چەنی و چی پەناما بەردە پەی ئېرانی؟
بەشەی یەکەمە
دماو ئانەی ساڵەو (1987ز.) حکومەتو عراقی (بەعس) گرڎو دەگایەکا دەورو پەشتو هەڵەبجەیش بەزۊر بارکەردېو خەڵکەکەشا پژگیاو هەریۊ کەوتې شارېو شارەکڵێوە پېسە هەڵەبجەی و سیروانی و سەیدساڎەقی، قەرەباڵقیێ فرەو بەتاڵیش دروسکەردو خەڵک بې دەرەتانو بېهەرمان مەنۆو پەی فرسەتې گېڵې هەکە قینەو وېشا مجا ملو بەعسیەکارە، ئانەبې وەرەتاوکەوتەی (#13-05-1987#ز.) وېنیشاندای و ناڕەزاییەتی دەسش پەنەکەرد جەسیروان و هەڵەبجەو خورماڵەنە (دیارا وەڵتەر جەلاو بڕێ جەلایەنە ڕامیارەکا و مەڵایەکایچۊ ئامادەکاریش پەی کریابې، بەڵام بەعسیەکې شکەشا بەردېبې، وەنەشا تېک دێ ۋەرو ئانەیە زاڵ بۊ ملو تەگبیرو ناڕەزایەتیەکەیرە). جەماوێوە فرەکەمەنە جەمزگیەکاوە دەنگو دروشم و قسەواتەی بە بەعسیەکاو ورە بەرز کەرڎەیۆ خەڵکی بەرز بیۆو خەڵک مجیانە کۊڵانەکاو چەکدارە کوردەکې سەربەحکومەتو بەعسیەکا هەر زوو فرېشا ئامێ ڕیزو خەڵکیۊو بەعسیە عەرەبکېچ خزێنە مەقەڕەکاشاو وەڵې سەعات دەینە هەواڵو ئازاڎبییەی سیروان و خورماڵ و هەڵەبجەی وەڵابیۆ، خەڵک دڵوەش بی، بەڵام حەیف فرەش نەخواینا هەر پېسەواتم بەعسیەکې زانابېشا بەهەرمانکې، جا جەناوچەکەنە چڼەها ئۊتمبیل و ناقلەو دەبابەی سەربازی کەوتې دەسو خەڵکی و گېڵنېنېشا، دەورو سەعات (10)ی وەڵې نیمەڕۆی ئڼەمازانا هەلی کۊپتەرې کەوتې ئاسمانو زوو زوو جە سەربازگەو تانجەرۊیۆ یەرەیەرەی و چوار چوار ئېنې تیروارانی کۊرانەو دلې خەڵکی و کۊڵانەکارە کەرېنې، خەڵکې فرەشا زەخمین کەردوو خەڵکی فرەیچ کوشییا ، ئېمە مېمانێ ڕەفېقە تەلەبەو ئیبراهیمی برایم بې لاماوەبې خەڵکو جەلیلەی ( کاک شەریف. ی. پزیشک) زیارەو لوا دوې کوڵانې پەشتەو یانەیماوە چاگەنە هەلی کۊپتەرەکا شەهید کەرد، هەر حەپسې واڵېم هەکە خېزاندار و ئەڎاو شش زاڕۊڵا بې بەقورسی زەخمیە بییەو چەنیش خجڵیایمې دلې چېر زەمینەکەو یانەو ئوسا ئەحمەڎی بەڵخەینە تاکو عەسر، تائې خراپتەرەبې و دەنگو ڕەنگش زیاتەر شېویې، سەعاتێ زیاتەر ڕۊش مەنەبې واتشا ڕاو ئاماو لوای بەینو هەڵەبجەی و شارەکڵەکا کریانۆو سەرو قیرې لانەڎەی تاودې یاوندېش نەوەشخانەو هەڵەبجەی، بەڵە پاسەما کەرد چەنی کاک فەتاحی کەدێدە حەپسې بابەژەنیش بې ئۊتۊمۊبیلێوە لانگرۊزەرش بې چەنی کاک حاجی غەفوری مېردیش و زیاتەر ویرم نییا دوېکەسې تەر یاوناما خەسەخانەو هەڵەبجەی، ئا کەوتۆ هۊشم کاک حەسەن شێخ قادر ی بیارەیچما چەنی بې، پزیشکېو پەرستارې خېرا ئامێ سەرش و (تەداوی) پاکوپختەیشا کەرڎە، بەڵام حەیف دېر بې! وردە وردە هەناسەش سپارد و کاک حەسەن ماچۊ بەمن پاسە بزانو تاقم ئینا دەمشەنە خېرا بەرش بارە دمایی بەرنمې، منیچ بەشیوەن دڵتەنگیێ فرۆ پاسەم کەرد، تومەز ئېمە بېئاگێنمې بەعسی ستەمکار سەیتەرەش کەرڎەنۆ ملو خەڵکی ناڕازیرە، چی کاتەنە خەسەخانەکە جمەش ئې چەنی زەخمیناو مەردا و کەسو کاریشا، ئاڼەش پەنە نەشی پزیشکێ ئاما بەتەرسیۊ ماچۊ خەڵکینە وەزعەکې فرە خراپەنە چۊڵش کەردې مەیا هەرچی زەخمین بۊو ئانەیچ ئیناچەنیشا بەناڕازیش مژمارا سەرنوگمش کەرا، فریاو وېتا گندې، هەرپاسەیچ بەرشی. خوابەخشۊش بەچوار دەس بەناقلەکەیۊ ئەڕفاما پەی لا لەنگرۊزەرەکەو کاک فەتاحی و چی کاتەنە کاک عارفیچم یانەشا هەڵەبجە بې، چەنیمابې، ماچۊ خوڕەوەنە پەی یانەو وېما.
مەهدی مەیکە عەلی.[1]