چاشتەو خاڎمی
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشەی پەڼجا و دوەمە
ئا دەمە کە جە (تەغەرە) بېنا و تازە دۆڵەت تېکشییەبې، لەشکەرێ دە هەزار کەسی بە فەرمانداری (سەرهەنگ پزشکیان) نامێ جە سەردەشت هەر مەن و حوکمو وېش کەرې. واتشان ئانا عەشایرې کورڎی ملانە گیانشان. فرە حۆلېم دێ کە چن ڕەفېقێم بەیان چەنیم، بەڵکوم چا تاڵانیەیە تفەڼگێما دەسبگنۊن، کەس ناما. تەنانەت بە گاڵتۆ واچېنا: گەر هیچیچمان دەسنەگنۊ، خۊ تووشو پیای چامنەی بیمې کە ڕووتېمان بکەرۊوە، با بې هەرمان نەنیشمېرە.
عەبدولکەریم کوڕە گۆرەو شېخ محەممەڎو خانەقای خەبەرش پەی کیاستەبېنا کە ڕوەو خەلیفانو مەنگوڕانی بلۊن و منیچ مەیاووش پۊرە؛ سەرەوەشی جە یانەو عەلیخانی مەکەروون. پاسەدیاربې کەسش جە من خاستەر دەسنەکۆتەبې کە مۊچیاریکاری ڕامیاری بوو. ڕانە، کە تەنیا بېنا، تووشو دەسە سوارێ بییا، ڕاکېما دېوە یۊی، سوارێ تاق بییۆو ڕوەو من ئاما. گورج پڕانېرەو تفەڼگم ئاردۆ سەرو پەیاو واتم: نەی وەرۆ مەکشووت! ماچۊ: بابە پەی جەنگی نامانا، ئانە من ئینانا خزمەتو سەیڎ کامیلی کوڕو سەیڎی زەنبیلی و ملمېن پەی (خەڵیفان). چا ڕوۆن چەنی سەیڎ کامیلی بییانې ئاشنا و پەی چن ساڵێ دۊسی نزیکې بېنمې.
عەبدولکەریم و سەیڎ کامیل هەردوې ڕاسپاریێبېنې کە مەنگوڕان ساز بکەران بلان پەی یاردی حەمەڕەشیڎ خانی جە سەقز. عەلی خان و مەنگوڕ نامێ. جە گېڵایۆنە عەبدولکەریم سەرێش ئۆ (قالوێ) دا و سەیڎ کامیلیچ هەر ئاما پەی ئاگەی. من دەسم جە عەبدولکەریمی وەردا و چەنی سەیڎ کامیلی لوانې پەی سەقزی؛ کە بابەشېخ مامۊ سەیڎ کامیلی و هەمەکارەو حەمەڕەشیڎ خانی بې جە سەقز.
حەمەڕەشیڎخانو بانەی کە ئاغەو (وێنە) و (دارۆخان)ی بەشو کردەسانو ئېراقی بې، عەشرەتو بانەیش شۊنەو وېش وستېبېنې؛ بانە و سەردەشتش چېرو دەسا عەجەمینە بەرئاردېبېنې. دمای چن جەنگێ گۆرا و بەنامبانگا، بە یاردی بەگزاڎا فەیزوڵڵابەگی، سەقزیچش گېرتەبې؛ چەک و چۊڵی فرەیچش جە دۆڵەتی ئەسابې. باسو جەنگو حەمەڕەشیڎ خانی دەگا بە دەگا و یانە بە یانە مەگېڵې.
مېمانې دلې یانانە مەرزیێرە. سەیڎ کامیل و دەس و پېوەڼش کە منیچ یۊبېنا چاڎیشا، یانەو حاجی عەلی ئەکبەر نامێنە مەرزیایمېرە. نان و واردە و وەرم سەرو حاجی. هەڵای فرە شوکرانەژماربې کە بانەیې تەشقەلەبازې نامێنې پەی یانەیش و پا نیمەشەوې داواو کەبابی بازاڕیش چەنە نمەکەران.
ڕوانە هەرمانەو سەیڎ کامیلی هەر ئانې بې خەڵکی هاناش پەی ئارېنې کە هەرشا دزیان و ڕووتېشان کەردېنێ؛ تکاشا پەی مەنویسې. خان حاشای مەکەرې و مەوزېش ملو پیاکا سەلیم خانو کێوڕۆ؛ سەلیم خانیچ مەوزېش ملو پیاکا خانی.
بەرەو هۊڎەکەیماوە نویستەبېش:
کەر دزینی سەقزییەکان بە مەسال
هەر بینا دیت ببێتە ئیستقلال!
بێنە شیکوا، لێیان بکەن حاشا
زوو مووەفەق دەبێ ڕەشید پاشا
بانەیې مەوانېنېشۆ و مەخوېنې.
دوە مانگێ جە سەقز مەنانێ، شېوەزوانو سەقزیا فېربییا؛ فەرقم پەنە نەکریې، چا ماوەنە خان هۊتەرەش بەردە سەرو عەجەمی جە (دیواندەرە)؛ عەشایرې دۆروبەرو سەقزی و ئەحمەڎاغاو حاجی بایزاغایچیش چەنی بېنې. عەشرەتو گەڵباخی بیې بە پیێ دۆلەتی. چا جەڼگەنە لەشکەرو خانی فرە بە پیسی مەڕیاو کوشیێ و ئەسیرې فرېش دێ. ئاڎیچ دوې ئاغێ گەڵباخیش گېرتېبېنې و جە سەقز کوشتېش. بەشێ جە کتېبو چێشتی مجێور، نویستەی هەژار موکریانی، هورگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]