بییەی نەتەوەیی کوردی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشەی سەڎ و پەڼجا و حۆتەمە
تاکەکانو دلې نەتەوەی بە هۊ زاڵی سیفەتەکانو باوانە یەکەمینەکاشا سەرو سیفەتەکانو تاتە و ئەڎایاشان، بەبې ئاگایی وېشان ڕوەو ئا تاکە پۊختە نەتەوەییە پەلکېش مەکریان کە هورگیرو خاسیەتەکانو نەتەوەین (جە کۊ ئا سیفەتە سایکولوجیا کە تاکەکانو هەر نەتەوەێ چەنەشا هامبەشېنې سیفەتێ عام پېکمێ کە بە خولق و خڎې نەتەوەی یام خولق و خڎې میللی گوزارشتش چەنە مەکریۊن، یام بە گوزارشتێوە تەر نموونەو میانەی پېکمارۊن، کە کریۊ پېسە مۊرک و نیشانې نەتەوەی وەربگېریۊن). ئا نموونە میانییە دلې تاکەکانە هېزێوە گۆرەش هەن و سەرەمڕە پاسەشان پەنەکەرۊن کە ئاڎی برمانان و سەرەمڕە ئاڎیشا ڕوەو ئا نموونە میانییە پەلکېش بکەران.
گەر تاکەکانو هەر نەتەوێ پابەسې نەبان پا نموونە میانییەیۆو دلې هۊرستە و نیشتەیشانە ئاڎی نەرمانان و چېوانێ تەرو بېجگە ئاڎی برمانان، ئانە بییەی نەتەوەیی ئا نەتەوەیە ڕوەو لاوازی و دلېنەشییەی مەلۊن. کام جە تاکە نەتەوەییەکانیچ ئا نموونە میانییەی بە خاستەرین شېوە برمانۊ و بېجگە ئاڎی هیچ نموونێوە تەر نەرمانۊن، ئانە بەهېزتەرین تاکی نەتەوەیین و گەر بە چەپەوانەیچۆ بی، ئانە لاوازتەرین تاکی نەتەوەیین.
2/3-2-2) سیفەتە جاگیر و فاڕیاکانو ڕۊحو نەتەوەی
گرڎ نەتەوێ بەپاو ئا سەردەم و بار و دۊخە جیاوازا کە دلېشەرە مەویەرۊن، تەقەیۊرش ملەرە مێ، بەڵام چەنی ئا تەقەیۊرایچە ڕۊحو نەتەوەی یام میزاجی ئەقڵی نەتەوەی کۊمەڵە سیفەتێش هەنې، هەر وېبییەو وېشان مەپارېزنان و پینەیچ نەتەوەکا پېسە وېشان مازاوەو جە فاڕیای مەپارېزنانشان.
ڕۊحو نەتەوەی پېکئامێوەن جە سیفەتە فاڕیا و نەفاڕیاکا، سیفەتە فاڕیاکې سیفەتې عەرەزی و ڕۊحی نەتەوەینې و سیفەتە نەفاڕیێکې سیفەتې جۆهەریې ڕۊحو نەتەوەینې. ئەچی بارۆ لۆبۆن ماچۊ: (میزاجی ئەقڵی _ واتا ڕۊحو نەتەوەی _ کۊمەڵە سیفەتێ بنچینەیې جاگیرېش هەنې پېسە سیفەتە جەسەییەکانو نۊعەکانی، بە عەینو شېوەی کۊمەڵە سیفەتێ لاوەکیې فاڕیێچش هەنې، کە بە ئاسانی مەفاڕیان، ئینې دماییشان ئانېنې کە بە کاریگەری ژیوگاو قۊمیاکان و پەروەردەو بېجگە ئینېشا کارشان چەنەمەکریۊن). ئا بار و دۊخە سیاسی و کۊمەڵییە جیاوازې کە نەتەوێ دلېشارە مەگوزەریۊن، مەبان بە هۊ ئانەی ڕۊحو ئا نەتەوەیە پەی سازکەردەیۆ وېش چەنی ئا بار و دۊخا حاڵەتە ئاساییەکانو وېش دلەکۆت پەنەبکەرۊن و کۊمەڵە حاڵەتێ تەر بە پاو زروفەکا بەرکۆت پەنە بکەرۊن کە جیاوازېنې ئەچا حاڵەتا کە نەتەوە جە کاتی ئاسایی وېشەنە وەرشان مەگېرۊن، ئا حاڵەتە ئاکاریې (فرەو کاتینە بەرنمەگنان، بە مەڵامەتو ناسازی ئا بار و دۊخا کە پەی بەرکۆتەیشان هەنې، کاتێ ئا زروفې مەسازییا جە ڕاشاوە سیفەتێ تازە جە نەتەوەی بەرمەگنۊن، بەڵام عەرەزین و تەنیا جە کاتێوە دیاریکریانە سەرەمڕە مەبۊن، هەر وەرو ئینەیچەنە دلې مناسەبە ئایینی و سیاسییە گۆرە و فراوانەکانە، نەتەوە بە ڕواڵەتێ تازۆ بەرمەگنۊن، ئانې کە چەمڎاری مەکەران خیاڵشان پەی ئانەی مەلۊن کە ئانە جە تەقەیۊرێوە گۆرەی دلې خولق و خڎې ئا نەتەوەینە کۆتەنۆ. پېسە ئانەی کودەتێوە دلې ئاکار و ویر و باوەڕ و هۊرستە و نیشتەیشەنە قۊمیابۊ، کەچی ئا تەقەیۊرە فرە نمەخواینۊ و نمەمەنۊ). بەشێ جە کتېبو بییەی نەتەوەیی کورڎی میانو فەلسەفە و سۆسیۆپۆلەتیکینە، نویستەی #عیرفان مستەفا#، هۊرگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: #ئەسعەد ڕەشید#. [1]