نامۍ: ئەڵڵامراڎ
نازنام: هەرسینی
نامۊ تاتەی: میرزا مەحمووڎ
ساڵۊ پېڎابېیەی: 1813ز.
ساڵۊ مەرڎەی: 1879ز.
یاگۊ پېڎابېیەی: #هەرسین _ هۆرامان#
یاگۊ مەرڎەی: # هەرسین _ هۆرامان #
$ژیۋاینامە$
ئەڵڵامراڎی هەرسینی؛ ئی شاعېرەمان نامېش: ئەڵڵامراڎ کوڕو میرزا مەحمووڎی هەرسینین، بەپاو ئا بەڵگا، کۆتېنۍ وەردەسمان ساڵەو (1813ز.) جە هەرسین پېڎابییەن و هەر ئەچاگەیچ یاوان پەنە. ئەڵڵامراڎ هەر جە سەرکاتو زاروڵەییشۆ، خەریکو وانای بییەن و چن ساڵێ پی تەعرە خەریک بییەن و دماتەر لوان پەی شارو کرماشانی، چاگە خەریکو وانای ڕازوانی فارسی و عەرەبی و خەتوەشی بییەن و ئینجا گېڵانۆ پەی زاڎگاو وېش. دماکاتەکا ژیوایش خەریکو وەرزېری و کشتوکیاری و پاڵو هەرمانەکېچشەنە هونیېش هوڼێنێ. تاکو ساڵەو (1879ز.) جە تەمەنو (66) ساڵینە کۊچی دمایینش کەرڎەن و هەر ئەچاگەیج دلۍ ماواو مەسکەنو وېشەنە بە خاکیشا ئەسپاران.
مامۊسا موحەمەڎ عەلی سوڵتانی، دلۍ پەڕاوەو (حەدیقە سوڵتانی) مەفەرماوۊن: میرزا ئەڵڵا مراڎ یۊن جە شاعېرە هەرە بەرزەکاو هەرسینی و هامچەرخو (میرزا ناڎر و شارق)ی بییەن.
ئا هوڼیۍ کە چاڎیۆ مەنېنێ پلەو پایەو ئاڎیمان جە هونەرو ئەدەبینە مەیاونا پەنە. شېعرۍ ئی شاعېرەیمان فرە تەڕۍ و پاراوۍ و دڵنشینېنۍ، فرەو شېعرەکاش ئایینیۍ و کۊمەڵیېنۍو پاڕەوی ئەدەبیش جە میرزا شەفیع و خانای قوبادی کەرڎەن.
چن نموونێ جە شېعرەکانو ئی شاعېرەیمان:
شنەفتم بازێ ...
شنەفتم بازێ، شەشدانگ تیژ پەڕ
عەزم شکار کەرد، قەسد کەبووتەر
ژەو بەینە تەشریف شای دوڵدوڵ سوار
نوور نیقابش، تولوع کەر ئیزهار
کەبووتەر پەنا بەرد ئەو مورتەزا
باز وە حیجابش، مەلەرزیا ئەعزا
سەلا کەرد وەشا باز بې ئامان
پەرێ جووع نەفس، دەسم وە دامان
شا زاناش وە عەرز باز نییەن چارە
گۊشت بازووی وېش، بڕی یەکبارە
وە گۊشت بازوو شا هێن ڕەزا کەرد
کەبووتەر خەڵاس ڕەفع قەزا کەرد
لوتفش سەد تۊبەس یەک خاشخاشەن
ئەکبەر تۊ ئیسڵاح، کارت وە لاشەن.
یەک ڕۊ مائلێ ...
یەک ڕۊ مائلێ سوئال کەرد وە شا
وەکیلوڵڵا سڕ زات بې هەمتا
یا شا من گەڎای بې بوزاعەتم
وە سزا قیابت، نیکوو ساعەتم
ئومېڎەوارم وە عەتای کەرەم
موفلس مونعم کەی وە گەنج و درەم
قاتڵ کوففار، عەیب ئیسلام پۊش
جەیحوون جوود عەتاش ئاوەردەن وەجۊش
وە لەفز ڕەحیم تەبەروک تەمام
بەخشا وېش وەشەخس سائل وە ئەنعام
مەولا سائل بەرد وەشار بەڕ بەڕ
فەرما من بدەر، سەروەسەر وە زەڕ
پادشای بەڕ بەڕ تەڵەب کەرد سواڵ
غوڵامت بدەر، بەرابەر وە لاڵ
سەفدەر وەی سوئال ئیخڵاس مەنازوو
زوود پەرێ سائل، تیشت ئەو تەرازوو
تەمامی ئینقاد خارجی کافەر
وەزن ئەنگوستش، نەوی بەرابەر
سکو نا مسکووک کوففار سنگ دڵ
دارائیش تەمام، نەوی مقابڵ
موختەسەر ئەنجام موساڵح کەردن
خەزانە تەحوێڵ، سوئال سپەردن
وجوودو عەتا تەرازوو جاشەن
ئەکبەر تۊ ئیسڵاح، کارت وە لاشەن.
