چن شەوێ چەنی مارسێل پروستی
بەشەی هەشتەمە
جاراوەن جارێو وێنەو کەسېوی کە تەنیا دوې یا یەرێ جارێ، ئادیچ چەند ساتێو، وینانش و جە ئیتفاقە جبەریەکانو ژیوایشنە یاگېوەی فرە وردیکڵێش هەنە ئیسە کە دلېو زەین و دڵو ئاڎېنە یاگېش گرڎیاگېوەنە وەرانوەرو چەمە مانیایەکانو ویرەوەریشنە نادیار مەبۊ. ئیتر ئادی نمەوینۊ، خەتەکانو دیمانش، قیافەیش، ئیتر حەتتا چەمەکانیچش نمەئاوەرۆوە ئەو یاد. حاڵ ئانە کە ئی وێنە تەنیا چېوېوین ئەچادی هەنش. مەشېویۊ جە ویرو ئینەی کە نەکای گمش بکەرۊ، نەکای تەمەڼا کە بې شک ئازارەش مەدۊ، بەڵام ئیسە ئیتر یەکپارچە ئینا دلېو وېشەنە، وە دماو ڕەمای جە گرڎچېوی ئیسە تەمامەن هاناش بەرڎېنە پەنەش، بە ئادی ئەپاسە پابەڼەن کە ئینسان بە ئەوەمانایو وېش، بە ژیوایو وېش، گول یا خاس مەحفە ببۊوە و چېوێو نەمانۆ بېجگەم حسو سەرد و سڕی و ئازارێوی خیاڵیێ، کە ئیتر نەزانۆ مشتاقی و هاندەریشان چېشەن، ئیتر ئانەیە حەتا جە ویرو وېشنە نەیۊزۆوە و نەتاوۆ دڵەنە ئازیز بدۆنەش قەڵەم. بەڵام دماو ئی شێت و شێویایە ویارەو مەنزەرگای دلېنەینی وێنەو دو لالئاندی ئەیزەن دیاری مەدۊوە. خەم مەتاوۊ سەرجەنۊ سەربگېرۆوە و چېوېوش جە سەروەشی کەم نېیەن.
خاتو دوبریوە چەنی مەتاوۊ ئەوەگېڵایوەی پەی پاریسی تەحەمۆڵ بکەرۊ جە حاڵێوەنە دو لالئاند وەر جە ژانەویەی هۆرنمەگېڵۊوە؟ تاکو ئا زەمانە چېش مەکەرۊ؟ دماو ئانەیە ئادە، وە دو لالئاند، چېش مەکەران؟
بیس کەڕەتێ گەرەکم بې بلونە پەی بېیاریتزی و لالئاندی باوەرونە چەنیو وېم. پەی ئامایەکېش گاهەز سامدارێ ببان، وەلێ نمەتاو چەنینیش بزانو چوونکای خاتو دو بریوە ئیجازەو ئی هەرمانێ نمەدۊ بە ئەمن. بەڵام خەمین مەبو جە وینایو ئی شەقێقە چەقانە کە جە دلېنە، بە زەربەکانو بې ئەمانو ئی ئەشقە بې تەوجیهەیە ئەپاسە مەکۆیۆ کە ئینگار مەترەکۆ.ئی ئەشقە گرڎو زەرباهەنگو ژیوایو ئاڎېن، بە ئاوازەو تەرس و لەرزیوە. ئەکسەرەن موجەسەم مەکەرۊ ئاد مەینە پەی تروویلی، وېش مەیاونۆ پەنەش، مەواچۆ وەشش گەرەکەن. ئادی مەوینۊ، چەمېش مەبرۆقیانوە. دەنگیش مەژنەوۊ کە چەنیش قسێ مەکەرۊ، بە دەنگېوو بې دەنگداوەو وەرمی کە نە مەتاوی باوڕش بکەری و نە مەتاوی گۊشش نەدەی پەنە.وېشەن. کەلیماتێو مەواچۆنە پەنەش بەشەری مەبەرانە لارە، ئەر چېش ئادیشان تەنیا وەرمەنە مەژنەوۊ، عانێوەنە کە برۆقیاییو ڕەحمین خېزنەرو خوایێوی مەلەکوتی و ئومێدوارو چارەنویسانېوی مەوینۊ کە بە ویساڵ مەیاوان. گورج ئی حسە کە دوې دنیایێو کەتواریەت و ئاوتێ ئینای وەرانوەرو هەنگەریوە، وە ئەوەیاوایشان بە یۊی ئەپا مەحاڵیەن کە یۊ بییەیو لاشەی چەنیو سەیێش، ئاڎې وەرمەنە هۆرمەئێزنۆوە.ئا کاتە بە ئاوەردەیوە ویرو دەقێقێوی کە جە ڕەختکەنەنە یەرەژنېش داشوە یەرەژنێو ئادی، وە جە لاشێوی واتش پەیش کە ئەر ئا زەمانە گەرەکش بییەی، ئەر مەزاناینەش، مەتاواش ئیسە پاڵشەنە ببۆ، وە گاهەز پەی هەمیشەی دور مەمانا چەنەش، دەنگو ناهومېڎەی و شۆڕشێوی مەژنەوۊ کە ئاڎې سەرانسەر مەگېرۆنە وەر، دەنگېو ئەچا جۊرەیە کە جە ناوانێوی عانو نقم بییەینە مەینە گۊشوە. ئەر جە گېڵایێوینە پاڵو قەراخو دەریای یا جە جەنگەڵێوەنە، وېش بە دەسو لەزەتێوی تەماشایی یا خیاڵی وێڵ بازۆنە، یا کەمتەر ئەچانەیە، بازۆ بوێوەی وەشە، یا دەنگېو کە شەماڵ مەئاوەرۆنەش چەنیو وېش و نەژناسیاش مەکەرۊ، شینە شینەی ئادە وەشش بەینە و ساتێو ئازارێش جە ویرش ببەرۊوە، کتوپڕ زەربێو تنو زامېوی دەردینی ڕوەو دڵیشەرە حێس مەکەرۊ، وە جە ئەوپەڕو شەپۆلەکان یا شاخسارەکان، جە نامەفهومیو ئفۆقێوی جەنگەڵی یا دەریایی، وێنەو مەحفو سەرکۆتەی نەوینیای بەڵام حازریش مەوینۊ کە مەڕەمۆنە، بە چەمې برۆقنینێ پەشتەو هۆرەکانوە عەینو ڕوێوی کە وېش نماناوە دیارش. مەڕەمۆ بە تەرکشێوە کە تازەیی چەنەش تیرېوەش تەقناینە پەی ئاڎې.
هورئەوەگېڵنای: مەحمووڎ قادری.[1]