چاشتەو خاڎمی
هورگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: #ئەسعەد ڕەشید#
بەشەی پەڼجا و یەکەمە
باسو ئا ڕېککۆتەنامە تاریخییەیە تاکو ئیسە دلې فرەو چاپەمەنییە دلېگەرا و لاییڎیەکانە کریان؛ بەڵام سەیر چانەین کە نامې (هەژار)ی دلې گرڎیشانە فڕە دریێنەو نویستەنشان: (زەبیحی و میرزا قاسم) جە ئېران و (شېخ عوبەیدوڵڵا و سەیڎ عەزیز) جە ئېراق و (قازی خدر) (یام قازی مەلا خالېڎ، جاری چامنەیچ هەن واتەنشان قازی عەبدولوەهاب) جە لاو کوردو تورکیای ئی پێمانو یەرە سنوورەیشان پەسینان. ئومېڎەوارەنا ئی فاڕیای ڕاسیەیە جە ڕوەو هیچ غەرەزێوە نەبییەبۊ و هەڵەتێوە بۊ جە ڕوەو دڵپاکیۆ ڕوەش دێبۊ.
جە بۊکان چەنی هامڕایا (ژێ-کاف) کە فرې بیېبېنې و هامکاری پېشکەش کەرېنا و چەنیچش کاسپی خەلەی و تەماکۊی کەرېنا.
فرەو کەسانی مەرەجیۊشان کە حېزبو (ژێ-کاف) ڕووسەکا مەرزنانەرە؛ کە خوڎا هورمەگېرۊ پەیش نەلێنې. کاتێ کە حېزب پەی هەوەڵجاری جە سابڵاخ مەرزیارە، ڕووسەکې هیچ هاگاشان چەنەش نەبې. گەرەکمان بې کە بە فەرمی بشناسامان و یاردیمان بڎان؛ بەڵام هەرچی تەقەلێما دێ جوابشان نەڎایمێ. ئاخیری کە دیڎشان هېز و پېزێمان نییان پېوەرە، هەم ئاڎیچې لەشکەرێ فرەشان دلې ولاتەکەینە بې، گەرەکشان نەبې ولاتەکە نائەمین بۊن نەکای ئینگلیسەکې بەهرەمان چەنە وەربگېران، واتشان حېزبەکەتان ڕەوان و ئېمە لاریمان نییەن و ڕاگیریتان چەنە نمەکەرمېن و شمەیچ دلې نویسیاکانو وېتانە باسو ئېمە بکەردې! (کۊرە چېشت گەرەکەن؟ دوې چەمې ساقې).
کورد جە گرڎ یاگێنە فرە ئازاڎپەرەس و ئازا وەشەویسەن. کاتێ کە هیتلەر سەرۆ بې، چەنی ڕووسیای مەگژیې، گرڎکەس چەپڵېش پەی مەکوۋې کە ئازان و ڕووسې خوېڕیېنې؛ گەرچی هیتلەر یاردی دۆڵەتو ئېرانی دې و ئېرانیچ وەرچەماو ئېمۆ جە شەیتانی ڕەزاقورس و ۋڼتاڵتەر بې. وەرو ئانەیچ کە دلې جەنگی جەهانی یەکەمینە خەڵکو موکریانی یاردی دۆڵەتی تورکی موسوڵمانیشان دێبې، ڕووس فرېش کوشتېبېنې و فرېش دەسگیر کەردېبېنې، تەنانەت چل و هەشت سەعاتې قەتڵ و عامو شارو سابڵاغیشان کەرڎەبې، عورووسی کافری فرە بېزیێبې؛ بەڵام کە ئیجارە چېرو حوکمی کومونیستینە ئامێبېنې پەی ئېرانی، ویرو خەڵکیشان فاڕا. لوېنې دلې هەر شارێ وەڵې گرڎچېوێنە بەرەو زیڼانەکا واڵاکەرېنې و زیڼانیې ڕامیاری و ئاسایې ئازاڎې کەرېنې. مەڵڵێوە شکاکی واچې: (ئەز حەفسێدا بووم. م دی ڕۆژەک مەلائیکەتەکە سۆری چاڤشین دەری ڤەکر و گۆت: ئیدی سودا. ئەم هەمی قوتار بوون)، دیارەن مەڵڵاکە کابرای ڕووسی چەم کەوەش بە مەلائېکە زانان!
چەکدارې ڕووسی زوڵم ئۆ کەسی نەکەرېنې؛ گرڎکەسی وەش سیېنې. خۊ نەخوازە ئېمەی نیشتیمان پەرەس کە ڕووسەکا بە فریشتې ئازاڎی کورڎەسانی مەزانېنمې، ئڼەو گلېنەو چەماما قەڎرشان گېرېنمې. جە خوڎایمان گەرەکبې ئېمەیچ بگنمې چېرو یاساو ئاڎیشا. ڕاسیت گەرەکەن نامې کومونیستی نەزانېنمې، پەنەشان واچېنمې بەڵشەفیک. پاسە یاوێبېنمېنە کە وەڵاتو ڕووسی گرڎش ئاوەڎانەن؛ هەر کووجیێنە دلې یەک یانەینەو دلې یەک قازانېنە چاشتی مەنیان سەر؛ گرڎکەس کاسەو وېش بەرۊن چا قازانې پەیش مەکەرارە. ئیتر هیچ کەس جە هیچ بارێرە جیاوازیش نییەن. گرڎو هەرمانەکایچ ئینێ دەسو کابرێوەنە کە نامېش ستالینەن. نمەزانو خەڵکې تەری ئەچی بارۆ چن زانېنې؛ بەڵام چا کاتەنە نەڎیم کەس چینەی زیاتەرش چەنە بزانۊن و فرەیچ پانەی ڕازیې و ئاواتەوازې بېنمې و مەرەجیېما هەر ئاڎې ئازاڎېما مەکەران و مەکەرامان بە دۆڵەت. جا ئاڼەی تەوانانە بې، بە پەخشان و شېعرې باڵاو ڕووسی و بەڵشەویرە هوردېنمې. بەزم بەزمو من و هێېمنی بې کە سەر و بنو قسېمان سڵاواتې جە دیڎارو ستالینی و دۊعێ خێری پەی سەرکۆتەی ڕووسەکا بې. بەشێ جە کتېبو چێشتی مجێور، نویستەی هەژار موکریانی، هورگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]