کورد دلۍ چەرخەکا تاریخینە
هۊرئەوەگېڵنای و ئاماڎەکەرڎەی: ئەسعەد ڕەشید
بەشۍ: یەرەسەڎ و نەوەڎ و دوەمە
ساڵەو (1961ز.) چن تۊمارێ پېوەس پی ساڵېوە ئینی وەردەسەنە:
* ئامای دنیای شاعېرو کورڎی، موزەفەر سڵېمان شەریف جە شارو هۆلېری.
* هامنو ئی ساڵېنە، چەنی هۊتەرەو داگیرکاری ئېراقی پەی سەرو پانیشتو کوردەسانی، نزیکەو (150) دەگێ وېرانېکریێ.
* ئەرەمەرزنای پارتو کارگەرانو تورکیای، کە ژمارێ فرۍ کوردۍ دلېشەنە ئەندامۍ بېنۍ.
* پروفیسۆرێ ئەنترۆپۆلۆژیی ئەڵمانی بە نامۍ فۆن بیکستێدت، کتېبێش بە نامۍ تورک و کورد و ئېرانی جە کۊنۆ تاکو ئیسە وەڵاکەردۆ، ئی کابرا جە هەرلایێ و بەهەر بۊنێوە نامۍ کورڎیش ئاردېبۊ، نویستەنش کوردە جەردەکۍ.
* وەڵاکەرڎەیۆ وەتارێ بە نامۍ ئەحمەدی خانی و بەرهەمی ئەدەبی بە دەسو قەناتی کوردۆی، دلۍ گۊڤارەو ڕوناهی ژمارە (9_10)نە.
* وەڵاکەرڎەیۆ کتېبو کورڎی، سەرەتێوە جە تاریخو ئەنتۆگرافیاو گەلو کورڎی بە زوانی ڕووسی جە مۆسکۆ، بە دەسو (و. ل. ڤیلچێڤسکی).
* ئامای پېڎای دەستوورێ تازەی جە تورکیا، کە تاکو ڕادێ ئازاڎی ڕامیاریش فەراهەم کەرد.
* ئامای دنیای ڕازنویسو کورڎی میقداد ئیبراهیم محەمەد دلۍ دەگاو خێڵەکی، سەر بە شارو ئاکرێ.
* پروفیسۆرێ سویدی بە نامۍ (شتیک فیکاندەر)، باسێش بە زوانی ئەڵمانی جە بارەو جەژنێوە نویستەن کە دلۍ کوردەسانینە مەکریۊ و دلۍ ئاڤێستای زەردەشتینە باسەکریێنە.
* ئامای دنیای شەهیڎ ئامانج محەمەد حەسەن، ئەشناسیا بە مام ئیبراهیم دلۍ کووجیەو چوارباخی جە شارو سلېمانی.
* بەرشییەی ڕۊمانو پېشمەرگەی بە قەڵەمو ڕەحیمی قازی.
* ئەچی ساڵېوە تاکو ساڵەو 1975ز. کاکە زیاد بی بە جاگیرو سەرۆک بارزانی و ئەندامو ئەنجومەنو پۊڕنای هەرمان و کارو شۆڕشو پانیشتو کوردەسانی.
* ئامای دنیای شاعېر و نویسەر حەنیف یوسف، جە شارەکڵەو عەفرینی.
* هامنو ئی ساڵۍ، دەرەبەگەکۍ ناوچەو پشدەری و بېتواتەی، دژو ڕژېمو قاسمی چەکشان هورگېرت.
* ئەچی ساڵېنە شېخ حوسێن بابە شېخ بە دەسو داگیرکاری ئېراقی دەسگیرکریا.
* کۊچی دمایینو کوردئەشناسی بە نامبانگی ڕووسی ئۆربیللی، کە بەشی کورڎیش دلۍ موچیارگاو وەرکۆتئەشناسی جە لینینگراد کەردۆ.
* ئەچی ساڵېوە تاکو ساڵەو (1996ز.) بە مەڵامەتو خېزیای شۆڕشەکانو کورڎی، نزیکەو هەشت هەزار دەگێ و شارەکڵۍ وېرانۍ کریێنۍ و ملیونێ کوردۍ کوشیێنۍ و چوار ملیۊن کوردېچ ئاوارۍ بیېنۍ.
* ئەچی ساڵېنە، عەبدوڵڵا پەشېوی شاعېر دەسش کەرد بە شېعر نویستەی.
* ئەچی ساڵېنە، ئیبراهیم ئەحمەڎ شارو بەغڎایش جیائاست و وېش شارتۆ.
* وەڵاکەرڎەیۆ بەرگی یەکەمو کتېبو حیکایەتی کورڎی جە یەریڤان بە قەڵەمو حاجی جوندی، هەم بەرگی دوەمش ساڵەو 1962ز. و بەرگی یەرەمش ساڵەو 1969ز. جە یەریڤان.
* ئەچی ساڵېنە، ئا خېڵە کوردۍ کە پانیشتەنە دژو شۆڕشی هامکاری داگیرکاریشان کەرد ئینۍ بېنۍ: لەولان، هەرکی، برادۆست، ڕێکانی.
* بەرشییەی ڕۊئەژمارو (کاوە) بە دەسو هوشییار قەفتانی، پینەیچە نامبریا توشو گېرتەی و زیڼانی کەرڎەی و بەرکەرڎەی بی.
* ئەچی ساڵېنە، داگیرکاری ئېراقی فەرمانو دەسگیرکەرڎەی فەتاح محەمەڎ ئەمین ئەشناسیا بە (فەتاح ئاغە) بەرکەرد، دماتەر نامبریا پېوەڼییش کەرد بە شۆڕشو ئەیلوولیۆ.
* مانگەو (01) ئی ساڵېنە، بارزانی جە مۆسکۆ گېڵاوە پەی کوردەسانی.
* تاریخو (#01-01-1961#ز.) کۊچی دمایینو شاعېر، عارف عورفی.
* کۊتاو مانگەو (03) ئی ساڵېنە، وستەرەی ڕۊنامەو خەباتی، ئۆرگانو پارتو دیموکراتو کوردەسانی بە فەرمانو ڕژېمو عەبدولکەریم قاسمی.
* مانگەو (03) ئی ساڵۍ، قۊمیای جەنگێ میانو هەر دوە خېڵو بارزانی و زېبارینە، داگیرکاری ئېراقی بە چەک و زەڕ یاردی زېبارییەکاش دا.
* مانگەو (03) ئی ساڵېنە، بارزانی بە یەکجاری شارو بەغدایش جیائاست و لواوە پەی ناوچەو بارزانی و چاگە نیشتەرە.
* تاریخو (#10-05-1961#ز.) کۊچی دمایینو مامۊسا مەلا کاکە حەمەی حاجی سەیفوڵڵا، نامبریا دلۍ دەگایەکارە گېڵۍ و خەڵکی فېرو خوڼەواری کەرۍ.
بەشێ جە کتېبو هاوڕێنامەی، نویستەی هاوڕێ باخەوان، هۊرگېڵنای پەی سەرو زوانی هۆرامی: ئەسعەد ڕەشید.[1]