نامې: عەبدولقاڎر
نازنام: میرزا ئۆلقاڎر
نامې تاتەی: حەمەیۊسف
ساڵۊ پېڎابیەی: 1870ز
یاگۊ پېڎابیەی: تەۋېڵې_ هۆرامان
ساڵۊ مەرڎەی: #5- 3- 1949ز#
$ژیۋاینامە$
بنەیانەو میرزا ئۆلقاڎری خۊڼەوارې بېیېنې، هەم جە ۋیارو چارەسەرکەرڎەی نەوەشی و پزیشکینە شارەزایېوی خاسشان بییەن، پەوکەی میرزا ئۆلقاڎر کە چەمېش کەرڎېنێ، هەم بە خۊڼەواری و هەم ۋیارو پزیشکینە شارەزا بییەن. ئانەیچە مەڵامەتېو بېیەن پەی یاوای پەنەیش، پېسەو کەسېوی ڕۊشنویری و هنیەری و دەۋاکەرو (پزیشکو) نەوەشی. شارەزاییش جە زوانەکاو فارسی و عەرەبییەنە بېیەن، هۊنیێ فرەو هۊتیەرە گۆرە فارسەکاش وەرې بېیېنې و جە گلېرۆبییە کومەڵایەتییەکانە وانێنېشۆ، چانیشا هۊنیێ (حافیزی شیرازی و سەعدی شیرازی و فیردەوسی و مەولەوی). ئاڎ پەیوەڼیېوی خاسش چەنی شاعېرەکا ئا سەدەمەیە (گۆران، پیرەمێرد، قانیع، تایەر بەگی جاف، ئەحمەد موختار جاف، مەڵڵا حەسەنو دزڵیې) بېیەن. پېسە پېیاماقووڵېوی نەخشېوی ئەرېنیش بېیەن، جە چارەسەرکەرڎەو گرفتە کومەڵایەتییەکانە، دیسان پېسە (دەواکەرې) فرەو نەوەشییە باوەکاو سەردەمیش چارەسفرې کەردڎېنې و جە کۊتایی ژیوایشەنە کتېبېوی (100 لاپەڕەیی)ش چەربارەو نەوەشییەکا و دەوای و چارەسەربشا و چڼ ئەزموونېوو وېش جە بوارو پزیشکینە چەنە نویستېنې، ساڵۊ (1957ز) کتېبەکە ۋرەشییان بە (مەڵڵا ساڵحو زاوەری) کە ئاڎیچ دەسېوی باڵاش بېیەن جە بوارو دەواکەرڎەی نەوەشیبەکانە. میرزا ئۆلقاڎر بە زوانی (هۆرامی و فارسی) هۊنیێش نویستېنې، بەڵام فرەو بەرهەمە هۊنیێکاش فۊتیێنې.
ساڵۊ (1911ز) جە هۆرامان وەروېوی فرې و قورسە وارێنە، کە ماوەو (35) ڕۋاش خواینان، ئیتر بیېنە بە مەڵامەتو ڕابڕانی و سەرهۊردای گرانی. میرزا ئۆلقاڎرو تەۋېڵې بە هۊنیێېوە، هەم دیمەنې و هەم تارېخو ئا ساڵې پەی ئېمە نمایېش مڎۊ:
تەئریخ جە هەزار سێ سەد بیست و نۊ
تەئریخی ئەم ساڵ جە لات مەعلووم بۊ
قەومان عەشرەتان ژیران سەرشېتان
گردین بگرەۋدې پەی بەختۊ وېتان
ساڵەش زیقەتەن عەشرەتان ئیم ساڵ
زەخیرەی پاییز کەردش پایەماڵ
هەر کەس ماڵدارەن با ڕزقش جەم بۊ
نەبای جە ۋەهار ئەوزاحش کەم بۊ
بەبې چەند و چوون بەبې بەهانە
ڕزقی زمستان باوەردې یانە
گەندم و ڕۊغەن برنجی شاران
ئاماڎە کەردې بېحەد و پایان
فەلەک چەنیمان خەیلېو بە قینەن
ئیم ساڵ چارەما هەر زار و شینەن
سنعەتکار دەسش جە سنعەت کېشا
دەستەزەرانی نیشتەن پەی وېشا

مېرزا ئۆلقاڎر بە هۊنیێکېش درېژە مڎۊ و باس جە بتر و دۊخو گېیاندارا کەرۊن:
با کەرمې تەعریف وەحشییانی کۊ
بەڎحاڵی ئەوان جە لات مەعلووم بۊ
زیقەتېو ئەو ناو وەحشییان کەوتەن
سەگان جە حەیبەت گورگان نەسرەوتەن
هۆرېشە چەنی ڕەواس بېیەن پیر
هەر کەسێ پەی وېش ئاوەردەن بەگیر
(قاژان) جە وەرزاخ بەندەن ڕاگەشان
(قاڵاۋ) گۊشەی ئاۋ بېیەن جاگەشان
(قشقەڕە) حەیران مەندەن چی کارە
(حاجی لەق‌لەقان) بېیەن ئاوارە
گردین مەواچان با بەیۊ ۋەهار
نەجات یافتە بین بشین سایەی دار
با بېتفاقی خەڵکان کەین مەعلووم
گەدایان گۊشدەن لېتان بۊ مەفهووم
دووکەڵی یانە کارېۋش کەرڎەن
پەناشا ئەهلی جەهەڼەم بەردەن
(قادر) تا زیندەی بنیشە بېدەنگ
هەردەییت کەرڎەن، سەرت دان لە سەنگ. [1]