوشک، درنخۆشکە، دێدک، سپڵ، سوویە، سە‏پەل، سە‏پۆل، شمش، شوشو، فاتەڕشک، فاتەڕەشک، فاتەڕەشە، فشک، گورگ نەخۆرە، پەنەمانی بن هەنگڵ، سنان، سندان، سننان، اسبل (اسبل)[1]