یەک ڕۊ گەدایێ ....
یەک ڕۊ گەدایێ گورسنە حاڵ بی
وە خدمت شا، حازر سواڵ بی
یا شا نەمەنەن سەبر و تاقەتم
من ژ داغ نەفس، کەی ڕفاقەتم
شا فەرما قەنبەر دانای دڵپەسەند
جڵەودار حەمڵ، قەتارو کەمەند
نان و سفرە بار، بەعیرو قەتار
بدەر وە تەحویل شەخس عەرزەدار
قەنبەر وەش تاو پەیاپەی وە وار
عنان ناقە دا، وە تەڵەبکار
گەدا موستەحەق یەک دنان بې
لایق وە ڕوتبەی، تەخت سوڵتان بې
حەمل زەڕ سەبعە قەتار عەتاشەن
ئەکبەر تۊ ئیسڵاح، کارت وە لاشەن.
ئاشوفتەحاڵ بې ....
یەک وەقتێ سەلمان ئاشوفتەحاڵ بې
گرفتار شېر، ساحێب چنگاڵ بې
خاتر پەرێشان دسوار وە گیر بې
ناکام وە قولاب، ئەسەد ئەسیر بې
وە یەقین قەلب سادق و ئیخڵاس
ڕوو کەرد وە دەرگای خانەدان خاس
یا ڕەب تو موبین ئاگا ژ حاڵی
بەعد ژ جوملەی ، زوڵم زەواڵی
موخلس سەید دام قولاب شېرم
لوتف بفەرما تۊ دەست ئومێد گېرم
من ژ قەید دام دڕندەی دشوار
بڕەس وە فریاد، ساحێب زولفەقار
مەولای موتتەقین شاهد بی وە حاڵ
ئاما ژ ئیمداد، پهی ڕەفع زەواڵ
ناگا سەلمان دی تورفە سوارێ
دەریای شوجاعەت، عالی میقدارێ
وە سەدای سەعید توند تەکاوەر
نەجات دا سەلمان، وە قەزای قەدەر
سەلمان وە تکرار حەمد ئیلاهی
ئیقباڵش یاوا، ئەو پادشاهی
کۆ ژ مقابڵ کەرەمش ماشەن
ئەکبەر تۊ ئیسڵاح، کارت وە لاشەن.
فەرد بې نیاز ...
ئیبراهیم پەی نەزر فەرد بې نیاز
تەعیین کەرد فەرزەند، فەرد سەر ئەفراز
لوتف شای مەردان بی وە سەبەب ساز
قوربانی خەلیل، قەبووڵ کەرد وە ناز
خەلیل ژەی تەعدی تائیفەی کوففار
فەتوا دان نەسەر، نا ماقووڵ وە نار
هیمەو نەفت پەرێش جەم کەردن خەروار
وە هیمەت شا، نار بی وە گوڵزار
کەلیمووڵڵا میر گوستاخ توور بې
ئەو میعراج میقات، فەرد غەفوور بې
هادی هدایەت قەوم قوسوور بې
ئەعلیمش وە ئەمر، مەولا زوهوور بې
یووسف زیندانی تەلەسم چا بې
بێ یار و موونس، دوور ژ توا بې
چوونکە موستەقیم ئەمر خوڎا بې
سەحیفەی نەجات، پەرێش ندا بې
یوونس مەبتەلا ژ بەتن ماهی
دڵ قەوی وە عەون، فەزڵ ئیلاهی
مەشغووڵ بی وە زکر تای بې هەمتایی
عاقبەت ئاسان، خەڵاس بی ڕاهی
جەرجیس ئیبتدا ئاشکارە بې
چەند دەفعە ئەعزاش، پارە پارە بې
دیدارش نە ڕووی قەوم ئاوارە بې
ئاخر ئاسیبش، ڕەفع چارە بې
داوود کە حەداد بې دەسگاو دەم بې
فوولاد ژ مشتش، چوون مۆم و شەم بې
ئوستاد ئەسباب عەرسەی ئەعزەم بې
حەربەو ئەسڵەحەش، قورس موحکەم بې
لوتف لا فەتا دەم دەسگاشەن
ئەکبەر تۊ ئیسڵاح، کارت وە لاشەن.
ئەسعەد ڕەشید.[1]